KHENPI 2
Lungsim Kitheihna Siangtho
“Na lungsim kitheihna uh siangtho takin kem un.”—1 PETER 3:16, ZIV.
1, 2. Na theih ngei lohna munah na pai ciang, lamlahna bang hang kisam hiam? Lam hong lak dingin Jehovah in bang hong pia a hiam?
SEHNEL gam zai mahmah kantana lam a pai-in kingaihsun in. Sak le khang pan huihpi hong nungin sehnelte huih in len ahih manin na pai nading lampi thei nawn loin lampi na mansuah hi. Pai nading lampi koi bangin theithei ding na hiam? Lam hong lak ding van khat peuhpeuh ahih kei leh mi khat peuhpeuh kisam ding hi. Ni, aksi, gamlim, le GPS cihte na zat kul ding a, ahih kei leh sehnel gam lam hong lak thei mi khat kisam ding hi. Lampi na theihna in na nuntakna hong hon thei ahih manin hong lamlak a om ding thupi mahmah hi.
2 I nuntakna-ah haksatna tampi thuak ihih manin, khat veivei gammang bangin i kingaihsun khathei hi. Ahi zong lam hong lak dingin Jehovah in lungsim kitheihna hong pia hi. (James 1:17) Lungsim kitheihna i cih in bang a hiam? Koi bangin nasem a hiam? cih thu kikum ni. Lungsim kitheihna ei le ei i kiseek theih dan, midangte’ lungsim kitheihna i ngaihsutpih ding bang hang kisam hiam cih thu le i lungsim kitheihna siangtho in nuntakna hong khantohsak theih dan cih thute i kikum ding hi.
I LUNGSIM KITHEIHNA I CIH IN BANG HI A, KOI BANGIN NA SEM A HIAM?
3. I lungsim kitheihna i cih in bang a hiam?
3 I lungsim kitheihna pen Jehovah hong piak letsong ahi hi. Tua pen i lungsim sunga, a man le a man lo khentel theihna ahi hi. Lai Siangtho sungah “lungsim kitheihna” cih Greek kammal pen “ei le ei kitheihna” a cihnopna hi. I lungsim kitheihna in hoih taka na a sep ciang, koi bang mi ihi hiam cih ei le ei i kitheih tel nading hong huh hi. I lungsim tawnga i ngaihsut thute ahi banga i genkhiat theih nading hong huh thei hi. Thuman i sep nading le a hoih lo nate i pelh nadingin lam hong lak hi. Khensatna hoih i bawl ciang hong lungnuam sak a, i khensat khialh ciang mawhna nei ing, ci-in hong kingaihsun sak hi.—Ciaptehna 5 en in.
4, 5. (a) Adam le Eve in lungsim kitheihna a thusim loh uh ciang bang thu piang a hiam? (b) Lungsim kitheihna in na a sepdan Lai Siangtho sunga gentehna pawlkhat bang a hiam?
4 I lungsim kitheihna ii hong gente zui ding maw, zui lo ding cih ei le ei teel thei hi hang. Adam le Eve in amau’ lungsim kitheihna in a gen thute zui lo ahih manin mawhna a bawl uh hi. Mawhna a bawl lam uh a kitheih uh ciang zekai luata hi. Amau Pasian na langpang khinta uh hi. (Piancilna 3:7, 8) A cingtaak lungsim kitheihna nei uh a, Pasian thu man loh pen khial hi cih thei napi-in, amau’ lungsim kitheihna ii a gen pen thusim lo uh hi.
5 Ahih hangin, a cingtaak lo mihing tampi in amau’ lungsim kitheihna in a gente na zui uh hi. Job pen a etteh huai mahmah mi khat ahi hi. Khensatna hoih bawl ahih manin “ka lungsimah kisuanna om loin a siang mahmah hi,” ci-in gen hi. (Job 27:6) Job in “lungsim” ci-a a gen pen ama’ lungsim kitheihna ahi, a sia le a pha theihna a cihnopna ahi hi. David in khat veivei a lungsim kitheihna thusim loin, Pasian thu na mang lo hi. Ahih hang a nung ciangin, “a lungsim nuamthei nawn lo hi.” (1 Samuel 24:5) Tua in a gamtatna a khialh lam David a theisak, a lungsim kitheihna ahi hi. A lungsim kitheihna ii gente a zuih ciangin, tua bang mawhnate bawlkik lo dingin kidawm thei hi.
6. I lungsim kitheihna pen Pasian piak letsong hi cih bang hang gen thei i hiam?
6 Jehovah a thei lo mite nangawn in zong bang man a, bang man lo hiam cih thei uh hi. “Amau mahmah zong khat veivei hoih kisa, khat veivei sia kisa uh,” ci-in Lai Siangtho in gen hi. (Rom 2:14, 15) Gentehna-in, mithahna, guktakna khial hi cih mi tampi in thei uh hi. Tua pen, amau’ a kitheih loh uh hangin Jehovah in a guan a sia le a pha theihna ahi, lungsim kitheihna in a gente a zuih hang uh ahi hi. Amau nuntakna-ah khensatna hoihte a bawl theih nadingin Jehovah in a vaihawmsak thubulte, ahih kei leh thuman bulpite a zui uh ahi hi.
7. I lungsim kitheihna in bang hang khat veivei hong lamlak khial thei a hiam?
7 Ahih hang i lungsim kitheihna in hong lamlak khial thei hi. Gentehna, a cingtaak lo i lungsim ngaihsutnate hangin i lungsim kitheihna hong sia a, a man lo lamah lam hong lak thei hi. Lungsim kitheihna siangtho i cih pen ama thu-a hong omtawm hi lo hi. (Piancilna 39:1, 2, 7-12) I Lungsim kitheihna pen i seek ding kisam hi. Ei hong huh dingin Jehovah in a kha siangtho le Lai Siangtho thubulte hong pia hi. (Rom 9:1) Tu’n, i lungsim kitheihna i seek theih dan kikum ni.
I LUNGSIM KITHEIHNA KOI BANGIN SEEK THEI DING I HIAM?
8. (a) I lungsim ngaihsutnate in i lungsim kitheihna koi bangin hong thuzawh thei a hiam? (b) Thu i khensat ma-in ei le ei bang i kidot ding kisam hiam?
8 Mi pawlkhat in lungsim kitheihna zui cih pen lungsim deihna banga sepna hi-in thei uh hi. Hoih a sak nak u leh a ut bangbanga om thei-in kingaihsun uh hi. Ahih hangin i ngaihsutnate cingtaak lo ahih manin lam hong lak khial thei hi. I ngaihsutnate in i lungsim kitheihna hong thuzawh thei hi. “Na khempeuh lakah lungsim a khem hatpen hi a, a kisia pha mahmah ahi hi. Kua in lungsim theizo ding ahi hiam?” ci-in Lai Siangtho in gen hi. (Jeremiah 17:9) Tua ahih manin a man lopi nangawn zong a manin kingaihsun khathei hi. Gentehna-in, Paul in Khristian a suah ma-in Pasian mite nakpi takin bawlsia a, a nasep pen mansa mahmah hi. Lungsim kitheihna siangtho nei-in zong a kithei hi. Ahih hang a nung ciangin; “Keima thu a hong khen ding pa pen Topa ahi hi,” ci-in a gen hi. (1 Korin 4:4; Sawltak 23:1; 2 Timoti 1:3) A gamtatna tawh kisai Jehovah in koi bangin ngaihsun hiam cih Paul in a theih ciang kikhel ding a kisap lam hong theikhia hi. Tua ahih manin na khat peuhpeuh i sep ma-in, ‘Jehovah in kei bang hong semsak nuam a hiam?’ ci-in ei le ei i kidot ding kisam hi.
9. Pasian kihtakna cih in bang a hiam?
9 Mi khat i it i ngaih ciangin, ama deih loh na i sem nuam kei hi. Jehovah it ihih manin ama deih loh khat zong i sem nuam kei hi. Jehovah i kihtak manin i lungkimsak loh khak ding pen i lau mahmah ding kisam hi. Hih tungtangah Nehemiah pen etteh huai mahmah hi. Amah in kumpi thuneihna zangin hauh ding hanciam lo hi. Bang hang hiam? “Pasian ka zahtakna [“kihtakna,” New World Translation] hangin tua bangin kei ka gamta kei hi,” ci hi. (Nehemiah 5:15) Nehemiah in Jehovah’ deih loh na bangmah sem nuam lo hi. Nehemiah mah bangin en’ zong Jehovah i kihtak manin a deih loh nate i sep khak ding i lau hi. Lai Siangtho sim lehang, Jehovah in bang deih hiam cih i thei ding hi.—Ciaptehna 6 en in.
10, 11. Zu tawh kisai khensatna hoih i bawl theih nadingin bang Lai Siangtho thubulte in hong huh thei a hiam?
10 Gentehna-in, Khristian khat in zu dawn ding, dawn lo ding cih pen amahmah in a khensat ding kisam thei hi. Khensatna hoih a bawl theih nading bang thubulte in amah huh ding a hiam? Zu dawn pen Lai Siangtho in mawhsak lo hi. A taktakin ci leng, leenggahzu pen Pasian hong piak letsong ahi hi. (Late 104:14, 15) Ahih hangin, Khristiante in “zukham luatna” i pelh ding kisam hi. (1 Peter 4:3) Paul in zong Khristiante kiangah “gualnopna le zukhamna” pel dingin na gen hi. (Rom 13:13) Zukhamte ‘Pasian’ Ukna sungah lut het lo ding hi,’ ci-in zong gen hi.—1 Korin 6:9, 10.
11 Khristian khat in: ‘Zu pen kei ading bangzah takin thupi a hiam? Lungnop nadingin a dawn ka hi hiam? Hangsan nadinga dawn ka hi hiam? Bangzah vei dawn ding, bangzah lian dawn ding ci-in ka kikham zo ding hiam?a Zu kihel loin lawmlegualte tawh kikholh ding nuam ka sa ding hiam?’ ci-in a kidot ding kisam hi. A pilhuai khensatnate i bawl theih nadingin Jehovah kiang huhna i ngen thei hi. (Late 139:23, 24 sim in.) Tua bang danin, i lungsim kitheihna pen Lai Siangtho thubulte tawh kituak dingin a kisek ihi hi. Tua banah, i ngaihsut ding thu khat omlai hi. Tua thu kikum suak ni.
MIDANGTE’ LUNGSIM KITHEIHNA NGAIHSUTPIH DING KISAM
12, 13. I lungsim kitheihna bang hang kibang lo tek a hiam? Hih banga a kibat lohna pen koi bangin siangsak thei ding na hiam?
12 Mi khat ciat ii lungsim kitheihna kibang lo tek hi. Na lungsim kitheihna in sep ding a phal na khat peuhpeuh pen midang khat ii lungsim kitheihna in a phal lo na hithei hi. Gentehna-in, mi khat in zu dawn kilawm a sak loh hangin, nangh pen phamawhsa lo hi teh. Bang hangin na ngaihsutna uh kibang lo a hiam?
Zu dawn le dawn loh ding tawh kisai na khensat ciangin, a kiseek lungsim kitheihna in hong huh thei hi
13 Mi khat ii ngaihsutna pen a khankhiatna mun, a innkuanpihte’ muhdan, a tuahkhaknate le a dangte in thuzawh thei hi. Mi khat in nidangin zu hanga buaina tampi tuak ngei ahih manin zu dawn nawn het lo dingin a khensat hithei hi. (1 Kumpi 8:38, 39) Mi khat kiangah zu dawn ding na piak a, a hong nial leh bang cih ding na hiam? Heh ding maw? Dawnsak teitei ding maw? A hong nialna ahang dong ding maw? A lungsim kitheihna na zahtaksak manin tua bangin na hih kei ding hi.
14, 15. Paul’ hun lai-in bang thu piang om hiam? Paul in bang lamlahna hoih pia a hiam?
14 Sawltak Paul’ hun lai-in, lungsim kitheihna kibang lo ahihna thu khat hong piang hi. Sa zuakna-a a kizuak sa pawlkhatte pen biakna man lo-a a kizang sa le milim mai-ah a kithoih khin sa ahi hi. (1 Korin 10:25) Paul in tua bang sate lei ding le nek ding khialsa lo hi. An khempeuh Jehovah hong piak hi, ci-in ngaihsun hi. Ahih hangin, nidanga milim a bia ngei unau pawlkhat in tua bangin ngaihsun lo uh hi. Tua bang sa nek pen khialsa uh hi. Paul in ‘Ka lungsim kitheihna in bangmah hong nawngkaisak kei, ka neknop khempeuh ka ne thei hi,’ ci-in a ngaihsun hiam?
15 Paul in tua bangin ngaihsun lo hi. Unaute ngaihsutna pen ama’ ading thupi ahih manin ama’ sepnopte zong sem nawn lo hi. Paul in “eima ut bangin i gamta kei ding hi,” a cih khit ciang, “Khrih zong ama nopsak theih nadingin gamta lo zaw hi,” ci-in gen beh hi. (Rom 15:1, 3) Jesuh mah bangin, Paul in zong amah sangin midangte thupi ngaihsutzaw hi.—1 Korin 8:13; 10:23, 24, 31-33 sim in.
16. Unau khat in a lungsim kitheihna banga a gamtat ciangin, bang hang thu i khen ding hi lo a hiam?
16 Midang khat ii lungsim kitheihna in sep ding a phal pen khialsa leng e leh? Kei man ing, nang khial teh, ci-a gen tentan lo dinga i kidop ding kisam hi. (Rom 14:10 sim in.) Jehovah’ hong piak i lungsim kitheihna pen midangte thu i khen nading hi lo a, ei le ei thu i kisittel theih nading hizaw hi. (Matthai 7:1) I deihteelna hangin pawlpi sungah kithutuak lohna a om ding i ut kei hi. Tua ahih manin ki-itna le kilemna a khan semsem nading lampi i zongzaw hi.—Rom 14:19.
LUNGSIM KITHEIHNA SIANGTHO IN PHATTUAMPNA HONG PIA THEI
17. Mi pawlkhatte ii lungsim kitheihna bangci om a hiam?
17 Sawltak Peter in: “Na lungsim kitheihna uh siangtho takin kem un,” ci hi. (1 Peter 3:16, ZIV) A dahhuai-ah, mite in Jehovah’ thubulte a awlmawh loh uh ciang, a lungsim kitheihna in zong na sem nawn lo hi. Tua bang lungsim kitheihna pen “sik emsa tawh tatgawp bangin” om a, bangmah thei nawn lo hi, cih Paul in gen hi. (1 Timoti 4:2) Sik emsa in nasia takin hong kang ngei hiam? Sik emsa ii hong katna na citungah meimapawn om a, bangmah thei nawn loin om thei hi. Mi khat in mawhna a bawl den aleh, a lungsim kitheihna pen “tatgawp” banga omin, na sem nawn lo hi.
Lungsim kitheihna siangtho in i nuntakna lam hong lak thei a, lungnopna le lungmuanna hong ngahsak thei hi
18, 19. (a) Mawhna nei ing, ci-a ngaihsutna le kisuanna lungsim in eite bang hong theisak a hiam? (b) I kisik khitsa mawhna hangin mawhna nei ing, ci-a kingaihsun lai ihih leh bang sem thei i hiam?
18 Kisuanna lungsim i neih ciangin, i lungsim kitheihna in mawhna bawl kha hi hang cih a hong theihsak hang hithei hi. Tua in i khialhnate thei ding le sem nawn lo dingin hong huh thei hi. I khialhnate pan kipuahpha leng mawhna bawlkhakik nawn lo dingin hong huh ding hi. Gentehna-in, Kumpi David in mawhna a bawlna hangin a lungsim kitheihna in kisikkik dingin hanthawn hi. Ama sep khialhte mudah a, mailamah Jehovah thu mang dingin a lungsim khensat hi. ‘Nangmah hoihin mawhna na maisak hi,’ ci-in ama tuahkhak thute panin gen thei hi.—Late 51:1-19; 86:5; Ciaptehna 7 en in.
19 A beisa hun sawtpi-a a mawhna hanga a kisikkik khin mi khat in tu ciang dong mawhna nei kisa thei lai hi. Mawhna nei ing, ci-a kingaihsutna in hong nasak thei hi. Kimanna nei lo banga kingaihsutna neisak thei hi. Khat veivei ciang tua bang ngaihsutna na neih leh a beisa huna thupiangte kikhel thei nawn lo hi cih phawk in. Hun khat lai-a, thei gige-a na septe hitaleh, thei lo-a na sepkhialh khakte hitaleh Jehovah in hong maisak khinta a, tua na mawhnate hong phiat siangsak khinta hi. Tu’n, nang pen Jehovah mai-ah a siangtho na hita a, a manin na na semta hi cih na thei hi. Nang le nang mawh na kisak lai leh, “eite’ lungsim theihna sangin Pasian’ theihna kicingzaw,” hi cih phawk in. (1 Johan 3:19, 20 sim in.) Tua in, Pasian hong itna le hong mawhmaisakna pen mawhna nei-a i kitheihna le i kisuanna sangin lianzaw cihna ahi hi. Tua ahih manin, Jehovah in hong maisak khin hi cih i muang thei hi. Mi khat in Jehovah’ mawhmaisakna sang a hihleh lungnopna ngah ding a, lungnuam takin Pasian a bia thei ding hi.—1 Korin 6:11; Hebru 10:22.
20, 21. (a) Hih laibu in bang sem dingin hong huh ding a hiam? (b) Jehovah in bang deih teeltheihna hong pia a hiam? Tua pen bangci zat ding i hiam?
20 A haksa mahmah hun nunung sungah na kidop nading le nang a hong kem ding na lungsim kitheihna na kiseekna-ah hong huh dingin hih laibu a kithoh ahi hi. Nuntakna dinmun a tuamtuamah Lai Siangtho thubulte na nuntakpih theih nadingin hih laibu in hong huh ding hi. Dinmun khempeuh adinga zuih ding sazian hih laibu-ah ki-at lo hi. Pasian’ thubulte tungah a kibulphuh ahi, “Khrih’ thukham” bangin a nungta ihi hi. (Galati 6:2) Kician taka a kipia thukham a om loh ciangin, tuate pen mawhna bawl nadingin i paulap kei hi. (2 Korin 4:1, 2; Hebru 4:13; 1 Peter 2:16) Tua sangin, Jehovah i it lam i lah nadingin i deih teeltheihna pen i zang nuamzaw hi.
21 Lai Siangtho thubulte limtaka ngaihsun a, i nuntakpih ciang, ‘a sia a pha khen theihna’ i zat nading le Jehovah’ muhdan banga i muh nadingin a sin ihi hi. (Hebru 5:14) A kiseek lungsim kitheihna in mailamah zong lam hong lak suakin Pasian’ itna sungah i kip theih nadingin hong huh ding hi.
a Zuhai mite in a dawn zah ding uh ciangtan haksa sadiak uh hi, ci-in siavuan tampi te’n gen uh hi. Amau adingin zu ngawl vet le-uh hoih pen hi, ci-in hanthawn uh hi.