Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya laˇ miˇ˗a laˬ?

1. Nawˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ zaˬ siˬ nui gahˇ hawˇ˗eu aˬ yawꞈ neh mˇ˗euˬ laꞈ zaˇ deuˬ˗ahˇ noeˬ keuˆ ngeh aˬ joˆ˗ehˇ bi gʼeh laˇ nya?

Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ naꞈ suiˇ ni gʼeh˗eu zaˬ siˬ nui gahˇ hawˇ˗eu dui dui maˬ baw˗eu zaˬ siˬ nui gahˇ uˬ taꞈ, aˬ yawꞈ neh mˇ˗euˬ muiˬ dui dui˗eu laꞈ zaˇ deuˬ gaˇ kawˆ shaˇ noeˬ haw maˬ loˇ? Aˬ dui aˬ dui˗ahˇ Beh˗euˬ yaw sahˇ˗ahˇ noeˬ keuˆ ngeh, nui ma˗ahˇ zaw laˇ˗eu meh. Aˬ dui˗ahˇ gʼaˬ kʼehˇ Pawˇluˆ neh “Miˬyehˇ˗euˬ guiˬ lahˬ aˇ naˆ ni huiˬ˗eu nga. Aˬ yawꞈ˗euˬ zaˬ siˬ nui gahˇ aˇ naˆ ni naꞈ˗eu nga. Aˬ yawꞈ neh noeˬ tsehˆ˗euˬ jeˬ˗ahˇ tsawˇ haˬ tiˬ gʼaˬ˗iˬ maˬ siˬ nya˗ehˇ, aˬ yawꞈ aˬ jeˬ miˇ neh kʼoeˇ loꞈ˗ehˇ mˇ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ tsawˇ haˬ tiˬ gʼaˬ˗iˬ maˬ gʼoˆ shaw nya˗a” lehˇ boꞈ taˬ˗euˬ loꞈ˗ehˇ bi noeˬ laˇ nya˗eu meh.—Loˇmaˆ 11:33, 34.

2. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya laˇ nya meh lehˇ aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ nya˗eu nga?

² Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ dawˬ tawˆ luꞈ˗ahˇ maˬ siˬ nya jiˇ kʼawꞈ, aˬ yawꞈ aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh˗eu Miˬyehˇ tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ˗eu lehˇ aˇ tiˆ tiˬ tiˆ˗ahˇ keuˆ ni siˬ nya nya˗eu meh. Sahˬ paˬ Daˬbiˇ Sawˇlaˬmoˬ˗ahˇ “Ngaˬ li˗oˇ, nawˬ da˗euˬ Miˬyehˇ˗ahˇ nawˇ siˬ nya˗awˇ, nawˬ˗euˬ nui ma gʼawˇ mawˇ dawˬ tawˆ luꞈ aˬ yawꞈ˗euˬ nui kʼahˇ mˇ˗awˬ. . . . Aˬ yawꞈ jawˇ gaˇ nawˇ jiˆ uˇ leˇ naˇ, aˬ yawꞈ nawˬ˗ahˇ ha geuꞈ tehꞈ˗a” lehˇ ehˇ nehˬ˗euˬ meh. (1 Laˬsaˬbaˬ 28:9) Teu gaˇ neh yaw myaˬ yaˇ kʼoꞈ byah laˇ ngeh, gʼaˬ kʼehˇ Yoˇhaˬ Ka li zaˬ deuˬ˗ahˇ ‘maˇ maˇ ni gʼeh˗eu Miˬyehˇ˗ahˇ siˬ nya laˇ ni, noeˬ siˬ noeˬ mawˇ nya˗awˬ’ lehˇ ehˇ nehˬ˗euˬ meh. (1 Yoˇhaˬ 5:20) Yeˬsuˇ jiˇ aˬ yawꞈ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ “Aˬda˗ahˇ siˬ nya” laˇ ni caw ba nehˬ nya ma lehˇ ehˇ˗eu meh.—Maꞈtehˬ 11:27.

3. Aˬ dui heu kawˆ laꞈ kʼoeˇ aˬ jeˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ ja sawˇ˗eu nga?

³ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ a nehˬ dzeuˇ˗euˬ yawˬ gʼaˬ na luꞈ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ gʼawˬ mya jeˬ ya dzaw siˬ nya dzeuˇ˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ “siˬ nya” laˇ ni ya leh jeh daˆ leꞈ˗eu meh. (Yoˇhaˬ 17:3) Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ nui kʼahˇ shiˇ˗eu jeˬ naˇ, aˬ jeˬ nga? Aˬ dui aˬ yawꞈ˗ahˇ nui ma taˬ dzehˬ laˇ ni aˬ joˆ˗ehˇ ya jahˇ˗eu nga lehˇ dzaw daˆ leꞈ nya meh. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ mˇ˗eu aˇ myah ni myahˇ laˇ˗euˬ maˬ kaˬ, aˬ dui yawˬ gʼaˬ na luꞈ noeˬ keuˆ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu naˇ haˬ˗eu jeˬ smˬ kawˆ jaˆ meh. Teu naˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya˗eu lehˇ ehˇ˗eu heu naˇ, aˬ jeˬ˗ahˇ ehˇ mawꞈ˗eu nga? Aˬ dui aˬ jeˬ miˇ neh Miˬyehˇ˗ahˇ heu naˆ maˬ tseˇ siˬ nya laˇ mawꞈ˗eu nga? Aˬ dui Miˬyehˇ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ aˬ joˆ˗ehˇ siˬ nya laˇ nya˗eu nga lehˇ ehˇ˗eu heu deuˬ meh.

Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya˗eu lehˇ ehˇ˗eu heu naˇ, aˬ jeˬ˗ahˇ ehˇ mawꞈ˗eu nga?

4. Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya˗eu lehˇ ehˇ˗eu heu naˇ, aˬ jeˬ˗ahˇ ehˇ mawꞈ˗eu nga?

⁴ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya˗eu lehˇ ehˇ˗eu heu naˇ aˬ jeˬ˗ahˇ ehˇ˗eu lehˇ Yeˬhawˇbaˬ neh zaˬ kʼaˆ geuꞈ gaˇ neh gʼoꞈ laˇ˗euˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ ngehˬ nehˬ˗euˬ dawˬ˗ahˇ haw ngeh siˬ laˇ˗eu meh. Yeˬhawˇbaˬ “Ngaˇ Sahˬpaˬ Miˬyehˇ pyeuꞈ˗eu gaˇ kawˆ siˬ mawꞈ˗eu nui ma aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ ngaˇ biꞈ nehˬ ma” lehˇ ehˇ˗eu meh. (Yeˬlaˬmiˇ 24:7) Zaˬ kʼaˆ geuꞈ˗awˇ neh gʼoꞈ laˇ˗euˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ heu deuˬ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ gʼawˬ mya ni siˬ nya˗eu yaw duˬ baw meh. Ehˇ kʼawꞈ aˬ yawꞈ maꞈ laꞈ kʼoeˇ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ gʼoeˇ dzehˬ laˇ˗eu gʼaˇ duˬ, Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya mawꞈ˗eu nui ma ya ahˇ˗eu meh. Paˇ dmˬ tiˬ dmˬ˗ahˇ gaˇ kawˆ heu nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ “Miˬyehˇ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ siˬ nya˗eu hawˇ˗eu Miˬyehˇ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya˗eu lehˇ ehˇ˗eu heu naˇ maˬ duˇ leˇ˗a. Nui gaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ gui˗eu hawˇ˗eu tiˬ gʼaˬ gʼaˬ˗ahˇ gaˬ leˇ taˬ˗euˬ heu naˇ maˬ duˇ leˇ˗a” lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. Miˬyehˇ˗aˬ, tsawˇ myahˇ baw˗awˇ, aˬ yawꞈ naˇ Miˬyehˇ pyeuꞈ meh lehˇ siˬ nya˗awˇ neh tehꞈ˗ehˇ maˬ geuꞈ nya˗a siˬ. Yeˬhawˇbaˬ aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh˗eu Miˬyehˇ tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ nga lehˇ siˬ nya mawꞈ˗eu nui ma ya bi ahˇ˗eu meh.

5. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya˗eu gaˇ kawˆ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ, sahˬ paˬ Yawˇshiˆ˗ahˇ neh aˬ jeˬ ya siˬ˗euˬ nga?

⁵ Yeˬhawˇbaˬ aˬ jeˬ˗ahˇ ya leˇ˗awˇ aˬ jeˬ˗ahˇ maˬ ya leˇ˗eu nga lehˇ dzaw gaˇ neh jiˇ aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya dzehˬ laˇ nya meh. Sahˬ paˬ Yawˇshiˆ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ shaˇ noeˬ haw sheˇ. Jaˇliꞈ˗ahˇ “Yawˇshiˆ sahˬ paˬ geuꞈ˗euˬ yehꞈ kʼoꞈ tiˬ kʼoꞈ keuˆ laˇ˗awˇ, aˬ yawꞈ zaˬ guˬ guˬ zaˬ pyeuꞈ luꞈ ngeh, aˬ yawꞈ˗euˬ aˬ poeˬ sahˬ paˬ Daˬbiˇ˗euˬ Miˬyehˇ˗ahˇ uˬ duˬ tahˬ˗euˬ meh” lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. (2 Laˬsaˬbaˬ 34:3) Yawˇshiˆ naˇ Miˬyehˇ˗euˬ dawˬ˗ahˇ poˆ tseˇ˗eu tehꞈ˗ehˇ maˬ gʼaˬ ni ya siˬ˗euˬ loꞈ˗ehˇ mˇ caw˗euˬ meh. Yeˬhawˇbaˬ bawˇlawˇpeh Yeˬlaˬmiˇ˗ahˇ neh tiˬ tiˆ Yawˇshiˆ˗aˬ, “yaw tsaˬ yaw dawˇ dawˇ˗ehˇ dehꞈ˗euˬ” meh lehˇ ehˇ˗eu meh. Kʼoeˇ naˇ aˬ yawꞈ shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ deuˬ˗ahˇ jiˇ haw piˇ nehˬ˗euˬ meh. Yeˬhawˇbaˬ “Sahˬpaˬ Miˬyehˇ˗ahˇ siˬ nya˗eu lehˇ ehˇ˗eu˗aˬ, kʼoeˇ loꞈ˗ehˇ dehꞈ gaˇ ehˇ˗eu meh” lehˇ ehˇ˗eu meh.—Yeˬlaˬmiˇ 22:15, 16.

6. Ja ceuˬ 9:10-ahˇ haw ngeh, Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya˗eu heu naˇ aˬ dui˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ muiˬ˗eu nga?

⁶ Ja ceuˬ 9:10-ahˇ gui. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ ngehˬ˗ehˇ siˬ nya laˇ naˇ ngehˬ˗ehˇ, aˬ yawꞈ˗ahˇ nui ma taˬ coeˇ dzehˬ laˇ˗eu meh. Gaˇ kawˆ heu˗ahˇ Pawˇluˆ maˇ diˇ ya siˬ ya puˬ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ shiˇ˗eu dawˬ peh peh laˇ˗awˇ, tawˬ˗ahˇ bi nyehꞈ ahˇ saˬ saˬ ngeh poˆ aˬ yawꞈ “ngaˇ tiˬ pawꞈ˗iˬ maˬ shaꞈ dawˇ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ gʼoe luꞈ˗eu gʼaˬ aˬ suˇ gʼaˬ˗a lehˇ ngaˇ siˬ nya” ma lehˇ boꞈ taˬ yaꞈ˗euˬ meh. (2 Tiˆmoˇseˬ 1:12) Pawˇluˆ neh Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ ya dzaw˗euˬ jeˬ hawˇ˗eu dehꞈ ziˇ laꞈ kʼoeˇ Yeˬhawˇbaˬ neh caw ba nehˬ laꞈ˗euˬ jeˬ heu naˇ, aˬ yawꞈ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ nui ma tiˬ byah tiˬ loꞈ taˬ ni laˆ noeˬ nehˬ˗eu meh. Aˬ yawꞈ Yeˬhawˇbaˬ naˇ aˬ yawꞈ neh saˇ jaˇ ziꞈ˗eu laꞈ kʼoeˇ mˇ˗euˬ gaˇ deuˬ˗ahˇ maˬ ngehˇ˗a lehˇ jah˗eu uˬ taꞈ, aˬ yawꞈ˗ahˇ bi gʼoꞈ dehꞈ laˇ meh lehˇ jiˇ jah ziꞈ˗eu meh.

Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya laˇ mawꞈ˗eu nga?

7. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ mˇ laꞈ˗euˬ myahˇ laˇ ngeh, aˬ joˆ˗ehˇ pyeuꞈ laˇ nya˗eu nga?

⁷ Aˇ yamˬ myahˇ laˇ ngeh aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya laˇ ni leh jeh˗eu paw Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya laˇ beh beh ngeh leh jeh˗euˬ loꞈ˗ehˇ maˬ paˇ leh jeh ni pyeuꞈ laˇ nya meh. Aˬ joˆ˗ehˇ pyeuꞈ laˇ nya˗eu nga? Aˬ dui Jaˇliꞈ yawˬ haˇ yawˬ ha gui ngeh maˬ ehˇ, mehˬ bawˬ˗ahˇ Jaˇliꞈ haw caw ngeh maˬ ehˇ, aˬ dui gaˇ kawˆ heu yawˬ ha˗euˬ dehꞈ ziˇ laꞈ kʼoeˇ aˬ joˆ˗ehˇ zmˬ˗iˇ paˬ nga, aˬ cawˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ paˬ nga lehˇ tehꞈ˗ehˇ shaˇ noeˬ˗eu kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Maˇ diˇ naˇ, Jaˇliꞈ jiˇ toˆ˗ehˇ jahˇ lehˇ gʼaˬ biꞈ taˬ˗euˬ miˇ neh toˆ˗ehˇ jahˇ˗eu teu naˇ yaw lehˬ jeˬ nmˇ maˬ ngeuˇ˗a. (2 Tiˆmoˇseˬ 3:16, 17) Ehˇ kʼawꞈ Jaˇliꞈ aˬ dui˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ gʼawˬ mya ni dzaw siˬ lehˇ gʼaˬ biꞈ taˬ˗euˬ meh. (Ja ceuˬ 25:8-10) Aˬ dui ‘Gaˇ kawˆ heu Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ ngaˬ˗ahˇ aˬ jeˬ mehˬ˗eu nga’ lehˇ maˬ shaˇ noeˬ gaˇ keuˆ ni, gaˇ kawˆ heu yawˬ ha˗ahˇ hawˇ˗eu aˬ cawˬ˗ahˇ caw ba gaˇ aˬ joˆ˗ehˇ zmˬ˗iˇ paˬ nga lehˇ maˬ ya shaˇ noeˬ˗a.a

8. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya dzehˬ laˇ ngeh, aˬ yawꞈ hawˇ˗eu aˬ dui cawˬ cawˬ˗eu jeˬ aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh˗eu nga? (Ja ceuˬ 73:24-28)

⁸ Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ ngehˬ˗ehˇ siˬ nya laˇ naˇ ngehˬ˗ehˇ, aˬ dui aˬ yawꞈ nehˬ˗ehˇ cawˬ cawˬ˗eu jeˬ ziꞈ dzehˬ laˇ˗eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ shaˇ noeˬ haw sheˇ. Aˬ dui Jaˇliꞈ yawˬ nah na luꞈ gui ngeh, jw tiˬbiˬ haw ngeh, huiˬ˗eu mehˬ bawˬ deuˬ˗ahˇ iˇ ngeh, aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh laˇ nya? Aˬ dui˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ gʼoeˇ dzehˬ laˇ˗eu maˬ ngeuˇ nya laˬ? Aˬ jeˬ miˇ neh nga? Teu naˇ aˬ dui aˬ yawꞈ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ ya dzaw lahˬ˗euˬ miˇ neh meh. Heu naˇ aˬ dui˗ahˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ ja ceuˬ ni hawˇ˗eu guiˬ lahˬ huiˬ ni laˆ noeˬ nehˬ laꞈ˗eu meh. Aˬ dui˗ahˇ ja ceuˬ sahˬ boꞈ boꞈ˗euˬ tiˬ gʼaˬ loꞈ˗ehˇ gʼeh laˇ˗eu meh. Aˬ yawꞈ Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ ngehˬ gʼeh nehˬ˗euˬ lehˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ˗awˇ “Ngaˬ˗euˬ nui ma gʼawˇ mawˇ gʼaˬ baˬ˗iˇ kʼawꞈ, Miˬyehˇ ngaˬ˗euˬ gʼaˬ pyeuꞈ˗eu ma. Aˬ yawꞈ˗ahˇ za naˇ dawˬ tawˆ luꞈ byah jiˇ˗eu ma” lehˇ ehˇ˗eu meh. (Ja ceuˬ 73:24-28-ahˇ gui.) Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya dzehˬ laˇ ni kʼaˇ leh jeh ngeh yawˬ poˆ na luꞈ, aˬ dui Miˬyehˇ nehˬ˗ehˇ cawˬ ya cawˬ˗eu jeˬ˗ahˇ guiˬ lahˬ huiˬ˗awˇ aˇ poeˬ taˬ baw dzehˬ laˇ˗eu meh.

9. Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ “noeˬ keuˆ”˗eu heu naˇ aˬ dui noeˬ tsehˆ˗eu jeˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ bi gʼeh laˇ nya˗eu nga? Yaw jeˬ ma jeˬ ehˇ haw.

⁹ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ “noeˬ keuˆ”˗eu lehˇ ehˇ˗eu heu naˇ, aˬ dui neh Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ ya dzaw˗euˬ jeˬ˗ahˇ noeˬ keuˆ gaˇ hawˇ˗eu aˬ dui neh mˇ˗euˬ jeˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ bi gʼeh leˇ nga lehˇ noeˬ keuˆ gaˇ ehˇ mawꞈ˗eu meh. Toˆ˗ehˇ noeˬ keuˆ˗eu teu naˇ, aˬ dui˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ noeˬ tsehˆ nya ni caw ba nehˬ˗eu meh. (Dawˬdaˬ 3:5, 6) Yaw jeˬ ma jeˬ heu˗ahˇ shaˇ noeˬ haw sheˇ. Mehˇ nmˇ yaw myaˬ gʼaˬ yawˬ ha˗euˬ nymˇ dahˬ˗euˬ aˇ baˇ gaˇ mˇ duˬ˗euˬ mehˬ shi yuˇ taˬ˗awˇ, pyuˇ pawˬ behˆ laꞈ kʼoeˇ maˬ ehˇ, naˬ gaˬ laꞈ kʼoeˇ maˬ ehˇ, dawˆ ahˇ taˬ˗eu meh. Heu naˇ yawˬ ha˗euˬ nymˇ dahˬ˗ahˇ tiˬ kʼehˬ maˬ taˬ noeˬ mawˇ˗awˇ, aˬ yawꞈ nui ma cawˆ˗eu jeˬ maˬ mˇ ni caw ba nehˬ˗eu meh. Teu gaˇ duˇ ni aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ ngehˬ˗ehˇ noeˬ keuˆ naˇ ngehˬ˗ehˇ aˬ yawꞈ nui kʼahˇ shiˇ˗eu jeˬ˗ehˇ noeˬ tsehˆ laˇ˗eu meh.—Ja ceuˬ 19:13, 14.

10. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ dzaw ngeh aˬ jeˬ jahˇ nya laˇ˗eu nga?

¹⁰ Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui˗ahˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ duˇ ni beh taˬ˗euˬ miˇ neh, aˬ dui aˬ yawꞈ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ deuˬ˗ahˇ dzaw geuꞈ nya˗eu meh. (Aˇdahˬbeh˗eu 1:26) Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ deuˬ˗ahˇ ngehˬ˗ehˇ dzaw naˇ ngehˬ˗ehˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ dzaw geuꞈ nya˗eu lehˇ siˬ laˇ˗eu meh. Yeˬsuˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ deuˬ˗ahˇ maˬ mˇ mawˇ˗eu zahˇ mehˬ˗eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ˗eu Paˬliˬsehˇ deuˬ˗ahˇ dehˬ˗eu meh. Tsawˇ haˬ heu deuˬ naˇ Moˇseˬ˗euˬ zahˇ dawˬ kʼoꞈ dawˬ˗ahˇ ciˇ liˇ cawˇ lawˇ tiˬ hmˬ˗ahˇ neh yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya kʼawꞈ, ‘Zahˇ dawˬ kʼoꞈ dawˬ laꞈ kʼoeˇ mehˬ taˬ˗euˬ huiˬ dui dui˗eu dawˬ deuˬ pyeuꞈ˗eu, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ, gʼawˬ shaˬ gaˬ˗eu jeˬ, yaw sui yaw dawˇ jeˬ, heu deuˬ˗ahˇ maˬ caw teh˗a.’ (Maꞈtehˬ 23:23) Aˬ dui Yuˇdaˆ˗euˬ zahˇ mehˬ˗eu aˬ yuiꞈ heu deuˬ˗ahˇ maˬ dzaw geuꞈ mawꞈ. Aˬ dui zahˇ dawˬ kʼoꞈ dawˬ hawˇ˗eu Jaˇliꞈ zahˇ heu naˇ, Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ deuˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ aˬ jeˬ mehˬ˗eu nga lehˇ shaˇ noeˬ˗eu ma. Heu loꞈ˗ehˇ jahˇ˗eu heu naˇ, aˬ dui˗ahˇ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ heu deuˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ mˇ doˆ nya laˇ ni caw ba nehˬ˗eu meh.—1 Yoˇhaˬ 4:8, 11.

Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ siˬ nya dzehˬ laˇ nya˗eu nga?

11. Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ siˬ nya laˇ deˬ?

¹¹ Nawˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ mehˬ nehˬ beh beh˗euˬ gʼaˬ naˇ aˬ suˇ gʼaˬ˗a? Nawˬ da nawˬ ma laˬ? Teu ngeh nawˬ da nawˬ ma Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ laꞈ kʼoeˇ aˬ jeˬ jeˇ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ ahˇ nga lehˇ bi siˬ˗eu gʼaˇ duˬ, Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ gaˇ kawˆ deuˬ dzawˇ nehˬ˗euˬ tehꞈ˗a. Kʼoeˇ naˇ aˬ yawꞈ nyaꞈ nawˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ neh beh taˬ˗euˬ jeˬ aˬ yawꞈ aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh˗eu Miˬyehˇ pyeuꞈ˗eu lehˇ bi mawˇ laˇ˗eu gaˇ kawˆ mehˬ˗euˬ tehꞈ˗a. Maˬ ngeuˇ naˇ nawˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ Saˇ kiˇ deuˬ mehˬ laˇ gaˇ neh ya siˬ˗euˬ kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Ngeuˇ naˇ, aˬ yawꞈ nawˬ˗ahˇ Aˬ dui mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ laˬ kʼaˬ cehˇ nya lehˇ ehˇ˗eu paˇ dmˬ zmˬ˗awˇ Jaˇliꞈ˗ahˇ gʼoˆ shaw dzehˬ laˇ ni caw ba nehˬ˗euˬ kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Aˬ yawꞈ nawˬ˗ahˇ Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ gaˇ kawˆ deuˬ˗ahˇ zmˬ˗awˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ deuˬ mehˬ nehˬ laꞈ˗euˬ tehꞈ˗a. Kʼoeˇ naˇ Miˬyehˇ neh beh taˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ jiˇ zmˬ˗awˇ ngehˬ keuˆ˗euˬ tehꞈ˗a.b (Neˬhaˬmiˇ 8:8; Gʼaˬkʼehˇ 14:17) Aˬ dui tawˇ neh Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ dzaw daˆ leꞈ nya˗eu nga? Tiˬ kawˆ loꞈ˗ehˇ haw kaˇ˗euˇ.

12-13. Aˬ dui Jaˇliꞈ gui gaˇ neh Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ aˬ jeˬ ya siˬ˗eu nga? Yaw jeˬ ma jeˬ ehˇ haw. (Yeˬlaˬmiˇ 39:15-18) (˗euˬ aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

¹² Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ siˬ nya dzehˬ laˇ ni jahˇ nya˗eu jeˬ naˇ, Jaˇliꞈ gui˗awˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ˗eu heu meh. Tiˬ poˆ na Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ jeˬ jeˇ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ ahˇ˗eu lehˇ dawˇ coe ni ehˇ nehˬ taˬ˗euˬ meh. (Doˆ˗iˇ˗eu 34:6, 7) Ehˇ kʼawꞈ myaˬ tiˬ paˆ naˇ tsawˇ haˬ zaˬ hawˇ˗eu aˬ yawꞈ maꞈ neh mˇ˗euˬ shaˇ˗euˬ jeˬ, noeˬ tsehˆ˗euˬ jeˬ gaˇ kawˆ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ pah mehˬ taˬ˗euˬ meh. Nawˇ gaˇ kawˆ teu deuˬ˗ahˇ ya gui ngeh, teu Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ aˬ jeˬ mehˬ˗eu nga lehˇ shaˇ noeˬ haw.

¹³ Gaˇ kawˆ tiˬ kawˆ˗ahˇ haw ma. Yeˬlaˬmiˇ 38:6-13-ahˇ bawˇlawˇpeh Yeˬlaˬmiˇ˗ahˇ caw ba nehˬ˗euˬ Iˬdiˬyoˇbyaˇ tsawˇ haˬ pyeuꞈ˗eu Eˇbehˆmeˬlehˆ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ ngehˬ keuˆ taˬ˗euˬ meh. Nawˇ gaˇ kawˆ teu˗ahˇ ya gui ngeh Eˇbehˆmeˬlehˆ˗ahˇ dzaw geuꞈ nya˗eu muiˬ˗eu seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ gʼawˬ mya jeˬ˗ahˇ ya mawˇ˗eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, yawˬ ha˗euˬ gʼaˇ duˬ tehꞈ˗ehˇ maˬ shaˇ noeˬ˗eu, nui kʼaˬ ahˇ˗eu, Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ uˬ duˬ tahˬ˗eu cawˬ deuˬ yaw kaˬ gaˬ˗eu nui gaˬ heu deuˬ˗ahˇ ya mawˇ˗eu meh. Kʼoeˇ naˇ aˬ dui gaˇ kawˆ heu˗ahˇ neh Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ aˬ jeˬ jeˇ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ˗ahˇ ya mawˇ˗eu nga? (Yeˬlaˬmiˇ 39:15-18-ahˇ gui.) Yaw jeˬ ma jeˬ, aˬ jeˬ jeˇ˗euˬ Jaˇliꞈ aˇ deuˆ jaˆ˗eu nga? Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗euˬ gaˇ mˇ zaˬ deuˬ˗ahˇ aˇ poeˬ taˬ baw˗eu, tsaˬ˗eu dawˇ˗eu, myaˆ pyawˬ huiˬ nyiˇ maˬ tseˇ˗eu lehˇ bi mawˇ laˇ˗eu. Kʼoeˇ naˇ nawˇ heu kawˆ˗ahˇ neh Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ nui deuˬ˗ahˇ ya mawˇ maˬ siˬ loˇ? Nawˇ Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ aˬ jeˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ ya gui˗eu maˬ kaˬ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ aˬ jeˬ jeˇ˗ahˇ ya mawˇ nga lehˇ shaˇ noeˬ. Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ deuˬ˗ahˇ ya mawˇ ngeh, teu˗euˬ gʼaˇ duˬ guiˬ lahˬ huiˬ˗awˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ ciˬ huiˬ ciˬ mahˇ.

14. Miˬyehˇ neh beh taˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh ya shaˇ noeˬ ya shaˇ sawˇ˗eu nga?

¹⁴ Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ siˬ nya dzehˬ laˇ ni jahˇ nya˗eu nyiˬ jeˬ aˬ yawꞈ jeˬ naˇ, Miˬyehˇ neh beh taˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ˗eu heu meh. (Ja ceuˬ 145:9, 10) Maˇ diˇ naˇ, aˬ dui beh taˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ haw tiˬ haw haw˗awˇ neh tehꞈ˗ehˇ maˬ geuꞈ nya˗a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, tiˬ gʼaˬ na tiˬ ziˇ ziˇ lah ni beh taˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ pyehˆ tseˇ˗eu meh. Ehˇ kʼawꞈ aˬ yawꞈ maꞈ naˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ deuˬ˗ahˇ maˬ dzaw˗eu uˬ taꞈ, Miˬyehˇ jawˇ meh lehˇ jiˇ maˬ ha geuꞈ˗a. Gʼaˬ kʼehˇ Pawˇluˆ Miˬyehˇ neh mˇ taˬ˗euˬ gaˇ˗ahˇ haw˗awˇ “Miˬyehˇ mˬ beh miˇ beh ngeh tiˬ nah neh, maˬ haw mawˇ nya˗eu jeˬ pyeuꞈ˗eu aˬ yawꞈ˗euˬ laꞈ kʼoeˇ ahˇ˗eu baoˬ hawˇ˗eu, aˬ yawꞈ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ Miˬyehˇ pyeuꞈ˗eu gaˇ kawˆ, bya cehˆ ni siˬ duˬ mawˇ duˬ laˇ˗euˬ meh” lehˇ ehˇ˗eu meh. (Loˇmaˆ 1:20) Jaˇliꞈ tiˬ dmˬ˗ahˇ Jaˇliꞈ heu deuˆ˗ahˇ “tseˇ mˇ biˇ paˆ nya˗eu deuˬ Miˬyehˇ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ˗ahˇ haw mawˇ nya meh” lehˇ yuˇ paˇ taˬ˗euˬ meh. Teu miˇ neh aˬ dui beh taˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ haw ngeh Miˬyehˇ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ deuˬ˗ahˇ ya dzaw˗eu gʼaˇ duˬ, tseˇ mˇ biˇ paˆ nya˗eu tiˬ gʼaˬ ya pyeuꞈ˗eu meh.

15. Paˇtaˬ˗liꞈ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya dzehˬ laˇ ni aˬ joˆ˗ehˇ jahˇ˗euˬ nga? Aˬ dui jiˇ teu loꞈ˗ehˇ aˬ joˆ˗ehˇ jahˇ nya˗eu nga? (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

¹⁵ Aˬ dui gʼawˬ mya gʼaˬ meuˬ laꞈ kʼoeˇ jawˇ˗eu miˇ neh beh taˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ yaw kʼaˆ˗ehˇ maˬ ya mawˇ˗a. Toˆ˗ehˇ naˇ aˬ dui beh taˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ neh dzaw geuꞈ nya ngaˇ siˬ laˬ? Kahˇgoˬ miˇ kʼahˬ˗ahˇ˗euˬ meuˬ meuˬ ma pyeuꞈ˗eu Baˬsuˬ˗iˬ meuˬ˗ahˇ jawˇ˗eu Paˇtaˬ˗liꞈ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ haw ma. Aˬ yawꞈ ehˇ˗eu “Ngaˇ iˇ kahˇ˗euˬ pyaˬ kʼahˬ˗ahˇ jawˇ ngeh beh taˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ leh jeh˗awˇ haw˗eu ma. Ngaˇ aˇ mawˇ mawˇ zaˬ deuˬ hawˇ˗eu aˇ jiˇ jiˇ zaˬ deuˬ dzaˇ dzaˬ poˆ gaˇ maˬ ehˇ, bahˬ bahˬ gaˇ maˬ ehˇ, tiˬ kʼehˬ maˬ kaˬ ya mawˇ˗eu ma. Tiˬ poˆ ngaˇ aˇ jiˇ jaˆ guˆ jaˆ meuˬ deuˬ tsehꞈ tsehꞈ˗ehˇ aˇ jiˇ jiˇ zaˬ bi jawˇ˗eu gʼaˇ duˬ bahˬ bahˬ gaˇ ya mawˇ˗euˬ ma.” Ehˇ kʼawꞈ Paˇtaˬ˗liꞈ haw˗eu tehꞈ˗ehˇ haw haw˗ehˇ maˬ jawˇ˗aˬ. Aˬ yawꞈ Beh˗euˬ yaw sahˇ gʼaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ paˇ ehˇ˗eu, “Ngaˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ neh beh taˬ˗euˬ ho zaˬ nga jiˇ yaw huiˬ yaw nyiˇ dawˬ tawˆ luꞈ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ ngehˬ gʼeh nehˬ ngaˇ lehˇ ya siˬ˗euˬ ma. Heu naˇ ngaˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ ngaˬ˗ahˇ ngehˬ gʼeh nehˬ˗awˇ, loˬ˗eu jeˬ jaˆ ni aˬ myah luꞈ ngehˬ gʼeh nehˬ laꞈ meh lehˇ bi jah ziꞈ laꞈ nya.”

16. Yeˬsuˇ˗euˬ aˬ ma Maˬliˇ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya dzehˬ laˇ ni caw ba nehˬ˗eu jeˬ naˇ aˬ jeˬ nga? Aˬ dui aˬ yawꞈ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ dzaw geuꞈ nya˗eu nga? (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

¹⁶ Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ siˬ nya dzehˬ laˇ ni jahˇ nya˗eu smˇ jeˬ aˬ yawꞈ jeˬ naˇ, yawˬ ha neh ya puˬ ya mawˇ˗euˬ jeˬ˗ahˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ˗eu heu neh meh. Yeˬsuˇ˗euˬ aˬ ma Maˬliˇ jiˇ teu loꞈ˗ehˇ jahˇ yaꞈ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ Miˬyehˇ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya˗awˇ ‘Miˬyehˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ gʼawˬ shaˬ gaˬ luꞈ meh.’ (Luˇkaꞈ 1:30) Ehˇ kʼawꞈ aˬ yawꞈ maˬ awˬ˗eu gaˇ pyeuꞈ˗eu Miˬyehˇ˗euˬ Zaˬmaˇ˗ahˇ bi ngehˬ gʼeh˗eu gaˇ za ngeh, Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ˗awˇ nui kʼaˬ tsmˬ ni caw ba nehˬ˗euˬ meh. Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗ahˇ mˬ taˆ gʼaˬ kʼehˇ Gaˬbeˬlaˇ hawˇ˗eu aˬ yawꞈ˗euˬ yuiꞈ nyiˇ pyeuꞈ˗eu Eˇliˇsaˬbehˆ˗ahˇ neh tiˬ tiˆ caw ba nehˬ˗euˬ meh. Teu gaˇ neh naˇ Maˬliˇ yawˬ ha neh ya puˬ ya mawˇ˗euˬ jeˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya dzehˬ laˇ ni aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ nga lehˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ baoˬ, gʼawˬ shaˬ gaˬ˗eu jeˬ, myaˆ pyawˬ huiˬ nyiˇ maˬ tseˇ˗eu jeˬ˗ahˇ ya siˬ˗awˇ, Yeˬhawˇbaˬ naˇ teˬ˗eu nyiˇ˗eu tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ nui ma ahˇ˗eu lehˇ jiˇ ya siˬ˗euˬ meh. (Luˇkaꞈ 1:46-55) Maˬliˇ Yeˬhawˇbaˬ neh caw ba nehˬ laꞈ˗euˬ jeˬ˗ahˇ aˇ poeˬ taˬ baw˗awˇ guiˬ lahˬ huiˬ˗eu loꞈ˗ehˇ duˇ ni, aˬ dui jiˇ Yeˬhawˇbaˬ “kʼaˇ loˬ ngeh” caw ba nehˬ laꞈ˗eu miˇ neh guiˬ lahˬ huiˬ˗eu ma. (Heˬbyehˇ 4:16) Caw ba nehˬ laꞈ˗eu jeˬ˗ahˇ za ngeh aˬ dui yawˬ ha˗ahˇ heu loꞈ˗ehˇ naˇ haˬ. ‘Gaˇ kawˆ heu naˇ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ ngaˬ˗ahˇ aˬ jeˬ bi siˬ laꞈ nga? Kʼoeˇ naˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ aˬ jeˬ jeˇ˗ahˇ bi mawˇ laˇ˗eu nga?’

Aˬ dui dzaw˗eu jeˬ˗ahˇ tiˬ jawˇ˗iˬ maˬ naˬ leˇ

17-18. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ tiˬ jawˇ˗iˬ maˬ dzaw jiˇ nya˗a lehˇ aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ nya˗eu nga?

¹⁷ Miˇ shuiꞈ˗ahˇ aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ aˬ jeˬ jeˇ paˇ ya dzaw nga siˬ lehˇ shaˇ noeˬ haw sheˇ. Teu ngeh aˬ dui Miˬyehˇ aˬ dui˗ahˇ aˬ jeˬ jeˇ bi mˇ˗eu lehˇ pah mehˬ taˬ˗euˬ sahˬ boꞈ paˇ yoˆ yaw shuiꞈ za˗eu meh. (Pah mehˬ˗eu 20:12) Aˬ dui Miˬyehˇ neh beh taˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ nymˬ˗mˇ naˆ maˬ tseˇ ya siˬ ya mawˇ duˬ˗eu meh. (Iˇsaˬyaˇ 11:6-9) Kʼoeˇ naˇ aˬ dui yawˬ ha gaˬ˗eu shiˇ dzeuˇ˗euˬ deuˬ˗ahˇ paˇ ya mawˇ kʼoꞈ˗eu uˬ taꞈ, tiˬ nah saˇ˗i tiˬ nah byah kuꞈ laˇ˗eu miˇ neh, heu loꞈ˗ehˇ yaw shuiꞈ shuiꞈ lehˇ gʼeh˗eu ya puˬ ya mawˇ˗eu jeˬ heu deuˬ naˇ, aˬ dui˗ahˇ mˬ taˆ Aˬda Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ paˇ bi siˬ nya dzehˬ laˇ˗eu meh.

¹⁸ Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ dzaw˗eu tiˬ jawˇ˗iˬ maˬ naˬ leˇ. Yeˬhawˇbaˬ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ˗eu miˇ neh, aˬ yawꞈ˗euˬ “zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ˗ahˇ aˬ dui maˬ noeˬ miˇ coeˇ˗a.” (Ja ceuˬ 90:2; 147:5) Aˬ dui ‘aˬ yawꞈ neh mˇ˗euˬ gaˇ˗ahˇ aˇ dahˬ beh gaˇ neh aˇ saˬ saˬ gaˇ keuˆ ni maˬ siˬ duˬ jiˇ nya˗a.’ (Dawˬtsoˆ 3:11) Teu miˇ neh aˬ dui yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ laꞈ kʼoeˇ jawˇ laꞈ˗euˬ aˇ myah ni kʼawˆ laˇ˗euˬ maˬ kaˬ, kʼaˇ gʼeh nya gaˇ neh aˬ dui˗ahˇ gaˬ˗eu mˬ taˆ Aˬda Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ siˬ nya dzehˬ laˇ ni dzaw geuꞈ gʼeh kaˇ˗euˇ.