Ndifiọk S’idude ke Mbụk
“Ata Enyene Ndịk N̄kpọ”
Ikpe oro mbon udọn̄ọ ẹmi ẹmende akama-n̄kpa udọn̄ọ ẹto edikịm iyịp nsịn ke idem ẹkotde ọnọ obufa idaha ekikere ẹban̄a ediwak itie unịmiyịp. Ke ufọt ufọt 1989, ẹma ẹtọt nte ẹkotde mme itie unịmiyịp ke United States ubọk ikpe 300. Gilbert Clark, akwa esenyịn ke American Association of Blood Banks, ọkọdọhọ ete ke “mme OWO ẹyom iyịp oro otịmde ọfọn,” edi enye ama onyịme ete ke owo ikemeke ndinyene,
Ke ukem usụn̄ oro, Parade Magazine ọtọt ete ke ata ekpepn̄kpọ mban̄a iyịp, Dr. Charles Huggins, onyịme ete ke “ana ẹda [iyịp] nte n̄kpọ unan oro owo mîkemeke ndifep.” Enye etịn̄ aban̄a iyịp nte “ata ẹnyene-ndịk n̄kpọ oro mmimọ idade inam ibọk.” Toto ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ 1989, ibat udọn̄ọ oro ẹsibede owo, ẹmi ẹkenamde ndụn̄ọde ẹyom ke mme itie unịmiyịp ama ọdọk osịm ition (HTLV-1, emi enyenede ebuana ye udọn̄ọ nsen iyịp ikpọ owo, ẹdiọn̄ọde nte T-cell leukemia, akpasak, udọn̄ọ edidiana ekpa B, AIDS, ye udọn̄ọ edidiana ekpa C). Nte ededi, nte S. Gerald Sandler, akwaowo American Red Cross ọdọhọde, “etie nte ke ẹkam ẹyakde ini odu nnyịn iyekụt esen esen udọn̄ọ efen oro ẹsimende ẹto iyịp.” Kpa ye utọ n̄kpọ n̄kpa oro ẹkeme nditịbe mi, n̄kpọ nte mbon North America million inan̄ ẹdori enyịn ndibọ edikịm iyịp nsịn ke idem ke 1990. Mfịna edi, nte W. Gifford-Jones, ewetmbụk ke n̄wedmbụk n̄kpọntịbe ọdọhọde nte “ke mîbọhọke Mme Ntiense Jehovah, ekese mbon udọn̄ọ akananam inemeke iban̄a n̄kpọ oro edikịm iyịp nsịn ke idem ekemede ndinam.”
Ke ediwak isua, Mme Ntiense Jehovah ke edinam akpanikọ ‘ẹmebet iyịp’ ke usụn̄ ekededi nte Ikọ Abasi owụkde ke Utom 15:28, 29; 21:25, Ukpeme oro emi ekpemede mmọ osio ke mme akama-n̄kpa udọn̄ọ oro asuanade oto edikịm iyịp nsịri ke idem ikpọn̄ owụt nte n̄kopitem mmọ nnọ ibet Jehovah Abasi enende.
Osop Owo Idiọn̄ọke?
Joachim Cardinal Meisner, kpa owo emi ẹkenenide ọkpọsọn̄ eneni ke ini ẹkemekde enye ke February nte obufa archbishop eke Cologne, Germany, ama etịn̄ ndondo emi ete ke n̄kpon n̄kan ndịk oro omụmde imọ edi nte ke usen kiet ufọkederi ekeme ndisop—ndien iso-ọfọn osop owo idiọn̄ọke. Nte ekemde ye n̄wedmbụk n̄kpọntịbe mbon Germany oro Rheinische Post, Meisner ọkọdọhọ ete: “Ukpọn̄ mi okop mfụhọ koro mme owo ẹyedise ufọkederi ke ata usụhọde n̄kpọ.” Ntak kiet, oro enye owụtde, edi nte ke “nnyịn imetịn̄ ekese n̄kpọ ikaha iban̄a isọn̄ inyụn̄ itịn̄ke iban̄a heaven awak ekem, n̄ko itịn̄ ekese iban̄a se idude idahaemi ndien itịn̄ ata esisịt iban̄a nsinsi ini.”
Ke ndidian idemmọ ye mbon ukara ye mbonurua isọn̄ utu ke ndiberi edem ke odudu emi otode heaven ndikọk mme mfịna ererimbot, mme ido ukpono Christendom ke akpanikọ ẹsosu ke mmọ ndidọhọ ke ida inọ mme udọn̄ n̄kpọ Abasi. Emi eyenyene akwa utịp. Nte ekemde ye Bible, ibịghike kpukpru nsunsu ido ukpono ẹyesop—kpa n̄kpọntịbe emi mîditịbeke ye unana “ndidem isọn̄” ye “mbonurua isọn̄,” ẹmi ẹdituan̄ade nte utịp edinam emi ndidiọn̄ọ. Ntem oyom mme andima edinen ido ẹnanam ikọ emi: “Ẹwọn̄ọ ke nsunsu ido ukpono] . . . mbak mbufo ẹdibuana ke idiọkn̄kpọ esie, ẹdinyụn̄ ẹtiene ẹbọ mme ufen esie.”—Ediyarade 18:4, 9, 11.
Utịt ke Ekpere
“Akpakịp uwotowo eke Ukara” edi nte ndusụk n̄wedmbụk n̄kpọntịbe ẹkotde uwotowo ẹmi mme ukara m̀mê mme n̄ka oro mmọ ẹkpemede ẹnamde. Gerry O’Connel, etịn̄ikọ ke ibuot n̄ka Amnesty International ọdọhọ ete, ke akpanikọ ke 1988 “edibiat oro ẹbiatde unen owo ama ọdọk, emi ke akaiso ke 1989.” Enye ndien adian do ete: “Uwotowo ke ndibiat mme ibet oro ẹdiọn̄ọde ke ofụri ererimbot omosịm n̄wakn̄kan ibat ofụri-ini.”
Nte ntọt Amnesty eke isua ke isua ọdọhọde, ibat omụm owo mbọribọ: Ke 1988 ẹma ẹwot mme owo ẹwakde tọn̄ọde ke 50,000 osịm 100,000 ke idụt 29 ke idak usenyịn Ukara. Ke otu mmọemi ẹkedi nditọn̄wọn̄, mbon usọn̄, ye iban, ẹmi ubiatibet mmọ ẹkedide sụk edida nnọ n̄kpri n̄ka ukaraidem m̀mê orụk m̀mê edidụn̄ ke mme ebiet oro mme n̄ka ubiọn̄ọ ẹn̄wanade en̄wan ẹyom. Mbon oro ẹnyenede nduduọhọ ke utọ uwotowo oro ẹdi mbonekọn̄, mbon en̄wan ukpụhọ ukara, mme anyam n̄kpọsọn̄ ibọk, ye mme n̄ka eken oro ẹkamade afai ndiyụhọ mme uduak ukaraidem. La Repubblica ọdọhọ ete: “Ukara ke idemesie esiwak ndisan̄a ke edem otu mbonekọn̄ ndisọhi mbon ubiọn̄ọ ye mbon nsọn̄ibuot mfep.”
Ke ntre idịghe ye unana ntak, nte Ikọ odudu spirit Jehovah ọdọhọde ke ukara owo ebiet “unam.” (Ediyarade 13:2) Nte ededi, utọ afai afai edinam oro ukara edemerede mi idibịghike ke nsinsi. Nte Psalm 92:7 ọdọhọde: “Ke ini mme oburobụt owo ẹfiaride nte mbiet, ndien ke kpukpru mme anamidiọk ẹsiahade, ẹyesobo mmọ ke nsinsi.” Ukara Obio Ubọn̄ Abasi eke heaven ke ubọk Christ Jesus, kpa “Ọbọn̄ Emem,” eyenam emi.—Isaiah 9:6; Daniel 2:44.