KHENPI 3
Pasian A It Mite Lawmin Teel In
“Mipil tawh kikhawl lecin na pil ding hi.” —PAUNAK 13:20.
1-3. (a) Paunak 13:20 pan bang sin thei i hiam? (b) I lawm dingte pilvang taka i teel ding bang hang kisam a hiam?
NAUPANG khat in a nu le a pa a et gige laitak na mu ngei hiam? A pau theih ma-a kipan a nu le a pa kiang pan a muh le a zak thute a sin hi. Hong goltoh tektek ciang, sinsak kul nawn loin a nu le a pate hong etteh pah hi. A khanghamte nangawn in zong hun pia-a a kikholhpih mite bangin hong ngaihsun, hong gamta thei uh ahih manin tua pen a lamdang hi lo hi.
2 Paunak 13:20-ah, “Mipil tawh kikhawl lecin na pil ding hi,” cih thu i thei hi. Mi khat tawh “kikhawl” cih kammalah hun pia-a kikholh ding teel cih kihel hi. Tua in ama gei-ah om cihna bek hi lo hi. Mi khat tawh kikholhna-ah itna le maingapna zong kihel hi, ci-in Lai Siangtho mipil khat in gen hi. Hun pia-a i kikholhpih mite le a diakin i kimaingappih mite in hong thuzawh uh hi.
3 I lawmte in hong hoihsak thei a, zong hong siasak thei hi. Paunak 13:20-ah: “Mihai tawh kikhawl lecin gimna na thuak ding hi,” ci-in na gen beh hi. Mi khat tawh “kikhawl” cih Hebru kammal in lawmta suak dingin “kikholhpih” a cihnopna zong hithei hi. (Paunak 22:24; Thukhente 14:20) Pasian a it i lawmte in Pasian tungah i cihtak suak nadingin tha hong pia ding hi. I lawm dingte pilvang taka i teel theih nadingin Jehovah in koi bang mite lawmin teel a hiam cih kikum ni.
PASIAN’ LAWM KUATE HIAM?
4. Pasian tawh lawmta suahna pen bang hang lungdamhuai a hiam? Jehovah in Abraham pen “ka lawm,” ci-in bang hang sam a hiam?
4 Khuavannuai-a Sangpen thuneipa, Jehovah in, ama’ lawm suah theih nading hunpha hong pia hi. Tua pen lungdamhuai mahmah hi. Jehovah in a lawm dingte limtakin teel a, amah a it mite le a um mite a teel hi. Tu’n Abraham’ thu ngaihsun ni. Pasian ading ahih nakleh na khempeuh a sem hi. Pasian tungah a cihtakna le a thu manna lakden hi. A tapa Isaac nangawn zong meihal biakna dingin a pia ngam hi. “Pasian in a sisa nangawn hingkiksak thei ding hi,” cih Abraham in um hi. (Hebru 11:17-19; Piancilna 22:1, 2, 9-13) Abraham pen citaka thu mang ahih manin Jehovah in, “Ka lawm,” ci-in a sam hi.”—Isaiah 41:8; James 2:21-23.
5. Jehovah in mi citakte bangci ngaihsut a hiam?
5 Jehovah in a lawmte manpha sa hi. Pasian’ lawmte in ahih leh na dang khempeuh sangin cihtakna thupi ngaihsutzaw uh hi. (2 Samuel 22:26 sim in.) Pasian it ahih manun cihtakna lakin thu mang uh hi. Pasian in thumangte le “thuman mite bek a pawlpih dingin a la hi,” ci-in Lai Siangtho in gen hi. (Paunak 3:32) Jehovah in a lawmte pen a “biakinn” sungah teng dingin a sam hi. Amah bia ding le ama kiang thu ngen den dingin a sam hi.—Late 15:1-5.
6. Jesuh i it lam koi bangin lak thei i hiam?
6 Jesuh in: ‘Kei hong itte in ka thu zui ding uh hi. Ka Pa in zong it ding hi,’ a ci hi. (Johan 14:23) Tua ahih manin Jehovah’ lawm i suahnop leh Jesuh i it ding kisam a, ama hong hilh bangin i sep kul hi. Gentehna-in, lungdamna thu taangko ding le mite nungzui suaksak dinga hong vaikhakte i sem hi. (Matthai 28:19, 20; Johan 14:15, 21) Jesuh i it manin, “ama khekhap” i zui hi. (1 Peter 2:21) I kampau le i sep i bawlna khempeuhah i hihtheih zahin a Tapa i etteh lam Jehovah in a muh ciangin a lungdam hi.
7. I lawmte pen Jehovah’ lawm ahih ding uh bang hang kisam a hiam?
7 Jehovah’ lawmte in upna, cihtakna, le thu manna nei uh a, a Tapa Jesuh zong a it uh hi. Jehovah in lawma a teelte bang lian, en’ zong lawm dingin i teel hiam? Na lawmte in Jesuh ettehin mi dangte kiangah Pasian Gam thu a taangko uhleh, na hoih semsem nading le Jehovah tungah na cihtak suak nadingin hong huh thei ding uh hi.
LAI SIANGTHO SUNGA ETTEHHUAI MITE TUNGPAN SIN IN
8. Ruth le Naomi-te’ lawmta ki-itna tawh kisai bang pen hoihsa na hiam?
8 Lai Siangtho sungah, Ruth le a teeknu Naomi-te banga a kilawmta mite’ tangthu kisim thei hi. Amau tegel pen a nungthu uh le a tenna gam uh kibang lo hi. Naomi pen Ruth sangin upazaw pek hi. Ahih hang a nihun Jehovah it uh ahih manin a ki-it mahmah lawmta hong suak uh hi. Moab gam pan Israel gamah Naomi a ciahnop ciang zong, “Ruth in a teeknu beel hi.” Ama’n Naomi kiangah: “Na mite keima mite hi ding a, na Pasian keima Pasian hi ding hi,” a ci hi. (Ruth 1:14, 16) Ruth in Naomi it mahmah hi. Israel gam a tun ciang zong Ruth in hanciam taka na semin lawm banga a neih Naomi a vaak hi. Naomi in zong Ruth it mahmahin lamlahna hoih a pia hi. Ruth in Naomi thugente ngai ahih manin a nihun thupha tampi sang uh hi.—Ruth 3:6.
9. David le Jonathan ii lawmta ki-itna tawh kisai bang pen hoihsa na hiam?
9 Jehovah tungah cihtakna a nei David le Jonathan zong a ki-it mahmah lawmta ahi uh hi. David sangin Jonathan pen kum 30 bang upa zaw a, Israel kumpi ding ahi hi. (1 Samuel 17:33; 31:2; 2 Samuel 5:4) Ahih hang, Jehovah in kumpi dingin David a teelna thu a theih ciang demnopna le hazatna lungsim nei lo hi. Jonathan in ahih theih zahin David huhin panpih zaw hi. Gentehna-in, David in a lauhuai dinmun a tuak ciangin: “Pasian in hong huh ding hi,” ci-in Jonathan in hanthawn hi. David adingin ama’ nuntakna nangawn zong a pia ngam hi. (1 Samuel 23:16, 17) David zong a citak mahmah lawm ahi hi. Ama’n Jonathan ii innkuanpihte ka vak ding hi, ci-in kamciam a, Jonathan a sih khit nangawn ciang zong a kamciam bangin a sem hi.—1 Samuel 18:1; 20:15-17, 30-34; 2 Samuel 9:1-7.
10. Lawmta ki-itna tawh kisai Hebru khangno thumte’ tung pan bang sin thei na hiam?
10 Shadrak, Meshak, Abednego-te pen Hebru mi hi uh a, a neu lai-a kipan inn panin mun gamlapi-ah a kipaipih a ki-it mahmah lawmtate ahi uh hi. Innkuanpihte tawh a kigamla-a om amau teng pen Jehovah tungah a cihtak nadingun khatlekhat na kihuh uh hi. Amau hong picing uh a, kham milim mai-ah kun dinga Kumpi Nebukhadnezzar in thu a piak ciang a upna uh kize-et hi. Shadrak, Meshak, Abednego-te in: “Na pasian lah ka bia tuan kei ding uh a, na kham milim mai-ah zong ka kun kei ding uh hi,” ci-in na dawng uh hi. Amau’ upna a kize-et ciang, a lawmta thumun Pasian tung na citak uh hi.—Daniel 1:1-17; 3:12, 16-28.
11. Paul le Timoti pen lawmta hoih ahihlam uh koici kithei a hiam?
11 Sawltak Paul in Timoti a muh ciang Jehovah a it, pawlpi a kin mahmah khangno khat ahihlam a mu hi. Tua ahih manin a nai le a gamla-a om unaute huh dingin Timoti a pattah hi. (Sawltak 16:1-8; 17:10-14) Timoti in nasep hanciam ahih manin Paul in: ‘Lungdamna thu nasepna-ah pata bang ka hi uh hi,’ a ci hi. Timoti in unaute’ ‘phattuam nading lungsim pha a neih’ lam Paul in a thei hi. Jehovah nasepna-ah hanciam taka semkhawm uh ahih manin Paul le Timoti pen lawmta hoih hong suak uh hi.—Filippi 2:20-22; 1 Korin 4:17.
LAWM DING I TEEL THEIH DAN
12, 13. (a) Pawlpi sung nangawnah zong lawm hoih limtaka i teel ding bang hang kisam a hiam? (b) Sawltak Paul in 1 Korin 15:33-ah i kidop ding thu bang hong hilh a hiam?
12 Pawlpi sunga unaute’ tung pan i sin thei a, Pasian tungah i cihtak suak theih nading khatlekhat zong i kihuh thei hi. (Rom 1:11, 12 sim in.) Ahih hang pawlpi sungah zong kuate i lawm taktak dingin teel ding i hiam cih limtaka i ngaihsut ding kisam hi. Ngeina le nungthu tuamtuam a nei unau tampi nei hi hang. Pawlkhatte pen mi thak hi a, a dangte pen Jehovah’ na kum tampi tak a sem khinte ahi uh hi. Singgah a min nadinga hun a kisap mah bangin, Jehovah tawh i kilawmtak nadingin zong hun piak ding kisam hi. Tua ahih manin khatlekhat tungah i kilungduai ding, i ki-it ding le i lawm dingte pilvang taka i teel den ding kisam hi.—Rom 14:1; 15:1; Hebru 5:12–6:3.
13 Khat veivei ciang, pawlpi sungah buaina lianpi hong piang thei ahih manin i kidop mahmah ding kisam hi. Lai Siangtho in khial hi ci-a a gen thute bangin i unaupihte khat a gamta zong hithei hi. Ahih kei leh pawlpi sung a siasak thei lungkim lohna le mi gensia-a a phunphun mi zong om khathei hi. Hih thu pen a lamdang hi lo hi. Kum zalom masa lai-in zong pawlpi sungah thubuai na om ngei hi. Tua ahih manin sawltak Paul in Khristiante kiangah: “Mi’ khemsa-in ta kei un. Kikholhpih hoih lote in mi siasak thei hi,” ci-in a kidop ding uh na gen hi. (1 Korin 15:12, 33) Paul in Timoti kiangah lawm hoih limtaka teel dingin na hilh hi. Tu hunah en’ zong limtaka i teel ding kisam hi.—2 Timoti 2:20-22 sim in.
14. Lawm i teeldan in Jehovah tawh i kizopna tungah bang piangsak thei a hiam?
14 Jehovah tawh i kizopna pen i kem ding hi. Tua pen i neih khempeuh lakpan a manpha pen ahi hi. Tua ahih manin i upna hong thanemsak thei, Pasian tawh i kizopna hong siasak thei mite tawh i kikholh luat ding hilo hi. Tui nin sunga a kidiah pat in tui siangtho a hup theih loh mah bangin kikholhpih hoih lote in zong na hoih sem dingin hong huh lo ding hi. I lawm ding zong hoih taka i teel ding kisam hi.—1 Korin 5:6; 2 Thesalonika 3:6, 7, 14.
Jehovah a it lawm hoih kimu thei hi
15. Pawlpi sungah lawm hoih na neih theih nadingin bang sem thei na hiam?
15 Pawlpi sungah Jehovah a it taktak mite na mu thei hi. Amaute pen na lawm itte hong suak thei hi. (Late 133:1) Nungthu kibatpih le khangualpihte bek kikholhpih kei in. Jonathan pen David sangin upa zawpek a, Naomi zong Ruth sangin upa zaw hi cih phawk in. ‘Na lungsim uh taanzausak ta un,’ cih Lai Siangtho hong lamlahna pen i zui nuam hi. (2 Korin 6:13; 1 Peter 2:17 sim in.) Jehovah etteh semsem lecin, midang te’n hong kikholhpih nuam semsem ding hi.
BUAINA HONG PIAN CIANGIN
16, 17. Pawlpi sunga mikhat in i lungsim hong nasak ahih leh bang i hih khak loh ding kisam a hiam?
16 Innkuan khat sungah zia kibang lo, ngaihsut dan kibang lo, le sepdan bawldan a kibang lo mite i om hi. Pawlpi sungah zong tua bangmah ahi hi. Tua banga kibat lohna in i nuntakna lungluthuai sak a, khatlekhat tung pan thu tampi kisin thei hi. Ahih hangin, i kibatlohna in khat veivei ciang unaupihte tawh kitheih khialhna hong om sakin, i heh hong suaksak thei a, i lungsim zong hong nasak thei hi. (Paunak 12:18) Hih bang buainate hangin lungkia-in pawlpi tawh kizom nawn loin om ding ihi hiam?
17 Om lo ding hi hang. Mi khat in i lungsim hong nasak ahih lezong pawlpi tawh kizom loin i om kei ding hi. I lungsim a nasak pen Jehovah hi lo hi. Pasian in i nuntakna le adang na khempeuh hong pia hi. Ama’n i cihtakna le i itna a ngah dingin kilawm hi. (Maangmuhna 4:11) Pawlpi cih pen Jehovah hong piak letsong hi a, i upna a thakhauh theih nadingin hong huh hi. (Hebru 13:17) Mikhat in hong lungkiatsakna hangin Jehovah hong piak letsong pen i nusia kei ding hi.—Late 119:165 sim in.
18. (a) Unaupihte tawh i kilem nading bang in hong huh thei ding a hiam? (b) Midangte i maisak ding bang hang kisam hiam?
18 Unaupihte tawh ki-itin, kilem takin i om nuam hi. Jehovah in mihingte’ tung pan kicingtaakna a lamet loh mah bangin, en’ zong midangte tung pan i lamet ding hi lo hi. (Paunak 17:9; 1 Peter 4:8) A kuamah peuh kikhial khathei hi. Ahih hang, itna in ‘mawhna kimaisak dingin’ hong huh ding hi. (Kolose 3:13) Itna nei ihih manin kitheihkhialhna neucik khat pen thulianpi i suaksak nuam kei hi. Hi mah hi. Mi khat in i lungsim a natsak ciang, tua thu i mangngilh ding haksa hi. I hehsuakin i thukkik nuam hi. Tua bang ahih leh i lung hong nuam nawn loin i lungsim na ding hi. Kimaisak hi lehang lungnopna i ngah ding a, pawlpi sungah zong kilemna i omsak ding hi. A thupi penah, Pasian tawh kizopna hoih zong nei ding hi hang.—Matthai 6:14, 15; Luka 17:3, 4; Rom 14:19.
MI KHAT A KIHAWLKHIAT CIANGIN
19. Pawlpi sunga mi khat tawh bang hun ciangin kikhawl nawn lo ding i hiam?
19 Itna a nei innkuan sungah, midangte lungnop nadingin a kuamah peuh in a tavuan uh sem ciat uh hi. Ahih hangin thu mang nuam lo khat a om bangin ngaihsun in. Innkuanpih khat ciat in tam veipi zolin a huh uh hangin thu mang nuam tuan lo veve hi. Ama’n inn pan paikhia dingin a khensat zong hithei a, innkuan lutang in a hawlkhia zong hithei hi. Pawlpi sungah zong tua mah bangin piang thei hi. Mi khat in Jehovah deih loh nate sem den ahih leh pawlpi sungah siatna tungsak thei hi. Huhnate sang nuam loin, pawlpi mi a suahnop loh lam a gamtatna tawh zong lak hi. Tua bang mi in ama thu-a pawlpi sung pan a paikhiat kei leh zong pawlpi in hawlkhia ding hi. Tua bang mite tawh “kikhawl kei un,” ci-in Lai Siangtho in kician takin gen hi. (1 Korin 5:11-13 sim in; 2 Johan 9-11) Amah pen i innkuanpih khat, ahih kei leh i lawm khat na hileh thuak haksa i sa mahmah ding hi. Ahih hangin, tua bang dinmunah mite tunga i cihtak sangin Jehovah tungah i cihtak zawk ding kisam hi.—Ciaptehna 8 en in.
20, 21. (a) Hawlkhiatna tawh kisai geelna pen koi bang danin itna lahna ahi hiam? (b) I lawm dingte limtaka i teel ding bang hang thupi a hiam?
20 Hawlkhiatna tawh kisai geelna pen Jehovah in itna tawh hong vaihawmsak ahi hi. Tua in Jehovah’ ngeinate a thupi seh lo mite hangin pawlpi a siat khak loh nading na kem hi. (1 Korin 5:7; Hebru 12:15, 16) Tua in Jehovah le a min siangtho banah, ama’ ngeinate i itna lak dingin hong huh hi. (1 Peter 1:15, 16) Hawlkhiatna tawh kisai geelna pen pawlpi mi ahi nawn lote’ tungah itna lahna ahi hi. Tua banga nakpi taka taii-a thuhilhna in ama septe khial ahihlam le kikhel ding a kisap lam a kitheih nadingin huh thei hi. A kihawlkhia mite in a nung ciang Jehovah kiang hong zuankik uh a, pawlpi in zong lawptakin na sangkik hi.—Hebru 12:11.
21 I lawmte in a sia lamin zong, a pha lamin zong hong lawh thei uh hi. Tua ahih manin i lawm dingte limtaka i teelsiam ding thupi hi. Jehovah a it mite it lehang, Pasian tungah a tawntunga citak dingin hong huh thei u le nau tampi i nei ding hi.