Nditoro Obufa Ererimbot Ubọhọ-Ufụn Abasi
“[Abasi] eyekwọhọde kpukpru mmọn̄eyet ke enyịn mmọ efep. N̄kpa idinyụn̄ idụhe aba; eseme ye ntuan̄a ye ubiak idinyụn̄ idụhe aba.”—EDIYARADE 21:4.
1, 2. Anie ikpọn̄îkpọn̄ ekeme ndida ata ubọhọ-ufụn ndi, ndien nso ke nnyịn ikeme ndikpep ke Bible mban̄a Enye?
MBỤK omowụt nte ikọ oro prọfet Jeremiah eketịn̄de edide akpanikọ: “Usụn̄ owo idụhe owo ke ubọk: owo eke asan̄ade inyụn̄ ikemeke ndinen̄ede ikpat esiemmọ.” Anie ikpọn̄îkpọn̄ ekeme ndinen̄ede ikpat owo nte enende? Jeremiah ama akaiso ndidọhọ ete: “O Jehovah, tụnọ mi.” (Jeremiah 10:23, 24) Ih, Jehovah ikpọn̄îkpọn̄ ekeme ndida ata ubọhọ-ufụn ndi ke mme mfịna ẹmi ẹnọmọde ekpụk ubonowo mi.
2 Bible ọdọn̄ọ ekese uwụtn̄kpọ ẹban̄ade ukeme oro Jehovah enyenede ndida ubọhọ-ufụn nsọk mbon oro ẹnamde n̄kpọ ẹnọ enye. “Sededi eke ẹkewetde ke ini oko, ke ẹkewet ndida n̄kpep nnyịn n̄kpọ, man nnyịn inyene idotenyịn oto ke ime ye ndọn̄esịt eke N̄wed Abasi ọnọde.” (Rome 15:4) Ẹma ẹwet mme ubiereikpe oro Jehovah ekebierede ọnọ nsunsu utuakibuot ẹnịm, ndien mmọemi ẹnam n̄kpọ nte ‘uwụtn̄kpọ ẹnọ nnyịn emi utịt mme eyo ama osịm nnyịn.’—1 Corinth 10:11.
Ndinam Ikọt Esie Ẹbọhọ
3. Didie ke Jehovah okowụt ukeme oro enye enyenede ndisio ikọt esie ke ufụn Egypt mfep?
3 Uwụtn̄kpọ kiet kaban̄a ukeme oro Abasi enyenede ndibiere ikpe nnọ nsunsu utuakibuot nnyụn̄ nnọ mbon oro ẹnamde uduak esie ifụre akada itie ke ini ikọt esie eke eset ẹkedude ke ufọk ufụn ke Egypt. Exodus 2:23-25 ọdọhọ ete: “Eseme emi mmọ ẹsemede ufụn mmọ ọdọk osịm Abasi. Ndien Abasi okop mmụm mmọ.” Ke enyene-uten̄e ediwụt nte odudu esie okponde akan eke mme nsunsu abasi Egypt, Ata Ọkpọsọn̄ Abasi ama ada ufen duop etiene idụt oro. Ẹkenọ ufen kiet kiet ndisuene abasi kiet kiet ke Egypt, ndiwụt nte ke mmọ ẹkedi nsu nsu inyụn̄ inyeneke odudu ndin̄wam nditọ Egypt ẹmi ẹketuakde ibuot ẹnọ mmọ. Ntem Abasi ama ọnọ ikọt esie ubọhọ onyụn̄ osobo Pharaoh ye udịmekọn̄ esie ke Ididuot Inyan̄.—Exodus, ibuot 7 osịm 14.
4. Ntak mîkedịghe ukwan̄ikpe ke n̄kan̄ Abasi ndibiere ikpe nnọ mbon Canaan?
4 Ke ini Abasi akadade Israel edisịn ke Canaan, ẹma ẹsobo mme andidụn̄ ẹmi ẹkedide mme andituak ibuot nnọ mme demon ẹnyụn̄ ẹyak obio oro ẹnọ ikọt Abasi. Nte Andikara Ekondo, Jehovah enyene unen ndibiere ikpe esie nnọ mme nsunsu ido ukpono. (Genesis 15:16) Ndien kaban̄a ido ukpono mbon Canaan, Bible Handbook eke Halley ọdọhọ ete: “Utuakibuot nnọ . . . mme abasi mbon Canaan ama esịne ikpọ idat idat usọrọ; mme temple mmọ ẹkedi iwụk ebiet ndiọi edinam. . . . Mbon Canaan ẹkesituak ibuot, ebe ke ndisịn idem ke oburobụt ido, nte mme usọrọ ido ukpono, ke iso mme abasi mmọ; ndien ekem, ke ndiwot akpan mmọ, nte uwa ẹnọde kpasụk mme abasi oro. Etie nte, ke akamba udomo, isọn̄ Canaan ama akabade etie nte Sodom ye Gamorrah ke udomo eke ofụri idụt.” Enye adian do ete: “Nte ntatenyịn eke utọ mbubiam mbubiam ye obom obom ido ntre ama enyene unen ekededi ndikaiso ndu? . . . Mme ọdọkisọn̄ nyom n̄kpọeset ẹmi ẹkedọkde n̄wụre ke mme obio Canaan ẹkam ẹyeyịk nte Abasi mîkọsọpke isobo mmọ nte okosobode.”
5. Didie ke Abasi ndikanam ikọt esie eke eset ẹbọhọ etie nte uwụtn̄kpọ ọnọ eyo nnyịn?
5 Mbụk emi aban̄ade nte Abasi akanamde n̄kpọ ọbiọn̄ọ nsunsu utuakibuot, osiode ikọt ediomi esie ke ufụn, onyụn̄ ọnọde mmọ isọn̄ un̄wọn̄ọ anam n̄kpọ nte uwụtn̄kpọ kaban̄a mme n̄kpọ oro ẹdidide. Enye anyan ubọk owụt ata n̄kpet n̄kpet ini iso emi Abasi edisọhide mme nsunsu ido ukpono ererimbot emi ye mme andinọ mmọ ibetedem ifep, edinyụn̄ adade mme asan̄autom esie eke eyomfịn ekesịn ke obufa ererimbot edinen ido.—Ediyarade 7:9, 10, 13, 14; 2 Peter 3:10-13.
Ata Ubọhọ-Ufụn ke Obufa Ererimbot Abasi
6. Nso idi ndusụk utịbe utịbe ubọhọ-ufụn ẹmi Abasi edinọde ke obufa ererimbot?
6 Ke obufa ererimbot, Abasi eyeda ofụri utịbe utịbe ikpehe ubọhọ-ufụn oro enye akaduakde ndinọ ubonowo ọdiọn̄ ikọt esie. Ubọhọ-ufụn ufịk otode ukaraidem, ndutịm uforo, ye otu nsunsu ido ukpono ẹyedu. Ubọhọ-ufụn idiọkn̄kpọ ye n̄kpa eyedu, ye mme owo ẹnyenede idotenyịn edidu uwem ke nsinsi ke isọn̄. “Nti owo ẹyeda isọn̄ ẹnyene, ẹnyụn̄ ẹdụn̄ ke esịt ke nsinsi.”—Psalm 37:29; Matthew 5:5.
7, 8. Nso ke ẹdisobo ke ndifiak nnyene mfọnmma nsọn̄idem ke obufa ererimbot?
7 Ibio ini ke ẹma ẹkeda obufa ererimbot oro ẹdi, mme andidụn̄ ke enye ke utịbe utịbe usụn̄ ẹyefiak ẹnyene mfọnmma nsọn̄idem. Job 33:25 ọdọhọ ete: “[Yak] obụkidem esie akabade nsek akan eke eyenọwọn̄: enye eyefiak ke mme usen uyen esie.” Isaiah 35:5, 6 ọn̄wọn̄ọ ete: “Enyịn eyen̄wan̄a mme nnan, utọn̄ eyenyụn̄ esịrede mbon inan. Ndien mbụn̄ọ eyenek nte edop, edeme imụm eyenyụn̄ ọkwọ.”
8 Mbufo oro ẹnyenede udọn̄ọ ikpọkidem ke ntak usọn̄ m̀mê unana nsọn̄idem, ẹkere nte mbufo ẹdude ke obufa ererimbot oro, ẹdemerede ke idap kpukpru usen ye nsọn̄idem ye odudu. N̄n̄wụne n̄n̄wụne idem mbufo ke ẹkpọn̄ itie ẹnọ ndọdọnọ, eti ikpọkidem—ufọn idụhe aba ndiyom aran ndifiọn̄ọ. Ẹfiak ẹnam n̄kịmn̄kịm m̀mê enyịn fo oro ẹsịrede ẹdi mfọnmma enyịn ukụtn̄kpọ—ufọn idụhe aba ndiyom akrasi enyịn. Ẹfiak ẹnam okop n̄kpọ mfọn mfọn—otop mme n̄kpọ un̄wam ukopikọ oro ọduọn̄ọ. Mme ukot oro ẹkebụn̄ọde ẹkop odudu idahaemi ẹnyụn̄ ẹdi ofụri ofụri—otop esan̄, eto isan̄, ye n̄kpọitie mbon n̄kpọnnam ọduọk. Udọn̄ọ ndomokiet idụhe aba—otop kpukpru n̄kpasịp ibọk oro ọduọn̄ọ. Ntem, Isaiah 33:24 ebemiso etịn̄ ete: “Andidụn̄ ididọhọke ite, Ndọdọn̄ọ.” Enye n̄ko ọdọhọ ete: “Mbre ye idara ẹyesịm mmọ, mfụhọ ye eseme ẹyefen̄e.”—Isaiah 35:10.
9. Didie ke ẹditre ekọn̄ ke nsinsi?
9 Owo idiwaha aba owo inọ ekọn̄. “[Abasi] anam ekọn̄ etre tutu osim ke utịt ekondo; eyebụn̄ utịgha, onyụn̄ osịbe eduat: eyenyụn̄ ọfọp mme chariot ke ikan̄.” (Psalm 46:9) Tutu amama, Andikara Obio Ubọn̄ Abasi, Christ Jesus, emi Isaiah 9:6 okotde “Ọbọn̄ Emem,” idiyakke n̄kpọekọn̄ ẹdu aba. Isa 9 Ufan̄ikọ 7 adian do ete: “Ubọn̄ ye emem ididopke ndikọri.”
10, 11. Nso ke ọyọhọ ọyọhọ emem ediwọrọ ọnọ isọn̄?
10 Nso edidiọn̄ ke emi edidi ntem inọ ubonowo, ye isọn̄ emi, ndibọhọ mme n̄kpọekọn̄! Kamse, tutu edisịm idahaemi, mme n̄kpọekọn̄ oro ẹkekamade ke mme ekọn̄ ẹkebede ke ẹsụk ẹwowot mme owo. Ke idụt kiet, France, se ibede nta mme abiat ọ-bọm 600 ẹma ẹkpan̄a ọtọn̄ọde ke 1945 ke adan̄aemi ẹkebiatde mme bọm oro ẹkesụhọde ke mme ekọn̄ ẹmi ẹkebede. Adaibuot ke n̄ka ubiat bọm do ọkọdọhọ ete: “Nnyịn isụk ikokụt mme okopodudu ọtọmbe ẹmi ẹkekamade ke Ekọn̄ France ye Prussia eke 1870. N̄kpọdiọhọ mmọn̄ ẹdu ẹmi ẹyọhọde ye mme bọm ibọk n̄kpa ẹmi ẹkekamade ke Ekọn̄ Ererimbot I. Ke ndusụk ini, ọtọin̄wan̄ ke ukwak ufụn̄isọn̄ esiwat ọdọk bọm oro ẹkebụkde ke isọn̄ nditop ubomisọn̄ un̄wanaekọn̄ ke Ekọn̄ Ererimbot II ndien oro obomo onyụn̄ owot enye. Mme n̄kpọ ẹmi ẹdu ke kpukpru ebiet.” Isua iba ẹmi ẹkebede, The New York Times eketịn̄ ete: “Ke isua 45 tọn̄ọ nte Ekọn̄ Ererimbot II okokụre [mme n̄ka ubiat bọm] ẹmebiat mme ọtọmbe miliọn 16 ẹfep ke isọn̄ [France], bọm 490,000 ye enyịmikan̄ 600,000 oro ẹsibụkde ke inyan̄. . . . Ediwak miliọn acre ẹsụk ẹdodu oro ẹsịnde ọkọ ẹbaha, ẹyọhọde ye n̄kpọekọn̄ ye ntọt oro ẹdụride owo utọn̄ ẹte: ‘Kûtụk. Enye Owowot Owo!’”
11 Obufa ererimbot edinyene ukpụhọde didie ntem! Kpukpru owo ẹyenyene eti ufọkidụn̄, akpakịp udia, ye utom oro ọwọrọde usụn̄ onyụn̄ ọnọde utịp ke ndinam ofụri isọn̄ akabade edi paradise. (Psalm 72:16; Isaiah 25:6; 65:17-25) Tutu amama ediwak miliọn bọm idinọmọke mme owo, ye isọn̄ aba. Utọ obufa ererimbot oro edi se Jesus ekenyenede ke ekikere ke ini enye ọkọdọhọde owo kiet emi okowụtde mbuọtidem ke enye ete: “Afo eyedu ye Ami ke Paradise.”—Luke 23:43.
Unọ Ukpep Ofụri Ekondo Kaban̄a Uwem
12, 13. Nso utom unọ ukpep ke ofụri ekondo ke Jesus ye Isaiah ẹkebemiso ẹtịn̄ ẹban̄a ke eyo nnyịn?
12 Ke ini owo ekpepde n̄kpọ aban̄a obufa ererimbot Abasi, enye n̄ko ekpep nte ke eyo nnyịn, Jehovah omowụk esop ofụri ererimbot emi ẹtịmde kaban̄a utuakibuot akpanikọ. Enye edidi akpan ubak obufa ererimbot, ndien Abasi ke ada enye idahaemi ke ndinọ mbon en̄wen ukpep mban̄a mme uduak esie. Esop Christian emi ke anam utom unọ ukpep eke ofụri ekondo ke ido ye udomo oro akananam owo mîkwe. Jesus ama ebemiso etịn̄ ete ke ẹyenam emi. Enye ọkọdọhọ ete: “Ẹyenyụn̄ ẹkwọrọ gospel Ubọn̄ Abasi emi ke ofụri ekondo nte ntiense ẹnọ kpukpru mme idụt, ndien adan̄aoro ke utịt eyedi.”—Matthew 24:14.
13 Isaiah n̄ko ama etịn̄ aban̄a utom unọ ukpep eke ofụri ekondo emi ete: “Ndien ama ekem ke utịt eyo [ke eyo nnyịn], obot ufọk Jehovah [ata edisana utuakibuot esie] eyewụhọ ke enyọn̄ ikpọ obot . . . ndien kpukpru mme idụt ẹyebụn̄ọ ẹdụk ke esịt. Ndien ediwak obio ẹyeka ẹkedọhọ, ẹte, Mbufo ẹdi, nnyịn idọk ke obot Jehovah, . . . ndien enye eyekpep nnyịn ido esiemmọ, nnyịn iyenyụn̄ isan̄a ke usụn̄ esie.”—Isaiah 2:2, 3.
14. Didie ke nnyịn ikeme ndidiọn̄ọ ikọt Abasi mfịn?
14 Ntre, utom edinọ ikọ ntiense ke ofụri ekondo mban̄a Obio Ubọn̄ Abasi edi akwa uyarade nte ke nnyịn imekpere utịt idiọk editịm n̄kpọ emi ye nte ke ata ubọhọ-ufụn emekpere. Ẹtịn̄ ke Utom 15:14 ẹban̄a mbon oro ẹwahade ẹbịne mme owo ye etop obufa ererimbot Abasi oro ọyọhọde ye idotenyịn nte “ikọt . . . enyịn̄ [Abasi].” Mmanie ẹkere enyịn̄ Jehovah ẹnyụn̄ ẹnọ ikọ ntiense eke ofụri ekondo ẹban̄a Jehovah ye Obio Ubọn̄ esie? N̄wetnnịm n̄kpọ eke mbụk ke ọyọhọ isua ikie-20 ọbọrọ ete: Mme Ntiense Jehovah kpọt. Mfịn ibat mmọ ebe miliọn inan̄ ke se ibede esop 66,000 ke ofụri ererimbot.—Isaiah 43:10-12; Utom 2:21.
15. Kaban̄a mme mbubehe ukaraidem, didie ke nnyịn ikeme ndidiọn̄ọ mme ata asan̄autom Abasi?
15 Uyarade en̄wen nte ke Mme Ntiense Jehovah ke ẹsu mme prọfesi ẹmi ẹban̄ade utom edikwọrọ Obio Ubọn̄ edi se ẹtịn̄de ke Isaiah 2:4 ẹte: “Mmọ ẹyeda ofụt mmọ ẹdom n̄kpọ ufụn̄isọn̄, ẹda eduat mmọ ẹdom ikwa udiọn̄ vine: idụt idimenke ofụt itiene idụt, mmọ idinyụn̄ ikpepke aba ekọn̄.” Ntre mbon oro ẹnamde utom ukwọrọikọ ke ofụri ekondo ẹban̄a ukara Obio Ubọn̄ Abasi inaha ‘ẹkpep aba ekọn̄.’ Jesus ọkọdọhọ ete ke inaha mmọ ‘ẹdi ubak ererimbot.’ (John 17:16) Emi ọwọrọ ke ana mmọ ẹda san̄asan̄a ke mme mbubehe ukaraidem, ibuanake ke mme eneni ye ekọn̄ eke mme idụt. Mmanie mîdịghe ubak ererimbot mînyụn̄ ikpepke aba ekọn̄? N̄ko-n̄ko, N̄wetnnịm n̄kpọ eke mbụk ke ọyọhọ isua ikie-20 etie ntiense ete: Mme Ntiense Jehovah kpọt.
16. Utom unọ ukpep Abasi ke ofụri ekondo ediyọhọ didie?
16 Utom unọ ukpep ofụri ekondo eke Mme Ntiense Jehovah emi eyekaiso idem ke Abasi ama akada idiọk ererimbot oro odude kemi osịm utịt esie. Isaiah 54:13 ọdọhọ ete: “Jehovah eyenyụn̄ eteme kpukpru nditọ fo.” Edinọ ukpep emi eyenen̄ede edi ata ọyọhọ ọyọhọ tutu eyedi se Isaiah 11:9 ebemde iso etịn̄ ete: “Ifiọk Jehovah eyeyọhọ ke ererimbot, kpa nte mmọn̄ ofụkde inyan̄.” Idịghe mbon ẹmi ẹdibọhọde utịt akani ererimbot emi ye nditọ ẹmi ẹdimanade ke obufa ererimbot kpọt ẹdiyom n̄kaiso ukpep edi ediwak biliọn owo ẹmi ẹfiakde ẹdidu uwem ke ediset ke n̄kpa ẹyeyom n̄ko. Ke akpatre, ẹyekpep owo kiet kiet emi odụn̄de ke isọn̄ nte edidade ifụre uduak esie anam n̄kpọ nte enende ke adan̄a oro mme ibet Abasi ẹnịmde. Nso ididi utịp? “Mbon nsụkidem ẹyeda isọn̄ ẹnyene; ediwak emem ẹyenyụn̄ ẹnem mmọ esịt.”—Psalm 37:11.
Ikpọ Ubọhọ-Ufụn Idem Idahaemi
17. Nso ke Moses ọkọdọhọ ikọt Abasi eke eset ete ẹnam?
17 Ke ini nditọ Israel eset ẹkeyomde ndibe ndụk Isọn̄ Un̄wọn̄ọ, Moses ama enyene nneme ye mmọ onyụn̄ ọdọhọ ete: “Mma nteme mbufo mme ewụhọ ye mme item, kpa nte Jehovah Abasi mi eketemede mi, man mbufo ẹnam ntre ke isọn̄ emi mbufo ẹyomde ndika do n̄kada nnyene. Mbufo ẹtịn̄ enyịn, ndien, ẹnam: koro emi edide eti ibuot mbufo, ye asian mbufo, ke iso mme idụt, ẹmi ẹdikopde kpukpru mme ewụhọ ẹmi, ndien mmọ ẹyedọhọ ẹte, Ho, akamba idụt emi edi mbon eti ibuot, onyụn̄ edi asian. Koro ewe akamba idụt odu emi abasi esie ekperede enye, nte Jehovah Abasi nnyịn, ke kpukpru se nnyịn iseseme inọ enye?”—Deuteronomy 4:5-7.
18. Mme akwa ubọhọ-ufụn ewe ke mbon oro ẹnamde n̄kpọ Abasi ẹnyene idem idahaemi?
18 Mfịn ediwak miliọn owo ẹmi ẹtuakde ibuot ẹnọ Jehovah ẹdu n̄ko ke idaha edibe ndụk isọn̄ un̄wọn̄ọ—kpa obufa ererimbot. Sia mmọ ẹnịmde mme ibet Abasi, enye asan̄a ekpere mmọ, mmọ ẹnyụn̄ ẹda san̄asan̄a ẹkpọn̄ kpukpru mbon eken. Abasi ama ososio mmọ ke ufụn nsunsu ekikere ido ukpono, usua eke orụk, edida n̄kpọsọn̄ ibọk oro ibet mînyịmeke, ufreidụt, ekọn̄, ye ntatara udọn̄ọ ẹmi ẹmende ẹto idan̄. Akande oro, enye amatan̄ mmọ adian ọtọkiet ke mbọbọ ima nditọete ofụri ererimbot oro mîkemeke ndibahade. (John 13:35) Mmọ itịmekede esịt iban̄a ini iso edi “ẹfiori ke idatesịt ke ntak eti idaha esịt.” (Isaiah 65:14, NW) Nso akwa ubọhọ-ufụn ke mmọ ẹdara ntem idem idahaemi ke ndinam n̄kpọ Abasi nte Andikara!—Utom 5:29, 32; 2 Corinth 4:7; 1 John 5:3.
Ndinam Mbon En̄wen Ẹbọhọ Mme Nsunsu Ukpepn̄kpọ
19, 20. Didie ke mme owo ẹbọhọ ufụn ẹto ukpepn̄kpọ Bible oro aban̄ade idaha mme akpan̄kpa?
19 Ekese owo ẹmi Mme Ntiense Jehovah ẹsikwọrọde ikọ ẹnọ ke ẹdi n̄ko ẹdinyene ubọhọ-ufụn ẹmi. Ke uwụtn̄kpọ, ke mme idụt ẹmi ẹnamde utuakibuot nnọ mme eteete, Mme Ntiense Jehovah ke ẹnam mbon en̄wen ẹfiọk ẹte ke mme akpan̄kpa idụhe uwem ke ebiet ekededi inyụn̄ ikemeke ndinam mme odu-uwem idiọk. Mme Ntiense ẹmi ẹsinyan ubọk ẹwụt Ecclesiastes 9:5, emi ọdọhọde ete ke “mme odu-uwem [ẹfiọk] ẹte ke mmimọ inyene ndikpa: edi amaedi mme akpan̄kpa, mmọ ifiọkke baba n̄kpọ kiet.” Mmọ n̄ko ẹsinyan ubọk ẹwụt Psalm 146:4, emi ọdọhọde ete ke ini owo akpade “enye afiak ke ntan esie; ke kpasụk usen oro mme uduak esie ẹtak.” Ntre Bible owụt ete ke spirit mme akpan̄kpa m̀mê ukpọn̄ oro mîkemeke ndikpa idụhe ndikọk udọn̄ọ m̀mê ndisịn mme odu-uwem ndịk ke idem. Ke ntre, ufọn idụhe ndibiat okụk oro ẹnyenede ẹto ọkpọsọn̄ utom ke ndida n̄kpe mbia ifọt m̀mê mme oku.
20 Utọ nnennen ifiọk Bible oro osio mme owo ke mme nsunsu ukpepn̄kpọ hell ikan̄ ye purgatory. Ke ini mme owo ẹfiọkde akpanikọ Bible nte ke mme akpan̄kpa idiọn̄ọke idem, nte n̄kpọ eke ẹdede ọkpọsọn̄ idap, mmọ isikaha iso aba ifịna idem iban̄a se itịbede inọ mbonima mmọ oro ẹkpade. Utu ke oro, mmọ ẹsak iso ẹse utịbe utịbe ini oro apostle Paul eketịn̄de aban̄a ke ini enye ọkọdọhọde ẹte: “Nti owo ye mme idiọkowo ẹyeset ke n̄kpa.”—Utom 24:15.
21. Mmanie nte eyịghe mîdụhe ẹdisịne ke otu mbon oro ẹdinamde ẹset ke n̄kpa, ndien mmọ ẹdinam n̄kpọ didie?
21 Ke ediset ke n̄kpa ẹyenam mme akpan̄kpa ẹset ẹdinyene uwem ke isọn̄ emi n̄kpa oro ẹkebọde ẹto Adam edibede efep ke nsinsi. Eyịghe idụhe mbon oro ẹnamde ẹset ke n̄kpa ẹyesịne nditọn̄wọn̄ oro ẹkewade ẹnọ mme abasi mbon Canaan, utọ nte Molech, n̄kparawa owo ẹmi ẹkewade ẹnọ mme abasi mbon Aztec, ye anana-ibat miliọn owo eken ẹmi ẹkewade ẹnọ abasi ekọn̄. Nso n̄kpọ n̄kpaidem ye idatesịt ke emi edidi ntem ọnọ mbon oro ke akpa ẹkebọde ufen ẹto mme nsunsu edinịm ke akpanikọ! Mme utọ mbon oro ẹnamde ẹset mi ẹkeme ndien ye idatesịt ndidọhọ ete: “Ifọt fo enye, O N̄kpa? Nsobo fo enye, O Sheol?”—Hosea 13:14, NW.
Yom Jehovah
22. Edieke nnyịn iyomde ndidụn̄ ke obufa ererimbot Abasi, nso ke oyom nnyịn inyene ke ekikere?
22 Ndi afo omoyom ndidụn̄ ke edinen obufa ererimbot Abasi, emi ata ubọhọ-ufụn edidude? Ke edide ntre, do da ikọ ẹmi ẹdude ke 2 Chronicles 15:2 sịn ke esịt: “Jehovah ada ye mbufo ke ini mbufo ẹdeda ye enye; ndien edieke mbufo ẹdiyomde enye, mbufo ẹyekụt enye; edi edieke mbufo ẹdikpọn̄de enye, enye eyekpọn̄ mbufo.” Ndien nyene ke ekikere ete ke mme ukeme ofụri esịt oro afo esịnde ndikpep n̄kpọ mban̄a Abasi nnyụn̄ nnem enye esịt ididịghe se ẹfrede. Mme Hebrew 11:6 ọdọhọ ete ke Abasi edi “Andinọ mmọemi ẹyomde Enye utịp.” Ndien N̄wed Mbon Rome 10:11 ọdọhọ ete: “Owo ekededi eke ọbuọtde idem ye Enye idikwe bụt.”
23. Ntak emi nnyịn ikpotorode obufa ererimbot ubọhọ-ufụn Abasi?
23 Obufa ererimbot Abasi eke ata ubọhọ-ufụn akam odu ke n̄kpet n̄kpet ini iso. Do “ẹyenyan̄a ekondo ke idemesie nde ẹsio ke itie ufụn mbiara, ẹsịn ke itie eyenisọn̄ emi enyenede ubọn̄ eke nditọ Abasi.” Ndien “[Abasi] eyekwọhọde kpukpru mmọn̄eyet ke enyịn mmọ efep. N̄kpa idinyụn̄ idụhe aba; eseme ye ntuan̄a ye ubiak idinyụn̄ idụhe aba.” (Rome 8:21; Ediyarade 21:4) Adan̄aoro, kpukpru asan̄autom Jehovah ẹyemenede ibuot mmọ ke enyọn̄ ẹnyụn̄ ẹtoro obufa ererimbot ubọhọ-ufụn Abasi idara idara ẹte, ‘Jehovah, sọsọn̄ọ-o, ke ndinọ ata ubọhọ-ufụn ke akpatre!’
Didie ke Afo Ọkpọbọrọ?
◻ Didie ke Jehovah okowụt ukeme oro enye enyenede ndinọ ikọt esie ubọhọ?
◻ Mme utịbe utịbe ubọhọ-ufụn ewe ẹdidu ke obufa ererimbot Abasi?
◻ Didie ke Jehovah ọnọ mme owo ukpep kaban̄a uwem?
◻ Nso idi ndusụk ubọhọ-ufụn ẹmi ikọt Abasi ẹnyenede idem idahaemi ke ndinam n̄kpọ Jehovah?
[Ndise ke page 10]
Jehovah ama owụt nte enye okponde akan mme nsunsu abasi Egypt, ọnọde mme andituak ibuot nnọ enye ubọhọ
[Mme ndise ke page 12, 13]
Mfịn, ẹdiọn̄ọ mme ata asan̄autom Abasi ebe ke ndinam utom unọ ukpep esie eke ofụri ekondo ye ke ndikere enyịn̄ esie