Nsụkibuot Abasi ke Ubon Oro Abaharede ke N̄kan̄ Ido Ukpono

“ENYE enen̄ede abiak owo akan ita. . . . Etie mi nte n̄kpọ eke ẹdọhọde ke ẹnọ mi unan ke ofụri idem, ndien kpa ye oro owo ndomokiet ikemeke ndikụt.” “Esitie mi ndusụk ini nte n̄kpọ eke n̄kpetrede ndiyọ . . . m̀mê ndikpọn̄ ufọk ndien mfiakke ndi aba tutu amama.” “Ndusụk ini esisọn̄ ndikere n̄kpọ nnennen.”

Mme ikọ ẹmi ẹyọhọde ye ntụk mi ẹyarade mme ekikere unana idotenyịn ye ndobo. Mmọ ẹto mbon ẹmi ẹsobode isụn̄i—mme edori ikọ, ndịghe, edikot ndiọi enyịn̄, ndopuyo—ye idem imia ẹtode mme nsan̄andọ ye mbonubon. Ntak emi ẹnamde n̄kpọ ye mmọemi ke idiọk usụn̄ ntre? N̄kukụre ke ntak mme ukpụhọde ukpepn̄kpọ ido ukpono. Ke mme utọ idaha ẹmi, edidụn̄ ke ubon oro abaharede ke n̄kan̄ ido ukpono anam utuakibuot nnọ Jehovah enen̄ede edi n̄kpọ-ata. Edi, ediwak Christian ẹdide utọ mbon unọmọ oro ẹkụt unen ke ndiwụt nsụkibuot Abasi.

Ke inemesịt, utọ ndutụhọ ye mfịghe oro idụhe ke kpukpru ubon ẹmi ẹbaharede ke n̄kan̄ ido ukpono. Edi, enye odu ke akpan. Nte ubon fo etie nte se ẹtịn̄de emi? Do, ekeme ndisọn̄ fi ndiwụt ukpono nnọ nsan̄andọ fo m̀mê ete ye eka fo. Edieke afo edide n̄wan emi odude ke utọ idaha oro m̀mê ẹdide nditọwọn̄ ẹmi ẹdude ke utọ n̄kann̄kụk oro, didie ke mbufo ẹkeme ndikụt unen ke ndiwụt nsụkibuot Abasi ke ubon oro abaharede ke n̄kan̄ ido ukpono? Nso un̄wam ke mbon en̄wen ẹkeme ndinọ? Ndien didie ke Abasi akam ese n̄kpọ emi?

Ntak Ọsọn̄de Ntre Ndisụk Ibuot?

Udọn̄ ibụk ye unana esịtekọm ererimbot ọkọrọ ye mme ntụhọ unana mfọnmma idemfo ẹnam nsụkibuot Abasi edi en̄wan ofụri ini. Satan ọfiọk emi, ndien enye odu ke mben̄eidem ndibiat ubiere fo. Enye esiwak ndida mme andibuana ke ubon ẹmi ẹnyenede esisịt m̀mê ẹmi mînyeneke-nyene esịtekọm ye ukpono inọ mme idaha Abasi. N̄kokon̄ idaha eke spirit ye eke ido fo esiwak ndidi ata isio ye eke mbonubon fo oro mînịmke ke akpanikọ. Emi ọwọrọ mme ekikere ẹmi ẹdide isio ke ido uwem ye ke edinam. (1 Peter 4:4) Mfịghe ediwọn̄ọde fi n̄kpọn̄ idaha Christian ẹkeme ndisọn̄ ubọk, sia afo anamde ewụhọ oro: “Ẹkûnyene mbubehe ye mme utom ekịm eke mîn̄wụmke mfri.” (Ephesus 5:11) Ke enyịn mmọ idụhe n̄kpọ ndomokiet emi afo anamde emi enende aba. Kpukpru ẹmi ẹdi ke ntak ido ukpono fo. Eka kiet, ke ini udọn̄ọ nditọ akakakde enye ndibiom, ama oyom un̄wam oto ebe esie onyụn̄ ọbọ ibọrọ nsahi ete, “Afo emenyene ini ọnọ ido ukpono fo; afo uyomke un̄wam.” Mme utọ ikọ ẹmi ẹnam edisụk ibuot enen̄ede edi n̄kpọ-ata.

Ndien mme ini ẹdu ẹmi afo ekemede ndifan̄a mme n̄kpọ oro mîtuahake nnennen nnennen ye N̄wed Abasi. Edi, afo ọfiọk ete ke imọ idi ubak ubon ndien ke ntak oro ke imenyene ndusụk mbiomo. “Esitụk mi ke idem etieti ke ini n̄kerede nte ete mi esinamde n̄kpọ ye nnyịn koro mfiọkde ke esitie enye nte ke ida ikpọn̄.” ntre ke Connie ọdọhọ. “Nnyene nditi idemmi ediwak ini nte ke inaha nyat esịt kaban̄a ubiọn̄ọ oro ete mi esịnde. Oyom mfiọk nte ke ọkpọsọn̄ ntak odu oro anamde enye ọbiọn̄ọ m̀mê etre ndinyịme ye mme idaha nnyịn. Satan edi andikara editịm n̄kpọ emi odude kemi.” Susan, emi ọdọde owo emi mînịmke ke akpanikọ, ọdọhọ ete: “Ke ntọn̄ọ ama esitie nte nyom ndidianade ntie—edi idịghe ntre aba. Mma mfiọk nte ke Satan akada enye ndidomo mi.”

Mme ukeme oro Satan esịnde ndinam fi ekere ke uwọrọke n̄kpọ ekeme ndikpere nditie nte inyeneke utịt. Ediwak usen ẹkeme ndibe ye unana edineme nneme ye nsan̄andọ fo. Uwem ekeme ndikabade ntie ata ndobo ndobo. Emi esibiat mbuọtidem ye ukpono idemowo onyụn̄ esịn nsụkibuot Abasi fo ke udomo. Nditọwọn̄ n̄ko ẹsikop ubiak ke ntụk ye ke ikpọkidem. Ke idaha kiet, idem okposụkedi ete ye eka ẹkebiọn̄ọde, mme uyen asan̄autom Abasi ita ẹma ẹsidụk mme mbonoesop Christian kpukpru ini. Kiet ke otu mmọ, edide asan̄autom uyọhọ ini idahaemi, ama ọdọhọ ete: “Nnyịn ima isinana udọn̄ inyụn̄ ikpa mba; nnyịn ikesikemeke ndide idap; emi ama esibụn̄ nnyịn esịt.”

Nso ke Abasi Oyom Oto Fi?

Nsụkibuot nnọ Abasi esibem iso kpukpru ini, ndien ana ukeuke nsụkibuot nnọ itieibuot ebe kpukpru ini edi nte Jehovah etemede. (Utom 5:29) Oro ekeme ndidi ọkpọsọn̄ n̄kpọ, edi ẹkeme ndinam. Kaiso yom un̄wam to Abasi. Enye oyom fi “[atuak] ibuot ke spirit ye ke akpanikọ” onyụn̄ akpan̄ utọn̄ onyụn̄ osụk idem ọnọ ndausụn̄ esie. (John 4:24) Ifiọk otode Ikọ Abasi, nte enye odụkde eti esịt, esinam ẹsụk ibuot unyịme unyịme. Okposụkedi mme ọkpọkpọ idaha fo ẹkemede ndikpụhọde, Jehovah m̀mê Ikọ esie ikpụhọkede. (Malachi 3:6; James 1:17) Jehovah ọnọ ebe itieibuot. Emi osụk edi akpanikọ edide enye onyịme itieibuot Christ m̀mê inyịmeke. (1 Corinth 11:3) Okposụkedi emi ekemede ndidi n̄kpọ ọsọn̄de ke ini osobode isụn̄i ye esuene kpukpru ini, mbet oro James ọdọhọ ete: “Eti ibuot emi otode ke enyọn̄ . . . awara [ndisụk ibuot, NW].” (James 3:17) Oyom spirit Abasi man ẹfiọk itieibuot emi in̄wan̄în̄wan̄ ẹnyụn̄ ẹnyịme enye, akpan akpan mbun̄wụm esie eke ima.—Galatia 5:22, 23.

Ke ini afo amade owo, edi mmemmem ndiwụt nsụkibuot Abasi nnọ odudu oro Abasi onịmde. N̄wed Mbon Ephesus 5:33 eteme ete: “Yak owo kiet kiet ama n̄wan esiemmọ nte amade idemesie: n̄wan onyụn̄ eten̄e ebe esie.”

Kere ban̄a Jesus. Ẹma ẹsụn̄i ẹnyụn̄ ẹmia enye, kpa ye oro enye ikedehede isụn̄i owo ndomokiet. Enye ama onịm etop oro ananade ndo. (1 Peter 2:22, 23) Man Jesus ọyọ utọ ekese esuene oro, ama oyom enye enyene ọkpọsọn̄ uko ye ima emi enyenede iwụk ọnọ Ete esie, Jehovah. Edi, ima “ememe kpukpru n̄kpọ.”—1 Corinth 13:4-8.

Paul ama eti nsan̄autom esie Timothy, onyụn̄ eti nnyịn mfịn ete: “Abasi ikọnọhọ nnyịn spirit ufep, edi spirit odudu ye ima ye [eti ibuot, NW].” (2 Timothy 1:7) Ntotụn̄ọ ima ẹnyenede ẹnọ Jehovah ye Jesus Christ ekeme ndidemede fi ndiwụt nsụkibuot Abasi ke ini idaha etiede nte imemke ndiyọ. Eti ibuot eyen̄wam fi ndinyene idaha ekikere oro adade ukem ukem onyụn̄ omụm itie ebuana enyenede ye Jehovah ye Jesus Christ akama.—Men N̄wed Mbon Philippi 3:8-11 domo.

Nsan̄andọ Ẹmi Ẹkụtde Unen ke Ndiwụt Nsụkibuot Abasi

Ndusụk ini afo enyene ndibet ke anyanini man okụt nte Jehovah edisede aban̄a mme mfịna fo. Edi, ubọk esie imụhọke. Owo emi okokụtde unen ke ndiwụt nsụkibuot Abasi eteme ete: “Nam mme n̄kpọ ẹmi Jehovah ọnọde fi unen ye ifet ndinam kpukpru ini—ndituak ibuot nnọ enye ke mme mbonoesop ye mme mbono, ndikpep n̄kpọ, ndiwọrọ an̄wautom, nnyụn̄ mbọn̄ akam.” Edi mme ukeme fo ke Jehovah esidiọn̄, idịghe sụk se afo anamde. Ke 2 Corinth 4:17, apostle Paul ọkọdọhọ ete ke ‘mfefere ukụt nnyịn, emi mîdibịghike-bịghi, ọdọdiọn̄ anam nnyịn inyene nsinsi ubọn̄.’ Tie kere ban̄a emi. Enye edidi n̄kpọ emi ọsọn̄ọde fi idem. N̄wan kiet ọdọhọ ete: “Uwem ubon mi inyeneke uforo, ndien ndusụk ini mmesikere m̀mê Jehovah enem esịt ye ami. Edi n̄kpọ kiet emi ndade nte edidiọn̄ esie edi akpanikọ oro nte ke mmesibọhọ n̄kpọsọn̄ idaha ẹmi n̄kan ebe mi. Ndifiọk nte ke mme edinam nnyịn ẹsinem Jehovah esịt ẹsinam ofụri mfịna ẹdot.”

Jehovah ọn̄wọn̄ọ ke imọ idiyakke fi osobo mme idaha ẹkponide ẹkan se ekemede ndiyọ. Nịm enye ke akpanikọ. Enye ọfiọk akan nte afo ọfiọkde, ndien enye ọfiọk fi akan nte afo ọfiọkde idemfo. (Rome 8:35-39; 11:33; 1 Corinth 10:13) Ndibọn̄ akam nnọ Jehovah ke n̄kpọsọn̄ idaha esin̄wam. Bọn̄ akam yom spirit esie an̄wam fi, akpan akpan ke ini mûfiọkke ebiet akpakade m̀mê nte ekpesede aban̄a idaha oro. (Mme N̄ke 3:5; 1 Peter 3:12) Kpe enye ubọk kpukpru ini yom ime, mfara ke idem, ye nsụhọdeidem man osụk ibuot ọnọ itie odudu oro ke uwem fo. Andiwet Psalm ọkọdọhọ ete: “Jehovah edi akwa itiat mi, ye ufọk ekọn̄ mi ye andinyan̄a mi.” (Psalm 18:2) Nditi emi edi n̄kpọ un̄wam ọnọ mbon oro ẹdude ke ubon ẹmi ẹbaharede ke n̄kan̄ ido ukpono.

Ke akande kpukpru, sịn ofụri ukeme ndinam ndọ fo edi eke inemesịt. Ih, Jesus ama okụt ete ke eti mbụk eyetọ ubahade. Nte ededi, bọn̄ akam ete ubahade ekededi okûdi ke ntak edu ye ido uwem fo. (Matthew 10:35, 36) Ye emi ke ekikere, edidianakiet osụhọde mme mfịna ndọ. Idem ke ini afo ikpọn̄ owụtde eti edu emi, enye ekeme ndinam ekese ke ndikpan mme mfịna ndisịm ebeubọk utọk ye mfan̄a. Ime ye ima edi ata akpan n̄kpọ. ‘Nyene sụn̄sụn̄ ido’ nyụn̄ ‘me ime ke ini ẹnamde fi idiọk.’—2 Timothy 2:24.

Apostle Paul ama akabade edi ‘kpukpru n̄kpọ ọnọ kpukpru owo.’ (1 Corinth 9:22) Ukem ntre, ke adan̄aemi mûfụmike mme utom Christian, ekeme ndiyom afo anam ukpụhọde ndusụk ini ke ndutịm fo man abiat ini awakde ye nsan̄andọ fo ye ubon fo. Nọ owo emi afo ekemekde ndibuana uwem fo ekese ini nte ekekeme. Wụt edikere mban̄a Christian. Emi edi ediwụt nsụkibuot Abasi.

Esidi mmemmem ọnọ n̄wan emi abakde Abasi onyụn̄ osụkde ibuot emi esimemde edu onyụn̄ okopde mbọm ndiwụt nsụkibuot Abasi. (Ephesus 5:22, 23) Ikọ ẹmi ẹnyenede inem, “nte ẹsịnde inụn̄ ke esịt,” ẹsin̄wam ndisụhọde udomo mfịna ẹmi ẹkemede ndidemede.—Colossae 4:6; Mme N̄ke 15:1.

Ọniọn̄ Abasi eteme fi ndibiere mme mfịna usọp usọp nnyụn̄ nda nti ikọ oro ọbọpde-bọp mfiak nsịn emem, utu ke ndidụk idap ye “iyatesịt.” (Ephesus 4:26, 29, 31) Emi oyom nsụhọdeidem. Nen̄ede beri edem ke Jehovah kaban̄a odudu. N̄wanndọ Christian kiet ke nsụhọdeidem ama onyịme ete: “Ke mma n̄kọbọn̄ akam ofụri esịt, mma n̄kụt spirit Jehovah emenede mi ubọk an̄wan̄ nsan̄andọ mi.” Ikọ Abasi eteme ete: “Ẹkûda idiọk ẹsio owo usiene idiọk. . . . Ẹda nti edinam ẹkan idiọk ubọk.” (Rome 12:17-21) Emi edi eti item ye usụn̄ nsụkibuot Abasi.

Nditọ Ẹmi Ẹwụtde Nsụkibuot Abasi

Item oro Jehovah ọnọde mbufo nditọ ẹmi ẹdude ke ubon ẹmi ẹbaharede ke n̄kan̄ ido ukpono edi: “Ẹsụk ibuot ẹnọ mme ete mbufo ye mme eka mbufo ke kpukpru n̄kpọ, koro emi enemde Ọbọn̄ esịt.” (Colossae 3:20) Ẹtịm ẹfiọk ẹte ke ẹda Ọbọn̄ Jesus Christ ẹdisịn ke n̄kpọ emi. Ntem, edisụk ibuot nnọ mme ete ye eka idịghe ofụri ofụri. Ke ndusụk usụn̄ifiọk item oro ke Utom Mme Apostle 5:29, “ndikop uyo Abasi n̄kan uyo owo,” abuana mme uyen Christian n̄ko. Mme idaha ẹyedu ẹmi mbufo ẹdinyenede ndibiere se ẹdinamde ọkọn̄ọde ke se mbufo ẹfiọkde ke enen nte ekemde ye N̄wed Abasi. Emi ekeme ndisụn̄ọ ke ndusụk orụk ufen ke esịnde ndibuana ke edinam nsunsu utuakibuot. Ke adan̄aemi se ẹdoride enyịn mi mîdịghe se inemde, mbufo ẹmekeme ndibọ ndọn̄esịt ẹnyụn̄ ẹkam ẹkeme ndidat esịt ke akpanikọ oro nte ke mbufo ẹbọ ufen ke ntak ẹnamde se inende ke enyịn Abasi.—1 Peter 2:19, 20.

Sia edide mme edumbet Bible ẹkara ekikere mbufo, mbufo ẹmekeme ndikpụhọde ye mme ete ye eka mbufo ke ndusụk n̄kpọ. Emi inamke mmọ ẹdi mme asua mbufo. Idem ọkpọkọm mmọ idịghe mme asan̄autom Jehovah ẹmi ẹyakde idem ẹnọ, oyom ẹnọ mmọ ukpono oro odotde. (Ephesus 6:2) Solomon ọkọdọhọ ete: “Kop uyo usọ emi okobonde fi: kûnyụn̄ usịn uka ke ndek.” (Mme N̄ke 23:22) Ẹdomo ndifiọk ubiak oro mmọ ẹkopde ke ntak oro mbufo ẹbịnede mbuọtidem emi etiede mmọ esen esen. Ẹnyene nneme ye mmọ, ẹnyụn̄ “ẹyak ẹkụt eti ibuot mbufo.” (Philippi 4:5, NW) Ẹbuana mme ntụk ye mme ekikere mbufo. Ẹsọn̄ọ ẹda ye mme edumbet Abasi, edi, “edieke usụn̄ odude, ẹn̄wana, nte mbufo ẹkekeme, ndidu ke emem ye kpukpru owo.” (Rome 12:18) Akpanikọ oro nte ke afo omokop uyo ọnọ ibet ete ye eka fo idahaemi owụt Jehovah nte ke afo omoyom ndikaiso nsụk ibuot nte andidu ke idak Obio Ubọn̄.

Se Mmọ En̄wen Ẹkemede Ndinam

Mme Christian ẹmi ẹdụn̄de ke mme ubon ẹmi ẹbaharede ke n̄kan̄ ido ukpono ẹyom un̄wam ye editịm mfiọk ẹto ekemmọ mme andituak ibuot. Emi ana in̄wan̄în̄wan̄ ke mme ikọ owo kiet emi ọkọdọhọde ete: “Etie nte n̄kpọ eke idotenyịn ye un̄wam ndomokiet mîdụhe, sia mîdụhe n̄kpọ ndomokiet emi owo ekededi ekemede ndinam, ndien n̄kpọ ndomokiet idụhe oro n̄kemede ndinam man n̄kpụhọde enye. Ami mberi edem ke Jehovah ndinam uduak esie ke ubon nnyịn, se ededi oro ekpedide.”

Ndibuana ye nditọete iren ye iban ke mme mbonoesop Christian edi ebiet ubọhọ. Owo emi etịn̄ aban̄a uwem esie nte “ebietde nsio nsio ererimbot iba. Kiet oro nnyenede ndidu ke esịt ye kiet oro mmade ndidu ke esịt.” Ima mbọhọidụn̄ edi se inamde mmọemi ẹdude ke nnanenyịn mi ẹkeme ndiyọ nnyụn̄ nnam utom ke kpukpru idaha. Sịn mmọ ke akam fo. (Ephesus 1:16) Kpukpru ini, ke kpukpru idaha, tịn̄ ikọ oro ẹsịnde udọn̄, ẹdide nti, ẹnyụn̄ ẹkamade ndọn̄esịt nnọ mmọ. (1 Thessalonica 5:14) Ke ini oro ọfọnde onyụn̄ odotde, sịn mmọ ke mme edinam ukara Abasi ye eke n̄kaowo mbufo.

Mme Edidiọn̄ ye Mme Ufọn Nsụkibuot Abasi

Tie kere ke usen ke usen ban̄a mme edidiọn̄ ye mme ufọn ediwụt nsụkibuot Abasi ke ubon oro abaharede ke n̄kan̄ ido ukpono. Sịn ukeme man osụk ibuot. ‘Kûkpa mba.’ (Galatia 6:9) Ndiyọ mme idaha oro ẹdiọkde ye mme ukwan̄ikpe “kaban̄a edifiọk eke enye ọfiọkde Abasi . . . edi se inemde” Abasi esịt. (1 Peter 2:19, 20) Sụk ibuot ke udomo oro mûbiatke ndinen edumbet ye ibet Jehovah. Emi owụt edinam akpanikọ nnọ ndutịm Jehovah. Edu Abasi fo akam ekeme ndin̄yan̄a uwem nsan̄andọ, nditọ, m̀mê ete ye eka fo.—1 Corinth 7:16; 1 Peter 3:1.

Nte afo ọyọde mme n̄kpọ ẹmi ubon oro abaharede ke n̄kan̄ ido ukpono oyomde onyụn̄ odoride enyịn oto fi, ti nte edimụm nsọn̄ọnda n̄kama ye Jehovah Abasi ye Jesus Christ edide akpan n̄kpọ. Afo emekeme ndinyịme nnọ ke ediwak n̄kpọ, edi ndinyịme nnọ ke nsọn̄ọnda edi ndinyịme nnọ ke kpukpru n̄kpọ, esịnede uwem ke idemesie. Apostle Paul ọkọdọhọ ete: “Abasi . . . ke ukperedem ini emi ama etịn̄ ọnọ nnyịn ke Eyen; emi Enye ekemekde onịm, ete edidi andinyene kpukpru n̄kpọ, okonyụn̄ adade ubọk esie obot ekondo.” Ndifiọk “edinyan̄a eke okponde ntem” eyenọ fi odudu ndisụk ibuot.—Mme Hebrew 1:1, 2; 2:3.

N̄kaiso nsụkibuot ye edisọn̄ọ nda ke ndinen ido uwem ye nti ido ọnọ fi ye nsan̄andọ oro mînịmke ke akpanikọ eti ukpeme. Edinam akpanikọ esisọn̄ọ mbọbọ ubon. Mme N̄ke 31:11 etịn̄ aban̄a enyene-ido an̄wan emi anamde akpanikọ ete: “Esịt ebe esie ọbuọt idem ye enye.” Edisana ido ye ntotụn̄ọ ukpono enyenede ekeme nditat ebe fo oro mînịmke ke akpanikọ enyịn. Oro ekeme ndinam enye onyịme akpanikọ Abasi.

Nsụkibuot Abasi enen̄ede edi ọsọn̄urua onyụn̄ anyan̄a uwem. Bọn̄ akam ben̄e enye ke uwem ubon fo. Emi edisụn̄ọ ke ifụre ekikere onyụn̄ ada itoro ọsọk Jehovah.