SANGO JA KU MWONO
Yehova Kangukwasa Kupwa Mutu Mupema
CHICHI keza kavulama tangwa litangu naputukile kulinga mulimo wa kukonyeka mikanda ku Mbetele ya Brooklyn, Nova York, EUA. Muze nahetele mu chipatulo chize te akufambwishila mikanda, yinguputuka kwiva zungo lia máquina lize te kulishi kuhwa, kumona fufuta yize yapwile ni kukatuka ku mapepa ni kwiva vumba lia maji waze apwile mu chihela chacho.
Namwene yuma yinji, alioze nakomokene chinji ha kumona chize mandumbu apwile ni kukalakala. Ayo kapwile ni kufunyina milimo yizeyene tangwa ha tangwa. Milimo yacho kapwile ni kuyilingila ku tenga, chikwo nawa te keshi kwachichimieka mashimbu eswe. Chipwe chocho, ayo kapwile ni kuwahilila. Chilweza cho chipema, changukwashile kunyingika ulumbunwiso wa kuwayila Yehova ni kulikehesa.
Ndo halipwila, Yehova kakungukwasa kupwa Mukwa-Kristu mupema. Alioze, manenu ngunulweze chize nanyingikine umwenemwene muze napwile mu yingeleja ya Budista.
NAPUTUKILE KUFUPA ZAMBI CHIZE KU WANUKE WAMI
Nasemukinyine mu Chicago, Illinois, EUA. Katusemene awana, yami mwe mwana mutangu. Nguli ni mwanakwetu wa pwo umuwika ni anakwetu amalunga aali. Yisemi jami kakatukile ku Japão, yalukila ku Estados Unidos, mumu kapwile ni kutayiza ngwo mwono muupema. Ayo kazangile tulilongese kanawa hanga tupwe ni mwono upema.
Yisemi jami kapwile a mu yingeleja ya Budista. Mama kamulelele mu usoko uze wapwile ni tembele ya Budista ku zuwo lio. Tato ya mama ni mandumbu jenyi aali, e apwile a monge a Budista. Kashika, uwayilo wa Budismo yiupwa ulemu chinji kuli yami muze te ngunayi ni kukola. Muze napwile ni kukatuka ku shikola ni kuheta ku zuwo, shimbu te kanda nguchilinga chuma cheswacho, te nakwocha insensu ni kuhana mulambu wa loso ni meya kuli kaponya wa Buda. Ha Liayenga, twapwile ni kuya mu tembele ni kwimbila miaso kaponya wa Buda walifwa ni yoze wapwile ku zuwo. Kaponya wacho kapwile munene, chikwo nawa wakulinga ni oru.
Nguneuluka ngwami, muze napwile ni miaka shimbiali, natalile kaponya wa Buda yoze wapwile ku zuwo ni kulihula ngwami: ‘Kuchi mwono wami muukapwa muze mungukafwa?’ Mu yingeleja ya Budismo kangulongesele ngwo, mungukapwa mu chimwe chihela cha ku spiritu muze mungukafwa. Yingumona ngwami, nyi mwono wami muusula, mungupwa ni mwono wa spiritu wika. Nyi chino muchilingiwa, te chichi kuhasa kuyuka ni mwono wa hano hashi. Kunyonga ha chikuma chino, changuvishile yikola yinji ku mbunge, chocho yinguliva ngwe nguli wamokomoko.
Muze napwile ni miaka 15 namwene ngwami, mianda ya yingeleja ya Budista muze napwile, te kuyishi nawa ni ulemu. Te nakwiva ngwe chimwe chinanguhono. (Mateu 5:3) Chipwe chocho, napwile ni shindakenyo ngwami, Zambi wamwenemwene Mukwa-Ndundo-Jeswe katwamako, kashika nazangile chinji kumunyingika. Chocho yingunyonga ngwami, kota Mbimbiliya muyihasa kukumbulula yihula yami hakutwala kuli Zambi, mwono ni kufwa. Kashika, yingulanda Mbimbiliya ya King James yize apwile ni kukaula ha chiwanyino chize apwile ni kulinga ku yingeleja ya Budista ku yihela yeswe.
Hamwe ni Wilson Bashou, yoze wangulongesele umwenemwene
Muze napwile ni miaka 17, umwe ndumbu avuluka ngwo Wilson Bashou, yakundama kuli yami muze te ngunendanganga ni kawa wami. Iye yanguhula ngwenyi: “Shina unanyingika yuma ya kulutwe lia matangwa yize Zambi anatulakenya?” Hanyima lia kunguhula yituputuka kuhanjika ha yuma yinji ya mu Mbimbiliya. Wilson yatanga Usolwelo 17:1 ni kunguhula ngwenyi: ‘Meya anji haze chikoi anatwama yika analumbunuka?’ Yami te chanyingikine kumbululo. Mba iye yangusolwela versu 15, yize yakwamba ngwo, meya kanalumbunuka atu. Nakomokene ha kunyingika ngwami, Yela ja Yehova kakwecha hanga Mbimbiliya yihane makumbululo. Muze te kanda tuchilishika, Wilson yangwaha mukanda The Truth That Leads to Eternal Life. Mukanda wacho wa ulombo walauluka walumwine mwono wami.
Ha kupalika cha matangwa kumi, hinguya ha kukungulula chami chitangu mu Zuwo lia Wanangana. Chichi keza kavulama chize angutambwile ni zango. Kukatuka haze, hingununga kukunguluka. Wilson yaputuka kungulongesa Mbimbiliya. Ha yisuho yimwe, longeso lietu liapwile ni kumbata maola nake. Muze yisemi jami achinyingikine, yatenuka ni kungukanjisa kulilongesa Mbimbiliya. Alioze muze napwile ni kulilongesa, te nakupwa ni shindakenyo ngwami ngunalilongesa umwenemwene. Ha 1983 yangupapachisa.
NECHELE SHIKOLA YINENE HANGA NGUPUTUKE MULIMO WA UPIONELU
Ha mashimbu waze angupapachishile, te ngunalilongesa shikola yinene hanga ngukapwe mbuki. Yami te munguhasa kununga ni kulilongesa shikola yacho, alioze nazangile chinji kulingila Yehova mu mulimo wa shimbu lieswe.
Tata kangulwezele ngwenyi: “Nyi wecha kulilongesa shikola yinene, mungukuhuma ku zuwo.” Nanenganyanyine chinji ni kuyambashana. Yami te nakuzanga chinji yisemi jami, kashika chakazangile kwavisa chinyengo. Kanji-kanji, ha muchima ufuku te nakutuhuka haze hanga ngutale tutongonoshi ni kulemba chinji. Napwile ni kulemba ngwami: “Yehova, lisesa ngukwase kama ha chiyulo chino nakwata.” Muze nechele shikola yinene, tata kanguhumine lume. Ha shimbu liacho, yingusanyika Wilson hanga ngumulweze yize te ngunapalika. Iye kangutambwile hanga ngutwame ku zuwo lienyi. Yingulongeza yikwata yami mu njeke yimuwika ni kusanyika mashinyi hanga angutwale. Nalivile kanawa muze nachilingile, mumu te ngunanyingika ngwami nakwata chiyulo chalita.
Nalivile ngwe kajila yoze atusula. Ha shimbu liacho, hingupwa ni utuswilo wa kwambujola. Naputukile mulimo wa pionelu ha 1984.
Ha mashimbu waze napwile ni kukalakala ngwe pionelu, Yehova kangulongesele yitanga yinji yilemu, ngwe kunyongonona. Tangwa limwe, nalivile ngwe chatambile kuya nawa ni kwambujola. Nanenganyanyine chinji, mumu kuchakamwene mutu yoze te mungwambujola nenyi ha chingoloshi. Chipwe chocho, nayile ni kwambujola chizechene. Ha kupalika cha amwe maola, te natamba kungongwela zuwo lia kasula ku yimwe Prédio yisuku. Yami te ngunahongo chinji ni kuliva ukawami, chikwo nawa chasolokele ngwe mukunoka vula. Mba yingulihula ngwami: “Shina natamba kulitwamina?” Muze te ngunanyina ha ndalo mu chipatulo chamuchitatu, yinguwana umwe mukweze wa ku Filipinas. Hazehene yingwamba ngwami: ‘Au lume kechi kutayiza sango jipema.’ Yize nanyongene kuyakalitele. Hanyima yinguputuka kulilongesa nenyi Mbimbiliya, chocho yapwa ndumbwetu.
MALONGESO ALEMU WAZE NALILONGESELE KU MBETELE YA BROOKLYN
Hanyima lia kutwama ni Wilson ha miaka yaali, yangusanyika ku Mbetele ya Brooklyn ha 1985. Ngwe chize natongolanga ku uputukilo, kangusele hanga ngukalakale mu chipatulo cha kukonekena mikanda. Tangwa limwe muze te ngunakalakala ni máquina ya kululieka nayo mikanda, yingupihisa mafwo anji waze te natamba kufuka helu lia mikanda. Chocho mandumbu waze te akalakala mu chipatulo chacho, yangulweza hanga ngulumbunune yize yalingiwa. Nalumbunwine tupalia eswe waze nalingile, alioze kwasalile chuma chimuwika. Kalayi wa chipatulo chetu yangulweza ni umbovu weswe ngwenyi: “Chakupema kwita ukonekeno mashimbu eswe.” Hazehene, yingulilongesa ulemu wa kutayiza tupalia twami, ni kwamba ngwami, “Ngukonekene kama.”
Kumeneka chipatulo cha kukonekena mikanda mu Brooklyn
Nalilongesele nawa chize munguhasa kulingila akwetu, ha kutala chilweza cha mandumbu ashishika waze te akukalakala ku Mbetele ha miaka yinji. Tangwa limwe, ndumbu Milton Henschel wa mu Chizavu cha Tusongo, te kanalila ku mesa yimuwika ni yetu. Mu chipatulo muze twapwile ni kulila, ha tangwa liacho te munazala too. Chikwo nawa, mwapwile mandumbu anji waze te anatuzambwila kulia. Yetu akweze te twakuhanjikila mwishi ni kwamba ngwetu, kulia chinalaluka chinji mandumbu kanakalakala makoke. Hazehene, chakuhona kwamba chuma nichimwe ndumbu Henschel yakatuka ku mesa yalichinga ni mandumbu waze te anatuzambwila kulia. Yaputuka kututa meya a kunwa, malonga, mbolo ni maji a kusa mu mbolo. Chichi keza kavulama chilweza chino nilimwe tangwa. Chilweza chino cha kulikehesa, changwiwulwile Yesu muze apwile ni kulingila apostolo jenyi.—Yoa. 13:3-5.
“YENA WATAMBA KULILONGESA JAPONÊS”
Hamwe ni Michiko Oda ni mukwo-lunga
Ha 1987, nayile ku Japão, nakomokene ha kumona zango ni kulikehesa kuli akwa-kwambujola. Nazangile chinji kwakwasa, alioze chakamwene chize munguchilinga, mumu te chanyingikine kuhanjika Japonês. Umwe ndumbu ku Mbetele avuluka ngwo Michiko Oda, yangutala ni kwamba ngwenyi: “Yena watamba kulilongesa Japonês.” Yino ye nalingile lume. Chakanyingikine ngwami, maliji jenyi te malumuna mwono wami.
Ha kupalika cha tukweji amwe, nalukilile mu chikungulwila cha Japonês mu Nova York. Kulilongesa Japonês changuhele uhashi wa kulingila chinji Yehova. Ha 1989, che chisuho chitangu nayile ha kukunguluka cha mambonge cha limi lia Japonês mu Los Angeles, Califórnia. Ha kukunguluka chacho, hapwile ndumbu Miwako Onami, umwe pionelu yoze wapwile ni kungukolweza, chocho yinguputuka kumuzanga.
Yami ni Miwako twalimbachile ha 1992. Twapwile ni chiwape cha kukalakala hamuwika ku Mbetele ya Brooklyn. Miwako kakulihulumba chinji ha kukwasa akwo. Chilweza chenyi chakungukwasa kutwama kanawa ni akwetu. Iye kali chawana chami cha kuli Yehova, chishina cha uwahililo ni utakamiso wami, mashimbu eswe.
Ha tangwa lia umbachiso wetu
MUTANGO WA JAPÃO NI MULIMO WA KWAMBUJOLA
Ha kupalika cha mashimbu, yisemi ja Miwako yayiza chinji. Mumu lia chikuma chino, yatutuma ku mutango wa Japão, hanga chipwe chashi kwakwasa. Twalukilileko ha 1999.
Usoko wa Mbetele ku Japão, katutambwile kanawa. Hakehe-hakehe hitwijilila ni mwono waha. Kwimbulula mandumbu a ku Japão, changukwashile kululieka yitanga yami, ngwe kupwa chimbovu ni kupwa mukwa-kuzumbula ngeji. Ayo kakulemesa chinji milimo, chikwo nawa kakukalakala chinji. Ayo nawa kakukalakala kanawa mu yizavu. Kuchi akulinga? Mianda ya Japonês, kakulemesa chinji nyonga lia kukalakala hamuwika ni akwo ni kulivwashana, shimbu mutu ni mutu akalakale ukawenyi ni kufupa kusoloka. Chilweza cho chipema changukwasa kulikehesa ha kukalakala ni akwetu, ni kulemesa mulimo uze nakulinga chipwe lume ukehe, mumu wakukwasa kumanununa upale wa Yehova.
Chipwe chocho, mumu lia kalisa wa minyachi, ha yisuho yimwe chapwile chikalu kuli yami kunyingika mumu liaka yuma yimwe akuyilinga mu jila yimwe. Nalilongesele kulihumikiza ni kwehuka kusa manyonga jami kulutwe muze chuma chimwe kuchangulumbunukine. Ha kupalika cha mashimbu, yingwalumuna manyonga jami ha kutayiza ngwami, Yehova mahasa kuwahisa chiyulo cheswacho, nyi ngwe mutwononokena usongwelo uze twakutambula mu ululikiso wenyi, mumu iye mwe wakululieka yuma.
Nakutesa fumbo lize natambula ku Mbetele ni fumbo lize atambwile Mose. Yehova kakwashile Mose kupwa mukwa-kulikehesa ha miaka 40 muze apwile kafunga. Chizechene ngwe Mose, ni yami natambwile fumbo lia yinyingi ya akwa-hashi. Alioze, yami nechele hanga yinyingi yacho yingupwise mukwa-kuzo ni kulijikijila yami mwene. Mbetele yangukwasa kupwa mukwa-kulikehesa ni kujikijila muli Yehova. Chizechene Yehova akwashile Mose ni kulihumikiza cheswe, iye kachilinga ni hali yami ha miaka yino yeswe.
Kukalakala ku mutango wa ku Japão
Twafunga yisemi ja Miwako ha miaka 24 ndo muze afwile. Kapwile ni kutusanyika chinji ku telefone. Twapwile ni kusakalala chinji ni kuya ku shipitali ha yisuho yinji. Naye ya Miwako, ndumbu Masako, kayijile chinji. Chipwe lume kukatuka hanga ende te keshi kuhasa. Te kuchishi kupwa chashi kuli ndumbu Masako, kukunguluka ni kwambujola. Ha poso yenyi ya kasuka shimbu te kanda achifwa, iye te haputuka kwendela mu chitwamo cha yitonji. Chipwe chocho, zango lienyi kuli Yehova kuliakatepulukile. Kapwile ni kuwahilila chinji ha yisuho yeswe apwile ni kwambujola umwenemwene wa Mbimbiliya. Ndumbu Masako, kapwile ni kuwayila Yehova ni uwahililo, chipwe ngwe mwono wenyi kuwakapwile washi. Chilweza chenyi chakungutakamisa chinji.
Kwambujola hamwe ni Miwako mu Okinawa
Ha 2024, yuma ku mwono wetu yalumukine susumuku. Muze te hitwakalakala ku Mbetele ha miaka 30, yatwaha chiteli chaha cha kuya mu munda. Haliapwila, tunakalakala ngwe mapionelu alipwila mu tungu lia Okinawa. Tuli ni chiwape cha kwambulwila asoko waze twalisulangana no atwama mu chilombo cha maswalale. Fumbo lize twatambwile ku Mbetele, linatukwase kwijilila ku chihela chahola kuze atutuma. Twakusa tachi hanga tutese kanawa yuma, tuhone kukisa mashimbu waze tuli no hanga twambujole ni kukalakala chinji. Yehova katuwahisa ni alongi a Mbimbiliya waze ali ngwe asoko jetu. Tunalilongesa chize mutuhasa kuzanga atu ni mbunge yeswe. Yami ni Miwako, twakusakwilila mashimbu eswe kuli Yehova ha kutwaha chiteli chino chipema chinji.
TUNAZANGE CHINJI KUNUNGA NI KUTAMBULA UKWASO WA YEHOVA
Chipwe ngwe asoko jami keshi kulimika nawa ni yami, nihindu keshi kuwayila Yehova ndo haliapwila. Yesu kalakenyene ngwenyi, waze mahichika asoko jo hanga apwe tumbaji twenyi, matambula kuhiana 100 lia yisuho, asoko a ku ufulielo haliapwila. (Marku 10:29, 30) Yino ye yalingiwile lume kuli yami. Chichi kuhasa kwalula asoko a hashi heswe waze akunguzanga chinji ni kungufunga ha miaka yino yeswe.
Ndo haliapwila nguchili ni mukanda uze nalilongesele nawo umwenemwene uze Wilson anguhele. Mukanda uno wa ulombo walauluka, wakungwiwulula chize Yehova angukwashile kumuwana. (1 Sango 28:9) Ngunazange kununga ni kutambula ukwaso wa Yehova hanga ni yami ngukwase akwetu alilongese umwenemwene uze wakutwala ku mwono wa mutolo.