Majun ta jun nkowin nqʼatö «ri Dios ri kantzij ntzjon» rchë ma ta nuʼän ri rchʼobʼon

1. Rkʼë ri nuʼij Salmo 31:2-5, ¿achkë rma ütz nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij Jehová?

JONTIR yoj kʼo chpan jun tiempo akuchï yë Satanás najin nqʼatö tzij, rma riʼ chaq taqïl nqakʼoxaj chë ri winäq nkitzʼük tzij chqä yekiqʼöl nkʼaj chik. Kʼo mul, ma qataman ta achoq chrij ütz nqakʼuqbʼaʼ wä qakʼuʼx. Tqaquʼ na peʼ rij ya reʼ. Ye kʼo jojun ri yekʼwan bʼey pa jun empresa yekiqʼöl ri winäq rchë ma yeloqʼonäj ta rkʼë kicompetencia. Chqä, kʼïy chkë ri yetzuj pa televisión o pa internet, kʼo mul ma ntel ta kan achiʼel nkiʼij. Y ye kʼo jojun kitzʼeton chë nixta chkij kamigos ütz nkikʼuqbʼaʼ wä kikʼuʼx, rma ma nkiʼän ta ri nkiʼij. ¡Ye kʼa Jehová ma ke riʼ ta nuʼän! Ryä ya riʼ «ri Dios ri kantzij ntzjon», rma riʼ ronojel mul ütz nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij (taskʼij Salmo 31:2-5). Jehová majun bʼëy nutzʼük ta tzij, y nqkowin nqatzʼët ya riʼ rkʼë jontir ri rbʼin chqä ri rbʼanon. Rma riʼ ütz nqayaʼ chwäch qan chë kan xtuʼän ri rtzjun chqë.

2. ¿Achkë xtqatzʼët chpan re tjonïk reʼ?

² Chpan re tjonïk reʼ, xtqatzʼët achkë rma ütz nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij Jehová rkʼë ronojel qan. Chrij riʼ xtqatzʼët achkë xtuʼän Dios rchë xtchüp rwäch Satanás chqä rwinaq y achkë najin nuʼän komä rchë nuʼän ri rchʼobʼon. Jontir ya reʼ xtqrtoʼ rchë ma xtqaxiʼij ta qiʼ xtqatzjoj ri kantzij chrij Jehová.

¿ACHKË RMA ÜTZ NQAKʼUQBʼAʼ QAKʼUʼX CHRIJ RI DIOS RI KANTZIJ NTZJON?

3. ¿Achkë rma ütz nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij Jehová rkʼë ronojel qan?

³ Ütz nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij Jehová rma yë ryä xbʼanö rchë jontir. Ryä xuʼän ri kaj, le Rwachʼlew chqä jontir ri kʼo kikʼaslemal (Gén. 1:1; Sal. 36:9; Apoc. 4:11). Chqä xuʼän chë chwäch le Rwachʼlew njeʼ jontir ri nkʼatzin chqë rchë nqkʼaseʼ. Y pa rqʼaʼ ryä kʼo wä jontir. Rma Jehová kowan rnaʼoj chqä majun bʼëy xtkʼis ta rchqʼaʼ, ütz nqayaʼ qʼij chë ryä nukʼwaj qabʼey chqä nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chë xtyaʼ jun ütz kʼaslemal chqë chqawäch apü.

4. ¿Achkë rma qataman chë Jehová kowan nqrajoʼ?

⁴ Ütz nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij Jehová rma kowan nqrajoʼ. Ryä xeruʼän ri winäq rma xrajoʼ chë ryeʼ chqä njeʼ kikʼaslemal. Chqä, kan achiʼel rbʼanik ryä kan ke riʼ xuʼän qa chqë (Gén. 1:26). Jehová xyaʼ qʼij chqë rchë röj nqchaʼö ri nqajoʼ nqaʼän chqä xyaʼ jun jaʼäl qachoch, le Rwachʼlew (Sal. 115:16). Ryä xuʼij chkë Adán y Eva chë tkibʼanaʼ jun jaʼäl jardín che rä jontir le Rwachʼlew (Gén. 1:28; 2:15). Chqä xuʼij chkë chë ütz nkiksaj jontir ri xyaʼ qa chkë rchë kiʼ kikʼuʼx nkiʼän pa kikʼaslemal. Rkʼë ya reʼ nqatzʼët chë Jehová kowan najowan chqä chë ronojel mul xtjeʼ ri naʼoj riʼ rkʼë (Sal. 103:17).

5. a) Tapeʼ Adán y Eva xemakun, ¿achkë rbʼanik xuʼän Jehová ri rbʼin qa? b) ¿Achkë jojun chkë ri rtzjun Jehová ya rbʼanon chik? (Tatzʼetaʼ ri recuadro «Jehová kan nuʼän ri nuʼij»).

⁵ Ütz nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij Jehová rma ronojel mul nuʼän ri nuʼij. Taq xuʼän le Rwachʼlew, ryä xrajoʼ chë «kʼo winäq yejeʼ chwäch» y ma chaq ke riʼ ta xuʼän qa (Is. 45:18, 19). Ye kʼa, taq Adán y Eva ma xkinmaj ta chik rtzij, ryä xuʼij chkë chë kʼo jun qʼij xkekäm. Rma riʼ, ¿xchaʼ chiʼ komä ri xrajoʼ Dios pa rwiʼ le Rwachʼlew? Manä, ma xchaʼ ta chiʼ. Majun ta jun nkowin nqʼatö rchë Jehová rchë ma ta nuʼän ri nrajoʼ (Is. 46:10, 11). Ri rchʼobʼon pa rwiʼ le Rwachʼlew ma xjalatäj ta, ryä kʼa nrajoʼ na chë nnuj chë winäq ri chöj kikʼaslemal. Rma riʼ xyaʼ qʼij chkë Adán y Eva rchë xejeʼ kalkʼwal chqä xtäq pä Jesús rchë xerköl kijatzul, rchë ke riʼ xkekowin xtkïl kikʼaslemal ri majun bʼëy xtkʼis ta (Juan 3:16).

RI DIOS RI KANTZIJ NTZJON NUʼÄN JONTIR RI KʼO PA RQʼAʼ RCHË NUʼÄN RI RCHʼOBʼON

6. Taq Adán y Eva xemakun yän, ¿achkë xuʼij Jehová chë xtbʼanatäj?

⁶ ¿Achkë xbʼanö chkë Adán y Eva chë ma xkinmaj ta chik rtzij Dios? Yë «ri kumätz ri xjeʼ pa naʼäy, ri nbʼix Diablo chqä Satanás che rä» (Apoc. 12:9; Gén. 3:4, 5; Juan 8:44).a Taq Jehová xqʼät tzij pa rwiʼ Satanás, ryä xuʼij che rä chë kʼo jun qʼij xtchup rwäch (Gén. 3:15). Chqä xuʼij chë taq majanä tbʼeqä ri qʼij riʼ, kan ye kʼïy xtkitzeqelbʼej Satanás chqä xtkikʼän kinaʼoj chrij. Ye kʼa xkejeʼ chqä winäq ri xtkinmaj rtzij Jehová.

7. ¿Achkë riʼ ri yetoʼö rchë ri Diablo, y achkë xtbʼanatäj kikʼë?

⁷ ¿Achkë riʼ ri najin nkitzeqelbʼej Satanás, ri Diablo? Yë ri ángeles ri xkiyaʼ qa kij chwäch Jehová chqä ri winäq ri ma nkinmaj ta rtzij Dios. Achiʼel Satanás, ryeʼ chqä ma nkajoʼ ta chë nbʼanatäj ri rchʼobʼon Dios, rma riʼ ye oknäq rjatzul ri Diablo. Ye kʼa Jehová rchaʼon chik ri qʼij taq xtchüp rwäch ri Itzel Winäq chqä jontir ri yetoʼö rchë (Dan. 2:44; Rom. 16:20).

8. ¿Achkë xuʼän Jesús pa 1914? (Keʼatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).

⁸ ¿Achkë rma qayaʼon chwäch qan chë Jehová xtchüp rwäch Satanás chqä jontir ri yetoʼö rchë? Tqaquʼ rij ya reʼ. Pa 1914, Jehová xchaʼ Jesús rchë ntok Qʼatöy Tzij, y Jesús xuʼän chʼaʼoj rkʼë Satanás chqä rdemonios. Rma Satanás chqä rdemonios xechʼak, xekʼaq pä chwäch Rwachʼlew (Apoc. 12:7-9). Tapeʼ ri chʼaʼoj riʼ chlaʼ chkaj xbʼanatäj wä, kan kʼïy kʼayewal xkʼäm pä pa rwiʼ Rwachʼlew. Kan pa 1914, Satanás rtjon pä rqʼij rchë ye kʼïy winäq yeʼok rchiʼil. Ya riʼ bʼanayon chë ri itzelal chwäch Rwachʼlew xa más bʼenäq pa nüm. Rkʼë ya reʼ nqʼax chqawäch achkë rma le Biblia nuʼij ya reʼ: «¡Jyuʼ kiwäch ri ye kʼo chwäch le Rwachʼlew chqä chpan ri mar! Rma ri Diablo xbʼä akuchï yïx kʼo wä rïx y kan kowan katajnäq ryowal, rma rtaman chë xa jbʼaʼ chik tiempo kʼo chwäch» (Apoc. 12:12). Ye kʼa xa jbʼaʼ chik apü, Jesús xtchüp rwäch jontir ri xchapatäj pä pa 1914. Ryä xtchüp rwäch Satanás chqä jontir ri yetoʼö rchë (Apoc. 6:2). Chqä xtchʼajchʼobʼej rbʼiʼ Jehová y kan xtqʼalajin chë Jehová ya riʼ ri Dios ri kantzij ntzjon (Sal. 45:4-6; Ezeq. 38:23).

Primera Guerra Mundial: U.S. National Archives photo; bomba: USAF photo; pandemia: blvdone/stock.adobe.com; chʼaʼoj: inhauscreative/E+ via Getty Images

RI DIOS RI KANTZIJ NTZJON YERMÖL JONTIR RI NKILOQʼOQʼEJ RI KANTZIJ

9. ¿Achkë najin yermöl Jehová pa qaqʼij komä?

⁹ Loman nbʼanatäj ri xqaʼij yän qa, Jehová najin yermöl «jontir rma ri Cristo, jontir ri kʼo chkaj chqä ri kʼo chwäch le Rwachʼlew» (Efes. 1:10). Ri tzij «jontir ri kʼo chkaj», najin ntzjon chkij qachʼalal ri yechaʼon rchë yebʼä chkaj. Ryeʼ yechaʼon rma Jehová rchë nkiqʼät tzij rkʼë Jesús. Y ri tzij «ri kʼo chwäch le Rwachʼlew», najin ntzjon chkij ri xtyaʼöx kikʼaslemal chwäch Rwachʼlew chqä majun bʼëy xkekäm ta. Jontir re rsamajelaʼ Jehová reʼ, najin nkiʼän jontir ri kʼo pa kiqʼaʼ rchë nkikʼüt ri kantzij chrij Jehová chqä rchë nkikʼüt chë Satanás xa jun ajtzʼuküy tzij.

10. ¿Achkë najin nuʼän Jehová rchë ri winäq ma nkinmaj ta chik ri tzʼukün taq naʼoj nkikʼüt ri religiones? (Apocalipsis 14:6, 7).

¹⁰ ¿Achkë rbʼanik najin yermöl Jehová ri winäq ri nkiloqʼoqʼej ri kantzij? Ryä najin nuʼän riʼ rkʼë rtzjoxik le Biblia chwäch jontir Rwachʼlew (taskʼij Apocalipsis 14:6, 7). Tapeʼ Jehová yerksaj winäq rchë nkiʼän re samaj reʼ, ri ángeles chqä yetoʼon rchë ri winäq ri nkajoʼ nkitamaj más chrij Dios yeʼok pä pa congregación. Rma rtzjoxik le Biblia, najin nqʼalajin chë ma tzij ta jontir ri tzʼukün taq tzij ri kan pa jnaʼ rbʼin pä Satanás chrij Jehová. Satanás rksan Babilonia la Grande, ntel chë tzij, jontir ri religiones ri ma pa rbʼeyal ta nkiyaʼ rqʼij Dios, rchë rbʼanon pä ya riʼ (Apoc. 18:2, 4). Ye kʼa xa jbʼaʼ chik apü, jontir ri religiones riʼ xtchup kiwäch, y ri winäq ri nkajoʼ ri Dios ri kantzij ntzjon xtkiyaʼ rqʼij Dios kan achiʼel taqäl chrij (Apoc. 17:16).

11. ¿Achkë rbʼanik nqatamaj achkë riʼ ri kan pa rbʼeyal najin nkiyaʼ rqʼij Jehová?

¹¹ Jehová kan jontir kiwäch winäq yerkʼäm pä pa rtinamit, tapeʼ xa bʼa achkë na kicultura, ri kiqʼaxan pä pa kikʼaslemal chqä si kʼo kirajil o majun ta (Apoc. 7:9, 10). Taq ri winäq riʼ nkikʼoxaj «ri ütz taq rtzjol», nqʼalajin chkiwäch chë najin nkʼut ri kantzij chkiwäch, y rma riʼ yeʼok pä pa rtinamit Dios (Mar. 13:10). Taq más qʼaxnäq ri tiempo, más najin nqʼalajin achkë winäq kan pa rbʼeyal najin nkiyaʼ rqʼij Dios y achkë manä. Ri profeta Malaquías xuʼij qa ya reʼ: «Rïx xkixkowin xtitzʼët chik jmul achkë winäq kan chöj rkʼaslemal y achkë kan jun itzel winäq, achkë winäq nuyaʼ rqʼij Dios y achkë ma nuyaʼ ta rqʼij» (Mal. 3:18). Rkʼë kinaʼoj chqä rkʼë rtzjoxik le Biblia, rsamajelaʼ Jehová nkikʼüt chë najin nkiyaʼ rqʼij ri Dios ri kantzij ntzjon.

12. ¿Achkë rbʼanik ntoʼon rtzjoxik le Biblia rchë nbʼanatäj ri nrajoʼ Jehová?

¹² Taq nqatzjoj «ri ütz taq rtzjol chrij Rqʼatbʼäl Tzij Dios», nqakʼüt chë najin nqanmaj rtzij Jesús chqä najin nqtoʼon rchë ntzʼaqät jun profecía (Mat. 24:14; 28:18-20). Rma najin nqaʼän re samaj reʼ, che achiʼaʼ che ixoqiʼ ri ye kʼo chwäch jontir Rwachʼlew najin yeʼok rtzeqelbʼëy Jesús chqä kiyoʼen jun ütz kʼaslemal chqawäch apü, ri akuchï ronojel mul xtkiyaʼ rqʼij ri Dios ri kantzij ntzjon. Ke reʼ rbʼanik najin nqtoʼon jbʼaʼ rchë nbʼanatäj ri nrajoʼ Jehová. ¡Ya riʼ kan jun nüm spanïk chqawäch röj!

TQAYAʼ CHWÄCH QAN CHË JEHOVÁ KAN XTUʼÄN RI RTZJUN CHQË

13. ¿Achoq chkij nuyaʼ wä kʼayewal Satanás, y achkë rma?

¹³ Satanás kan kowan katajnäq ryowal rma rtaman chë «xa jbʼaʼ chik tiempo» nrajoʼ rchë xtchup rwäch rqʼatbʼäl tzij (Apoc. 12:12, 13). Rma riʼ nuyaʼ kʼayewal chkij qachʼalal ri yechaʼon rchë yebʼä chkaj, «ri nkinmaj ri rpixaʼ Dios chqä chlaʼen qa chkë rchë nkitzjoj chrij Jesús» (Apoc. 12:17; 14:12). Ye kʼa Satanás chqä nuyaʼ kʼayewal pa kiwiʼ ri yetoʼö kichë ri qachʼalal riʼ.

14. ¿Achkë xtbʼanatäj taq Satanás xtkatäj pä chrij rtinamit Dios? (Tatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).

¹⁴ Taq xtchup rwäch Babilonia la Grande, ri yetoʼö rchë Satanás xkekatäj pä chrij rtinamit Dios. Ya riʼ taq xtchapatäj Armagedón (Apoc. 16:13, 14, 16). Jesús chqä r·ángeles xkekiköl rsamajelaʼ Jehová chqä xtkichüp rwäch jontir ri kʼo pa rqʼaʼ Satanás chqä rwinaq (Apoc. 19:19-21). Ri qʼij riʼ xtchup kiwäch ri itzel taq winäq chqä ri yetzʼukü tzij (Apoc. 21:8). Jontir ri winäq xtkitamaj chë Dios kan pa rbʼeyal nuʼän che rä jontir chqä kantzij ntzjon.

15. ¿Achkë rma ütz nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij ri rtzjun Jehová chqë? (Isaías 65:16, 17; tatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).

¹⁵ Pa qaqʼij komä, ri winäq xa más kijachon kiʼ. Ye kʼa rkʼë rtoʼik Jehová, rsamajelaʼ kan jnan rbʼanon kiwäch. Ryä najin yermöl jontir ri nkiloqʼoqʼej ri kantzij y majun ta jun nkowin nqʼatö rchë chë ma ta nuyaʼ utzil pa rwiʼ rtinamit chqä pa rwiʼ ri samaj nkiʼän (taskʼij Isaías 65:16, 17). Röj qayaʼon chwäch qan chë Jehová kan xtuʼän ri rtzjun chqë. ¿Achkë rma? Rma qakʼuqbʼan qakʼuʼx chrij ri xuʼij ri apóstol Pablo chpan Romanos 8:38, 39. Ryä xuʼij: «Ni ri kamïk, ni ri kʼaslemal, ni ri ángeles, ni ri qʼatbʼäl taq tzij, ni ri ye kʼo komä, ni ri xkejeʼ chqawäch apü, ni jalajöj kiwäch uchqʼaʼ, ni ri ye kʼo chkaj o chuxeʼ Rwachʼlew, ni xa bʼa achkë chik jun ri rbʼanon qa Dios xtkowin xtuʼän chë ryä ma ta xtqrajoʼ chik rma Cristo Jesús ri Qajaw».

16. ¿Achkë rma rït kan rkʼë ronojel awan akʼuqbʼan akʼuʼx chrij Jehová?

¹⁶ Kʼo kʼïy nbʼanö chqë rchë nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij Jehová, ri Dios ri kantzij ntzjon. Yë ryä xbʼanö qchë chqä kowan nqrajoʼ. Chqä najin yerkʼäm pä jalajöj kiwäch winäq chpan rtinamit rchë pa rbʼeyal nkiyaʼ rqʼij (Is. 60:22; Zac. 8:23). Jehová ronojel mul nukanuj rbʼanik rchë nuʼän ri rchʼobʼon y qataman chë xa jbʼaʼ chik apü xtchüp rwäch Satanás chqä jontir ri tzʼukün taq tzij yerbʼanon. Rma riʼ, tqaʼij chqä achiʼel xuʼij David: «Tyaʼöx rqʼij Jehová Dios, […] xa xuʼ ryä ri nbʼanö nmaʼq taq bʼanobʼäl. Ronojel ta kʼa mul tyaʼöx rqʼij ri nimaläj rbʼiʼ chqä chë ri rqʼij xtnujsaj ta jontir le Rwachʼlew» (Sal. 72:18, 19).