Dios kowan nqrajoʼ chqä majun bʼëy nqryaʼ ta qa

1, 2. ¿Achkë nkinaʼ ye kʼïy qachʼalal taq nkiqʼaxaj kʼayewal pa kikʼaslemal?

TQABʼANAʼ che rä chë yït kʼo pa jun barco taq najin jun nüm qʼeqäl jöbʼ pa mar. Ri mamaʼ taq rwiʼ yaʼ kowan nkisloj chqä nkikajij ri barco y jbʼaʼ ma nkiʼän che rä chë nbʼä qa chuxeʼ yaʼ. Rchë ma nuskpolij ta riʼ ri barco chqä rchë ma kan ta kowan nslon, nkʼatzin nkʼaq ri ancla pa yaʼ.

² Kʼo mul, ri kʼayewal yeqaqʼaxaj nkiʼän chqë chë nqanaʼ chë achiʼel ta yoj kʼo chpan ri barco riʼ. Kʼo mul nkiʼän chqë chë nchʼpü qakʼuʼx, nqaxiʼij qiʼ o nqbʼison. ¿Ke riʼ komä anaʼon rït? (Sal. 10:1; 13:1). Rkʼë jbʼaʼ kʼo qʼij nanaʼ chë Jehová kowan yatrajoʼ chqä chë yaturtoʼ pä, ye kʼa chkaʼn qʼij ma ke riʼ ta chik nanaʼ. Rkʼë jbʼaʼ naquʼ chë ryä ma nutzʼët ta ri najin naqʼaxaj (Prov. 17:17; 25:11). Rkʼë jbʼaʼ jun awamigo nukʼuqbʼaʼ akʼuʼx rkʼë ri nuʼij chawä, y ya riʼ nuʼän chawä chë jojun qʼij jaʼäl nanaʼ. Ye kʼa chrij riʼ xa kaʼiʼ chik jmul akʼuʼx naʼän. Rkʼë jbʼaʼ naquʼ chë Jehová ma yatrajoʼ ta chik. Si rït ke riʼ najin naqʼaxaj, ¿achkë ütz naʼän rchë nakʼäq ri ancla pa yaʼ, ntel chë tzij, nayaʼ chwäch awan y majun bʼëy namestaj ta chë Jehová kowan yatrajoʼ chqä chë yaturtoʼ pä?

3. a) ¿Achkë rbʼanik najowan Jehová? (Salmo 31:7; 136:1). b) ¿Achkë rma nqaʼij chë majun ta chik jun najowan más chwäch Jehová? (Tatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).

³ Taq najin nqaqʼaxaj jun nüm kʼayewal, jun ri ütz nqaʼän ya riʼ nnatäj chqë chë Jehová kowan najowan chqä majun bʼëy nqryaʼ ta qa (taskʼij Salmo 31:7; 136:1). Ri tzij hebreo ri xksäx chpan re textos reʼ ri nukʼüt achkë rbʼanik najowan Jehová, nuʼän chë npë pa qajolon chë taq jun winäq kowan nrajoʼ jun chik, majun bʼëy nuyaʼ ta qa. Ye kʼa majun ta chik jun najowan más chwäch Jehová. Kan yë ryä nbʼin ya reʼ: «Kowan yijowan» (Éx. 34:6, 7). Chqä, le Biblia nuʼij ya reʼ chrij Jehová: «Kan kowan chqä kan ronojel mul yeʼawajoʼ jontir ri yeskʼin awchë» (Sal. 86:5). Taquʼ achkë ntel chë tzij riʼ: Jehová majun bʼëy yeryaʼ ta qa ri nkiyaʼ rqʼij ryä. Ri nayaʼ ya riʼ pan ajolon yaturtoʼ rchë ma kan ta nchʼpü akʼuʼx taq kʼo jun kʼayewal naqʼaxaj pan akʼaslemal (Sal. 23:4).

TNATÄJ CHQË CHË RBʼANIK NAJOWAN JEHOVÁ YA RIʼ JUN NAʼOJ RI KOWAN RQʼIJ CHPAN LE BIBLIA

4. ¿Achkë jojun naʼoj nukʼüt le Biblia ri kan kʼo kiqʼij? ¿Achkë rma ma nqayaʼ ta qʼij chë kʼo jun nbʼanö chqë chë ma yeqanmaj ta chik ri naʼoj riʼ?

⁴ Jun chik ri ütz nqaʼän taq najin nqaqʼaxaj jun kʼayewal, ya riʼ nnatäj chqë chë ri rbʼanik najowan Jehová ya riʼ jun naʼoj ri kʼo kowan rqʼij chpan le Biblia. ¿Achkë naʼoj chpan le Biblia kʼo kowan rqʼij chawäch rït? Rkʼë jbʼaʼ ri naʼoj ri xatamaj pa naʼäy, achiʼel chë rbʼiʼ Dios ya riʼ Jehová, chë Jesús ya riʼ Rkʼajol Dios, chë ri kamnaqiʼ majun ta chik achkë nkinaʼ, chë le Rwachʼlew xtbʼeʼok jun paraíso chqä chë ri winäq ri xkejeʼ chwäch majun bʼëy chik xkekäm ta (Sal. 83:18; Ecl. 9:5; Juan 3:16; Apoc. 21:3, 4). Taq xayaʼ chwäch awan chë ri naʼoj riʼ ma tzʼukün tzij ta chqä xkikʼüt chawäch chë kʼo rma nanmaj, ¿tapeʼ chë ma xayaʼ ta chik qʼij chë kʼo jun nbʼanö chawä chë ma nanmaj ta chik ri naʼoj riʼ? Ke riʼ chqä ütz naʼän rchë nanmaj chë Jehová kowan yatrajoʼ. Si rït ma namestaj ta chë ya riʼ jun naʼoj ri kʼo kowan rqʼij chpan le Biblia, ma kwest ta xtuʼän chawäch xtawesaj äl pan ajolon we naquʼ chë ryä ma nutzʼët ta ri najin naqʼaxaj. Qtzjon más chrij ya reʼ.

5. ¿Achkë nuʼän jun winäq rchë ma yernmaj ta chik ri tzʼukün taq naʼoj?

⁵ Taq rït xachäp xatjoj awiʼ chrij le Biblia, ¿achkë xtoʼö awchë rchë ma xanmaj ta chik ri tzʼukün taq naʼoj ri rkʼë jbʼaʼ kikʼutun chawäch? Rkʼë jbʼaʼ xajnamaj ri kikʼutun chawäch pan areligión rkʼë ri nuʼij le Biblia. Tqabʼanaʼ che rä chë, rbʼanon qa, rït nanmaj che Jesús ya riʼ Dios. Rkʼë jbʼaʼ xaquʼ ya reʼ: «¿Kantzij komä riʼ?». Chrij riʼ xakanuj más naʼoj chpan le Biblia y xatzʼët chë ya riʼ xa jun tzʼukün naʼoj, rma riʼ xayaʼ qa ri naʼoj riʼ y xanmaj chik re jun naʼoj reʼ: Jesús ya riʼ «ri naʼäy xbʼan chwäch jontir ri kʼo» chqä yë ryä «Rkʼajol Dios» (Col. 1:15; Juan 3:18). Kantzij wä, ri tzʼukün taq naʼoj xa ye achiʼel ta tzʼaq ri «kan kuw ye paʼäl», rma riʼ ma chaq bʼaʼ ta nuʼän chqawäch yeqayaʼ qa (2 Cor. 10:4, 5). Ye kʼa taq ye qayaʼon qa chik, ma nqayaʼ ta qʼij chë kʼo jun nbʼanö chqë rchë yeqanmaj chik jmul ri tzʼukün taq naʼoj riʼ (Filip. 3:13).

6. ¿Achkë rma ri Salmo 136 kan kʼïy mul nukamluj chë Jehová «kowan nqrajoʼ chqä majun bʼëy nqryaʼ ta qa»?

⁶ Ke riʼ chqä ütz naʼän si najin naqʼaxaj jun nüm kʼayewal y naquʼ chë Jehová ma yatrajoʼ ta chik. Rït ütz naquʼ rij ya reʼ: «¿Kantzij komä riʼ?». Chrij riʼ tajnamaj ri naquʼ rkʼë ri nuʼij le Biblia chpan Salmo 136:1 chrij rbʼanik najowan Jehová. Re texto reʼ ya riʼ ri texto rchë re tjonïk reʼ. ¿Achkë rma nuʼij chë Jehová kowan nqrajoʼ y «majun bʼëy nqryaʼ ta qa»? ¿Y achkë rma re salmo reʼ 26 mul nukamluj chë Jehová «kowan nqrajoʼ chqä majun bʼëy nqryaʼ ta?». Achiʼel nqatzʼët, ri nunaʼ Jehová chkij ri nkiyaʼ rqʼij, ya riʼ jun naʼoj nukʼüt le Biblia ri kan kowan rqʼij, achiʼel ri naʼoj ri xatamaj pa naʼäy ri kowan xaloqʼoqʼej. Rma riʼ, ma tzij ta chë Jehová ma yatrajoʼ ta. Taq npë ya riʼ pan ajolon, chanin tawesaj äl kan achiʼel naʼän rkʼë jun tzʼukün naʼoj.

7. ¿Achkë komä jojun textos nkikʼüt chqawäch chë Jehová kantzij nqrajoʼ?

⁷ Chpan le Biblia yeqïl nkʼaj chik textos ri nkikʼüt chqawäch chë Jehová kowan nqrajoʼ. Tqatzʼetaʼ kaʼiʼ textos. Jesús xuʼij ya reʼ chkë rtzeqelbʼëy: «Rïx kʼo más iqʼij chkiwäch kʼïy taq tzʼkïn» (Mat. 10:31). Ryä ma xuʼij ta: «Rïx rkʼë jbʼaʼ kʼo más iqʼij chkiwäch kʼïy taq tzʼkïn». Y Jehová xuʼij ya reʼ che rä rtinamit: «Rïn xtinyaʼ awchqʼaʼ chqä xkatintoʼ. Rïn kan xkatinchäp rkʼë ri nqʼaʼ derecha» (Is. 41:10). Jehová ma xuʼij ta: «Rkʼë jbʼaʼ xkatintoʼ». Achiʼel natzʼët, chpan re textos reʼ ma nuʼij ta chë rkʼë jbʼaʼ kʼo aqʼij chwäch Jehová o chë rkʼë jbʼaʼ xkaturtoʼ. Chriʼ nuʼij chë rït kan kʼo aqʼij chwäch ryä chqä chë kan xkaturtoʼ. Rma riʼ, si najin naqʼaxaj jun nüm kʼayewal y naquʼ chë Dios ma yatrajoʼ ta chik, ri textos achiʼel ya reʼ ma xa xuʼ ta xtkiʼän chawä chë jaʼäl nanaʼ qa, xa xkatkitoʼ chqä rchë xtayaʼ chwäch awan chë Jehová kantzij yatrajoʼ. Taquʼ kij re textos reʼ y taʼij che rä Jehová achkë nbʼanö chawä chë kaʼiʼ akʼuʼx naʼän. Si xtaʼän riʼ, xkakowin chqä xtaʼij achiʼel xkiʼij ri cristianos pa naʼäy siglo: «Röj xqatamaj chë Dios kowan nqrajoʼ chqä nqanmaj chë ryä ke riʼ nunaʼ chqij» (1 Juan 4:16).a

8. ¿Achkë ütz nqaʼän si kʼa najin na nqaquʼ chë Jehová ma nqrajoʼ ta?

⁸ ¿Y si rït kʼa naquʼ na chë Jehová ma yatrajoʼ ta? Tajnamaj ri achkë nanaʼ rkʼë ri ataman. Tapeʼ nanaʼ chë Dios ma yatrajoʼ ta, rït ataman chë ya riʼ ma tzij ta, rma le Biblia nuʼij chë Jehová kowan nqrajoʼ. Tnatäj chawä chë le Biblia ronojel mul kantzij ntzjon; ye kʼa ri achkë nqanaʼ kʼo mul xa nqrqʼöl. Si röj nqanmaj chë Dios ma nqrajoʼ ta, xa achiʼel ta najin nqamestaj chë ri naʼoj ri más rqʼij ri kʼo rkʼë ryä, ya riʼ chë kowan najowan (1 Juan 4:8).

TQAJAMAʼ QAWÄCH RCHË NQAQUʼ RIJ CHË JEHOVÁ KOWAN NQRAJOʼ

9, 10. ¿Achkë wä najin nutzjoj Jesús taq xuʼij «Ntat kan kowan yixrajoʼ»? (Juan 16:26, 27; tatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).

⁹ Jun chik ri xtqtoʼö rchë xtqayaʼ chwäch qan chë Jehová kantzij nqrajoʼ, ya riʼ nqaquʼ rij ri xuʼij Jesús chkë rtzeqelbʼëy. Ryä xuʼij: «Ntat kan kowan yixrajoʼ» (taskʼij Juan 16:26, 27). ¿Achkë rma xuʼij ya riʼ chkë? ¿Xuʼij ya riʼ chkë xa xuʼ chë ryeʼ ütz nkinaʼ qa? Manä, rma ri qʼij riʼ ryä ma najin ta wä ntzjon chrij ri achkë nkinaʼ rtzeqelbʼëy, ryä najin wä ntzjon chrij ri oración.

¹⁰ Jesús xa kʼa riʼ jbʼaʼ tuʼij qa chkë rtzeqelbʼëy chë nkʼatzin nkiʼän orar pa rbʼiʼ ryä, ye kʼa ma che rä ta ryä (Juan 16:23, 24). Ri rtzeqelbʼëy Jesús xkʼatzin xqʼax ya riʼ chkiwäch. ¿Achkë rma? Rma ryeʼ kan jnan xuʼän kiwäch rkʼë Jesús. Rma riʼ, rkʼë jbʼaʼ xkiquʼ ta chë che rä Jesús nkʼatzin wä nkiʼän orar taq xtkʼasöx pä chkikojöl ri kamnaqiʼ. Rkʼë jbʼaʼ xkiquʼ ta chë, rma Jesús kowan yerajoʼ, rkʼë jbʼaʼ kan xtrajoʼ xtkʼoxaj kiʼoración y chrij riʼ xtuʼij che rä Rtat ri xkikʼutuj che rä. Ye kʼa ma ütz ta chë ryeʼ ya riʼ nkiquʼ, rma riʼ Jesús xuʼij chkë: «Ntat kan kowan yixrajoʼ». Y ya riʼ kantzij, Jehová kowan nqrajoʼ, rma riʼ nujäm rwäch rchë nqrkʼoxaj taq nqchʼö rkʼë, y ya riʼ jun naʼoj nukʼüt le Biblia chrij ri oración ri kan kowan rqʼij. Taquʼ rij achkë rbʼanik yaturtoʼ ri natamaj ya reʼ. Taq xatjoj awiʼ chrij le Biblia, rït chqä xatamaj rwäch Jesús chqä xawajoʼ (Juan 14:21). Ye kʼa, achiʼel xkiʼän rtzeqelbʼëy Jesús pa naʼäy siglo, ütz nayaʼ chwäch awan chë taq yachʼö rkʼë Dios, ryä kan yaturkʼoxaj chqä kowan yatrajoʼ. Ronojel mul ri yachʼö rkʼë Jehová nakʼüt chë ayaʼon chwäch awan chë ri Qatat kʼo chkaj kowan yatrajoʼ (1 Juan 5:14).

TATZʼETAʼ ACHKË NAJIN NBʼANÖ CHAWÄ CHË XA KAʼIʼ AKʼUʼX NAʼÄN

11. ¿Achkë rma Satanás kan kiʼ rkʼuʼx nuʼän si röj nqaquʼ chë Jehová ma nqrajoʼ ta?

¹¹ ¿Achkë komä nbʼanö chqë chë nqaquʼ chë Jehová ma nqrajoʼ ta? Rkʼë jbʼaʼ nqaquʼ chë yë Satanás, y kantzij wä. Ri Diablo najin nsutiyan pä chqij kan achiʼel nuʼän jun köj ri «najin nukanuj rway» chqä nrajoʼ chë nqaquʼ chë Jehová ma nqrajoʼ ta (1 Ped. 5:8). Ye kʼa Jehová kowan nqrajoʼ, rma riʼ xtäq pä Rkʼajol rchë xyaʼ rkʼaslemal pa kamïk qmä röj, Ye kʼa Satanás nrajoʼ chë röj nqaquʼ chë ma taqäl ta chqij chë xyaʼöx ri spanïk riʼ chqë (Heb. 2:9). ¿Achkë kan kiʼ rkʼuʼx nuʼän si röj nqaquʼ chë Jehová ma nqrajoʼ ta? Satanás. ¿Y achkë kan kiʼ rkʼuʼx nuʼän si ma nqayaʼ ta chik rqʼij Jehová rma najin nqaqʼaxaj jun kʼayewal? Satanás chqä. Ye kʼa ma tqamestaj ta chë yë ryä ri ma najowäx ta chik rma Dios. ¡¿Y komä nrajoʼ chë röj nqaquʼ chë Jehová ma nqrajoʼ ta chqä chë ma kiʼ ta rkʼuʼx qkʼë?! Ya riʼ jun trampa ri nuksaj ryä chqij (Efes. 6:11). Taq nqatamaj achkë nrajoʼ ryä, ya riʼ nqrtoʼ rchë nqayaʼ chwäch qan chë ma xtqaʼän ta ri nqä chwäch (Sant. 4:7).

12, 13. ¿Achkë rma ri mak kʼo qa chqij nuʼän chqë chë nqaquʼ chë Jehová ma nqrajoʼ ta?

¹² Ye kʼa, ma xa xuʼ ta Satanás nbʼanö chqë chë nqaquʼ chë Jehová ma nqrajoʼ ta, ri mak kʼo qa chqij, ya riʼ chik jun nbʼanö chqë chë nqaquʼ ya riʼ (Sal. 51:5; Rom. 5:12). Ri mak xuʼän chqë chë ma jnan ta chik xuʼän qawäch rkʼë Dios, chqä rbʼanon chë ma yë ta ri ütz nqaquʼ chqä nqanaʼ, o chë nqïl qayabʼil.

¹³ Ri mak kʼo qa chqij nuʼän chqë chë nqanaʼ chë kʼo qamak qabʼanon, kowan nqaxiʼij qiʼ chqä nqkʼïx. Röj nqanaʼ ya riʼ taq kʼo jun mak nqaʼän. Ye kʼa, kʼo mul ke riʼ nqanaʼ rma chaq taqïl nnatäj chqë chë xa yoj ajmakiʼ chqä chë ma yoj achiʼel ta ri naʼäy taq winäq ri xebʼan rma Jehová ri majun ta wä mak chkij (Rom. 8:20, 21). Nqkowin nqaʼij chë yoj achiʼel jun chʼichʼ ri kʼo jun rllanta ri majun ta rxlaʼ yaʼ chpan. Jun chʼichʼ ri ke riʼ rbʼanon rllanta, ma ütz ta nsamäj chqä ma ütz ta nekʼwäx. Ke riʼ chqä röj, ma nqkowin ta kan tzʼaqät nqaʼän che rä jontir rma xa kʼo qa chik mak chqij. Ya riʼ chqä nbʼanö chqë chë kʼo mul nqaquʼ chë Jehová ma nqrajoʼ ta. Taq npë ya riʼ pa qajolon, tnatäj chqë chë Jehová ya riʼ «ri nimaläj Dios ri kowan rchqʼaʼ, [...] ri ronojel mul yerajoʼ ri nkajoʼ ryä chqä nkismajij rpixaʼ» (Neh. 1:5).

14. ¿Achkë rma taq nqaquʼ rij ri rkʼaslemal xyaʼ Jesús pa kamïk nqrtoʼ rchë ma nqaquʼ ta chik chë Jehová ma nqrajoʼ ta? (Romanos 5:8; tatzʼetaʼ chqä ri recuadro «Tachajij awiʼ chwäch ‹ri mak, ri kan yaturqʼöl›»).

¹⁴ Rkʼë jbʼaʼ jantäq nqaquʼ chë ma taqäl ta chqij chë Jehová nqrajoʼ. Y kantzij wä chë ma taqäl ta chqij. Ye kʼa ri nqatamaj riʼ nuʼän chë njeʼ más rqʼij chqawäch röj ri nqjowäx rma Dios. Majun ta jun nqkowin nqaʼän rchë nqaʼij chë taqäl chqij nqjowäx rma ryä. Tapeʼ ke riʼ, rma Jehová kowan nqrajoʼ, xyaʼ Rkʼajol pa kamïk rchë nuküy qamak (1 Juan 4:10). Chqä, tnatäj chqë chë Jesús ma xpë ta rchë yerköl winäq ri majun ta mak chkij, ryä xpë rchë yerköl ri ajmakiʼ (taskʼij Romanos 5:8). Jehová ma nuyoʼej ta chë kan majun akuchï nqsach wä, rma ryä rtaman chë kan qchë wä röj chë kʼo ma ütz ta yeqaʼän. Taq nqʼax chqawäch chë ri mak kʼo qa chqij nuʼän chqë chë nqaquʼ chë Dios ma nqrajoʼ ta, ya riʼ nqrtoʼ rchë nqatäj qaqʼij rchë nqesaj äl ya riʼ pa qajolon (Rom. 7:24, 25).

TQAYAʼ CHQAWÄCH MA NQAYAʼ TA QA JEHOVÁ

15, 16. Si röj ma nqayaʼ ta qa Jehová, ¿achkë ütz nqayaʼ chwäch qan, y achkë rma? (2 Samuel 22:26).

¹⁵ Taq yeqaqʼaxaj nmaʼq taq kʼayewal pa qakʼaslemal, Jehová nrajoʼ chë yë ri ütz nqachaʼ nqaʼän chqä ma nqayaʼ ta qa ryä (Deut. 30:19, 20). Si röj ma nqayaʼ ta qa Jehová, ütz nqayaʼ chwäch qan chë ryä chqä ma xtqryaʼ ta qa röj tapeʼ xa bʼa achkë na xtqaqʼaxaj (taskʼij 2 Samuel 22:26).

¹⁶ Achiʼel xqatzʼët qa, taq yeqaqʼaxaj nmaʼq taq kʼayewal pa qakʼaslemal, ri más ütz nqaʼän ya riʼ nqakʼäq ri ancla pa yaʼ, ntel chë tzij, nnatäj chqë chë Jehová kowan nqrajoʼ chqä chë ronojel mul xtqrtoʼ pä. Y si kʼo jmul nqaquʼ chë ryä ma nqrajoʼ ta, ütz nqaquʼ rij ri qataman chrij rbʼanik najowan Jehová pa rkʼexel nqayaʼ más rqʼij ri achkë nqanaʼ. Ronojel mul tqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij re naʼoj reʼ ri nukʼüt le Biblia ri kan kowan rqʼij: Jehová kowan nqrajoʼ chqä majun bʼëy nqryaʼ ta qa.