Nte N̄kpọdọdọhọ Eyenete Mi Ọnọ Mi Ebuọt?

IDEM isọn̄ke ekperedem eyen Simon ndien oyom ibọk usọp usọp. Edi Simon ebuene idiọk idiọk inyụn̄ ikemeke ndidep. Nso ke enye ekeme ndinam? Ọfọn, ekemmọ Christian oro ekerede Michael enyene okụk akan enye. Eyedi Michael ọyọbuọt enye okụk oro. Nte ededi, Simon ọfiọk ke esịt esie ete ke etie nte imọ idikemeke ndikpe ebuọt oro.a

Ke ini Simon akakade ebịne enye, Michael asak iso ese ọkpọsọn̄ mfịna. Enye okụt ete ke ata unana odu edi ekere ke Simon idikemeke ndikpe okụk oro koro enye akam an̄wan̄wana man ọnọ ubon esie udia. Nso ke Michael akpanam?

Ke ediwak idụt, mme owo ẹkeme nditaba ofụri n̄kpọ udu uwem mmọ ke mbuari ẹnyụn̄ ẹnana okụk m̀mê ubiọn̄ ndise mban̄a okụk ibọkusọbọ. Ebuọt ẹbọde ẹto ban̄k ekeme nditre ndidu mîdịghe ọsọn̄ urua akaha. Ke ini mbabuat idaha ẹdahade ẹda, n̄kukụre usọbọ ekeme ndidi ndibọ ebuọt. Nte ededi, odu ndusụk akpan n̄kpọ ndikere mban̄a mbemiso ẹyomde ebuọt.

Bat Se Iditakde

N̄wed Abasi ọnọ owo oro ọnọde ye owo oro ọbọde ebuọt mme ndausụn̄. Ebede ke ndinam item emi, nnyịn imekeme ndifep ediwak ndutan̄uyo ye mme ubiak ubiak ntụk.

Ke uwụtn̄kpọ, Bible eti nnyịn ete ke nnyịn ikpenyeneke ndida n̄kpọ aban̄ade edibọ ebuọt okụk mfefere mfefere. Apostle Paul ama eteme mme Christian ke Rome ete: “Ẹkûkama owo isọn ẹbe ndima kiet eken. Koro owo eke amade owo efen ama enịm ibet ama.” (Rome 13:8) Nte esịnede ifiọk, n̄kukụre isọn oro Christian akpakamade mbon en̄wen edi ima. Ntem, nnyịn imekeme ndibem iso mbụp idem nnyịn, ‘Nte mmenen̄ede nyom ebuọt emi?’

Edieke ibọrọ edide ih, do owụt ọniọn̄ ndikere mban̄a mme utịp edidụk isọn. Jesus Christ ama owụt ete ke mme akpan ubiere ẹyom ekikere ye ndutịm oro ẹtịn̄de enyịn. Enye okobụp mme mbet esie ete: “Anie owo ke otu mbufo, emi oyomde ndikọn̄ tower, idibemke iso itie ibat se iditakde enye, man enye ọfiọk m̀mê emenyene okụk nte edikemde ndida nnam utom mma?” (Luke 14:28) Edumbet emi abuana ke ini ẹkerede m̀mê ẹkpedọdọhọ eyenete ọnọ ebuọt. Ndibat se iditakde ke ebuọt ọwọrọ ndibat nte idikpede ye ini emi idikpede enye.

Andinọ enyene unen ndifiọk nte ẹdikpede ye ini emi ẹdikpede ebuọt. Ke nditịn̄ enyịn ndomo mme n̄kpọ nse, nnyịn iyekeme ndinọ enye mme akpan ibọrọ. Nte nnyịn imabat se iditakde ke ndikpe ebuọt oro ke ufan̄ ini oro owụtde eti ibuot? Edi akpanikọ, edidi mmemmem n̄kpọ ndidọhọ eyenete nnyịn: “Nyekpe fi usọp usọp nte n̄kekeme. Afo ọmọfiọk ke emekeme ndiberi edem ke ami.” Edi ndi nnyịn ikpesehe iban̄a mme utọ n̄kpọ oro ke usụn̄ oro enyenede uku akan? Nnyịn ikpenyene ndibiere toto ke ntọn̄ọ ndikpe ebuọt oro, sia se Jehovah oyomde oto nnyịn edi oro. Psalm 37:21 ọdọhọ ete: “Idiọk owo ọbọbuọt, ndien isioho.”

Ebede ke ndibat nte idikpede ebuọt ye ini emi idikpede, nnyịn iti idem nnyịn iban̄a akpan unyịme oro nnyịn inyịmede. Emi osụhọde idaha odude nte ke nnyịn iyodụk isọn nte mîdotke. Edieke nnyịn ikemede ndifep isọn, mme ufọn ẹdu. Mme N̄ke 22:7 odụri owo utọn̄ ete: “Owo eke ọbuọtde onyụn̄ edi ofụn owo eke ọnọde.” Idem ke ini andinọ ye andibuọt ẹdide nditọete eke spirit, ebuọt ekeme nditụk itie ebuana mmọ, ke nsụhọde n̄kaha ke ndusụk udomo. Mme ndutan̄uyo ke ntak ebuọt ẹmekam ẹbiat emem ndusụk esop.

Nam Ntak Emi Oyomde Okụk Oro An̄wan̄a

Andinọ ebuọt enyene unen ndifiọk akpan akpan nte nnyịn ididade okụk oro ibuọtde inam n̄kpọ. Ke ẹsiode ebuọt emi ẹfep, ndi nnyịn imọbuọt okụk ito mbon en̄wen n̄ko? Ke edide ntre, nnyịn ikpenyene ndinam emi an̄wan̄a, koro enye enyene n̄kpọ ndinam ye ukeme nnyịn ndikpe ebuọt oro.

Enen̄ede edi akpan n̄kpọ ndisịn ubahade ke ufọt ebuọt mbubehe ye ebuọt oro ẹyomde man ẹse ẹban̄a ndusụk mbabuat n̄kpọntịbe. Eyenete inyeneke mbiomo N̄wed Abasi ndinọ okụk kaban̄a mbubehe unyamurua, edi etie nte enye ekeme ndinyene ekikere ndin̄wam eyenete en̄wen edieke, ke ntak oro mîtoho enye, mîkemeke ndinyene okụk ndida ndep mme akpan n̄kpọ nte udia, ọfọn̄, m̀mê ibọk oro oyomde. Nditịn̄ n̄kpọ in̄wan̄în̄wan̄ nnyụn̄ ntịn̄ akpanikọ ke mme n̄kpọ ẹmi ayan̄wam ndikpan mme ndutan̄uyo.—Ephesus 4:25.

Ẹwewet

Ediomi oro ẹwetde-wet edi akpan usio-ukot edieke anade nnyịn ifep mme ndutan̄uyo ke ini iso. Edi mmemmem ndifre mme akpan ọyọhọ ntọt ke ediomi ibọhọke ẹwewet mmọ. Oyom nnyịn iwet ibatokụk oro ẹkebuọtde ye ini oro ẹdikpede enye. Oyowụt ifiọk andinọ ye andibọ ebuọt ndisịn ubọk ke ediomi oro onyụn̄ owụt ifiọk owo mmọ kiet kiet ndinịm idem kiet ọkpọkpọ. Bible owụt ete ke ẹkpenyene ndiwewet mme mbubehe ẹban̄ade okụk nnịm. Esisịt ini mbemiso mbon Babylon ẹkesobode Jerusalem, Jehovah ama ọdọhọ Jeremiah ete edep isọn̄ oto mme iman esie. Nnyịn imekeme ndibọ ufọn nto edifiak ndụn̄ọde nte ẹkenamde.

Jeremiah ọkọdọhọ ete: “Ndep in̄wan̄ oro ke ubọk Hanamel eyen eyen-ete ete mi, emi odude ke Anathoth, nnyụn̄ ndomo silver nnọ enye, kpa shekel silver efụteba. Ndien n̄wet nsịn ke n̄wed, mbọp nsịn idiọn̄ọ, nnyụn̄ n̄kot ntiense ẹdi, nnyụn̄ ndomo silver ke n̄kpọ udomo. Ndien nda n̄wed udep oro, kiet emi ẹbọpde ẹsịn idiọn̄ọ, nte ẹtemede ẹnyụn̄ ẹwụkde, ye eken emi anade in̄wan̄: ndien mmen n̄wed udep oro nnọ Baruch, eyen Neriah, eyen Mahseiah, ke iso Hanamel eyen eyen-ete ete mi, ye ke iso ntiense oro ẹkewetde ke n̄wed udep oro, ye ke iso kpukpru mme Jew eke ẹtiede ke okụre ufọk ukwak.” (Jeremiah 32:9-12) Okposụkedi uwụtn̄kpọ eke enyọn̄ emi aban̄ade edidep n̄kpọ utu ke ebuọt, enye owụt nte edide akpan n̄kpọ ndise mban̄a mme mbubehe ẹban̄ade okụk ke in̄wan̄în̄wan̄, nnennen usụn̄.—Se Enyọn̄-Ukpeme, July 1, 1974, page 223.

Edieke mme mfịna ẹdahade ẹda, mme Christian ẹkpenyene ndidomo ndikọk mmọ ke n̄kemuyo ye item Jesus ẹwetde ke Matthew 18:15-17. Edi ebiowo kiet emi odomode ndin̄wam ke mme utọ idaha oro ọdọhọ ete: “Ke ekperede ndidi ke kpukpru idaha, ediomi oro ẹwetde-wet ikodụhe. Nte utịp, in̄wan̄în̄wan̄ ifiọk ikodụhe ke ufọt edem mbiba kaban̄a nte akanade ẹkpe ebuọt oro. Mmetịm nnịm nte ke ndiwewet mme n̄kpọ ẹmi edi idiọn̄ọ ima, idịghe idiọn̄ọ unana mbuọtidem.”

Ndondo oro nnyịn idụkde ediomi, nnyịn ke akpanikọ ikpenyene ndidomo ndinam ikọ nnyịn. Jesus eketeme ete: “Yak ikọ mbufo edi Edi ntre, ye, Idịghe ntre: koro se ibede oro oto ke andidiọk.” (Matthew 5:37) Edieke ndusụk mfịna oro nnyịn mîkebemke iso ida ikụt akpande nnyịn ndikpe ebuọt oro ke ini ẹkenịmde, nnyịn ikpenyene ndinam idaha oro an̄wan̄a andinọ usọp usọp. Iso-ọfọn enye ekeme ndiyak nnyịn ikpe ebuọt oro nsịtnsịt ke anyan ini.

Edi, ndiọi idaha inamke nnyịn ibọhọ mme mbiomo nnyịn. Owo emi abakde Jehovah esịn ofụri ukeme esie ndinam ikọ esie. (Psalm 15:4) Okposụkedi ekemede ndidi mme n̄kpọ isan̄ake nte nnyịn ikodoride enyịn, nnyịn ikpenyene ndidu ke mben̄eidem ndiyak mme n̄kpọ ẹtak man ikpe mme isọn nnyịn, sia oro edide mbiomo Christian nnyịn.

Du ke Ukpeme ke Ndinọ Okụk ke Ebuọt

Nte ededi, idịghe andibọ ebuọt kpọt enyene ndidomo mme n̄kpọ nse ye ntịn̄enyịn. Eyenete oro ẹdọhọde ọnọ ebuọt n̄ko enyene ndibat se iditakde. Mbemiso inọde okụk, nnyịn iyenyene eti ibuot edieke nnyịn idade ini ndikere mban̄a mme n̄kpọ ye akwa ntịn̄enyịn. Bible esịn udọn̄ ọnọ edidu ke ukpeme, ọdọhọde ete: “Kûdu ke otu mme amia-ubọk, kûnyụn̄ udu ke otu mmọ eke ẹtiede ubiọn̄.”—Mme N̄ke 22:26.

Mbemiso esịnde idem, kere ban̄a se ikemede nditịbe edieke eyenete oro mîkemeke ndikpe fi okụk oro. Ndi afo ke idemfo adan̄aoro eyenyene ikpọ mfịna okụk? Idem okposụkedi eyenete oro ekemede ndinyene mme mfọnn̄kan ekikere, mme idaha ẹkeme ndikpụhọde mîdịghe enye ekeme ndinam ndudue ke nte abatde ibuot. James 4:13b, 14 eti kpukpru nnyịn ete: “Mbufo [ifiọkke] se iditịbede n̄kpọn̄. Uwem mbufo edi nso? Mbufo ẹdi ntụhube, emi ọwọrọde ke ekpri ini, ndien ebe efep.”—Men Ecclesiastes 9:11 domo.

Akpan akpan ke n̄kpọ aban̄ade ebuọt ndida nnam mbubehe, okpowụt eti ibuot ndikere mban̄a etop andibọ ebuọt. Ndi ẹdiọn̄ọ enye nte owo emi ẹkemede ndibuọt idem nnyụn̄ mberi edem, mîdịghe ndi enye anana mbufiọk ke ndise mban̄a mme mbubehe okụk? Ndi enye enyene ntụhọ ediyom okụk nto nsio nsio owo ke esop? Owụt ọniọn̄ ndinyene mme ikọ ẹmi ke ekikere: “Ọkọi ese kpukpru ikọ ke akpanikọ: edi ọniọn̄ etịm ese ikpat isan̄ esiemmọ.”—Mme N̄ke 14:15.

Ndusụk ini, ekeme ndidi ebuọt itịmke ifọn ye andibọ n̄ko. Ekeme ndikabade ndi mbiomo nnọ enye mmemmem mmemmem, ọbọde enye idatesịt esie. Ndi nnyịn imoyom utọ eyenete oro akabade edi “ofụn” nnyịn? Ndi ebuọt ekeme nditụk itie ebuana nnyịn, adade unana ifụre edi m̀mê idem bụt edieke enye mîkemeke ndikpe?

Edieke ata udọn̄ odude, nte nnyịn imekeme ndikere mban̄a ndinọnọ utu ke ebuọt, idem okposụkedi ekemede ndidi iditịmke iwak? N̄wed Abasi esịn udọn̄ ọnọ nnyịn ete itua mbọm ke ini eyenete nnyịn odude ke unana. Andiwet psalm ọkọkwọ ete: “Eti owo atua owo mbọm, onyụn̄ ọnọ n̄kpọ.” (Psalm 37:21) Ima ekpenyene ndinụk nnyịn ndinam se ikekeme man inọ nditọete nnyịn oro ẹdude ke unana ata ata un̄wam.—James 2:15, 16.

Kere Ban̄a Mme Usio-Ukot Fo ye Ntịn̄enyịn

Sia mme ebuọt ẹkemede ndidi ntak utọk, nnyịn imekeme ndida mmọ nte akpatre n̄kpọ ndinam utu ke nte mmemmem n̄kpọ ndimek. Nte ẹkewụtde ke mbemiso, andibọ ebuọt ekpenyene nditie in̄wan̄în̄wan̄ ye andinọ, ẹwetde-wet nte ẹdikpede ebuọt oro ye ini emi ẹdikpede. Ndien ke idaha ata nsọn̄ọn̄kpọ, enọ ekeme ndidi mfọnn̄kan usọbọ.

Michael ikọbuọtke Simon okụk oro enye okoyomde. Utu ke oro, Michael ọkọnọnọ enye okụk oro mîtịmke iwak nte enọ. Simon ama owụt esịtekọm kaban̄a utọ un̄wam oro ndida n̄kpe okụk ibọk eyen esie. Ndien Michael ama enem esịt nte ke imọ ima ikeme ndiwụt ima nditọete ke ata ata usụn̄. (Mme N̄ke 14:21; Utom 20:35) Michael ye Simon ẹdori enyịn ẹban̄a ndidu ke idak ukara Obio Ubọn̄ ke ini emi Christ “[edinyan̄ade] ubuene ke ini enye esemede” ndien baba owo kiet mîdidọhọke ite, “Ndọdọn̄ọ.” (Psalm 72:12; Isaiah 33:24) Tutu ini oro, ẹyak nnyịn ikere iban̄a mme usio-ukot nnyịn ye ntịn̄enyịn edieke oyomde nnyịn idọhọ eyenete ọnọ nnyịn ebuọt.

[Mme Ikọ idakisọn̄]

[Ndise ke page 25]

Ndiwewet mme ediomi ebuọt ke n̄wed edi idiọn̄ọ ima, idịghe idiọn̄ọ unana mbuọtidem