10 KʼA 16 DE AGOSTO, 2026
BʼIX 122 ¡Kuw qpaʼeʼ y majun tslon qchë!
Ma tqayaʼ ta qʼij chë kʼo jun nbʼanö chqë chë nqayaʼ qa Jehová
«Wajaw, ¿achoq rkʼë nqbʼä wä? Xa xuʼ rït yatzjü ri kʼaslemal ri majun bʼëy xtkʼis ta» (JUAN 6:68).
RI XTQATZʼËT
Xtqatzʼët chë nqkowin ma nqayaʼ ta qa Jehová tapeʼ kʼo kwest nuʼän chqawäch.
1, 2. ¿Achkë xbʼanatäj taq Jesús najin wä ntzjon pa Capernaúm?
«RE TZIJONEM reʼ kan itzel, ¿achkë xtkʼoxan rchë?» (Juan 6:60). Ya riʼ wä xkiʼij kʼïy chkë rtzeqelbʼëy Jesús taq Jesús najin wä ntzjon kikʼë pa Capernaúm. Ryä xa kʼa riʼ jbʼaʼ xuʼij qa: «We ma nitäj ta nchʼakul chqä nkikʼel rïn, ri Rkʼajol ri Achï, majun ta ikʼaslemal xtiwïl». Chqä xuʼij: «Ri xttäj nchʼakul chqä nkikʼel xtrïl ri kʼaslemal ri majun bʼëy xtkʼis ta y rïn xtinkʼasoj pä chkikojöl ri kamnaqiʼ pa rkʼisbʼäl qʼij» (Juan 6:53, 54).
2 Rma ri xuʼij Jesús, ri winäq kan xpë kiyowal chqä ma xkitzeqelbʼej ta chik. ¿Ntel komä chë tzij riʼ chë kan majun bʼëy xkikʼuqbʼaʼ ta kikʼuʼx chrij? Manä, jojun chkë ryeʼ kikʼuqbʼan wä kikʼuʼx chrij. Rma majanäj ta qa xkitzʼët jun milagro ri xuʼän Jesús, ryeʼ xkiʼij: «Ya laʼ ri Profeta ri kʼo wä chë npë» (Juan 6:14). Ye kʼa, taq xkʼüt pä riʼ jun kʼayewal chkiwäch, ryeʼ xa xkiyaʼ qa.
3. ¿Achkë xkiʼän ri apóstoles rkʼë ri xuʼij Jesús chkë, y achkë rma? (Tatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).
3 Ye kʼa, ¿Achkë xkiʼän ri apóstoles? Ryeʼ ma xkiʼän ta achiʼel xkiʼän ri winäq. Taq Jesús xkʼutuj chkë si ryeʼ chqä xtkiyaʼ qa, Pedro xuʼij: «Wajaw, ¿achoq rkʼë nqbʼä wä? Xa xuʼ rït yatzjü ri kʼaslemal ri majun bʼëy xtkʼis ta. Röj qanman chqä qataman chë yït rït ri Chaʼon rma Dios» (Juan 6:68, 69). Achiʼel nqatzʼët, Pedro chqä ri nkʼaj chik apóstoles rkʼë jbʼaʼ ma kan ta xqʼax chkiwäch jontir ri xuʼij Jesús chkë chrij ri nkitäj rchʼakul chqä rkikʼel. Tapeʼ ke riʼ, ryeʼ xkiʼij chë ma xtkiyaʼ ta qa Jesús. ¿Achkë rma? Rma kitaman wä chë Jesús, ya riʼ «rCristo Dios» (Luc. 9:20, 35).
Tapeʼ ye kʼïy winäq xkiyaʼ qa Jesús, Pedro chqä ri nkʼaj chik apóstoles majun bʼëy xkiyaʼ ta qa. (Tatzʼetaʼ ri peraj 3).
4. ¿Achkë rkʼë jbʼaʼ xkebʼanö chqë chë xa xtqayaʼ qa Jehová?
4 Komä kʼo kʼïy yebʼanö chqë chë rkʼë jbʼaʼ xa xtqayaʼ qa Jehová. Tqatzʼetaʼ jojun chkë riʼ. Rkʼë jbʼaʼ rtinamit Jehová nuʼij pä chë xjal rbʼanik nchʼobʼ jun texto o chë xtjal rbʼanik ntzjöx le Biblia. Chqä rkʼë jbʼaʼ kwest nqʼax chqawäch achkë rma Jehová xyaʼ qʼij chë xqïl jun kʼayewal. O jun qachʼalal kʼo jun nuʼij o kʼo jun nuʼän chqë ri kan kowan nqrsök. ¿Achkë xtqaʼän si ya riʼ xtbʼanatäj?
5. Rkʼë jun ejemplo taqʼalajsaj achkë rma nkʼatzin nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij Jehová (Colosenses 1:23).
5 Rchë ma nqayaʼ ta qa Jehová taq kʼo jun kwest najin nqaqʼaxaj, nkʼatzin nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij ryä. Tqaquʼ na peʼ rij jun mamaʼ jay ri yakon pa jun tinamït akuchï kowan slonel nuʼän, rchë ma ntzaq ta ri jay riʼ nkʼatzin kuw nkanaj qa rxeʼ. Röj chqä ke riʼ nkʼatzin nqaʼän. Rchë yeqaköchʼ ri kʼayewal yeqaqʼaxaj pa qakʼaslemal achiʼel xqatzʼët qa chpan ri jun qa tjonïk, nkʼatzin nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij Jehová. Si röj xtqaʼän riʼ, xtqkowin xtqaköchʼ tapeʼ xa bʼa achkë na xtqaqʼaxaj (1 Cor. 15:58; taskʼij Colosenses 1:23).
6. ¿Achkë xetoʼö ri apóstoles rchë ma xkiyaʼ ta qa Jesús?
6 Tapeʼ nkʼaj chik winäq xa xkiyaʼ qa Jesús ¿achkë xetoʼö ri apóstoles rchë ma xkiʼän ta riʼ? Ri xetoʼö ya riʼ xkiyaʼ chwäch kan chë, xa xuʼ Jehová taqäl chrij nyaʼöx rqʼij rma yë ryä xbʼanö jontir ri kʼo, chqä chë Jesús ya riʼ Rkʼajol Dios, ri «ntzjü ri kʼaslemal ri majun bʼëy xtkʼïs ta» y chë Jehová ronojel mul xttoʼ pä Jesús. Komä pa rkʼexel nqatzʼët achkë kʼayewal nqïl, xtqatzʼët oxiʼ ri xtqtoʼö rchë ma xtqayaʼ ta qa Jehová: 1) Jehová bʼanayon rchë jontir ri kʼo, 2) Jehová xyaʼ pä ri loqʼoläj rchqʼaʼ rchë xbʼan le Biblia y 3) Jehová najin nutoʼ pä rtinamit pa qaqʼij komä. Si röj kan qayaʼon ya riʼ chwäch qan, ya reʼ xtqrtoʼ rchë ma xtqayaʼ ta qa Jehová tapeʼ kʼo kwest xtuʼän chqawäch.
JEHOVÁ BʼANAYON JONTIR RI KʼO
7. a) ¿Achkë nunataj Apocalipsis 4:11 chqë? b) ¿Achkë rkʼë jbʼaʼ xtbʼanatäj qkʼë si ma kan ta nqanmaj chik chrij riʼ?
7 (Taskʼij Apocalipsis 4:11). Re texto reʼ nunataj chqë chë yë Jehová xbʼanö jontir ri kʼo, y xa xuʼ rkʼë ya riʼ ya taqäl chik chrij nqayaʼ rqʼij. Y taq nqaquʼ rij jontir ri nkowin nuʼän, ya riʼ nqrtoʼ rchë nqayaʼ chwäch qan chë ryä xtqrtoʼ pä chwäch xa bʼa achkë na xtqaqʼaxaj. Ye kʼa Satanás najin nutäj rqʼij chkij ri winäq rchë nkinmaj chë majun ta Dios. Y ya jun ri científicos nkinmaj chë le Rwachʼlew chaq ke riʼ xbʼejeʼ pä. Y si xa kaʼiʼ chik rbʼanon qan chë yë Jehová xbʼanö jontir y chë nqrajoʼ, rkʼë jbʼaʼ ya riʼ xtuʼän chqë chë ma xtqanmaj ta chik chrij ryä chqä xa xtqaquʼ chë ma xtqrtoʼ ta pä taq kʼo jun kʼayewal najin nqaqʼaxaj (Heb. 11:6).
8, 9. ¿Achkë ütz naʼän si xa kaʼiʼ akʼuʼx najin nuʼän chë kantzij kʼo Jehová? (Tatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).
8 Si xa kaʼiʼ najin nuʼän akʼuʼx rma ma kan ta nanmaj chik chë kʼo Jehová, ¿achkë ütz naʼän? Takanuj chpan qapublicaciones naʼoj ri nkikʼüt chë yë Dios xbʼanö jontir, y chriʼ xtawïl kʼïy naʼoj ri kan xtkʼuqbʼaʼ akʼuʼx. Jojun chkë ri wuj riʼ ya riʼ: ¿Es la vida obra de un Creador? y El origen de la vida. Cinco cuestiones dignas de análisis, o ri peraj «¿Kʼo komä jun xbʼanö rchë?» ri kʼo pa jw.org. Jun qachʼalal qʼopoj aj Estados Unidos ri Jessica rbʼiʼ, nuʼij: «Taq xinskʼij ri folleto El origen de la vida, xinyaʼ chwäch wan chë jontir ri kʼo, kʼo jun xbʼanö rchë. Tapeʼ ntaman wä chik ya riʼ taq xinnukʼuj ri naʼoj kʼo chpan ri folleto, ya riʼ xirtoʼ rchë ma xuʼän ta chik kaʼiʼ nkʼuʼx». Ye kʼïy qachʼalal kan kowan chqä yertoʼon ri libro ¿Existe un Creador que se interese por nosotros? Rkʼë jbʼaʼ rït xaskʼij yän re libro reʼ, ye kʼa, ¿ütz komä nuʼän chawäch naskʼij chik jmul?
9 Taq xtatjoj awiʼ pan ayonïl takanuj naʼoj ri yaturtoʼ rchë nanmaj chë kʼo jun Dios. Ya reʼ ma xuʼ ta xkaturtoʼ rchë nakʼuqbʼaʼ akʼuʼx, xa kan xkaturtoʼ rchë natamaj achkë naʼoj ye kʼo rkʼë Jehová (Rom. 1:20). Chqä ya riʼ xkaturtoʼ rchë yeʼatoʼ ri winäq ri ma kan ta nkinmaj chrij Dios. Kantzij wä, Jehová kʼo kʼïy rbʼanon qa ri nukʼüt chqawäch chë yë ryä xbʼanö jontir.
Nebulosa: IAC/RGO/David Malin Images; pez y automóvil: Mercedes-Benz USA; avión: Kristen Bartlett/University of Florida
Si ya xaskʼij yän ri folleto ¿Es la vida obra de un Creador?, ¿ütz komä nuʼän chawäch naskʼij chik jmul? (Tatzʼetaʼ ri peraj 8).
JEHOVÁ XKSAJ RI LOQʼOLÄJ RCHQʼAʼ RCHË XUʼÄN LE BIBLIA
10. ¿Achkë rma le Biblia kan kowan rqʼij chqawäch röj? (2 Timoteo 3:16, 17).
10 (Taskʼij 2 Timoteo 3:16, 17). Chpan le Biblia yeqïl naʼoj ri nqrtoʼ, y ri naʼoj ye kʼo chpan rnaʼoj Jehová, rma riʼ ya reʼ ri libro ri kʼo más rqʼij chqawäch röj. Chqä yerqʼalajsaj kʼutunïk achiʼel reʼ: ¿Achkë rbʼanik xchapatäj pä ri kʼaslemal? ¿Achkë rma yoj kʼas? Y ¿Achkë nrajoʼ Dios chë nqaʼän? Rma riʼ nqatäj qaqʼij rchë nqʼax chqawäch y yeqasmajij pa qakʼaslemal ri naʼoj ri ye kʼo chpan.
11. ¿Achkë nbʼanö chawä rït chë nanmaj chë le Biblia kan Rchʼaʼäl Dios?
11 ¿Achkë rma nqanmaj chë le Biblia ya riʼ Rchʼaʼäl Dios? Kʼo kʼïy rma, tqatzʼetaʼ jojun chkë riʼ. Le Biblia kantzij nuʼij chrij ri xebʼanatäj ojer qa (Luc. 3:1, 2). Chqä ri nuʼij kan jnan rkʼë ri nuʼij ri ciencia (Job 26:7). Ya reʼ ri wuj ri más tamatäl rwäch, chqä qʼaxan chpan kʼïy chʼaʼäl tapeʼ Satanás kan rtjon rqʼij rchë nuchüp rwäch. Tapeʼ jun 40 achiʼaʼ xetzʼibʼan rchë y jbʼaʼ ma 1,600 jnaʼ xkʼwaj rchë xtzʼibʼäx, ri naʼoj ri ye kʼo chpan kan kikʼwan kiʼ. Chqä kan pa millón winäq yertoʼon y kʼa najin na nqrtoʼ pa qaqʼij komä (Prov. 13:20; 15:21; Mat. 7:12). Chqä, kʼo kʼïy profecías chpan ri xetzʼaqät yän (Jos. 23:14). Rkʼë ya reʼ nqatzʼët chë le Biblia kan Rchʼaʼäl Dios.
12. ¿Achkë ütz nqaʼän si ma kan ta nqanmaj chik chë le Biblia ya riʼ Rchʼaʼäl Dios?
12 Ye kʼa, ¿y si nqaquʼ chë le Biblia ma ya riʼ ta Rchʼaʼäl Dios? Tqaʼij qʼanäj che rä Jehová achkë nqanaʼ y tqasmajij ri xtqakʼutuj che rä. Tqatzʼetaʼ ri nuʼij jun qachʼalal kʼajol ri Yordan rbʼiʼ, ryä nuʼij: «Rïn ma kan ta nnmaj jontir ri nbʼix chwä, ronojel mul ntzʼët na si kantzij ri najin ntzjöx. Ye kʼa kʼo mul xa kaʼiʼ nuʼän nkʼuʼx, y taq nbʼanatäj ya riʼ wkʼë rïn nkanuj ntoʼik chpan ri qapublicaciones». Si röj nqayaʼ chwäch qan chë le Biblia kan ya riʼ Rchʼaʼäl Jehová, ya riʼ xtuʼän chqë chë xtqakʼuqbʼaʼ más qakʼuʼx chrij le Biblia (1 Cor. 3:12, 13).
JEHOVÁ NUTOʼ PÄ RTINAMIT PA QAQʼIJ KOMÄ
13. ¿Achkë ütz nqaʼän si xa nuʼän kaʼiʼ qan chë ri testigos de Jehová ya riʼ rtinamit Dios?
13 ¿Achkë ütz nqaʼän si xa najin nuʼän kaʼiʼ qan chë ri testigos de Jehová ya riʼ rtinamit Dios? Jun ri xtqtoʼö ya riʼ nqaquʼ kij re kʼutunïk reʼ: «¿Achkë riʼ ri najin nkitäj kiqʼij nkismajij ri naʼoj ye kʼo chpan le Biblia? ¿Achkë religión kantzij yersmajij ri naʼoj ye kʼo chpan le Biblia? ¿Achkë riʼ ri najin nkiʼän ri nqä chwäch Jehová pa qaqʼij komä?» (Mat. 7:20, 21; 2 Tim. 4:3, 4).
14. ¿Achkë rbʼanik röj ri testigos de Jehová najin nqaʼän chë ntzʼaqät ri nuʼij Mateo 24:14?
14 Qataman chë ri nrajoʼ Dios ya riʼ chë komä, ri pa rkʼisbʼäl taq qʼij, ntzjöx ri ütz taq rtzjol chwäch jontir Rwachʼlew. Rma riʼ tqaquʼ rij reʼ: «¿Achkë najin yebʼanö ri samaj riʼ?» (Mat. 24:14). Kantzij wä, Jehová najin yerksaj rsamajelaʼ rchë nkiʼän re samaj reʼ. Xa xuʼ röj ri testigos de Jehová najin nqatzjoj chrij Rqʼatbʼäl Tzij Dios pa más 240 tinamït, y más jbʼaʼ 100 jnaʼ najin nqaʼän pä re samaj reʼ. Kan qayaʼon qan chutzjoxik le Biblia chqä chkitoʼik ri winäq (Mat. 28:19, 20).
15. ¿Achkë rbʼanik nqtoʼon röj ri testigos de Jehová rchë nyaʼöx rqʼij rbʼiʼ Dios? (Mateo 6:9; Isaías 43:10).
15 (Taskʼij Mateo 6:9 chqä Isaías 43:10). Chqawäch röj kan kowan rqʼij nbʼix testigos de Jehová chqë. ¡Y kan jaʼäl nqanaʼ chë tamatäl qawäch chë qakʼwan rbʼiʼ Dios! Chpan jun tiempo akuchï ye kʼïy winäq ma kitaman ta chë rbʼiʼ Dios ya riʼ Jehová. Chqä qatjon qaqʼij rchë njeʼ qa rbʼiʼ Dios chpan le Biblia, y chpan ri Traducción del Nuevo Mundo nqïl más 7,000 mul rbʼiʼ ryä.
16. ¿Achkë rma nqaʼij chë ri testigos de Jehová najin nkismajij ri nuʼij Juan 13:34, 35? (Tatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).
16 (Taskʼij Juan 13:34, 35). Pa qaqʼij komä, ye kʼïy winäq nkitzelaj kiʼ chqä ma jnan ta rbʼanon kiwäch, ye kʼa chpan rtinamit Jehová jontir nqajoʼ qiʼ. Tapeʼ jun wä rbʼanik xqkʼiytisäx pä, ma jnan ta qajatzul o qatinamit, röj nqatäj qaqʼij rchë nqajoʼ qiʼ chqä chë ma njeʼ ta chʼaʼoj chqawäch. ¿Kʼo komä jmul yït bʼenäq chpan jun chik congregación? Si ke riʼ rkʼë jbʼaʼ rït xatzʼët chë, tapeʼ xa bʼa akuchï na yabʼä wä, jontir röj, ri rsamajelaʼ Jehová, yoj achiʼel jun familia ri kowan nqajoʼ qiʼ chqä jnan rbʼanon qawäch. Kan janina kiʼ qakʼuʼx chë Jehová najin nqrksaj rchë nuʼän ri rchʼobʼon. Si röj ma xtqamestaj ta ya reʼ, ya riʼ xtqrtoʼ rchë ma xtqayaʼ ta qa Dios tapeʼ xa bʼa chkë na xtqaqʼaxaj.
Xa xuʼ Jehová nkowin nbʼanö chë rsamajelaʼ nkajoʼ kiʼ. (Tatzʼetaʼ ri peraj 16).a
MAJUN BʼËY TQAYAʼ TA QA JEHOVÁ
17, 18. ¿Achkë kʼayewal rkʼë jbʼaʼ xkeqaqʼaxaj y achkë ütz nqaʼän?
17 Rma xa pa rkʼisbʼäl taq qʼij chik yoj kʼo wä, jontir kʼo kʼayewal xkeqaqʼaxaj (2 Tim. 3:1, 13). Rkʼë jbʼaʼ kʼo jojun xkeqaqʼaxaj ri ma kan ta yeqʼax chqawäch. Achiʼel taq rtinamit Jehová kʼo jojun yeruʼij pä chqë ri kwest nuʼän chqawäch nqasmajij, o jun qachʼalal kʼo jun xuʼän o kʼo jun xuʼij chqë ri kan kowan xqrsök. Rkʼë jbʼaʼ ma nqïl ta achkë rbʼanik nqasöl ri kʼayewal qlon o nqaquʼ achkë rma xa xuʼ röj najin nqatäj poqän.
18 Tapeʼ kʼo kʼayewal xkeqaqʼaxaj ri xtuʼän chqë chë xtqatäj poqän, röj xtqkowin ma xtqayaʼ ta qa Jehová si xtqayaʼ chwäch qan chë yë ryä xbʼanö jontir, chë le Biblia ya riʼ Rchʼaʼäl y chë röj ri testigos de Jehová yoj rtinamit. Y achiʼel xuʼij Pedro che rä Jesús, röj chqä xtqkowin xtqaʼij che rä Jehová: «¿Achoq rkʼë nqbʼä wä? Xa xuʼ rït yatzjü ri kʼaslemal ri majun bʼëy xtkʼis ta».
BʼIX 123 Tqanmaj rtzij Dios chqä rtinamit
a RQʼALAJSAXIK RI ACHBʼÄL: Jun qachʼalal ixöq chqä ti ral ri ye bʼenäq pa jun chʼichʼ kan ntel kikʼuʼx taq nkitzʼët chë nkʼaj chik Testigos najin nkitzjoj le Biblia.