Mma Nyere Ikot ke Ini Idọk
NTE WINIFRED REMMIE OBỤKDE
“IDỌK okpon, edi mme anamutom iwakke.” Edi ata edikere mban̄a mme owo ẹmi ẹkesuanade nte erọn̄ ẹmi mînyeneke andikpeme akanam Ọbọn̄ nnyịn Jesus etin̄ mme ikọ ẹmi. Ami mma nnyene ukem ekikere emi, ndien ke isua 40 ẹmi ẹkebede, mma nsidomo kpukpru ini ndiyere nte ọfọnde ke ikot oro Eteufọk okotde ndinam utom idọk.—Matthew 9:36, 37.
Ami n̄kamana ke West Africa ke ubon emi ẹnyenede nditọ itiaba, kpukpru ẹdide nditọiban. Ete ye eka nnyịn ẹma ẹfọn ido, edi ẹnyene iwụk; mmọ n̄ko ẹma ẹnen̄ede ẹsịn idem ke ido ukpono. Owo ikesifan̄ake edidụk ederi ye ederi nditọn̄wọn̄ kpukpru urua. Emi ikedịghe mfịna inọ mi koro mma mma mme n̄kpọ eke spirit. Ke akpanikọ, ke ndide isua 12 ke emana, ẹma ẹmek mi ndisinịm ederi nditọn̄wọn̄.
Ndọ ye Edidomo N̄kpọ Nse
Ke 1941, ke ndide isua 23 ke emana, mma ndọ Lichfield Remmie, ewetn̄wed mbubehe ke ọfis utom ukara. Ke n̄kan̄ obụkidem, nnyịn ima ida ọfọn, edi ima edidomo n̄kpọ nse ye udọn̄ edikọ ediwak okụk mbon ẹma ẹda nnyịn ẹka Liberia ke 1944. Ini ukpụhọde ke uwem ebe mi, ndien ke akpatre okịm, ama edi ke 1950 ke ini enye okosobode ye Hoyle Ervin, isụn̄utom Mme Ntiense Jehovah. Ke ama ekekpep n̄kpọ ke urua ita kpọt, ebe mi ama ọtọn̄ọ ndibuana ke utom ukwọrọikọ.
Mma n̄kop iyatesịt ke ini ebe mi eketrede ndidụk ederi. Ẹkpenyene nditi, nte ke enye ekedi owo Protestant emi ekenen̄erede esịn idem emi ekesitrede udia ke ini Lent (iduọk ini ọtọn̄ọde ke Ederi Ntọn̄ tutu osịm okoneyo esierede Easter). Akpa ini emi n̄kokụtde nte enye ọwọrọde aka ukwọrọikọ, ye ekpat ke ubọk, mma nnen̄ede n̄kop iyatesịt. Mma mbụp nte, “Nso ifịna fi? Ọwọrọiso owo nte afo ọwọrọde aka ndikwọrọ ikọ ye ndisịme owo ẹmi!” Enye eketie sụn̄sụn̄ onyụn̄ osụk esịt ke ini utọk emi.
Ke ndan̄nsiere, Brọda Ervin ama awaha ufọk nnyịn man ekpep n̄kpọ ye Lichfield. Nte ido edide, ami n̄kenyeneke ebuana ke ukpepn̄kpọ oro. Eyedi emi akanam Brọda Ervin obụp mi m̀mê mfiọkke n̄wed. Nso? Ami, mfiọkke n̄wed? Nso utọ usọn̄enyịn! Nyewụt enye adan̄a nte mfiọkde n̄wed! Nyeyarade nsunsu ido ukpono emi!
Ndibọ Akpanikọ
Ikebịghike ke emi ebede, mma n̄kụt n̄wed oro “Yak Abasi Edi Akpanikö” ke okpokoro akwaufọk. Mma n̄kere nte, ‘Nso enem-owo imam ibuotikọ. Nte Abasi isidịghe akpanikọ kpukpru ini?’ Nte n̄kosụk n̄kûbọrede n̄wed oro nse, mma nsọsọp n̄kụt ntak en̄wen ndisụk uyo. Enye ọkọdọhọ ete ke owo inyeneke ukpọn̄, ke enye edi ukpọn̄! Idem mme ebua ye an̄wa ẹdi ukpọn̄! Emi ama enen̄ede ayat mi eṣit. Mma n̄kere nte, ‘Nso ndisịme ukpepn̄kpọ!’
Ke ini ebe mi ọkọnyọn̄de edi, mma n̄ka mbịne enye ye iyatesịt. “Mbon abian̄a ẹmi ẹdọhọ ẹte ke owo inyeneke ukpọn̄. Mmọ ẹdi mme nsunsu prọfet!” Ebe mi ikọtọhọke; utu ke oro, enye ke nsụkesịt ama ọbọrọ ete: “Winnie, kpukpru n̄kpọ ẹdu ke Bible.” Ke ukperedem, ke ini Brọda Ervin ke ime okowụtde mi ke Bible mi ete ke nnyịn idi ukpọn̄ ye nte ke ukpọn̄ nnyịn ekeme ndikpa, idem ama akpa mi. (Ezekiel 18:4) Se ikenen̄erede itụk mi ke esịt ekedi itien̄wed Abasi oro ke Genesis 2:7, emi ọdọhọde ete: “Owo [Adam] akabade edi ukpọn̄ eke odude uwem.”
Nso ndudue ke ami n̄kanam ntem! Ama editie mi ke idem nte ke ọkwọrọ ederi ẹkebabian̄a mi ndien n̄kedehede ndụk ederi aba. Utu ke oro, mma ntọn̄ọ ndidụk mbonoesop Christian eke Mme Ntiense Jehovah. Okotụk mi ke esịt didie ntem ndikụt ima oro odude ke otu mmọ! Emi enyene ndidi ido ukpono akpanikọ.
Ndidọk Idọk ke Cape Palmas
N̄kpọ nte ọfiọn̄ ita ke ukperedem, ebe mi ama enyene ifet ndiyịp ata ediwak okụk ke itieutom mmọ—edi enye ikoyịpke. Nsan̄autom esie ẹma ẹsụn̄i enye ẹte: “Remmie, edikpa ubuene.”
Nte ededi, ke ntak edinam akpanikọ esie, ẹma ẹmenede enye itie ẹnyụn̄ ẹnọ enye aka Cape Palmas man ọkọtọn̄ọ obufa n̄kọk itieutom do. Nnyịn ima ikwọrọ ikọ ifịk ifịk ndien ke ọfiọn̄ iba kpọt ẹbede, nnyịn ima inyene ekpri otu emi ẹkenyenede ọkpọsọn̄ udọn̄ ke etop Bible. Ke ukperedem, ke ini Lichfield akanamde isan̄ aka ibuot obio, Monrovia, man ekedep ndusụk n̄kpọ ada edi obufa n̄kọk itieutom oro, enye ama ana baptism. Enye n̄ko ama ewet oyom un̄wam oto N̄ka man ese aban̄a mbon oro ẹkenyenede udọn̄ ke akpanikọ ke Cape Palmas.
N̄ka ama anam n̄kpọ aban̄a ke ndinọ Brọda ye Sista Faust ẹdi Cape Palmas. Sista Faust ama an̄wam mi ata eti eti, ndien ke December 1951, mma nyarade uyakidem mi nnọ Jehovah ebe ke ndina baptism. Idahaemi ke akande ini ekededi, mma mbiere ‘nditan̄ mbun̄wụm mbon nnọ nsinsi uwem.’ (John 4:35, 36) Ke April 1952, mma ndụk utom uyọhọ-ini nte asiakusụn̄.
Jehovah ama ọdiọn̄ ukeme mi usọp usọp; ke ufan̄ isua kiet, mma n̄n̄wam owo ition ẹnam n̄kpọ ẹsịm uyakidem ye baptism. Owo kiet ke otu mmọ, Louissa Macintosh, ekedi eyen eyeneka eka adaibuot ukara Liberia ke ini oro, W. V. S. Tubman. Enye ama ana baptism onyụn̄ odụk utom uyọhọ-ini onyụn̄ akaiso anam akpanikọ ọnọ Abasi tutu osịm ini n̄kpa esie ke 1984. Enye ama esinọ adaibuot ukara oro ikọ ntiense ke ediwak idaha.
Ndika Usụk Usụk Buchanan
Ke 1957, ke ini edidi esenyịn district, ẹma ẹnọ mi ye ebe mi ikot ndikabade ndi akpan asiakusụn̄. Ke ima ikeneme iban̄a ye akam, nnyịn ima ibọ utom oro. Lichfield okoyom n̄kpọ nte ọfiọn̄ ifan̄ man ada utom idịbi udia esie ke Cape Palmas okosịm utịt nte eyede, ntre ami mma mbemiso n̄ka Lower Buchanan, kpa efakutom oro akanam owo mînamke utom, man n̄kọtọn̄ọ utom do.
Ke mma n̄kosịm, mbonufọk Maclean ẹma ẹnọ mi ebietidụn̄. Ke ndan̄nsiere, nte ido obio oro ekedide, ẹma ẹda mi ẹka edem ọbọn̄ ekpụk Pele. Ọbọn̄ oro ye mbonufọk esie ẹma ẹdara mi ufiop ufiop, ndien mma nnọ ekpri otu oro okodude ke ufọk esie ikọ ntiense. Se mîsụhọkede ikan owo itiokiet ke otu mbon oro n̄ketịn̄de ikọ nnọ ke usen oro, esịnede ọbọn̄ oro ye n̄wan esie, ke akpatre ẹma ẹkabade ẹdi Mme Ntiense.
Ikebịghike mma nnịm ukpepn̄kpọ Enyọn̄-Ukpeme ye se iwakde ikan owo 20 ẹdụkde. N̄kenyene ndinen̄ede mberi edem ke Jehovah, ndien enye ama ọnọ mi odudu ye ukeme oro n̄koyomde man nse erọn̄ esie enyịn. Ke ini n̄kokopde mba nnyụn̄ nanade ukeme, mma nsiti mme anam-akpanikọ ini eset, akpan akpan utọ iban nte Deborah ye Huldah, ẹmi ẹkenamde utom Jehovah ye unana ndịk.—Judges 4:4-7, 14-16; 2 Ndidem 22:14-20.
Ke March 1958, ke ọfiọn̄ ita kpọt ẹma ẹkebe ke Lower Buchanan, mma mbọ leta oro akasiande mi aban̄a edidi esenyịn circuit, John Charuk. Mma mbọ ufọk isọn̄ oro edidụkde ediwak owo ke ukpeokụk. Ekem mma nnam isan̄ n̄ka Upper Buchanan man n̄kosobo ye Brọda Charuk, edi enye ikedịghe. Ke mma n̄kebet tutu ke mfụn̄ mbubịteyo, mma nsan̄a ye mmemidem nnyọn̄ Usụk Usụk Buchanan.
Ke n̄kpọ nte ufọt okoneyo, mma n̄kop nte ẹkọn̄de usụn̄. Ke mma n̄keberede, mma n̄kụt esenyịn circuit ye ebe mi, emi edidi ndisịm esie ke n̄kpaidem ekedide edidụk ediye ediye ye eke Brọda Charuk. Mmọ ẹkesan̄a didie ẹfiọk ebiet emi ndụn̄de? Mmọ ẹma ẹsobo ye atautop kiet ẹnyụn̄ ẹbụp m̀mê enye ọfiọk n̄wan emi esikwọrọde ikọ ọnọ mme owo aban̄a Jehovah. Enye ama ọbọrọ ete, “Ih,” ndien ekem eteme mmọ ufọk mi. N̄kadat esịt didie ntem nte ke ọfiọn̄ ita kpọt ke Lower Buchanan, un̄wana mi ke akayama ata n̄wan̄a n̄wan̄a!—Matthew 5:14-16.
Nnyịn ima inyene n̄wakn̄kan ibat mme andidụk edide owo 40 ke ini edidi Brọda Charuk. Nte ini akade ẹma ẹtọn̄ọ esop oro ọkọkọride-kọri, ndien nnyịn ima ibọp ediye Ufọkmbono Obio Ubọn̄. Nte ededi, uwem ikesinanake afanikọn̄ kpukpru ini. Ke uwụtn̄kpọ, ke 1963 ukọbọ ido ukpono ama asiaha ke Kolahun, ndien ẹma ẹmụm ẹnyụn̄ ẹkọbi ebe mi. Ẹma ẹmia enye ata idiọk idiọk tutu ekedi se ẹdade enye ẹka ufọkibọk.
Ikebịghike ke ẹma ẹkesio enye unyọn̄ ke ufọkibọk, ke ukem isua oro, nnyịn ima inyene mbono ke Gbarnga. Ke akpatre usen, mbonekọn̄ ẹma ẹkan kpukpru owo ẹkụk ẹnyụn̄ ẹnọ uyo ẹte nnyịn ikọm ọfọn̄ etakubom. Ke ini nnyịn ikesịnde, mbonekọn̄ oro ẹma ẹnyịk nnyịn ẹte imenede ubọk ke enyọn̄ inyụn̄ iwụk enyịn ise utịn. Mmọ n̄ko ẹma ẹda etakikan̄ mmọ ẹmia ndusụk nnyịn. Nte un̄wam ndimụm nsọn̄ọnda mi ke Abasi n̄kama, mma n̄kwọ ikwọ Obio Ubọn̄ oro ọdọhọde “Ẹkûfehe Mmọ!” Ke oro ebede mbonekọn̄ oro ẹma ẹtop nnyịn edọn̄ ke ndedehe ufọk-n̄kpọkọbi. Usen ita ke ukperedem ẹma ẹsana isenowo ẹyak, ndien ẹma ẹda mi ye Lichfield ẹkeyak ke Sierra Leone. Ẹma ẹsana Mme Ntiense n̄kann̄kụk ẹyak ke edem usen oro.
Ifetutom Efen Efen ye Mme Utịp
Ẹma ẹnọ nnyịn ikanam utom ye Esop Bo, ke edem usụk Sierra Leone. Nnyịn ima inam utom do ke isua itiaita mbemiso ẹnọde nnyịn ika Njala. Ke adan̄aemi ikodude ke Njala ẹma ẹmek ebe mi ndinam utom nte andikpụhọ esenyịn circuit, ndien mma nnyene ifet ndisan̄a ye enye nte enye akabuanade ke utom emi. Ekem, ke ufọt ufọt iduọk isua 1970, ẹma ẹfiak ẹnọ nnyịn ika Esop East Freetown.
Mmenyene edidiọn̄ ndikụt ediwak mbon oro n̄kekpepde Bible ye mmọ ẹnyịmede utuakibuot akpanikọ. Mmenyene se iwakde ibe nditọ ye nditọ nditọ eke spirit 60 nte “n̄wed itoro.” (2 Corinth 3:1) Ndusụk mmọ ẹkenyene ndinam ata ikpọ ukpụhọde, nte Victoria Dyke, emi ekedide prọfet an̄wan ke otu ido ukpono Aladura. Ke ima ikeneme 1 John 5:21, enye ke akpatre ama ọduọn̄ọ uwak ibọk ye mme mbiet utuakibuot esie. Enye ama ayarade uyakidem esie ebe ke baptism onyụn̄ akabade edi akpan asiakusụn̄ ke akpatre, an̄wamde ediwak iman esie ndibọ akpanikọ.
Ke April 1985, mma nduọk ebe mi ke n̄kpa, ke n̄kpọ nte ọfiọn̄ ifan̄ kpọt mbemiso usọrọ editi ndọ nnyịn ọyọhọ 44. Edi owo ikpọn̄ke mi ikpọn̄. Mma n̄kaiso ndinam n̄kpọ Andin̄wam mi, Jehovah, nte asan̄autom uyọhọ-ini. Ndien mmenyene san̄asan̄a mbọbọ ye mbon oro n̄kan̄wamde ndidi ndifiọk enye. Mmọ ẹdi ubon ke san̄asan̄a usụn̄ifiọk. Mmama mmọ mmọ ẹnyụn̄ ẹma mi. Ke ini ndọn̄ọde, mmọ ẹsidi inikiet inikiet ndise mban̄a mi ndien, nte ededi, ami mmesin̄wam mmọ n̄ko.
Eyịghe ndomokiet idụhe iban̄a oro, edieke n̄kpenyenede ndifiak ntọn̄ọ, n̄kpemen ikwa ukpen̄e mi ye idatesịt nnyụn̄ mbuana ke idọk nte ekemmọ owoutom Jehovah.
[Ndise ke page 23]
Winifred Remmie mfịn