Aˬ cawˬ deuˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya laˇ ni caw ba nehˬ

1. Nawˬ˗ahˇ Jaˇliꞈ dzaw zaˬ huiˬ laˇ mahˇ laˇ gaˇ ya mawˇ ngeh aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh laˇ nya?

Nawˬ˗ahˇ Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ bawˬ dzaˬ le beh beh gaˇ ya mawˇ ngeh, dawˬ kʼoꞈ biꞈ gaˇ ya mawˇ ngeh, yawˬ ha˗euˬ nui jah gaˇ kawˆ aˬ cawˬ˗ahˇ ja nehˬ gaˇ ya mawˇ ngeh, uˬ duˬ duˬ leˇ ngeh Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ a nehˬ gaˇ ya mawˇ ngeh, aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh laˇ nya? Laˬ kʼaˬ cehˇ dui dui laˇ˗eu yaw duˬ baw tehꞈ˗a. Aˬ dui Jaˇliꞈ dzaw zaˬ huiˬ laˇ mahˇ laˇ ni jahˇ˗eu gʼaˬ naˇ Yeˬhawˇbaˬ pyeuꞈ˗eu lehˇ siˬ nya˗eu ma. Teu miˇ neh aˬ yawꞈ˗ahˇ ciˬ huiˬ ciˬ mahˇ mawꞈ˗eu ma.—1 Gawˇliˬtu 3:5-9; 3 Yoˇhaˬ 3, 4.

2. Yeˬhawˇbaˬ Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ˗ahˇ aˬ jeˬ bi za mawꞈ˗eu nga? (1 Tiˆmoˇseˬ 2:3, 4)

² Miˬyehˇ “tsawˇ haˬ yawˬ gʼaˬ na luꞈ ka kʼoꞈ˗eu jeˬ bi za mawꞈ˗awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ˗ahˇ bi siˬ nya mawꞈ˗eu meh.” (1 Tiˆmoˇseˬ 2:3, 4-ahˇ gui.) Yeˬhawˇbaˬ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ kʼaˇ gʼeh nya gaˇ neh aˬ yawꞈ˗ahˇ hawˇ˗eu aˬ yawꞈ neh noeˬ taˬ˗euˬ gaˇ kawˆ deuˬ˗ahˇ bi siˬ nya mawꞈ˗eu meh. (Yeˬlaˬmiˇ 9:24) Teu loꞈ˗ehˇ pyeuꞈ nya˗eu gʼaˇ duˬ, tsawˇ haˬ deuˬ maˇ maˇ ni gʼeh˗eu yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ˗ahˇ siˬ nya˗eu loˬ meh. “Yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ˗ahˇ bi siˬ nya” lehˇ ehˇ˗eu dawˬ heu dawˬ˗euˬ aˬ yawꞈ yaw oeˇ dawˬ laꞈ kʼoeˇ, tsawˇ haˬ tiˬ gʼaˬ neh maˇ maˇ ni gʼeh˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ ya dzaw˗euˬ gaˇ ehˇ˗eu tehꞈ˗ehˇ maˬ ngeuˇ ni, Jaˇliꞈ˗euˬ zaˬ siˬ nui gahˇ ahˇ˗eu tiˬ gʼaˬ neh ehˇ taˬ˗euˬ loꞈ˗ehˇ “tsawˇ haˬ tiˬ gʼaˬ˗euˬ dehꞈ ziˇ˗ahˇ gʼawˬ naˆ ni zaw leˇ˗eu zaˬ siˬ nui gahˇ˗ahˇ” ehˇ mawꞈ˗eu meh. Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ ya dzaw siˬ ngeh, nui gahˇ teu naˇ aˬ yawꞈ maꞈ˗euˬ dehꞈ ziˇ˗ahˇ laˆ poˆ laˆ paˇ mˇ ni maˬ ehˇ, “mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ˗eu” noeˬ tmˬ˗eu jeˬ za ni maˬ ehˇ, caw ba nehˬ˗eu meh.—Yoˇhaˬ 17:3.

3. Aˬ dui heu kawˆ laꞈ kʼoeˇ aˬ jeˬ jeˇ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ ja sawˇ˗eu nga?

³ Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui˗ahˇ aˬ cawˬ deuˬ˗ahˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ siˬ nya laˇ ni caw ba nehˬ˗eu muiˬ dui dui˗eu aˬ kawˬ˗aˬ biꞈ nehˬ taˬ˗euˬ meh. Heu kawˆ laꞈ kʼoeˇ aˬ dui Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ aˬ jeˬ miˇ neh Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ ya siˬ nya˗eu nga? Aˬ dui aˬ yawꞈ˗ahˇ Miˬyehˇ aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh˗eu tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ mehˬ paˬ nga? Aˬ dui aˬ yawꞈ˗ahˇ aˬ yawꞈ neh Miˬyehˇ˗euˬ gaˇ kawˆ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ ya dzaw siˬ˗euˬ jeˬ dehꞈ ziˇ laꞈ kʼoeˇ zmˬ˗iˇ nya ni aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ nya nga lehˇ ja sawˇ ma.

Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya laˇ ni caw ba

4. Maˬkuˆ 12:30-ahˇ ehˇ taˬ˗euˬ loꞈ˗ehˇ aˬ dui Jaˇliꞈ dzaw zaˬ˗ahˇ ya mehˬ˗eu aˇ yeˇ kʼaˇ huiˬ˗eu jeˬ naˇ aˬ jeˬ nga?

⁴ Yeˬsuˇ zahˇ dawˬ kʼoꞈ dawˬ laꞈ kʼoeˇ kʼaˇ huiˬ˗eu dawˬ naˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ nui ma gʼawˇ mawˇ dawˬ tawˆ luꞈ, saꞈ laˇ dawˬ tawˆ luꞈ, nui noeˬ nui duˇ dawˬ tawˆ luꞈ, gʼaˬ dawˬ tawˆ luꞈ gaˬ˗eu lehˇ ehˇ˗eu heu pyeuꞈ meh lehˇ ehˇ˗eu meh. (Maˬkuˆ 12:30-ahˇ gui.) Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ gaˬ nya˗eu gʼaˇ duˬ aˬ yawꞈ maꞈ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ ya siˬ nya˗eu meh. Aˬ dui aˬ yawꞈ˗ahˇ aˬ dui hawˇ˗eu Jaˇliꞈ mehˬ˗eu jeˬ˗ahˇ a nehˬ˗eu maˬ ngeuˇ˗eu, aˇ maꞈ aˇ muˇ˗ahˇ a nehˬ˗eu maˬ ngeuˇ ni Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ bi a nehˬ mawꞈ˗eu ma. Teu miˇ neh aˬ dui Jaˇliꞈ dzaw zaˬ˗ahˇ ya mehˬ˗eu aˇ yeˇ kʼaˇ huiˬ˗eu jeˬ naˇ, Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya˗awˇ gaˬ˗eu heu ya bi pyeuꞈ meh.

5. Jaˇliꞈ dzaw zaˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ gaˬ laˇ naˇ aˬ jeˬ jahˇ mawꞈ laˇ˗eu nga?

⁵ Nui gaˬ hawˇ˗eu ehˇ dawˬ naˇ haˬ˗eu jeˬ heu naˇ tiˬ gaˇ taꞈ˗eu jeˬ pyeuꞈ meh. Jaˇliꞈ dzaw zaˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya laˇ˗awˇ gaˬ laˇ naˇ, aˬ yawꞈ˗euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ mawꞈ laˇ˗eu meh. Yeˬsuˇ “ngaˇ Aˬda˗ahˇ gaˬ˗eu gaˇ kawˆ siˬ nya˗eu tsaˬ meh. Kʼoeˇ miˇ neh, aˬ yawꞈ neh ngaˬ˗ahˇ dawˬ kʼaˇ biꞈ taˬ˗euˬ yawˬ jeˬ na luꞈ ngaˇ mˇ˗eu ma” lehˇ ehˇ˗eu meh. (Yoˇhaˬ 14:31) Teu gaˇ duˇ ni Jaˇliꞈ dzaw zaˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ aˬ jeˬ˗ahˇ naˆ maˬ tseˇ maˬ kaˬ gaˬ naˇ, Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ dawˬ naˇ haˬ˗awˇ saˇ jaˇ ziꞈ daˆ leꞈ mawꞈ laˇ˗eu meh.—1 Yoˇhaˬ 5:3.

6. Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya naˇ gaˇ kawˆ deuˬ˗ahˇ noeˬ tsehˆ ngeh aˬ yawꞈ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ muiˬ˗eu nga? Yaw jeˬ ma jeˬ ehˇ haw.

⁶ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya˗eu Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ naˇ gaˇ kawˆ deuˬ˗ahˇ yaw gahˇ gahˇ˗ehˇ noeˬ tsehˆ nya˗eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ heu˗ahˇ shaˇ noeˬ haw sheˇ. Saˇ pawˇ yeuꞈ˗eu deuˬ saˇ pawˇ yeuꞈ˗eu gaˇ kawˆ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ, sahˬ boꞈ˗ahˇ neh ya dzaw˗euˬ tehꞈ maˬ ngeuˇ˗a. Aˬ yawꞈ maꞈ uˬ jeˬ jaˬ lehˇ paˇ laˇ ngeh aˬ joˆ˗ehˇ jahˇ˗eu lehˇ siˬ nya˗eu gʼaˇ duˬ hawˇ˗eu yaw muiˬ˗ehˇ noeˬ tsehˆ nya˗eu gʼaˇ duˬ gʼawˬ mya poˆ maˇ diˇ ya yeuꞈ dzaw˗eu meh. Teu gaˇ duˇ ni Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ jiˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ Jaˇliꞈ dzaw˗awˇ neh siˬ nya laˇ˗euˬ tehꞈ maˬ ngeuˇ˗a. Jaˇliꞈ zahˇ˗ahˇ dawˬ pehˬ taˬ˗awˇ noeˬ tsehˆ˗awˇ mˇ ngeh aˬ joˇ joˆ˗ehˇ pyeuꞈ laˇ gaˇ haw mawˇ˗awˇ siˬ nya dzehˬ laˇ˗eu meh. Jaˇliꞈ dzaw zaˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ tiˬ nah saˇ˗i tiˬ nah yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya laˇ˗awˇ, Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ caw ba luꞈ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ ya mawˇ ngeh, aˬ jeˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ ya puˬ kʼawꞈ yaw gahˇ gahˇ˗ehˇ noeˬ tsehˆ nya laˇ˗eu meh.

7. Yoˇsehˆ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya taˬ˗eu heu naˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ noeˬ tsehˆ nya ni aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ˗euˬ nga?

⁷ Yoˇsehˆ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya˗eu meh. Teu baˬ da neh Pawˇtiˇpaˬ˗euˬ miˬ zaˬ aˬ yawꞈ˗ahˇ muˇ juˇ juˇ dui dui kʼawꞈ aˬ yawꞈ maˬ tawˆ leˇ˗aˬ. Yoˇsehˆ yaw nyiˇ ngeh, Aˬdaˬ, Eˇbaˆ, Aˬbyaˬhaˬ, Saˬlaˇ heu deuˬ˗euˬ gaˇ kawˆ ya gaˬ haw˗euˬ tehꞈ˗a. (Aˇdahˬbeh˗eu 2:24; 20:3, 6) Gaˇ kawˆ teu deuˬ naˇ Yeˬhawˇbaˬ sheuˬ dahˬ dzaˬ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ noeˬ˗eu nga lehˇ bi siˬ˗awˇ, yuꞈ taꞈ jawˇ taꞈ˗eu jeˬ heu naˇ nyiˬ dzeˇ zaˬ yaw kaˬ Miˬyehˇ neh biꞈ˗euˬ laꞈ sawˬ pyeuꞈ˗eu lehˇ aˬ yawꞈ siˬ nya˗eu meh. Yoˇsehˆ Pawˇtiˇpaˬ˗euˬ miˬ zaˬ˗ahˇ “Miˬyehˇ mehˬ shi iˬ baˇ huiˬ dui dui˗eu maˬ mˇ kʼmˬ˗eu heu jeˬ˗ahˇ, ngaˇ aˬ joˆ˗ehˇ mˇ nya nmˇ” lehˇ ehˇ nehˬ peuˬ gaˇ keuˆ ni Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya˗eu meh. (Aˇdahˬbeh˗eu 39:7-9) Yoˇsehˆ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ mehˬ shi yaw muiˬ jeˬ naˇ aˬ jeˬ pyeuꞈ˗awˇ, maˬ muiˬ˗eu jeˬ naˇ aˬ jeˬ pyeuꞈ˗eu lehˇ siˬ nya˗eu uˬ taꞈ, Miˬyehˇ˗ahˇ nui ma bi cawˆ˗eu jeˬ naˇ aˬ jeˬ pyeuꞈ˗eu lehˇ jiˇ siˬ nya˗eu meh. Teu baˬ da neh aˬ yawꞈ yaw muiˬ˗ehˇ noeˬ tsehˆ nya˗euˬ meh. Aˬ dui Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya laˇ ni hawˇ˗eu aˬ yawꞈ naˇ aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh˗eu Miˬyehˇ pyeuꞈ˗eu lehˇ siˬ nya laˇ ni caw ba nehˬ˗eu heu naˇ aˬ yawꞈ maꞈ Yeˬhawˇbaˬ nui kʼahˇ shiˇ˗eu jeˬ˗ehˇ noeˬ tsehˆ nya laˇ˗eu meh.

Jaˇliꞈ dzaw zaˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh˗eu Miˬyehˇ pyeuꞈ˗eu lehˇ mehˬ nehˬ

8. Nawˇ Aˬ dui mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ laˬ kʼaˬ cehˇ nya lehˇ ehˇ˗eu paˇ dmˬ˗ahˇ zmˬ˗awˇ dzaw zaˬ deuˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya laˇ ni aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ nya˗eu nga?

⁸ Nawˇ Jaˇliꞈ dzaw zaˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh˗eu Miˬyehˇ pyeuꞈ˗eu lehˇ siˬ nya laˇ ni aˬ joˆ˗ehˇ mehˬ de? Yeˬhawˇbaˬ˗aˬ, naˇ haˬ˗eu jeˬ 50 hmˬ dzehˬ ni zmˬ˗awˇ Yawˇbaˆ˗ahˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ siˬ nya dzehˬ laˇ ni caw ba nehˬ˗euˬ meh. (Yawˇbaˆ 38:1–41:34) Aˬ dui jiˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ dzaw geuꞈ˗awˇ Aˬ dui mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ laˬ kʼaˬ cehˇ nya lehˇ ehˇ˗eu paˇ dmˬ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ naˇ haˬ˗eu jeˬ˗ahˇ zmˬ nya meh. Naˇ haˬ˗eu jeˬ heu deuˬ naˇ dzaw zaˬ deuˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ deuˬ˗ahˇ bi siˬ nya laˇ˗eu gʼaˇ duˬ jahˇ doˆ taˬ˗euˬ jeˬ pyeuꞈ meh. (“Jaˇliꞈ mehˬ ngeh zawˇ˗ehˇ gaˇ dahˇ tsoeˬ˗eu naˇ haˬ˗eu jeˬ” lehˇ ehˇ˗eu oeˬ coeˇ oeˬ bawˬ˗ahˇ haw.) Teu miˇ neh teu˗ahˇ zmˬ˗awˇ dzaw zaˬ deuˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya laˇ ni caw ba nehˬ.

9-10. (a) Dzaw zaˬ deuˬ˗ahˇ Jaˇliꞈ gui gaˇ neh gaˇ dahˇ tsoeˬ˗eu jeˬ tiˬ byah tiˬ loꞈ za ni caw ba nehˬ˗eu jeˬ naˇ aˬ jeˬ nga? (Yaˬkoˆ 5:11) (b) Yeˬhawˇbaˬ aˬ jeˬ˗ahˇ ya leˇ˗awˇ aˬ jeˬ˗ahˇ maˬ ya leˇ˗eu lehˇ bi siˬ laˇ˗eu Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ yaw jeˬ ma jeˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ ehˇ haw.

⁹ Aˬ dui Jaˇliꞈ dzaw zaˬ˗ahˇ mehˬ dah beh ngeh neh aˬ yawꞈ˗ahˇ yawˬ nah na luꞈ Jaˇliꞈ gui ni gʼaˬ biꞈ nehˬ nya meh.a Aˬ dui Jaˇliꞈ dzaw zaˬ˗ahˇ Jaˇliꞈ dzaw gaˇ neh gaˇ dahˇ tsoeˬ˗eu jeˬ tiˬ byah tiˬ loꞈ za ni aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ nya nga? Aˬ dui aˬ yawꞈ˗ahˇ Jaˇliꞈ kʼaˇ gui ngeh gaˇ kawˆ heu Yeˬhawˇbaˬ aˬ jeˬ miˇ neh bi boꞈ taˬ˗euˬ nga? Gaˇ kawˆ heu Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ aˬ jeˬ jeˇ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ bi mawˇ laˇ˗eu nga lehˇ shaˇ noeˬ lehˇ ehˇ nehˬ nya meh. Yaˬkoˆ jiˇ Yawˇbaˆ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ ngehˬ keuˆ ngeh teu loꞈ˗ehˇ jahˇ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ mehˬ ngeh Yawˇbaˆ˗euˬ oeˇ coeˇ daˬ coeˇ˗eu gaˇ kawˆ tehꞈ˗ehˇ maˬ ngeuˇ˗eu Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gʼawˬ shaˬ gaˬ˗eu jeˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ˗eu seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ deuˬ˗ahˇ bi mawˇ˗euˬ meh.—Yaˬkoˆ 5:11-ahˇ gui.

¹⁰ Aˬ dui Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ˗ahˇ aˬ yawꞈ maꞈ neh ya gui˗euˬ Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ gaˇ kawˆ deuˬ Yeˬhawˇbaˬ aˬ jeˬ˗ahˇ ya leˇ˗awˇ aˬ jeˬ˗ahˇ maˬ ya leˇ˗eu lehˇ bi siˬ mawꞈ˗eu ma. Yaw jeˬ ma jeˬ, dzaw zaˬ deuˬ nawˬ˗ahˇ Aˬ dui mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ laˬ kʼaˬ cehˇ nya lehˇ ehˇ˗eu paˇ dmˬ laꞈ kʼoeˇ ahˇ˗eu “Jaˇliꞈ gui dahˬ beh˗eu” lehˇ ehˇ˗eu tsahˇ˗ahˇ haw˗awˇ, Daˬyeˬlaˇ aˇ laˬ jaˬ shiˇ kuˆ˗ahˇ bi biˬ ahˇ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ gui deˬ lehˇ ehˇ laˇ˗euˬ lehˇ ehˇ˗awˬ. Nawˇ dzaw zaˬ˗ahˇ naˇ haˬ˗eu jeˬ heu deuˬ˗ahˇ noeˬ keuˆ lehˇ ehˇ nehˬ nya meh. Yaw jeˬ ma jeˬ ‘Yeˬhawˇbaˬ Daˬyeˬlaˇ˗ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh haw piˇ nehˬ˗euˬ nga? Heu kawˆ laꞈ kʼoeˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ laˬ kʼaˬ bi cehˇ leˇ˗eu jeˬ naˇ aˬ jeˬ nga?ʼ (Daˬyeˬlaˇ 6:10, 22) Kʼoeˇ naˇ dzaw zaˬ deuˬ yawˬ ha˗ahˇ heu loꞈ˗ehˇ jiˇ naˇ haˬ nya meh. ‘Daˬyeˬlaˇ˗ahˇ ja bu˗euˬ deuˬ˗euˬ kʼoeˇ taˆ aˬ jeˬ keuˆ le˗euˬ nga? Gaˇ kawˆ heu Yeˬhawˇbaˬ maˬ ya leˇ˗eu jeˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ bi mawˇ laˇ˗eu nga?’ (Daˬyeˬlaˇ 6:4, 5, 24) Jiˇ leˇ ngeh aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ aˬ jeˬ jeˇ˗ahˇ paˇ ya mawˇ nga siˬ lehˇ shaˇ noeˬ haw lehˇ ehˇ nehˬ nya meh.—Daˬyeˬlaˇ 6:26, 27.

11. Aˬ dui Jaˇliꞈ dzaw zaˬ˗ahˇ aˬ yawꞈ neh ya dzaw˗euˬ jeˬ heu naˇ Yeˬhawˇbaˬ neh biꞈ˗euˬ laꞈ sawˬ pyeuꞈ˗eu lehˇ siˬ leˇ ni aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ nya˗eu nga?

¹¹ Aˬ dui Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ Jaˇliꞈ dzaw gaˇ neh za˗euˬ gaˇ dahˇ tsoeˬ˗eu jeˬ˗ahˇ aˇ poeˬ taˬ baw gaˇ ya mawˇ ngeh laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu ma. Ehˇ kʼawꞈ aˬ dui Jaˇliꞈ dzaw zaˬ˗ahˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ Jaˇliꞈ dzaw gaˇ neh gaˇ dahˇ tsoeˬ˗eu jeˬ za ni caw ba nehˬ˗eu gʼaˬ naˇ, Saˬ laˬ kʼaˇ huiˬ˗eu gʼaˬ pyeuꞈ˗eu Yeˬhawˇbaˬ pyeuꞈ˗eu lehˇ siˬ leˇ ni ya caw ba nehˬ˗eu meh. (Iˇsaˬyaˇ 30:20, 21) Jaˇliꞈ dzaw zaˬ aˬ dui aˬ yawꞈ˗ahˇ Jaˇliꞈ mehˬ˗eu miˇ neh aˬ yawꞈ aˬ dui˗ahˇ guiˬ lahˬ huiˬ˗awˇ ja ceuˬ laˇ˗eu kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Teu naˇ yaw lehˬ jeˬ maˬ ngeuˇ˗a. Ehˇ kʼawꞈ ni aˬ dui aˬ yawꞈ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ guiˬ lahˬ huiˬ˗awˇ ciˬ huiˬ ciˬ mahˇ˗eu tsaˬ meh lehˇ ehˇ nehˬ naˇ muiˬ dzehˬ meh.

Jaˇliꞈ dzaw zaˬ˗ahˇ ya siˬ˗euˬ jeˬ zmˬ˗iˇ ni caw ba nehˬ

12-13. Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya˗eu heu naˇ Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ˗ahˇ Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ gʼoˆ shaw˗eu yaw shaˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ ya puˬ ngeh, aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ˗eu nga? (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

¹² Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ˗eu maˇ maˇ ni gʼeh˗eu yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ˗ahˇ neh gaˇ dahˇ tsoeˬ˗eu jeˬ tiˬ byah tiˬ loꞈ za˗eu gʼaˇ duˬ, aˬ dui yawˬ ha neh ya siˬ˗euˬ jeˬ maˇ diˇ ya zmˬ iˇ˗eu meh. Toˆ˗ehˇ naˇ aˬ dui Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ˗ahˇ teu loꞈ˗ehˇ jahˇ nya ni aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ nya˗eu nga? Jahˇ nya˗eu dahˬ beh˗eu jeˬ naˇ, Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ aˬ yawꞈ maꞈ gʼoˆ shaw˗eu yaw shaˬ Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ gui ngeh, aˬ dui aˬ yawꞈ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ siˬ nya taˬ˗euˬ jeˬ aˬ jeˬ jeˇ jaˆ nya lehˇ shaˇ noeˬ haw nya ni ya mehˬ nehˬ˗eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, Jaˇliꞈ dzaw zaˬ Yeˬhawˇbaˬ yaˇ kʼaˬ daˇ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ ya gui ngeh, Yeˬhawˇbaˬ tiˬ gʼaˬ na˗ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh sehꞈ˗euˬ nga, tiˬ gʼaˬ na˗ahˇ naˇ aˬ jeˬ miˇ neh maˬ sehꞈ˗euˬ nga lehˇ noeˬ˗eu kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Aˬ dui Jaˇliꞈ dzaw zaˬ˗ahˇ gaˇ kawˆ heu yaw muiˬ˗ehˇ tseˇ mˇ biˇ paˆ nya laˇ ni aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ nya˗eu nga?

¹³ Aˬ dui dzaw zaˬ deuˬ˗ahˇ aˬ yawꞈ maꞈ neh ya dzaw˗euˬ jeˬ hawˇ˗eu Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ nya ni caw ba nehˬ nya meh. Aˬ dui dzaw zaˬ˗ahˇ heu loꞈ˗ehˇ ya bi shaˇ noeˬ haw˗eu meh. Yeˬhawˇbaˬ tsawˇ haˬ˗euˬ ziˇ˗ahˇ aˇ naˆ ni aˇ poeˬ taˬ baw˗eu nga? (2 Beˬtuˆluˆ 3:9) Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui iˬ baˇ zaˬ pyeuꞈ kʼawꞈ ka kʼoꞈ˗awˇ caw ba nehˬ˗eu gʼaˇ duˬ aˇ naˆ ni mˇ˗euˬ nga? (Eˇpeˇsu 2:4, 5) Aˬ yawꞈ yaˇ kʼaˬ daˇ nehˬ paˬ˗ehˇ maˬ gʼeh˗eu deuˬ˗ahˇ daˇ nehˬ ngaˇ laˬ? Aˬ yawꞈ yaw haiˬ yaw doeˇ jeˬ mˇ˗eu deuˬ˗ahˇ tiˬ jeˬ˗iˬ maˬ jahˇ ni bi jawˇ ngaˇ laˬ? (Doˆ˗iˇ˗eu 34:6, 7) Tiˬ poˆ na Jaˇliꞈ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ jeˬ miˇ teu loꞈ˗ehˇ noeˬ tsehˆ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ duꞈ yawˇ ni maˬ ehˇ taˬ˗aˬ. Ehˇ kʼawꞈ aˬ dui gaˇ kawˆ teu nehˬ˗ehˇ taꞈ˗awˇ teu naˆ naˆ˗ehˇ maˬ siˬ duˬ kʼawꞈ jeˬ maˬ ngeuˇ˗a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ dui Miˬyehˇ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya˗awˇ, aˬ yawꞈ naˇ aˬ myah luꞈ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ tehꞈ˗ehˇ mˇ meh lehˇ aˬ dui jah ziꞈ˗eu ma.

14. Jaˇliꞈ dzaw zaˬ aˇ muˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ mehˇ nmˇ tiˬ gʼaˬ na nehˬ˗ehˇ maˬ tsaˬ leˇ ni gʼeh luꞈ naˇ aˬ joˆ˗ehˇ ya caw ba nehˬ˗eu nga?

¹⁴ Aˬ dui dzaw zaˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ ya dzaw siˬ˗euˬ jeˬ dehꞈ ziˇ laꞈ kʼoeˇ zmˬ˗iˇ nya ni caw ba nehˬ˗eu nyiˬ jeˬ aˬ yawꞈ jeˬ˗ahˇ haw ma. Yaw jeˬ ma jeˬ, dzaw zaˬ mehˬ bawˬ˗ahˇ oe shaw˗euˬ lehˇ ehˇ˗awˬ. Ehˇ kʼawꞈ aˇ muˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ mehˇ nmˇ tiˬ gʼaˬ na nehˬ˗ehˇ yaw kʼaˆ˗ehˇ maˬ tsaˬ leˇ˗eu lehˇ ehˇ˗awˬ. Teu naˇ dzaw zaˬ teu gʼaˬ˗ahˇ mehˇ nmˇ tiˬ gʼaˬ na neh nui ma maˬ saˇ leˇ ni jahˇ nehˬ˗euˬ miˇ neh kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Toˆ˗ehˇ pyeuꞈ naˇ, aˬ dui dzaw zaˬ˗ahˇ heu loꞈ˗ehˇ ya bi shaˇ noeˬ haw˗eu meh. Yeˬhawˇbaˬ mehˇ nmˇ aˬ yawꞈ gʼaˬ yawꞈ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ haw˗eu nga? Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ gaˬ˗eu lehˇ bi mawˇ˗eu gʼaˇ duˬ aˬ jeˬ biꞈ nehˬ˗euˬ nga? (Yoˇhaˬ 3:16) Yeˬhawˇbaˬ aˇ muˇ laꞈ kʼoeˇ mehˬ bawˬ gm˗eu jeˬ˗ahˇ aˇ naˆ ni aˇ poeˬ taˬ baw˗eu nga? (Ja ceuˬ 133:1) Aˬ dui tsaˬ leˇ dzoeˇ leˇ˗eu leh jeh naˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh leˇ˗eu nga? (2 Gawˇliˬtu 13:11) Aˬ dui dzaw zaˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ mehˇ nmˇ deuˬ˗euˬ gʼaˬ baˬ˗eu jeˬ˗ahˇ maˬ ngeuˇ˗eu, mehˇ nmˇ deuˬ˗euˬ yaw muiˬ jeˬ˗ahˇ tehꞈ˗ehˇ haw naˇ laˬ kʼaˬ cehˇ dui dui meh lehˇ siˬ leˇ ni ya caw ba nehˬ˗eu meh.

15-16. (a) Jaˇliꞈ dzaw zaˬ aˇ yeˇ huiˬ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ ya noeˬ tsehˆ ngeh Yeˬsuˇ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ dzaw geuꞈ nya˗eu nga? (Yoˇhaˬ 8:29) (b) Mehˇliˬehˆ aˬ yawꞈ˗euˬ Jaˇliꞈ dzaw zaˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ noeˬ tsehˆ nya ni aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ˗euˬ nga? (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

¹⁵ Smˇ jeˬ aˬ yawꞈ jeˬ, aˬ dui Jaˇliꞈ dzaw zaˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ aˬ yawꞈ neh ya dzaw siˬ˗euˬ jeˬ yaw muiˬ˗ehˇ noeˬ tsehˆ gaˇ zmˬ˗iˇ ni aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ nya˗eu nga? Aˬ dui aˬ yawꞈ˗ahˇ Aˬ dui mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ laˬ kʼaˬ cehˇ nya lehˇ ehˇ˗eu paˇ dmˬ laꞈ kˇoeˇ dzaw deuˆ 35-ahˇ “Aˬ dui yaw muiˬ˗ehˇ aˬ joˆ˗ehˇ noeˬ tsehˆ nya˗eu nga?” lehˇ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ bi haw nya meh. Ehˇ kʼawꞈ dzaw zaˬ gaˇ kawˆ teu nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ guiˬ lahˬ shaˇ˗awˇ poˆ tseˇ dzeuˇ˗euˬ kʼawꞈ, noeˬ tsehˆ tsaˬ maˬ siˬ ni pyeuꞈ luꞈ naˇ aˬ joˆ˗ehˇ ya jahˇ˗eu nga? Aˬ yawꞈ gaˇ kawˆ teu nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗eu Jaˇliꞈ zahˇ gʼawˬ mya ni jaˆ˗awˇ, aˬ yawꞈ˗euˬ gaˇ kawˆ nehˬ˗ehˇ tsaˬ leˇ˗eu naˇ aˬ geu hmˬ jiˇ maˬ siˬ lehˇ shaˇ noeˬ˗eu maˬ doˆ ni pyeuꞈ luꞈ˗eu kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Toꞈ˗ehˇ pyeuꞈ naˇ aˬ dui aˬ yawꞈ˗ahˇ Yeˬsuˇ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ haw lehˇ ehˇ nehˬ nya meh. Yeˬsuˇ noeˬ tsehˆ ngeh aˬ yawꞈ aˬ joˆ˗ehˇ noeˬ tsehˆ˗euˬ nga? Yeˬsuˇ “aˬ myah luꞈ [ngaˬ Da] nui ma tsaˬ˗eu jeˬ tehꞈ˗ehˇ ngaˇ mˇ˗eu ma” lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. (Yoˇhaˬ 8:29-ahˇ gui.) Aˬ dui dzaw zaˬ˗ahˇ ‘Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ ngaˬ neh ya siˬ˗euˬ jeˬ hawˇ˗eu ya poˆ tseˇ˗euˬ jeˬ˗ahˇ haw naˇ, Miˬyehˇ nui kʼahˇ shiˇ˗eu jeˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ ya noeˬ tsehˆ nga’ lehˇ naˇ haˬ lehˇ ehˇ nehˬ nya meh. Yeˬhawˇbaˬ nui kʼahˇ shiˇ˗eu jeˬ˗ehˇ noeˬ tsehˆ˗eu heu naˇ noeˬ tsehˆ˗eu jeˬ laꞈ kʼoeˇ neh kʼaˇ muiˬ˗eu jeˬ pyeuꞈ meh.

¹⁶ Ciˇliˆ miˇ kʼahˬ˗ahˇ˗euˬ Jaˇliꞈ dzaw zaˬ tiˬ gʼaˬ aˇ yeˇ huiˬ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ ya noeˬ tsehˆ˗eu meh. Aˬ yawꞈ pehˬ˗euˬ nymˇ jiˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ mehˬ bawˬ˗ahˇ yaw kʼaˆ˗ehˇ maˬ˗iˇ nya˗eu ba la aˇ siˬ poeˬ gʼawˬ mya ni za˗eu gaˇ bi mˇ mawꞈ˗eu meh. Aˬ yawꞈ˗ahˇ Jaˇliꞈ mehˬ˗eu Mehˇliˬehˆ heu loꞈ˗ehˇ ehˇ˗eu meh. “Ngaˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ nawˬ neh noeˬ tsehˆ˗euˬ jeˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ bi gʼeh leˇ˗eu nga? Laˬ kʼaˬ bi cehˇ nga laˬ, nui ma bi cawˆ nga laˬ lehˇ shaˇ noeˬ lehˇ ehˇ nehˬ˗euˬ ma. Ngaˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ gaˇ kawˆ heu nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ yaw duˬ yaw maˇ maˇ lehˇ guiˬ lahˬ shaˇ˗awˇ, Yeˬhawˇbaˬ dawˬ kʼoꞈ aˬ joˆ˗ehˇ biꞈ nga lehˇ haw lehˇ ehˇ nehˬ˗euˬ ma. Uˬ duˬ duˬ leˇ ngeh Jaˇliꞈ dzaw zaˬ gaˇ teu maˬ mˇ lehˇ ehˇ nehˬ˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ aˇ nah naˇ mehˬ bawˬ˗ahˇ iˇ nya˗eu gaˇ tiˬ hmˬ paˇ za˗euˬ meh.” Mehˇliˬehˆ Jaˇliꞈ dzaw zaˬ˗ahˇ aˬ jeˬ ya jahˇ˗a lehˇ maˬ ehˇ nehˬ˗aˬ. Ehˇ kʼawꞈ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ ya dzaw siˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ ni caw ba nehˬ˗euˬ meh. Heu baˬ da neh Jaˇliꞈ dzaw zaˬ Mehˇliˬehˆ nehˬ˗ehˇ gʼoeˇ dzehˬ laˇ˗euˬ tehꞈ˗ehˇ maˬ gʼaˬ ni Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ jiˇ paˇ gʼoeˇ dzehˬ laˇ˗euˬ meh. Mehˇliˬehˆ heu loꞈ˗ehˇ paˇ ehˇ˗eu meh. “Ngaˬ˗euˬ Jaˇliꞈ dzaw zaˬ dehꞈ ziˇ laꞈ kʼoeˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ nui ba tiꞈ taˬ naˇ, aˬ yawꞈ ngehˬ gʼeh nehˬ ngaˇ lehˇ ya siˬ˗euˬ meh.”

Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya˗eu deuˬ˗ahˇ guiˬ lahˬ biꞈ

17. Aˬ dui dzaw zaˬ deuˬ˗ahˇ yaw tsaˬ yaw dawˇ gaˇ kawˆ deuˬ uˬ taꞈ, aˬ jeˬ˗ahˇ paˇ bi siˬ nya mawꞈ nga siˬ?

¹⁷ Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ Jaˇliꞈ dzaw laˇ ngeh aˇ yeˇ huiˬ˗eu gaˇ kawˆ gʼawˬ mya kawˆ˗ahˇ ya dzaw˗eu meh. Aˬ yawꞈ Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ ya dzaw dahˬ beh˗eu gaˇ kawˆ deuˬ˗ahˇ ya dzaw˗eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, shiˇ˗euˬ deuˬ˗euˬ gaˇ kawˆ hawˇ˗eu ka kʼoꞈ˗eu jeˬ˗euˬ gaˇ kawˆ uˬ taꞈ, Miˬyehˇ Miˇkʼahˬ˗euˬ gaˇ kawˆ ya dzaw˗eu meh. Kʼoeˇ uˬ taꞈ, Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ aˇ maꞈ aˇ muˇ˗euˬ gaˇ kawˆ deuˬ jiˇ ya dzaw˗eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, mehˬ bawˬ deuˬ hawˇ˗eu aˇ muˇ˗ahˇ sheuˬ gʼeh˗eu deuˬ uˬ taꞈ, Uˆ lahˇ˗eu aˇ muˇ deuˬ gaˇ aˬ joˆ˗ehˇ mˇ luꞈ˗eu gaˇ kawˆ jiˇ ya dzaw meh. Toˆ˗ehˇ kʼawꞈ, aˬ dui Jaˇliꞈ dzaw zaˬ˗ahˇ yaw tsaˬ yaw dawˇ heu deuˬ tehꞈ˗ehˇ maˬ ngeuˇ ni Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ jiˇ yaw muiˬ˗ehˇ bi siˬ nya laˇ mawꞈ˗eu ma.

18. Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya˗eu deuˬ aˬ jeˬ jeˇ˗euˬ guiˬ lahˬ za˗eu nga?

¹⁸ Aˬ dui aˬ cawˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya laˇ ni ya mehˬ˗eu heu naˇ muiˬ dui dui˗eu tiˬ jeˬ pyeuꞈ meh. Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya˗awˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ uˬ duˬ tahˬ˗eu deuˬ naˇ, nymˬ˗mˇ mi naˆ˗ehˇ neh laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu dehꞈ ziˇ za nya meh. (Ja ceuˬ 25:12-15) Kʼoeˇ naˇ ‘maˇ maˇ ni gʼeh˗eu Miˬyehˇ˗ahˇ siˬ nya˗eu’ deuˬ yawˬ gʼaˬ na luꞈ mehˬ hu paw mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ laˬ kʼaˬ tiˬ cehˇ ya dehꞈ gʼeh meh. (1 Yoˇhaˬ 5:20) Kʼoeˇ naˇ Jaˇliꞈ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya˗awˇ gaˬ laˇ ni leh jeh˗eu deuˬ˗ahˇ “Miˬyehˇ siˬ nya˗eu meh” lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. (1 Gawˇliˬtu 8:3) Shaˇ noeˬ haw sheˇ. Baoˬ huiˬ dzehˬ mahˇ dzehˬ˗eu Miˬyehˇ aˬ dui˗ahˇ haw mawˇ˗awˇ, cawˬ lehˇ sawˇ˗eu meh. Maˇ maˇ ni tiˬ gʼaˬ tehꞈ˗ehˇ gʼeh˗eu Miˬyehˇ˗ahˇ ya siˬ nya˗eu heu naˇ maˬ ehˇ jiˇ coeˇ ni muiˬ˗eu jeˬ pyeuꞈ meh.