Masalakun 6

Mun na an bɛ kɔrɔ ani an bɛ sa?

1. Dɔnnikɛlaw ma se ka mun de ɲɛfɔ hadamaden ka ɲɛnamaya ko la?

DƆNNIKƐLAW t’a dɔn mun na hadamadenw bɛ kɔrɔ ani u bɛ sa. A bɛ iko an farikolokisɛw tun ka kan ka kura-kuraya ka taa’ fɛ, ani k’an tun ka kan ka balo kudayi. Kitabu Hyo jun Soshikigaku ko: “Sira min bɛ farikolokisɛw kɔrɔya ani hadamaden ka kɔrɔya n’a ka saya cɛ, o ye koɲɛdɔnbaliba de ye.” Dɔnnikɛla caman dalen b’a la ko dan ka kɛ ɲɛnamaya la, o ye ɲɛnamaya yɛrɛ “cogo de ye min bɛnnen don”. Yali e miiri la, u jo don wa?

2. Ikomi ɲɛnamaya kuntaga ka surun, mɔgɔ dɔw ye mun kɛ?

² Tuma bɛɛ la hadamadenw nege kɛra si jan na. Hali u y’a ɲini ka sabaliya sɔrɔ. Kabini san kɛmɛ naaninan na kristatile ɲɛ, fura dɔw tun dilan kun kɛra ka se ka na ni sabaliya ye. Sinuwa faamaw samana o furaw nɔfɛ. Olu dɔw y’o furaw sifilɛ, o fura minnu tun ye, olu yɛrɛ ɲɛ na, ɲɛnamaya furajiw ye, n’u tun dilanna ni jinɛgɛ ye, wa u sara! Dugukolo fan bɛɛ la, mɔgɔw dalen b’a la ko saya tɛ u ka ɲɛnamaya laban ye. Buda diinɛmɔgɔw, Hɛndu diinɛmɔgɔw, Silamɛw ani mɔgɔ wɛrɛw bɛɛ bɛ ni jigiya ɲuman ye n’o ye ka ɲɛnamaya kɛ saya kɔfɛ. Krecɛnte kɔnɔ, caman kuntilenna ye ka ɲɛnamaya kɛ sankolo la saya kɔfɛ, hɛrɛba kɔnɔ.

3. a) Mun na hadamadenw nege bɛ ɲɛnamaya banbali la? b) Saya kun kan ɲininkali jumɛnw ka kan ni jaabi ye?

³ Hɛrɛ kun kan miiriyaw, saya kɔfɛ, bɛ ɲɛnamaya banbali nege de jira. Abada miirili ko la, Ala ye min don an kɔnɔ, Bibulu ko: “A ye abada ko miirili kɛ mɔgɔ dusukun na.” (Waajulikɛla 3:11). A ye hadamaden fɔlɔw da ni jigiya min ye, o tun ye ka se ka balo kudayi dugukolo kan. (Jenɛse 2:16, 17). Mun dun kosɔn hadamadenw bɛ sa? Saya donna diɲɛ kɔnɔ cogo jumɛn na? Ala bɛ dɔnniya min di, o b’o ɲininkaliw jɛya.—Zaburu 119:105.

JANFA JUGU SIRILI

4. Kojugukɛla min kɛra hadamadenw ka saya sababu ye, o faranfasiyara cogo di Yesu fɛ?

⁴ Kojugukɛla b’a ɲini k’a ka kojugu nɔw dogo. O fana kɛra tiɲɛ ye mɔgɔ dɔ ko la min ka kojugu kɛra mɔgɔ miliyari caman ka saya sababu ye. A ye nanbara don kow la walisa ka hadamaden ka saya ɲɛmadogo koɲɛdɔnbaliko dɔ kɔnɔ. Yesu Krista y’o kojugukɛla in faranfasi tuma min na A kumana mɔgɔw fɛ, mɔgɔ minnu tun b’a ɲini k’a faga. A ko: “Aw fa ye min ye, Sitanɛ don, aw b’a fɛ ka aw fa negela kow de kɛ. Mɔgɔfagala don kabini fɔlɔ fɔlɔ, a ma to tiɲɛ kan katuguni tiɲɛ si tɛ a kɔnɔ.”—Yuhana 8:31, 40, 44.

5. a) Mɔgɔ min kɛra Sitanɛ Sendonbaga ye, o tun ye jɔni ye a daminɛ na? b) “Sitanɛ” ani “Sendonbaga” daɲɛw kɔrɔ ye mun ye?

⁵ Ɔwɔ, Sendonbaga ye “mɔgɔfagala” ye min ŋaniya ka jugu. Bibulu b’a jira ko mɔgɔ lakika don. A tɛ juguya dɔrɔn ye min bɛ mɔgɔ dusukun na. (Matiyu 4:1-11). Hali k’a sɔrɔ a dara iko mɛlɛkɛ tilennen, “a ma to tiɲɛ kan.” A wele cogo Sitanɛ Sendonbaga bɛnna a ma dɛ (Jirali 12:9)! A welela “Sitanɛ” walima “kɛlɛɲɔgɔn” bawo a y’a kɔdon Jehowa la ani k’a kɛlɛ. O kojugukɛla in welela fana ‘Sendonbaga’, [Diable, tubabukan na] o kɔrɔ ye “tɔgɔtiɲɛbaga” bawo a ye Ala neni n’a jirali ye cogo juguman na.

6. Mun na Sitanɛ murutira Ala ma?

⁶ Mun ye Sitanɛ bila ka muruti Ala ma? Natabaya. Ala tun bɛ bato min sɔrɔ ka bɔ hadamadenw yɔrɔ, a ɲɛbɔra o de fɛ ni nata ye. Sendonbaga m’a ban o nege la k’o bato sugu sɔrɔ, o bato min daliluya bɛ Dabaga kelenpe bolo (a sanga ni Ezekiɛl 28:12-19 ye). O nɔ na, mɛlɛkɛ min kɛra Sitanɛ ye, a y’o negeba in bonya a yɛrɛ la, f ’o kɛra a la kɔnɔ ye, ani ka jurumu bange.—Yakuba 1:14, 15.

7. a) Mun kɛra hadamadenw ka saya sababu ye? b) Jurumu ye mun ye?

⁷ An ye jalakibaatɔ faranfasi min ka wale jugu nana ni hadamadenw ka saya ye. Nka, hadamaden ka saya sababu jɔnjɔn ye mun ye? Bibulu ko: “Saya baga ye jurumu de ye.” (1 Kɔrɛntekaw 15:56). Jurumu ye mun ye? Walisa k’o daɲɛ in faamu, an k’a mafilɛ a kɔrɔ tun ye min ye Bibulu kan fɔlɔw la. Heburu ni Gɛrɛki wale minnu bɛ deli ka bayɛlɛma ni “ka jurumu kɛ” ye, u kɔrɔ ye “k’a jɛ”, i n’a fɔ ka kuntilenna dɔ jɛ walima ka dɛsɛ k’a sɔrɔ. An kelen-kelen bɛɛ ye kuntilenna jumɛn jɛ? O kuntilenna ye kanminɛli dafalen ye ka ɲɛsin Ala ma. Nka, jurumu donna diɲɛ kɔnɔ cogo jumɛn na?

JANFA SIRILA COGO MIN NA

8. Sitanɛ y’a ɲini ka hadamadenw ka bato sɔrɔ cogo jumɛn na?

⁸ Sitanɛ tun ye janfa in labɛn kosɛbɛ. A miiri la o janfa tun na na n’ale ka mara ye hadamadenw bɛɛ kunna, ani k’u ka bato sɔrɔ. A y’a latigɛ ka mɔgɔ fila fɔlɔ ninnu kɔnɔnasu, Hadama ni Hawa, walisa u ka jurumu kɛ ka ɲɛsin Ala ma. Jehowa tun ye dɔnniya di an bangebaga fɔlɔw ma, dɔnniya min tun na na ni ɲɛnamaya banbali ye. U tun b’a dɔn k’u Dabaga tun ka ɲi, bawo a tun y’u bila Edɛn nakɔ cɛɲumanba kɔnɔ. Kɛrɛnkɛrɛnnenya la, Hadama tun y’a sankolola Fa ka ɲumanya dɔn tuma min na Ala ye muso cɛɲi di a ma walisa o k’a dɛmɛ (Jenɛse 1:26, 29; 2:7-9, 18-23). Mɔgɔ fila fɔlɔw ninnu ka ɲɛnamaya kuntaga tun bɛ bɔ Ala kanminɛli de la.

9. Ala tun ye cikan jumɛn di cɛ fɔlɔ ma, ani mun na a tun man gɛlɛn?

⁹ Ala ye cikan di Hadama ma, ko: “Nakɔ tu la jiri den o den ka di i ye, i bɛ se ka olu dumu. Nka ko ɲuman ni ko jugu dɔnniya jiri, i kana o den dumu. Ni i ye o den dumu don min na, i na sa dɛ.” (Jenɛse 2:16, 17). Ikomi a ye Dabaga ye, Jehowa Ala tun bɛ ni dalilu ye ka taamacogo namuw sigi ani ka fɛnw faranfasi minnu ka ɲi ani minnu man ɲi a ka dafɛnw ye. A ka cikan tun man gɛlɛn, bawo Hadama ni Hawa tun yamaruyalen bɛ ka nakɔ jiriden tɔw bɛɛ dun. U tun bɛ se k’u ka waleɲumandɔn jira Jehowa ka kuntigiya tilennen ko la, u kɛtɔ k’a ka sariya labato sanni u k’u yɛrɛ taamacogo namuw sigi ni kuncɛbaya ye.

10. a) Sitanɛ ye fɛɛrɛ jumɛn tigɛ walisa ka hadamadenw sama ka na ale fan fɛ? b) Sitanɛ ye ŋaniya sifa jumɛn da Ala la? c) Sitanɛ ye kɛlɛ min tigɛ Ala ma, e hakilinata ye mun ye o ko la?

¹⁰ Sendonbaga tun ye fɛɛrɛ tigɛ ka hadamaden fɔlɔw sama k’u mabɔ Ala la. Sitanɛ ye nkalon tigɛ walisa k’u sama ka na ale fan fɛ. A ye sa ta k’a kɛ baarakɛminɛn ye i n’a fɔ bolininkumana tigi b’a kɛ cogo min na ni dendennin ye. Sendonbaga ye Hawa ɲininka ko: “Tiɲɛ la Ala y’a fɔ ko aw kana nakɔ tu la jiridenw bɛɛ dumu wa?” Tuma min na Hawa ye Ala ka cikan ɲɛfɔ, Sitanɛ y’a fɔ ko: “Aw tɛna sa dɛ.” A ye ŋaniya jugu da Jehowa la, a kɛtɔ ka fɔ: “Ala y’a dɔn ko ni aw ye o jiriden dumu don min na, aw ɲɛw na yɛlɛ, aw na kɛ i n’a fɔ Ala, ka ko ɲuman ni ko jugu dɔn.” (Jenɛse 3:1-5). O cogo de la Sitanɛ y’a don u kun na ko Ala tun b’u jɛ fɛn ɲuman na. O kɛra bagamako wuyaman ye sankolola Fa Jehowa ma dɛ, ale min ye tiɲɛtigi ani kanuyatigi ye!

11. Hadama ni Hawa kɛra Sitanɛ kojugukɛɲɔgɔnw ye cogo jumɛn na?

¹¹ Hawa ye jiri lajɛ tun. Sisan a den kɛra a ɲɛ na negeminɛfɛn kɛrɛnkɛrɛnnen dɔ ye. O la sa, a ye jiriden ta k’a dun. Kɔfɛ, a yɛrɛ diyanye la, cɛ y’i fara a muso kan Ala kota wale in na (Jenɛse 3:6). Hali k’a sɔrɔ Hawa lafilila, u fila bɛɛ, ale ni Hadama y’u bolo don Sitanɛ ka fɛɛrɛ tigɛlen kɔrɔ, n’o ye ka hadamaden si mara. O la, u kɛra a kojugukɛɲɔgɔnw ye.—Romɛkaw 6:16; 1 Timote 2:14.

12. Mun de bɔra hadamadenw ka murutili la ka ɲɛsin Ala ma?

¹² Hadama ni Hawa tun ka kan k’u ka kɛwalew nɔfɛtaw kun. U ma kɛ i n’a fɔ Ala, ka dɔnniya kɛrɛnkɛrɛnnen sɔrɔ. O nɔ na, u ye maloya dɔn ani u y’u yɛrɛ dogo. Jehowa ye Hadama wele a ka ɲɛfɔli kɛ, ani a ye nin kiri tigɛ a kan, ko: “I na dumuni fɛn sɔrɔ i ɲɛda wɔsi la, fo i ka kɔsegin dugukolo la tuma min na, katuguni i bɔra o la. I ye buguri ye, i n’a kɔsegin buguri la.” (Jenɛse 3:19). O “don min na” an bangebaga fɔlɔw ye ko ɲuman ni ko jugu dɔnniya jiriden dun, Ala ka kiri tigɛra u kan ani u sara Ala ɲɛ na. O kɔ, u gɛnna ka bɔ Alijinɛ kɔnɔ, wa u farikolo halakili dabɔra, halakili min bɛ laban saya la.

JURUMU NI SAYA JƐNSƐNNA COGO MIN NA

13. Jurumu jɛnsɛnna hadamaden si bɛɛ la cogo di?

¹³ A kɛra iko Sitanɛ ye se sɔrɔ a ka fɛɛrɛ tigɛlen na, n’o ye ka hadamadenw ka bato sɔrɔ. O bɛɛ n’a ta, a ma se k’a batobagaw mara ɲɛnamaya la. Tuma min na jurumu ye baara daminɛ hadamaden fila fɔlɔw la, u tun tɛna se tun ka dafalenya di u bɔnnaw ma. Iko sɛbɛnni min ɲɛgɛnna kabakurun kan, jurumu ɲɛgɛnna k’a dunya an bangebaga fɔlɔw farikolokisɛw la. O de kosɔn u sera ka bɔnna dafabali dɔrɔn de bange. Ikomi u denw bɛɛ bangera Hadama ni Hawa ka jurumu kɔfɛ, u bɔnna ye jurumu ni saya sɔrɔ ciyɛn ye.—Zaburu 51:7; Romɛkaw 5:12.

14. a) Mɔgɔ minnu bɛ u dalacɛ u ka jurumu la, u bɔlen bɛ jɔn fɛ? b) Israɛldenw bɔra u ka jurumutɔya kala ma cogo jumɛn na?

¹⁴ O bɛɛ n’a ta, bi bi in na, mɔgɔ caman dalen t’a la k’u ye jurumutɔw ye. Diɲɛ yɔrɔ caman na, jurumu ciyɛntalen ye miiriya ye min dɔnniya jɛnsɛnnen tɛ. Nka, o tɛ dalilu ye k’a fɔ ko jurumu tɛ yen. Cɛnin dɔ n’a ɲɛda nɔgɔlen bɛ se k’a fɔ k’a jɛlen don. A tɛ sɔn a ka nɔgɔtɔya ma fo n’a y’a yɛrɛ filɛ dungare la. Israɛl mɔgɔ fɔlɔw tun bɛ i n’a fɔ o cɛnin tuma min na u ye Ala ka Sariya sɔrɔ a ka kira Musa sababu fɛ. Sariya y’a jɛya ko jurumu tun bɛ yen. Ciden Pol y’a fɔ ko: “Ne tun tɛna jurumu dɔn ni tɔn [“sariya”, NW ] tun tɛ yen.” (Romɛkaw 7:7-12). Iko cɛnin min y’a yɛrɛ lajɛ dungare la, Israɛldenw kɛtɔ k’u yɛrɛ filɛ Sariya la, u tun bɛ se k’a ye k’u tun nɔgɔlen dɔn Jehowa ɲɛ na.

15. Ka Ala ka Kuma mafilɛ iko dungare, o bɛ mun jira?

¹⁵ An kɛtɔ k’an yɛrɛ filɛ Ala ka Kuma la iko dungare ani k’a ka namuw mafilɛ, an bɛ se k’a ye k’an ye mɔgɔ dafabaliw ye (Yakuba 1:23-25). Misali la, an k’a lajɛ Yesu ye min fɔ a ka kalandenw ye kanuya ko la ka ɲɛsin Ala ma, an’u mɔgɔɲɔgɔnw ma, n’o sɛbɛnna Matiyu 22:37-40 la. Hadamadenw ye o kuntilenna jɛ siɲɛ caman na sa! Caman dusukun t’u tɔɔrɔ hali dɔɔnin u ka kanu jirabaliya ko la Ala ta fan fɛ, walima u mɔgɔɲɔgɔn ta fan fɛ.—Luka 10:29-37.

I KƆLƆSI SITANƐ KA DABALIW LA DƐ!

16. An bɛ se ka mun kɛ walisa an kana kɛ Sitanɛ ka mɔgɔ minɛnen dɔw ye a ka dabaliw fɛ ani mun na o ka gɛlɛn?

¹⁶ Sitanɛ b’a ɲini k’an su walisa an k’an tugu ka jurumu kɛ an ka baara ye (1 Yuhana 3:8). Yali cogo dɔ bɛ yen min b’an tanga ka kɛ a ka mɔgɔ lafililen dɔw ye a ka dabaliw fɛ wa? Ɔwɔ, nka, o b’a wajibiya an k’an kɔnɔnamiiriw kɛlɛ, n’o ye ka dabɔ-n-kama jurumu kɛ. O tɛ ko nɔgɔman ye, bawo an wolola ni jurumu kɛli miiri min ye, o fanga ka bon (Efesekaw 2:3). Pol tun ka kan k’a cɛsiri syɛnta sɛbɛsɛbɛ dɔ kama. Mun na? Bawo jurumu tun sigilen bɛ a kɔnɔ. N’an b’a fɛ Ala ka sɔn an na, an fana ka kan ka syɛn ta an kɔnɔnamiiri jurumumanw fɛ.—Romɛkaw 7:14-24; 2 Kɔrɛntekaw 5:10.

17. Mun bɛ an ni an kɔnɔnamiiri jurumumanw ka syɛnta gɛlɛya?

¹⁷ Ikomi Sitanɛ bɛ cogow ɲini tuma bɛɛ k’an nɛgɛn walisa an ka Ala ka sariya tiɲɛ, an ka syɛnta jurumu fɛ, o ma nɔgɔn (1 Piɛrɛ 5:8). K’a Krecɛn ɲɔgɔnw hami to a la, Pol y’a fɔ ko: “Sa ye Hawa nɛgɛn a ka kegunya fɛ cogo min na, ne bɛ siran ko aw hakili kana na yɛlɛma fo aw ka aw dusu kelenya bila Krista ta fan fɛ.” (2 Kɔrɛntekaw 11:3). Sitanɛ bɛ baara kɛ n’o dabali suguw de ye bi bi in na. A b’a ɲini ka siga kisɛw don an dusu la ka ɲɛsin Jehowa ka ɲumanya ani kodumanw ma minnu bɛ sɔrɔ Ala ka cikanw sirataamali la. Sendonbaga b’a ɲini ka baara kɛ n’an kɔnɔnamiiri jurumumanw ye walisa k’an kɔnɔnasu an ka tugu kuncɛbaya ni natabaya ni kɔniya ani bisigiɲɔgɔnnakow la.

18. Sitanɛ bɛ diɲɛ kɛ ka jurumu sankɔrɔta cogo jumɛn na?

¹⁸ Sendonbaga bɛ dabali minnu dɔ la kelen tigɛ an kama, o ye diɲɛ ye, o min bɛ ale ka se kɔrɔ (1 Yuhana 5:19). N’an m’an kɔlɔsi, mɔgɔ jogo tolilenw ani mɔgɔ tilenbali minnu b’an lamini na diɲɛ kɔnɔ, u bɛna an digi k’an don jurumu sira la, o sira min bɛ Ala ka ladamuni namuw tiɲɛ (1 Piɛrɛ 4:3-5). Mɔgɔ caman tɛ Ala ka sariya jate. U b’u ban yɛrɛ k’u dusunkun lamɛn fo a laban bɛ gɛlɛya (Romɛkaw 2:14, 15; 1 Timote 4:1, 2). Mɔgɔ dɔw bɛ sira dɔ ta dɔɔnin dɔɔnin, hali u dusukun dafabali tun tɛ sɔn u k’o min ta fɔlɔ la.—Romɛkaw 1:24-32; Efesekaw 4:17-19.

19. Mun na ka ɲɛnamaya kɛ cogo saniyalen na, o dɔrɔn tɛ wasa kɛ?

¹⁹ Ka ɲɛnamaya kɛ cogo saniyalen na nin diɲɛ in kɔnɔ, o ye koba de ye. Nka, ka kodiya Ala ye, o bɛ fɛn wɛrɛ wajibiya. An ka kan fana ka limaniya da Ala kan ani k’an jɔyɔrɔ baara dɔn ka ɲɛsin ale ma (Heburuw 11:6). Kalanden Yakuba y’a sɛbɛn ko: “Min bɛ ko ɲuman kɛcogo dɔn, ni a m’a kɛ, o ye jurumu ye o tigi ye.” (Yakuba 4:17). Ɔwɔ, k’i tugu k’i ban ka Ala an’a ka cikanw jate, o ye jurumu sugu dɔ ye.

20. Sitanɛ bɛ se k’a ɲini k’i bali ka fɛn tilennen kɛ cogo jumɛn na, nka, mun bɛna i dɛmɛ k’i kologɛlɛya o digiliw la?

²⁰ A ka c’a la, ikomi i bɛ ka tugu Ala dɔnniya la i ka Bibulu kalan fɛ, Sitanɛ bɛna kɔdonni lajuguya i la. An jigi b’a la tiɲɛ na, k’i tɛn’a to o digili suguw k’i bali ka fɛn tilennen kɛ (Yuhana 16:2). Faama caman ye limaniya da Yesu kan a ka cidenyabaara sen fɛ, nka, u m’a jɔ o la, bawo u siranna u sigiɲɔgɔnw kana ban u la (Yuhana 12:42, 43). Mɔgɔ o mɔgɔ b’a ɲini ka Ala dɔnniya sɔrɔ, Sitanɛ b’a ɲini fana ni nijuguya ye k’o tigilamɔgɔ bagabaga. Nka, Ala ye fɛn dakabanama minnu kɛ, i ka kan k’i hakili to u la tuma bɛɛ la, ani k’a waleɲumandɔn. A dɔ rɔ yɛrɛ, i bɛ se k’i kɛlɛbagaw dɛmɛ u fana k’o waleɲumandɔn ɲɔgɔnna sɔrɔ.

21. An bɛ se ka se sɔrɔ diɲɛ kan ani an kɔnɔnamiiri jurumumanw kan cogo di?

²¹ K’an to dafabaliya la kɔni, an na jurumu kɛ (1 Yuhana 1:8). Nka, dɛmɛ b’an bolo walisa ka syɛn ta o kɛlɛ in na. Ɔwɔ, an bɛ se ka se sɔrɔ an ka syɛnta la juguman fɛ, n’o ye Sitanɛ Sendonbaga ye (Romɛkaw 5:21). Yesu ka cidenyabaara ban tuma na dugukolo kan, a y’a nɔfɛmɔgɔw laadi ni nin kumaw ye, ko: “Aw na tɔɔrɔ sɔrɔ diɲɛ la, nka aw ye aw ja gɛlɛya, ne ye se sɔrɔ diɲɛ kan.” (Yuhana 16:33). Hali hadamaden dafabaliw bɛ se ka se sɔrɔ diɲɛ kan ni Ala ka dɛmɛ ye. Sitanɛ tɛ minɛ cogo si sɔrɔ mɔgɔw la minnu b’a kɛlɛ ani ‘k’u kolo Ala ye’. (Yakuba 4:7; 1 Yuhana 5:18.) Ikomi an bɛn’a ye cogo min na, Ala ye sira dɔ yɛlɛ an ye walisa k’an hɔrɔnya ka bɔ jurumu ni saya jɔnya la.

I KA DƆNNIYA KƆRƆBƆ

Jɔni ye Sitanɛ Sendonbaga ye?

Mun na hadamadenw bɛ kɔrɔ ani u bɛ sa?

Mun de ye jurumu ye?

Sitanɛ bɛ mɔgɔw sama walisa u k’u tugu ka Ala kota kow kɛ cogo di?

[Ja min bɛ sɛbɛn ɲɛ 54nan fa]