Baa u nsômbôl ke i suklu ikeñi? Yoñ makidik malam!

1-2. (a) Mambe makidik boñge ba wanda ba nlama yoñ? (b) I bibuk bini le “suklu ikeñi” bi nkobla le kii? (Béñge “Ndoñi i bibuk.”)

“UMBE ntén bôlô w’a gwés boñ i ngéda u ga nañ?” Ibale u yé mañge wanda, bebek ba ma bat we i mbadga i ngandak ngélé. Nson umpe to wada u nloo bé unu le mut a gwélél niñ yé i ba ngwelnson nu Yéhôva ngéda yosôna. Ndi i nlélém ngéda, u ga bana ngôñ ni moni inyu yoñ ndun ni wemede. (2 Tésalônika 3:10) Bebek, wemede u ma hégda umbe ntén bôlô u ga boñ i ngéda u ga nañ.

² Boñge ba wanda ba yé ba kwel ni bagwal bap i ngéda ba nkôs Bacc; i mbus, ba kit le ba ga kee i bisuklu bikeñia inyu hoo léba bôlô. Bebek, yak we u ma badba too u nlama ke i suklu ikeñi. Ndi to i mbéda le u kee mu suklu i, umbe ntén suklu u nlama ni pohol? I yigil ini i ga pôdôl matiñ ma ma yé le ma hôla we i ôt pék mu. I ngéda mut a nyi ôt pék, ha nyen a yé le a yoñ makidik malam. To hala kiki i yigil ini i mpôdôl téntén boñge ba wanda, i mbéñge yak hiki kristen i i ngwés boñ suklu ikeñi, to i gwé nwii nwañen. I matiñ ma Bibel di ga tehe munu ma ga bane yak bagwal nseñ inyu hôla bon bap i yoñ makidik malam.

BAA U NLAMA KE I SUKLU IKEÑI?

3. Inyuki bikristen bihogi bi nyoñ makidik i boñ bisuklu bikeñi?

³ I biloñ bihogi, mut a nla léba loñge bôlô to ibale a mboñ bé suklu ikeñi. Ndi i bahoma bape, i mbéda le mut a kee i suklu ikeñi inyu boñ le a léba homa bôlô nu a nsaa bôt loñge to ibale a nsal ndik ndék ngeñ. I ngéda kristen i nléba loñge bôlô i i nyoñ bé nye ngandak ngeñ, hala a nti nye pôla i tégbaha ngandak ngéda i nson likalô ni i kéñbaha nson wé. Ndi inyu ba ba nkit le ba mboñ bisuklu bikeñi, i ga béda le ba boñ bisesema; yak i makidik ma, ma nla bane bo hiandi.

4. Njee a nlama kit too kristen i nke i suklu ikeñi tole heni? (Béñge yak matila isi lipep.)

⁴ Bibel i nkal le hiki mut nyen a nlama “begee yé yé mbegee.” (Galatia 6:5.) Hala a nkobla le hiki kristen yon i nlama yoñ mé mé makidik too a nlama boñ suklu ikeñi tole heni.b I ngéda mañge a yé ngi pamna nwii i yoñ makidik nyemede, bagwal bon ba nyôñôl nye makidik. (Éfésô 6:1) Ndi maéba ba nti nye ma ga hôla nye i yoñ makidik malam mu jam li i ngéda a ga nañ.​—Bingéngén 22:6.

5. Imbe ngéda i yé loñge le mut a bôdôl ôt pék inyu yi too a ga kena suklu ni bisu i mbus Bacc, inyuki? (Béñge yak titii i lipep li bisu.)

⁵ I yé i ba yak loñge le boñge ba wanda ba bôdôl ôt pék ntandaa ngéda ilole ba nkôs Bacc, inyu yi too ba ga kena suklu yap ni bisu. Ibabé pééna, njel pék i yé le mañge wanda a kwélél mu ni bagwal bé ilole a nyoñ makidik. Ibale ba nkit le mañge a kee i suklu ikeñi, hala a ga ti bo ngéda le ba sal mu ntôñ, ba boñ ki minyiña inyu yi imbe suklu a ga boñ. Bebek le ba ga pohol ki biniigana tole makeñge ba ga niiga mañge i suklu inyu boñ le a laa léba bôlô i mbus ngéda tole a kena suklu yé ni bisu ibabé ndutu. Ndi baa kiki ba nkwélél mu, jon ba yé ndik nyégsaga i yoñ makidik mu jam li, mañge nye ngi kôs Bacc? Heni. (Bingéngén 21:5) Boñge ba wanda bahogi ba bi tehe nseñ i ke i suklu ikeñi ba ma kôs Bacc, ba ma léba bôlô, ba bôdôl yak nson nsañal. Yak ngandak nwii i mbus, mut a nla yoñ makidik i ke i suklu ikeñi.

6. Kii i yé le i hôla mut i yoñ makidik malam ibale a nyéñ kena suklu yé ni bisu?

⁶ Ibale u mpohol le u nke i suklu ikeñi, kii i yé le i hôla we i yoñ makidik malam? Jam li bisu: soohe Yéhôva, kal nye le a hôla we i yoñ makidik malam. (Yakôbô 1:5) I mbus, boñ i mam mana: Pog, badba kii i ntinde toi we i gwés ke mu suklu i. (Tjémbi 26:2) Iba, yoñ ngéda i ôt pék: hoñol bisai ni mandutu u ga boma mu suklu u mpohol. (Bingéngén 14:15) Di wan le i mam ma mo ima.

KII I NTINDE WE I KE I SUKLU IKEÑI?

7. Mambe mam kristen i nlama wan ibale a nsômbôl kena suklu yé ni bisu?

⁷ Ibale u nsômbôl boñ suklu ikeñi, badba le: ‘Inyuki me nke mu suklu i?’ Ngandak bôt i mboñ bisuklu bikeñi inyu sal bôlô i i nlémél bo, tole ba léba bôlô i het ba ga saa bo loñge. Baa hala a yé béba? To. (1 Timôtéô 5:8) Ndi Bibel i mbéhe bés le di yoñ yihe ni nyiña nkus, di yoñ yak yihe i hoñol le i nkus u, u nla sôñ bés. (Bingéngén 23:​4, 5; 1 Timôtéô 6:​8-10; 1 Yôhanes 2:17) Ibale u nsômbôl ke mu suklu i ndik inyu ba ngwañ tole inyu bana jôl likeñi, i nla pam le u ba bé maséé, u nla yak nimis maada moñ ni Yéhôva.

8-9. (a) Lelaa bikristen bi nlama tehe bisuklu bikeñi? (Matéô 6:33) (b) Bimbe biniigana u ñôt mu ndémbél Josefina, Morine, ni Iris?

⁸ Lelaa u nlama tehe bisuklu bikeñi? I gwélél Yéhôva yon i nlama ba jam li bisu i niñ yés. (Matéô 22:​37, 38; Filipi 3:8) Jon, i njom i nlama tinde we i boñ suklu ikeñi i yé le i hôla we i bana bigwelmoo inyu boñ le u kee ni bisu i gwélél Yéhôva ni ñem woñ wonsôna.​—Añ Matéô 6:33.

⁹ Béñge i yom i bi hôla boñge ba wanda bahogi i bana litehge lilam mu jam li. Josefina, nu a yé i Chili, a nkal le: “Me bi ke i suklu ikeñi inyu boñ le me léba bôlô i i nti me pôla i gwélél Yéhôva i nya i yôni. Me bi yoñ bitelbene le mam ma mbuu mon ma bôk, ndi suklu i noñok. Me bi neebe bé kel to yada le suklu yon i ba jam li bisu i niñ yem.” Morine nye a bi tégbaha nwii wada i suklu ikeñi inyu nigil eñg miño. Inyuki? A nkal le: “Njômbi yem i bé le me kee i gwel nson i het ngôñ i batéé likalô i yé. Jon me bi pohol bôlô i i bé hôla me i yônôs njômbi yem. I ngéda me bi mal nigil i eñg miño, me jôp i bôlô, me tééda moni inyu saa ndiyô yem ni i la yén i het me bé sômbôl ke. I ngéda me bi pam nyoo, i likeñge li, li bi hôla me i léba bôlô.” Iris, mankéé nu muda nu a bi boñ suklu nwii minsamal inyu yila dokta li masoñ i mbus bacc, a nkal le: “Bisuklu bikeñi bi nla niiga we ngim makeñge ndi gwo bé gwon bi ga boñ le u ba toi maséé. U hôiga bañ i jam lini: Ibale nson u Yéhôva won u yé jam li bisu i niñ yoñ, ha nyen w’a ba toi maséé, Yéhôva a ga kônde ki we mam momasôna ma ga ba we nseñ.” Ñ, ibale maada més ni Yéhôva mon di mbii toi i bisu, di ga yoñ makidik ma ma ga lona bés bañga maséé.

BÉÑGE BISAI, U BÉÑGE YAK MANDUTU

10. Lelaa litiñ li li yé i kaat Ndiimba Mbén 32:29 li nla hôla we i ngéda u nyéñ yi too u ga kena suklu ni bisu tole heni?

¹⁰ Bebek mu ño woñ, u gwé ngim likeñge u nyéñ nigil tole ngim suklu u gwé ngôñ i boñ. Ndi i nla ba loñge le u wan yak mana manjel mape: u nla nigil likeñge li li mpôna li u nyéñ nigil, tole u nla yaga nigil likeñge lipe li li mpôna bé jo to ndék. (Béñge yak Bingéngén 18:17.) I len ini, ngim bisuklu bikeñi i yé, i i bé bé i ngéda kôba. Kii ’héga, mut a nla nigil len ni njel internet a bak i ndap yé. U hôya bañ to i wan i jam lini: bebek le we u nla léba bôlô, u bana bé to ngôñ i boñ suklu ikeñi. I jam li jon li bi pémél Johanna, nu a yé i loñ Finlande, a bi boñ bé suklu ikeñi. A nkal le: “I ngéda me bi kôs Bacc, me bi bôdôl sal bôlô i pes ngéda me bak nsañal. Me bi sal ngandak mintén mi bibôlô ndi hiki ngéda, me bi tehe lelaa Yéhôva a nyônôs mbônga wé le a ga ti bés i mam ma mbéda toi bés.” Bigda le: to u nkit le u mboñ suklu ikeñi tole heni, to imbe suklu ikeñi w’a pohol, w’a bana bisai ni mandutu. Jon badba le: ‘Baa i bisai m’a kôs gw’a loo mandutu m’a boma?’ (Añ Ndiimba Mbén 32:29; 1 Korintô 10:23) Nano di wan ngim mam i i ga hôla we i timbhe i mbadga i.

11. Inyuki i yé loñge le u yi ntjega woñ u suklu? (Béñge yak bititii.)

¹¹ Ntjega woñ. Béñge ngeñ yañen u ga tégbaha i suklu hiki sonde, ni ngeñ yañen bibôlô ba nti we i suklu bi ga yoñ we. Baa u ga bana ki ngéda i noñ ntjega woñ u mam ma mbuu ni i boñ bini bibôlô bipe bi ndap? (Filipi 1:10) Baa suklu yoñ i ga wéés we ngandak kayéle u bana ha bé ngui i kôôba makoda, to añ ni nigil Bibel? I jam li jon li bi pémél Jeroz, nu a yé i India. A nkal le: “I bé me ndutu ngandak i ke ni bisu i gwel minson mi mbuu. Ngim mangéda, me bé me tôl makoda. I ngeñ me nhoñol i ngéda i, me ntehe le me bé lama bé ke mu suklu i, inyule i bé wéés me ngandak, i yoñok me ngandak ngéda.” Bisuklu bikeñi gwobisôna bé gwon bi nyoña ngandak ngéda. Baudu ba nke bé hiki kel i bisuklu bihogi, bipe bi bak ndik inyu pes ngéda, bi nti bé to baudu ngandak bôlô. Kii ’héga, Rabeca, nu a yé i Mozambique, a yé maséé ngandak ni makidik a bi yoñ inyu suklu yé. A nkal le: “Suklu i bé yoñ ndik me ngeñ iba hiki kel. Hala a bi ti me pôla i kena nson wem nsañal ni bisu.”

12. Mambe mambadga u yé le u badba inyu boñ le u yi gwélél ngéda yoñ? (Ñañal 12:1)

¹² Suklu i ga yoñ we sôñ yañen tole nwii nwañen? Béñge sôñ yañen tole nwii nwañen suklu i ga yoñ we. Ibale u nke mu suklu i, baa w’a unda le u nyi gwélél ngéda yoñ? (Éfésô 5:​15-17) Ibale u yé mañge wanda, baa ntjega woñ u suklu u ga ti we ngéda i ti Yéhôva kii yosô u nla, bebek i yila nsañal nu ngéda yosôna nano le u ngi yii njohok? (Añ Ñañal 12:1.) Baa bisuklu bipe, bi bi nyoñ bé we ngandak ngéda ndi bi niigaga nlélém likeñge bi yé? Kii ’héga, bebek le bisuklu bi bi niiga makeñge ma bôlô bi ga yoñ bé we ngandak ngéda, to ngandak moni kiki biuniversité. Mario, nu a yé i Chili, a nkal le: “Me bi pohol i nigil likeñge li bôlô i suklu ikeñi yada, i bi yoñ me nwii ima. I bé bé to diye kiki université. Me bé ke ndik i suklu dilo dina hiki sonde, hala a bi hôla me i ba nsañal me boñok i suklu.”

13. Kii i yé le i pémél kristen ibale suklu yé i yé haa ni lihaa jé?

¹³ Suklu u mpohol i yé numbe homa? Bebek, u nla léba suklu ikeñi bebee ni ndap yoñ. Ndi ibale suklu yoñ i yéne i tison ipe tole i mbéda le u kee i yééne i suklu, u nlama yoñ yihe. Yi le ibale u nke haa ni lihaa joñ, u ga boma manoodana ma ngui, téntén ibale i mbéda le u yén i ndap yada ni bôt ba ba ngwélél bé Yéhôva. (Bingéngén 22:3; 1 Korintô 15:33) Matias, nu a yé Mozambique, a bi tégbaha nwii wada i suklu ikeñi yada, i bé hee bé diye. Ndi a ntam i makidik a bi yoñ. Inyuki? A nkal le: “Me bé yééne i suklu mu nwii u wonsôna. Me bééna manoodana hiki kel. Jon me nti boñge ba wanda maéba le ba ke bañ i suklu i i mboñ le ba kee haa ni mahaa map.” Sita yada i Ruslan i nkal le: “Kiki me bé yén ni bagwal bem, me bi keñgle mandutu ni manoodana baudu ba mbéna kôs i ngéda ba nyééne i suklu, tole i ngéda ba niñ ni bana baudu bape.” Bebek, u yé yak le u boñ suklu ni njel internet u yénék i mbai yoñ ni lihaa joñ.

14. Lelaa litiñ li li yé i kaat Lukas 14:28 li yé le li hôla we i ngéda u nsômbôl yoñ makidik too u nlama ke i suklu ikeñi?

¹⁴ Suklu i ga yoñ we moni nwañen? Bisuklu bihogi bi nhee bé diye, tole ngomin nyen a nsaane baudu suklu. Ha ngéda i, i ga béda bé ngandak moni inyu ke i bisuklu bikeñi ni i nigil makeñge ma ma ga hôla i léba bôlô i mbus ngéda. Ndi i bahoma bape, i mbéda ngandak moni inyu ke i bisuklu bikeñi. Ndi handugi i saa suklu yomede, bebek i ga béda ki le u saa ngim balét i i ga hôla we i net makégse ma ma ga boñ le u jôp i suklu ikeñi yada. Bisuklu bihogi bi yé bi jubus baudu ikété mapil ma ma ga yoñ bo ngandak nwii i saa. Adilson, nu a yé i Mozambique, a ntam makidik a bi yoñ. A nkal le: “Lihaa jem li bi boñ bisesema bi ngui inyu ep me i suklu i i bi yoñ me nwii mina. Suklu i bi yoñ moni nwominsôna kayéle lihaa jem li bééna ha bé to jôga li moni inyu bijek ni gwom bipe bi bi yé nseñ inyu niñ.” I ngéda u nsômbôl nigil ngim likeñge li bôlô, tibil ôt pék munu mambadga mana: ‘Suklu i ga yoñ me moni nwañen? Baa me tole lihaa jem di ga la bana i moni mi? Baa suklu ipe i yé, i i nyoñ me ndék moni?’ (Añ Lukas 14:28.) ‘Ibale me njôp i mapil, i ga béda me nwii nwañen inyu saa mo? I ngéda m’a léba bôlô yani, baa nsaa m’a kôs w’a kola inyu somb gwom bi mbéda me ni i mal saa mapil mem?’​—Bingéngén 22:7.

15. Inyuki i yé loñge le u béñge bibôlô bi bi yé nseñ ha homa u nyééne ilole u mpohol ntén suklu w’a boñ?

¹⁵ Pôla i léba bôlô. Béñge bibôlô bi bi yé nseñ ha homa u nyééne tole i homa u ngwés ke i yééne. Baa suklu yoñ i ga hôla we i léba bôlô yada mu? Bisuklu bikeñi bihogi bi niiga bé makeñge ma bôlô. I nhôla ndik bôt i yi kaat bañga bañga ndi i niiga bé bo bibôlô bi moo. (Kôlôsé 2:8) Mankéé nu muda wada i India a nkal le: “Bet ba bôlô ba bééna ngim makeñge ba bé gwés le bôt ba bôlô ba bana, ndi suklu yem i bi niiga bé me i makeñge ma. Inyu hala nyen me bi la bé léba bôlô i i nkiha ni i yom me bi nigil.” Bisuklu bipe bi niiga ngim makeñge i i nyible bé bôt ngandak manjel i léba bôlô. Sublime, nu a yé i Centrafrique, a bi nigil i tibil biclimatiseur. Ndi a nkal le: “Nyono i bésni, libim li bôt li mbépba i tibil gwom gwap bomede. Jon i yé ndutu i léba bôlô.”

16. Inyuki i yé loñge le u hoñol umbe ntén bôlô suklu yoñ y’a hôla we i bana?

¹⁶ Noode ki hégda umbe ntén bôlô w’a bana ibale u mal suklu yoñ. Baa i ga lémél we? (Ñañal 3:​12, 13) Lelaa homa woñ bôlô ni i bôt we ni bo n’a sal b’a ba? Baa a ga ba homa pémsan tole homa nduña, i het ba ntôñ bé inyu mbôô u bôt ba bôlô? I bet ba nsal i bôlô i, ba yé ba saa bo moni nwañen? Baa i moni mi, mi ga kola we i somb gwom bi mbéda we? Baa i ga béda le ba ep we i nigil ngandak mam ipe inyu bana ngap i sal bôlô yoñ ni i tééda yo? I ngii mam momasôna, baa i ga ti we pôla i bii gwéñe bi Ane i bisu? (Ñañal 12:13) Ibale bibôlô bi ntôl bé, hala a yé a ba ndutu ngandak i léba bôlô di gwé ngôñ i bana. Ndi hala a yé loñge i pohol ngim likeñge i i nla hôla we i léba bôlô i mbus ngéda. Tabitha, nu a yé i India, a bi pohol le a nke i nigil mbañgô sôñ isamal. A nkal le: “Me bi ôt pék le ibale me nyila téla, hala a ga hôla me i ba nsañal. Bôt b’a bana ndik ngôñ ni mut nu a nkôñle bo mambot. I bôlô i, i nti me ngandak ngéda, i nyoñ bé to me ngandak moni.” Tabitha a bi pohol suklu i i nhôla nye i hoo bana bôlô ni i kena nson wé nsañal ni bisu.

17. (a) Kii i yé le i hôla kristen i yoñ makidik malam inyu suklu ikeñi? (b) Mambe matiñ ma Bibel ma nla hôla we i yoñ makidik malam? (Béñge yak minkéñék mi matila mini le “Matiñ ma Bibel u nlama wan.”)

¹⁷ Munu yigil ini, di ntehe ngandak mam kristen i nlama wan inyu suklu ikeñi. Ndi kii i ga hôla ni we i yoñ makidik malam? Wemede ke béñge i bisuklu bi, u nla ki yi mam mape ibale u nke mu homa wap internet. Yéñ yi bimbe bibôlô suklu yoñ y’a yible we njel i bana. U nla yak bat i bôt ba bi lôô mu suklu i maéba tole ba ba bi boñ i suklu i, ba sôk ba léba bôlô u nyéñ nigil. (Bingéngén 13:10) Kii ’héga, bat bo mambe mandutu ni bimbe bisai i suklu i tole i bôlô i, i ma lona bo. Kwel yak ni lôk kéé i i ntéñbe i gwélél Yéhôva ni maséé. (Bingéngén 15:22) Imbe suklu tole imbe bôlô ba nhonol le u nla boñ? Ba yé le ba pôdôl we ngim bibôlô we u bak bé to le u hoñol.

18. Kii u nlama bé hôya?

¹⁸ Kiki di ntehe munu yigil ini, bisuklu bikeñi bi gwé bisai ndi bi ban-ga yak mandutu. Jon soohe Yéhôva mu jam li, boñ yak minyiña inyu yi imbe suklu u ga boñ ilole u nyoñ makidik. I yé maliga le bisuklu bikeñi bi nla hôla we i bana bigwelmoo, ndi u hôiga bañ le mpom njel inyu ba toi maséé i yé le di bana maada ma bas bas ni Yéhôva. (Tjémbi 16:​9, 11) Yéhôva a ga yoñ ndun ni bagwélél bé ngéda yosôna to ba nke i bisuklu bikeñi tole heni. (Lôk Héber 13:5) Ndi mam m’a ba laa ibale u nyoñ makidik le u mboñ suklu ikeñi? Kii i yé le i hôla we i tééda maada ma bas bas ni Yéhôva ha ngéda i? I jam li jon di ga tehe i yigil i noñ.