Masalakun 7

Ala ye min kɛ walisa ka hadamadenw kisi

1, 2. a) Cogo jumɛn na Romɛka kɛlɛcɛ kuntigi dɔ sera k’a dɔn Ala Denkɛ ye jɔn ye? b) Mun na Jehowa y’a to Yesu ka sa?

TARABAMAKƆNƆ tilegan dɔ fɛ, a ka surun san 2 000 ɲɔgɔnna na, Romɛka kɛlɛcɛ kuntigi dɔ tun bɛ cɛ saba filɛla. U tun bɛ ka sa dɔɔnin dɔɔnin tɔɔrɔ kɔnɔ. O kɛlɛcɛ ye u dɔ la kelen kɔlɔsi kɛrɛnkɛrɛnnenya la: Yesu Krista. Yesu tun gen-genna jiri dɔ kan. Ikomi a sa tuma tun surunyatɔ don, dibi donna sankolo la tilegan fɛ. A sara waati min na, o tuma na dugukolo yɛrɛyɛrɛla ni barikaba ye. Kɛlɛcɛ pɛrɛnna ko: “Tiɲɛ la, nin cɛ tun ye Ala Denkɛ de ye.”—Marka 15:39.

² Ala Denkɛ! O kɛlɛcɛ jo tun don. A tun tilatɔla de filɛ ka ko bɛɛ la belebeleba seereya min tun ma deli ka kɛ abada dugukolo kan. Ka kɔn o ɲɛ, ko wɛrɛw sen fɛ, Ala yɛrɛ tun ye Yesu wele a Denkɛ kanulen (Matiyu 3:17; 17:5). Nka, mun na Jehowa y’a to a Denkɛ ka sa? Bawo, o tun ye Jehowa ka fɛɛrɛ dilannen ye walisa ka hadamadenw kisi ka bɔ jurumu ani saya la.

A LATƆMƆNA SAGONATA KƐRƐNKƐRƐNNEN DƆ KAMA

3. Mun na a tun bɛnnen bɛ Ala Denkɛ kelenpe-bangelen ka latɔmɔ sagonata kɛrɛnkɛrɛnnen dɔ kama ka ɲɛsin hadamadenw ma?

³ Ikomi an y’a kalan ka tɛmɛ nin gafe in kɔnɔ cogo min na, Yesu tun bɛ sanni a ka kɛ hadamaden ye. A welela Ala “Denkɛ kelenpe [“bangelen”, NW ]” bawo Jehowa yɛrɛ de y’a da. O kɔ, Yesu fɛ, Ala ye fɛn tɔw bɛɛ da (Yuhana 3:18; Kolosekaw 1:16). Hadamadenw kɛra Yesu diyanyefɛn kɛrɛnkɛrɛnnenw ye (Ntalenw 8:30-31). Balannako tɛ ni Jehowa y’a Denkɛ kelenpe-bangelen latɔmɔ ka sagonata kɛrɛnkɛrɛnnen dɔ latimɛ tuma min na saya ɲangili binna hadamadenw kan!

4, 5. Sanni Yesu tun ka na dugukolo kan, Bibulu tun ye mun jira Masiya Si ko la?

⁴ Ala kɛtɔ ka kiri tigɛ Hadama ni Hawa ani Sitanɛ kan, Edɛn nakɔ kɔnɔ, A kumana Kisibaga nata kan i n’a fɔ “bɔnsɔn [“si”, NW ]” dɔ. O Si walima o bɔnsɔn tun na se ka bɔnɛmakobaw bɔ yen, Sitanɛ Sendonbaga, “sa kɔrɔ” tun nana n’o minnu ye. Tiɲɛ na, o Si layidu talen na Sitanɛ n’a nɔfɛmɔgɔw bɛɛ halaki.—Jenɛse 3:15; 1 Yuhana 3:8; Jirali 12:9.

⁵ San kɛmɛw sen fɛ, Ala ye fɛn caman jira dɔɔnin dɔɔnin o Si ko la, min welela fana Masiya. Iko a jiralen don katimu kɔnɔ cogo min na, gafe in ɲɛ 37 la, kiraya kuma caman ye kunnafoni pereperelatigɛlenw di a ka dugukolo kan ɲɛnamaya ɲɛw kan. Misali la, a tun na minɛkojuguya kun walisa k’a jɔyɔrɔ fa Ala kuntilenna la.—Esayi 53:3-5.

MUN NA MASIYA TUN KA KAN KA SA

6. Daniɛl 9:24-26 nan ka fɔ la, Masiya tun ka kan ka mun latimɛ ani cogo jumɛn na?

⁶ Kiraya kuma min sɛbɛnna Daniɛl 9:24-26 nan na, o y’a jira ko Masiya—Ala ka Munnen—tun ka kan ka sagonataba dɔ de latimɛ. A tun na na dugukolo kan, ka “Tɔn tiɲɛniko ban ka jurumuko ban ka tilenbaliya juru sara, ani walisa tilennenya banbali ka na”. Masiya tun na saya ɲangili ta ka bɔ hadamaden kantigiw kunna. Nka, a tun na o ko kɛ cogo jumɛn na? Kiraya b’a ɲɛfɔ k’a tun na “faga.”

7. Mun na Yahutuw tun bɛ baganw kɛ sarakaw ye, ani o tun ye mun ja ye?

⁷ Israɛl mɔgɔ fɔlɔw tun bɛ jurumu kafarili miiri dɔn ka ɲɛ. U ka bato kɔnɔ, k’u to Sariya kɔrɔ Ala tun y’o min di u ma Musa sababu fɛ, u tun bɛ bagan sarakaw bɔ tuma bɛɛ. O ko ninnu tun bɛ Israɛldenw hakili jigin ko hadamadenw mago bɛ fɛn na min b’u ka jurumu kafari walima k’a datugu. Ciden Pol y’o sariyakolo ɲɛfɔ kuma surun na nin cogo la: “Ni joli ma bɔn, jurumu yafa tɛna kɛ”. (Heburuw 9:22.) Krɛcɛnw tɛ Musa ka Sariya kɔrɔ a n’a ka wajibiw i n’a fɔ sarakaw (Romɛkaw 10:4; Kolosekaw 2:16, 17). U b’a dɔn fana ko bagan sarakaw tɛ se ka jurumu yafa cogo mɛnta ni cogo dafalen na. Nka, o nilifɛnw tun bɛ saraka nafamaba dɔ de ja jira, n’o ye Masiya walima Krista ta ye (Heburuw 10:4, 10 nan sanga ni Galasikaw 3:24 nan ye). O bɛɛ n’a ta, i bɛ se k’i yɛrɛ ɲininka ko: ‘Yali tiɲɛ na, a tun ka kan Masiya ka sa wa?’

8, 9. Hadama ni Hawa bɔnɛra fɛn sɔngɔba jumɛnw na, ani u ka walew nɔfɛtaw sera u bɔnnaw ma cogo di?

⁸ Ɔwɔ, ni hadamadenw tun ka kan ka kisi, o tuma na Masiya tun ka kan ka sa. Walisa k’o kun faamu, an ka kan k’an hakili jigin Edɛn nakɔ la. Tuma min na Hadama ni Hawa murutira Ala ma, u bɔnɛna fɛn min na, an k’a ɲini k’o fɛn in nafa bonya kojuguya dɔn. Ɲɛnamaya banbali tun bilalen bɛ u ɲɛ! Ikomi u tun ye Ala denw ye, fɛn si tun balaminilen tɛ u ni Ala cɛsiraw la. Nka, tuma min na u banna Jehowa ka mara ma, u bɔnɛra o bɛɛ la, ani u ye jurumu ni saya lase hadamaden si ma.—Romɛkaw 5:12.

⁹ A tun bɛ iko an bangebaga fɔlɔw tun ye nafoloba dɔ fusuku, k’u yɛrɛ coron juruba dɔ kɔnɔ. Hadama ni Hawa y’o juru lase u bɔnnaw ma. Ikomi an dafalen tɛ, ani an jurumuntan ma wolo, an kelen-kelen bɛɛ ye jurumutɔ ani mɔgɔ sata ye. N’an man kɛnɛ tuma min na, walima n’an ye kuma juguman dɔ fɔ an b’a ŋaniya ka se k’o min kunun ko kura, o tuma ninnu na, an b’an ka juru ciyɛntalen nɔw ye an na, n’o ye hadamaden ka dafabaliya ye. (Romɛkaw 7:21-25). Hadama bɔnɛna fɛn min na, k’o sɔrɔ ko kura, o de y’an ka jigiya kelenpe ye. Nka, an tɛ se ka hadamaden ka ɲɛnamaya dafalen sɔrɔ. Ikomi hadamaden dafabaliw bɛɛ bɛ jurumu kɛ, saya de ka kan n’an ye, ɲɛnamaya tɛ.—Romɛkaw 6:23.

10. Mun tun ka kan ka kɛ walisa Hadama bɔnɛra fɛn min na, o fɛn ka kunmabɔ?

¹⁰ O bɛɛ n’a ta, yali fɛn dɔ tun bɛ se ka di walisa k’a falen Hadama ka ɲɛnamaya bɔnɛlen in na wa? Ala ka tilennenya namu bɛ bɛrɛmakɛnyɛni wajibiya ko: “Ni kɛ ni sara ye.” (Ekisode 21:23). O la, ɲɛnamaya dɔ tun ka kan ka di walisa ka ɲɛnamaya bɔnɛlen sara. Nka, hadamaden si ka ɲɛnamaya tun tɛ wasa kɛ. Hadamaden dafabaliw ko la, Zaburu 49:8, 9 nan ko: “U si tɛ se ka a balima kunmabɔ fewu. A tɛ se ka a kunmabɔli sara [“kunmabɔnafolo”, NW ] di Ala ma. —U yɛrɛ ni kunmabɔli sara ka bon, a tɛ sɔrɔ abada”. O la sa, yali jigiya tɛ o ko la wa? Jigiya b’a la dɛrɛ.

11. a) “Kunmabɔnafolo” daɲɛ kɔrɔ ye mun ye Heburukan na? b) Jɔni kelenpe tun bɛ se ka hadamadenw ka kunmabɔnafolo sara ani mun na?

¹¹ Heburukan na, “kunmabɔnafolo” daɲɛ kɔrɔ ye sara de ye, sara min bɛ di walisa ka jɔn dɔ kunmabɔ. A bɛ bɛrɛmakɛnyɛni de fana jira. Hadama bɔnɛna min na, fo cɛ min bɛ ni ɲɛnamaya dafalen ye, o tigi dɔrɔn de tun na se k’o bɛrɛmakɛnyɛni di. Hadama kɔfɛ, cɛ dafalen kelen min wolola dugukolo kan, o tun ye Yesu Krista ye. O de la, Bibulu bɛ Yesu wele “Hadama kɔsana” ani a b’a sɛmɛntiya an ye, ko Krista “ye a yɛrɛ di mɔgɔw bɛɛ kunmabɔsara [“bɛrɛmakɛnyɛlen”, NW ] ye”. (1 Kɔrɛntekaw 15:45; 1 Timote 2:5, 6.) K’a sɔrɔ Hadama ye saya lase a denw ma, Yesu ye ɲɛnamaya banbali di an ma ciyɛn ye. Kɔrɛntekaw ka bataki fɔlɔ, a tilayɔrɔba 15:22 nan b’a ɲɛfɔ ko: ‘K’a masɔrɔ mɔgɔw bɛɛ bɛ sa Hadama la cogo min na, o cogo la fana, mɔgɔw bɛɛ na ɲɛnamaya Krista la.’ Cogo bɛnnen na, Yesu bɛ wele ‘Abada Fa’.—Esayi 9:5, 6.

KUNMABƆNAFOLO SARALA COGO MIN NA

12. Yesu kɛra Masiya ye tuma jumɛn na, ani a tugura ɲɛnamaya sira jumɛn na?

¹² Kristatile san 29 nan na, fonɛnɛmakɔnɔ tuma na, Yesu taara a balimakɛ Yuhana fɛ a k’a batise ani o cogo la k’a yɛrɛ jira walisa ka Ala sago kɛ. O sen fɛ, Jehowa ye Yesu mun ni hakili senu ye. Yesu kɛra o cogo de la Masiya walima Krista ye, mɔgɔ min munna Ala fɛ (Matiyu 3:16, 17). O kɔfɛ, Yesu y’a ka san saba ni tila cidenyabaara dabɔ. A y’a ka jamana yaala ka waajuli kɛ Ala ka Masaya ko la, ani k’a nɔfɛmɔgɔ kantigiw dalajɛ. Nka, iko a tun fɔra cogo min na, yan ni dɔɔnin cɛ kɛlɛ tun na wuli a la.—Zaburu 118:22; Kɛwalew 4:8-11.

13. Ko jumɛnw nana ni Yesu ka saya ye iko kantigiya marabaga?

¹³ Yesu ye diinɛ ɲɛmɔgɔw ka filankafoya da kɛnɛ kan ni kisɛya ye. U y’a ɲini k’a faga. A laban na, u ye bɛnbɛnbɛn cɛjuguba dɔ labɛn. Janfa ni minɛni bɛnbali ni sariya kɔkan kiritigɛ, ani lamurutili nkalon kumaw tun ye fɛnw ye minnu sen tun bɛ o bɛnbɛnbɛn na. Yesu bugɔra, daji tura a kan, npara bɔra a ma, ani a gosira ni busan ye min dilanna walisa k’a farisogo fara-fara. O kɔfɛ, Pɔnse Pilate, Romɛka gɔfɛrɛnɛrɛ ye kiri tigɛ a kan a ka sa tɔɔrɔ-jiri kan. Yesu gen-genna jiri dɔ kan min tilara k’a lajɔ. Yesu dulonnen tora o kan. Ɲɔn o ɲɔn tun ye dimi gɛlɛnba ye a kan. A ye waati caman kɛ o la sanni a ka sa. Nka, o tɔɔrɔ waati bɛɛ kɔnɔ, Yesu ye kantigiya dafalen mara ka ɲɛsin Ala ma.

14. Mun na Ala y’a to a Denkɛ ka tɔɔrɔ ani ka sa?

¹⁴ O cogo de la, kristatile san 33 nan na, Nisan kalo tile 14 nan na, Yesu y’a ka ɲɛnamaya di ka kɛ “mɔgɔ caman kunmabɔsara [“nafolo”, NW ] ye”. (Marka 10:45; 1 Timote 2:5, 6.) K’a to sankolo la, Jehowa y’a Denkɛ kanulen ye ka tɔɔrɔ ani ka sa. Mun na Ala y’a to nin kojuguba sugu ka kɛ? A y’a kɛ ten bawo a ye hadamadenw kanu. Yesu ko: “Ala ye diɲɛ kanu haali, fo a ye a Denkɛ kelenpe di, walisa mɔgɔ o mɔgɔ dara a la, o kana halaki, nka o ka ɲɛnamaya banbali sɔrɔ.” (Yuhana 3:16). Yesu ka saya b’an kalan fana ko Jehowa ye tilennenya dafalen Ala ye (Dutɛrɔnɔmɛ 32:4). Dɔw bɛ se k’u yɛrɛ ɲininka ko mun na Ala m’a ka tilennenya sariyakolow to kɛrɛfɛ, o minnu b’a wajibiya ka ni kɛ ni sara ye, ani mun na a ma jɛn sara kɔ min tun ka kan ka bɔ Hadama ka taamacogo jurumuman kunkɔrɔ. O kun ye ko tuma bɛɛ la, Jehowa b’a yɛrɛ bɛn a ka sariyaw ma ani k’olu kɔkɔrɔmadondo hali n’o ka kan ka gɛlɛya a ma kosɛbɛ.

15. Ikomi a tun na kɛ tilenbaliyako ye ni Yesu tun bɔnɛra a ka ɲɛnamaya la fo abada, Jehowa ye mun kɛ?

¹⁵ Jehowa ka tilennenya tun b’a wajibiya fana Yesu ka saya ka kɔmana hɛrɛma sɔrɔ. O bɛɛ kɔ, yali a tun na kɛ tilennenya ye ka Yesu kantigi to saya sunɔgɔ la fo abada wa? Ayi dɛ! Heburukan Sɛbɛnniw tun y’a kiraya fɔ ko Ala ka kantigi tun tɛna to sɛlɛ kɔnɔ (Zaburu 16:10; Kɛwalew 13:35). A sunɔgɔra saya la tile saba tila dɔw la, ani o kɔfɛ, Jehowa Ala y’a lakunun ɲɛnamaya kama, iko hakilimaa setigi dɔ.—1 Piɛrɛ 3:18.

16. Yesu ye mun kɛ a seginnen sankolo la?

¹⁶ A sara tuma min na, Yesu kaarila a ka hadamadenya ɲɛnamaya kɔ fo abada. A lakununnen sankolo ɲɛnamaya kama, a kɛra hakilimaa ye min bɛ ɲɛnamaya di. Ka fara o kan, tuma min na Yesu yɛlɛnna sanfɛ, dunuya sigiyɔrɔ bɛɛ la senuman na, a n’a Fa kanulen ye ɲɔgɔn sɔrɔ ko kura, a y’a ka hadamadenya ɲɛnamaya dafalen sɔngɔ jira A la (Heburuw 9:23-28). A ka ɲɛnamaya sɔngɔ gɛlɛnba nafa tun bɛ se ka sirataama hadamaden kantigiw ye. O kɔrɔ ye mun ye i bolo?

YESU KA KUNMABƆNAFOLO NI E

17. Krista ka kunmabɔ saraka barika la, an bɛ se ka yafa sɔrɔ cogo di?

¹⁷ I ka sira saba jateminɛ, sira minnu fɛ Krista ka kunmabɔnafolo saraka bɛ koduman lase i ma kabini sisan. Fɔlɔ, a bɛ na ni jurumu yafa ye. Limaniya fɛ Yesu joli bɔnnen na, “an ye kunmabɔli sɔrɔ ale de la a joli barika la, hakɛw yafa kɔni”. (Efesekaw 1:7.) O la sa, hali n’an ye jurumuba dɔ kɛ, an bɛ se ka yafa ɲini Ala fɛ, Yesu tɔgɔ la. N’an ye nimisabagatɔw ye tiɲɛ yɛrɛ la, Jehowa b’a Denkɛ ka kunmabɔnafolo saraka sɔngɔ sirataama an na. Sanni saya ɲangili ka bin an kan an ka jurumu kosɔn, Ala bɛ yafa an ma, ka dusukun ɲuman di an ma duba ye.—Kɛwalew 3:19; 1 Piɛrɛ 3:21.

18. Yesu ka saraka bɛ jigiya di an ma sira jumɛn fɛ?

¹⁸ Filanan, Krista ka kunmabɔli saraka ye an ka sini jigiya jujɔ ye. Yeli la, ciden Yuhana ye “jamaba filɛ, mɔgɔ si tɛ se ka u dan”, o min tun na kisi ka bɔ nin diɲɛ laban masibalama na, n’a ka surun. Munna olu bɛna kisi k’a sɔrɔ Ala bɛ mɔgɔ caman wɛrɛw halaki? Mɛlɛkɛ dɔ y’a fɔ Yuhana ye ko jamaba y’a “ka finiw ko Sagaden [Yesu Krista] joli la ka u jɛya”. (Jirali 7:9, 14.) K’an to dannaya kɛli la Yesu Krista ka joli bɔnnen na, ani k’an to taama na Ala ka wajibiw sira kan, an na saniya Ala ɲɛ na, ani an na ɲɛnamaya banbali jigiya sɔrɔ.

19. Krista ka saraka b’a jira, k’ale n’a Fa b’i kanu cogo jumɛn na?

¹⁹ Sabanan, kunmabɔli saraka ye Jehowa ka kanuya taamaseere bɛɛ la belebeleba ye. Dunuya tariku kɔnɔna na, kanuya walew fila minnu ka bon n’a tɔw bɛɛ ye, u jirala Yesu ka saya fɛ: 1) Ala ka kanuya a kɛtɔ k’a Denkɛ ci a ka sa an kosɔn; 2) Yesu ka kanuya a kɛtɔ a ŋaniya la k’a yɛrɛ di ka kɛ kunmabɔnafolo ye (Yuhana 15:13; Romɛkaw 5:8). N’an bɛ dannaya kɛ tiɲɛ yɛrɛ la, o kanuya in bɛ sirataama an kelen-kelen bɛɛ ye. Ciden Pol y’a fɔ ko: ‘Ala Denkɛ ye ne kanu k’a yɛrɛ di ne kosɔn.’—Galasikaw 2:20; Heburuw 2:9; 1 Yuhana 4:9, 10.

20. Mun na a ka kan an ka dannaya kɛ Yesu ka kunmabɔ saraka la?

²⁰ O la sa, an ka waleɲumandɔn jira Ala ni Krista ka kanuya ko la an kɛtɔ ka limaniya da Yesu ka kunmabɔli saraka kan. O kɛli bɛ na ni ɲɛnamaya banbali ye (Yuhana 3:36). O bɛɛ n’a ta, Yesu ka ɲɛnamaya n’a ka saya dugukolo kan, o kun bɛɛ la belebele ma kɛ an kisili ye. Ayi, a hami fɔlɔ tun ye koɲɛba dɔ de ye min bɛ dunuya bɛɛ kun kan. Ikomi an bɛn’a ye cogo min na masalakun nata kɔnɔ, o koɲɛ bɛ an kelen-kelen bɛɛ kun kan, bawo a b’a jira mun na Ala ye kojugu ni tɔɔrɔ labila ka mɛn senna nin diɲɛ in kɔnɔ.

I KA DƆNNIYA KƆRƆBƆ

Walisa ka hadamadenw kisi, mun na a tun wajibiyara Yesu ka sa?

Kunmabɔnafolo sarala cogo jumɛn na?

Kunmabɔnafolo bɛ koduman lase i ma sira jumɛnw fɛ?

[Ja min bɛ sɛbɛn ɲɛ 67nan fa]