Ri qaSumo Sacerdote kan nupoqonaj qawäch

1, 2. a) ¿Achkë rma Jehová xtäq pä Rkʼajol chwäch Rwachʼlew? b) ¿Achkë xtqatzʼët chpan re tjonïk reʼ? (Hebreos 5:7-9).

JUN 2,000 jnaʼ qa, Jehová xtäq pä Rkʼajol ri más nrajoʼ chwäch Rwachʼlew. ¿Achkë rma? Ryä xuʼän riʼ rchë yerköl ri winäq pa rqʼaʼ ri mak chqä ri kamïk y rchë nresaj jontir ri kʼayewal ryaʼon Satanás chkij (Juan 3:16; 1 Juan 3:8). Jehová rtaman wä chë taq Jesús xtjeʼ chwäch Rwachʼlew, ya riʼ xttoʼ más rchë xttok jun Sumo Sacerdote ri kan xtpoqonaj qawäch, ntel chë tzij, kan ütz rnaʼoj xtuʼän qkʼë chqä xtqʼax chwäch ri nqanaʼ. Jesús xok Sumo Sacerdote pa jnaʼ 29 taq xqasäx pa yaʼ.a

² Chpan re tjonïk reʼ, xtqatzʼët achkë rbʼanik ri xqʼaxaj Jesús chwäch Rwachʼlew, xtoʼ rchë xtjoj más riʼ rchë xok jun Sumo Sacerdote ri kan nupoqonaj qawäch. Kan kowan nkʼatzin nqʼax ya reʼ chqawäch, rma ya riʼ xtqrtoʼ rchë ma kwest ta más xtuʼän chqawäch xtqjelun rkʼë Jehová chqä xtqchʼö rkʼë, yajün taq ma kiʼ ta qakʼuʼx rma jun mak xqaʼän (taskʼij Hebreos 5:7-9).

DIOS XTÄQ PÄ RKʼAJOL RI MÁS NRAJOʼ CHWÄCH RWACHʼLEW

3, 4. ¿Achkë xejalatäj pa rkʼaslemal Jesús taq xpë chwäch Rwachʼlew?

³ Kʼïy chqë röj kʼo yejalatäj pa qakʼaslemal, achiʼel taq nkʼatzin nqbʼä jkʼan chik y nkʼatzin nqayaʼ qa qafamilia chqä qamigos. Ya reʼ kan kwest nuʼän chqawäch; ye kʼa ri xkʼatzin xyaʼ qa Jesús, majun ta chik jun winäq chwäch Rwachʼlew ryaʼon ta qa ya riʼ. Ryä kʼo wä más rqʼij chkiwäch jontir ralkʼwal Dios ri ye kʼo chkaj. Jesús kowan wä najowäx rma Jehová chqä kan kiʼ wä rkʼuʼx rma jnan nsamäj rkʼë Rtat (Sal. 16:11; Prov. 8:30). Ye kʼa, Filipenses 2:7 nuʼij chë ryä ma xkʼewaj ta «xyaʼ qa ronojel ri kʼo wä rkʼë» rchë xpë chwäch Rwachʼlew y xjeʼ chkikojöl winäq ri xa kʼo qa mak chkij.

⁴ Chqä, tqaquʼ achkë xqʼaxaj Jesús ri naʼäy taq jnaʼ ri xjeʼ chwäch Rwachʼlew. Ryä xaläx pa jun familia ri ma kan ta kʼo kirajil, y nqaʼij riʼ rma rteʼ rtat ma kan ta achkë sacrificio xkiyaʼ taq ryä xaläx (Lev. 12:8; Luc. 2:24). Chqä, taq ri itzel qʼatöy tzij Herodes xtamaj chë xaläx, xrajoʼ xkamsaj Jesús. Rma riʼ rteʼ rtat xkikʼwaj äl Egipto chqä xekanaj qa jun tiempo chriʼ (Mat. 2:13, 15). ¡Kantzij na wä chë ryä kan chöj xjalatäj rkʼaslemal!

5. ¿Achkë xtzʼët Jesús taq xjeʼ chwäch Rwachʼlew, y achkë rbʼanik xtoʼ ya riʼ rchë xok Sumo Sacerdote? (Tatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).

⁵ Taq Jesús xjeʼ chwäch Rwachʼlew, ryä xtzʼët chë ye kʼïy winäq najin wä nkitäj poqän. Chqä xtamaj achkë nanaʼ taq nkäm jun awachʼalal, y nqaʼij riʼ rma rkʼë jbʼaʼ xtzʼët taq xkäm José, ri rtat aweʼ chwäch Rwachʼlew. Taq xtzjoj rchʼaʼäl Dios, Jesús xtzjon kikʼë winäq ri kʼo wä lepra chkij, kikʼë ri ma yekowin ta yetzuʼun chqä ma yekowin ta nkisloj kiqʼaʼ kaqän y kikʼë ri najin wä yebʼison rma xkäm jun kalkʼwal. Jesús kan xpoqonaj kiwäch jontir ri winäq riʼ (Mat. 9:2, 6; 15:30; 20:34; Mar. 1:40, 41; Luc. 7:13). Kantzij wä, taq kʼo wä chlaʼ chkaj, ryä xtzʼët chë ri winäq nkitäj wä poqän, ye kʼa taq xjeʼ chwäch Rwachʼlew xqʼax más chwäch achkë riʼ ri natäj poqän (Is. 53:4). Ri xqʼaxaj xtoʼ rchë xqʼax más chwäch achkë nkinaʼ ri winäq chqä achkë nbʼanö chkë chë nchʼpü kikʼuʼx. Ryä xnaʼ achkë nqanaʼ röj taq nchʼpü qakʼuʼx, taq nqkos chqä taq nqbʼison.

JESÚS ÜTZ RNAʼOJ XUʼÄN KIKʼË RI WINÄQ Y XQʼAX CHWÄCH ACHKË NKINAʼ

6. ¿Achkë nkikʼüt qa chqawäch ri ejemplos ri xerksaj ri profeta Isaías? (Isaías 42:3).

⁶ Taq Jesús xtzjoj rchʼaʼäl Dios, ryä kan ütz rnaʼoj xuʼän kikʼë ri winäq ri kan itzel kinaʼoj nkiʼän nkʼaj chik kikʼë. Rma xuʼän riʼ, xtzʼaqät jun profecía chrij ri xtzʼibʼaj qa Isaías rkʼë rtoʼik rchqʼaʼ Dios. Chpan ri Escrituras Hebreas kʼo mul nbʼix chë ri winäq ri kikʼuqbʼan kikʼuʼx chrij Jehová, ye achiʼel jaʼäl taq jardín chqä nmaʼq taq cheʼ (Sal. 92:12; Is. 61:3; Jer. 31:12). Ye kʼa ri winäq ri majun ta kirajil o yetzʼil·on, yejnamäx kikʼë aj ri ye qʼajnäq chik o rkʼë qʼaqʼ ri xa jbʼaʼ chik nrajoʼ rchë nchup, y ya riʼ ma kan ta yekʼatzin wä chik chkë ri winäq (taskʼij Isaías 42:3). Kikʼë ri ejemplos riʼ, Isaías xuʼij chë Jesús kowan xtjowan chqä kan ütz rnaʼoj xtuʼän kikʼë ri winäq ri majun ta kiqʼij chkiwäch nkʼaj chik.

7, 8. ¿Achkë rbʼanik xtzʼaqät chrij Jesús ri profecía ri xuʼij qa Isaías?

⁷ Mateo xuʼij ya reʼ chrij Jesús ri xtzʼibʼaj qa Isaías: «Ma xtresaj ta pa kaʼiʼ ri aj ri xa qʼajnäq chik nixta xtchüp ri qʼaqʼ ri xa jbʼaʼ nrajoʼ rchë nchup» (Mat. 12:20). Kʼïy chkë ri milagros ri xeruʼän Jesús, kʼo utzil xkʼäm pä pa kiwiʼ ri winäq ri yetzeläx kimä nkʼaj chik chqä pa kiwiʼ ri winäq ri majun ta ütz kiyoʼen chë xtbʼanatäj pa kikʼaslemal. Tqaquʼ rij ri achï ri kʼo wä lepra chrij. ¿Ryaʼon komä chwäch ran ri achï riʼ chë ma xtkʼachöj ta chik chqä chë ma xttzolin ta chik rkʼë rfamilia chqä kikʼë ramigos? (Luc. 5:12, 13). O tqaquʼ rij ri achï ri ma nkowin ta nkʼoxan chqä ma nkowin ta más ntzjon. ¿Achkë komä xnaʼ taq xtzʼët chë nkʼaj chik najin yetzjon chkiwäch y ryä ma nkowin ta ntzjon kikʼë? (Mar. 7:32, 33). Ye kʼa ma xa xuʼ ta riʼ.

⁸ Pa rqʼij qa Jesús, ye kʼïy judíos nkinmaj wä chë ri winäq ri kʼo kiyabʼil o ma yekowin ta yekʼoxan, yetzuʼun chqä yebʼiyïn, najin nkitöj jun mak xkiʼän o najin nkitöj kimak kiteʼ kitat (Juan 9:2). Rma riʼ ri winäq ri kʼo wä jun kiyabʼil, kowan wä yetzeläx. Ye kʼa Jesús xerknaj (xerqʼomaj) y xertoʼ rchë xkikʼuqbʼaʼ chik jmul kikʼuʼx chrij Dios. Taq ryä xuʼän riʼ, xtzʼaqät chrij ri nuʼij ri profecía ri xtzʼibʼaj qa Isaías. ¿Achkë nukʼüt qa ya reʼ chqawäch röj?

9. ¿Achkë rbʼanik nukʼüt Hebreos 4:15, 16 chë Jesús ya riʼ jun Sumo Sacerdote ri kan nupoqonaj qawäch?

⁹ (Taskʼij Hebreos 4:15, 16). Röj ütz nqayaʼ chwäch qan chë Jesús nqʼax chwäch achkë nqanaʼ. Ri tzij griego ri xbʼan traducir «kan nupoqonaj qawäch», nuʼän chë npë pa qajolon jun winäq ri nqʼax chwäch achkë nunaʼ jun chik taq nbʼison chqä nutäj poqän. Y Pablo chqä xksaj re tzij reʼ chpan Hebreos 10:34 taq xuʼij chë nkʼatzin nqajyowaj kiwäch ri ye kʼo pacheʼ. Ri relatos ri yetzjon chrij rmilagros Jesús, nkikʼüt chë ryä kan poqän xnaʼ ran taq xtzʼët chë nkʼaj chik najin nkitäj poqän. Ryä ma xerknaj ta ri winäq riʼ xa rma xnaʼ chë ya riʼ nkʼatzin nuʼän, ryä xuʼän riʼ rma kowan wä yerajoʼ chqä nrajoʼ wä yertoʼ. Tqaquʼ rij reʼ. Ryä xkowin ta xknaj ri achï ri kʼo lepra chrij tapeʼ kʼa näj kʼo wä. Ye kʼa pa rkʼexel xuʼän riʼ, ryä xchäp apü ri achï. Rkʼë jbʼaʼ chpan jontir ri tiempo qʼaxnäq pä, ya riʼ ri naʼäy mul ri xjelun jun winäq rkʼë ri achï riʼ rchë xchäp apü. Jesús kan ütz chqä rnaʼoj xuʼän rkʼë ri achï ri ma nkowin ta nkʼoxan, rma xkʼwaj äl akuchï majun ta winäq ye kʼo rchë xknaj. Y taq jun fariseo itzel xnaʼ che rä jun ixöq ri rtzolin chik riʼ che rä rmak chqä xchʼäj raqän Jesús y xchaqirsaj rkʼë rwiʼ, Jesús kan xtoʼ rwiʼ ri ixöq riʼ (Mat. 8:3; Mar. 7:33; Luc. 7:44). Ryä majun bʼëy xertzelaj ta ri ye yawaʼ o ri kʼo nmaʼq taq mak kibʼanon, pa rkʼexel riʼ, kan ütz rnaʼoj xuʼän kikʼë chqä xpoqonaj kiwäch. Y röj kan qayaʼon chwäch qan chë ryä chqä ke riʼ nuʼän qkʼë.

NQAKʼÄN QANAʼOJ CHRIJ QASUMO SACERDOTE

10. ¿Achkë qatoʼik kʼo rchë yeqatoʼ ri winäq ri ma yekowin ta yekʼoxan chqä yetzuʼun rchë yejelun más rkʼë Jehová? (Keʼatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).

¹⁰ Rma röj nqajoʼ nqaʼän kan achiʼel xuʼän Jesús, nqatäj qaqʼij rchë yeqajoʼ nkʼaj chik, nqapoqonaj kiwäch chqä nqʼax chqawäch achkë nkinaʼ (1 Ped. 2:21; 3:8). Tapeʼ ma nqkowin ta yeqaknaj ri winäq ri ma yekowin ta yekʼoxan o yetzuʼun, röj nqkowin yeqatoʼ rchë jnan nuʼän kiwäch rkʼë Dios. Tqaquʼ rij ya reʼ. Ri qapublicaciones lenäq pa más 100 lenguaje de señas. Chqä kʼo qapublicaciones pa braille ri lenäq pa más 60 chʼaʼäl, y videos ri kʼo jun winäq nbʼin pä achkë yeʼel chpan pa más 100 chʼaʼäl. Rma kʼo re toʼïk reʼ, ri winäq ri ma yekowin ta yekʼoxan chqä yetzuʼun, yekowin yejelun rkʼë Jehová chqä rkʼë Rkʼajol.

11. ¿Achkë rbʼanik rtinamit Jehová najin yertoʼ ri winäq achiʼel xuʼän Jesús? (Hechos 2:5-7, 33; keʼatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).

¹¹ Taq Jesús xkʼasöx yän pä chkikojöl ri kamnaqiʼ, ryä xyaʼ pä ri loqʼoläj rchqʼaʼ Dios chkë rtzeqelbʼëy rchë xkitzjoj ri ütz taq rtzjol «pa kichʼaʼäl» ri winäq ri xeʼapon pa Nmaqʼij rchë Pentecostés (taskʼij Hechos 2:5-7, 33). Rkʼë rtoʼik Jesús, rtinamit Jehová najin chqä nutäj rqʼij rchë yertoʼ ri winäq ri jalajöj kitinamit rchë nkitamaj chrij Dios. Rma riʼ resan kʼïy publicaciones pa más 1,100 chʼaʼäl, yajün chpan chʼaʼäl ri xa ye jbʼaʼ winäq yetzjon. Ya riʼ bʼanatajnäq kikʼë jojun chʼaʼäl ri yetzjon pa jojun tinamït ri ye kʼo América. Rtinamit Jehová resan kʼïy publicaciones pa más 160 chkë ri chʼaʼäl riʼ, rchë ke riʼ ri winäq yekowin nkitamaj ri ütz taq rtzjol pa kichʼaʼäl. Chqä, qapublicaciones najin yebʼan traducir pa más 20 rbʼanik yetzjon ri winäq pa chʼaʼäl romaní (o gitano). Rma najin nbʼan ri samaj riʼ, kan pa mil winäq komä najin nkiyaʼ rqʼij Jehová.

12. ¿Achkë más nuʼän rtinamit Jehová?

¹² Rtinamit Jehová ma xa xuʼ ta yertoʼ ri winäq rchë nkitamaj ri ütz taq rtzjol, xa kan yertoʼ chqä ri najin nkiqʼaxaj kʼayewal rma xkïl jun nüm slonel, jun qʼeqäl jöbʼ o jun chik nüm kʼayewal achiʼel riʼ. Kan pa mil qachʼalal nkitzüj kiʼ rchë yekitoʼ ri nkʼatzin kitoʼik. Chqä, rtinamit Jehová yeruʼän jay ri ma kan ta achkë kibʼanik rchë ri winäq yekowin nkimöl kiʼ rchë nkitamaj más chrij rbʼanik yejowäx rma Dios.

RI QASUMO SACERDOTE KAN CHQAJUJNAL NQRTOʼ PÄ

13. ¿Achkë jojun rbʼanik nqrtoʼ pä Jesús?

¹³ Jesús ya riʼ ri utziläj ajyuqʼ ri nchajin qchë. Rma riʼ kan chqajujnal nuyaʼ pä ri nkʼatzin chqë rchë ronojel mul jnan nuʼän qawäch rkʼë Jehová (Juan 10:14; Efes. 4:7). Ri kʼayewal yeqaqʼaxaj pa qakʼaslemal nkiʼän chqë chë nqanaʼ chë yoj achiʼel jun aj ri qʼajnäq chik o achiʼel jun qʼaqʼ ri xa jbʼaʼ chik nrajoʼ rchë nchup. Rkʼë jbʼaʼ kowan najin nqbʼison rma kʼo jun itzel yabʼil qlon, rma jun mak xqaʼän o rma kʼo chʼaʼoj chqawäch rkʼë jun qachʼalal. Taq nbʼanatäj ya riʼ qkʼë, rkʼë jbʼaʼ kwest nuʼän chqawäch nqaquʼ rij ri qayoʼen apü. Ye kʼa tnatäj chqë chë Jesús rtaman achkë najin nqaqʼaxaj y nqʼax chwäch achkë nqanaʼ. Y, rma nupoqonaj qawäch, nqrtoʼ pä. Jun rbʼanik nuʼän riʼ ya riʼ taq nuksaj ri loqʼoläj rchqʼaʼ Dios rchë nuyaʼ pä qachqʼaʼ (Juan 16:7; Tito 3:6). Chqä yerksaj ri ukʼwäy taq bʼey —ri ye «achiʼel ta jun spanïk» ryaʼon che rä ri congregación— chqä nkʼaj chik qachʼalal rchë nkikʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chqä nkiyaʼ qatoʼik (Efes. 4:8).

14. ¿Achkë ütz nqaʼän rchë achiʼel ta nqchʼakon chrij ri bʼis?

¹⁴ Si nqanaʼ chë xa jbʼaʼ chik nrajoʼ rchë nqkanaj qa, tqaquʼ rij ri samaj kʼo pa rqʼaʼ Jesús. Tnatäj chqë chë Jehová ma xa xuʼ ta xtäq pä Jesús chwäch Rwachʼlew rchë yerköl ri winäq, ryä chqä xtäq pä rchë nqʼax más chwäch achkë nkinaʼ ri winäq taq nkiqʼaxaj kʼayewal. Taq röj kowan nqbʼison rma nqsach o rma kʼo jun mak xqaʼän, Jesús kʼo pä chriʼ rchë nqrtoʼ pä taq «más nkʼatzin» chqë (Heb. 4:15, 16).

15. ¿Achkë xtoʼö rchë jun qachʼalal rchë xtzolin pä pa congregación?

¹⁵ Jesús chqä yerksaj rtzeqelbʼëy rchë yekikanuj chqä yekitoʼ ri ye lenäq qa pa rtinamit Dios (Mat. 18:12, 13). Tqatzʼetaʼ ri xbʼanatäj rkʼë Stefano.b Ryä xesäx qa pa congregación, y taq qʼaxnäq chik 12 jnaʼ, xbʼä pa jun qamoloj. Stefano nuʼij: «Xikʼïx xinok chik jmul pa Salón, ye kʼa nwajoʼ wä yitzolin chik jmul chpan rfamilia Jehová. Ri ukʼwäy taq bʼey ri xetzjon wkʼë xkiʼän chwä chë jaʼäl xinnaʼ. Kʼo mul kan itzel wä nunaʼ wan rma nquʼ achkë rma xinyaʼ qa Jehová, rma riʼ nquʼ wä chë ma taqäl ta chwij yitzolin. Ye kʼa ri qachʼalal xkinataj chwä chë Jehová chqä Jesús nkajoʼ chë rïn ntäj nqʼij. Taq xitzolin pä pa rtinamit Dios, jontir qachʼalal kan kiʼ kikʼuʼx xinkikʼül rïn chqä nfamilia. Taq xqʼax ri tiempo, wixjayil xchäp rtjonik chrij le Biblia. Y komä, rïn chqä nfamilia jnan najin nqayaʼ rqʼij Jehová». Ri qaSumo Sacerdote kan kiʼ rkʼuʼx nuʼän taq nutzʼët chë ri nkitzolij kiʼ che rä kimak nyaʼöx ri toʼïk ri nkʼatzin chkë rchë yetzolin pä pa congregación.

16. ¿Achkë rma kan kowan nqtyoxin rma qaSumo Sacerdote kan nqʼax chwäch achkë nqanaʼ?

¹⁶ Taq Jesús xjeʼ chwäch Rwachʼlew, ryä xertoʼ ye kʼïy winäq taq más xkʼatzin chkë. Pa qaqʼij komä, röj ütz nqayaʼ chwäch qan chë ryä chqä xtqrtoʼ pä taq más xtkʼatzin chqë. Y xa jbʼaʼ chik apü, chwäch ri kʼakʼakʼ Rwachʼlew, Jesús xkertoʼ ri winäq ri nkinmaj tzij rchë xttel qa ri mak chkij. Kan kowan nqtyoxin che rä qaDios Jehová rma kowan nqrajoʼ chqä nujyowaj qawäch, rma riʼ xchaʼ Rkʼajol rchë xok jun Sumo Sacerdote ri kan nupoqonaj qawäch.