“Yaw tsaˬ yaw dawˇ˗euˬ Miˬyehˇ” aˬ yawꞈ neh noeˬ taˬ˗euˬ jeˬ aˬ myah luꞈ bi pyeuꞈ laˇ

1. Ja ceuˬ 31:2-5-ahˇ haw ngeh, aˬ dui aˬ jeˬ miˇ neh Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ nui ma taˬ nya˗eu nga?

Aˬ dui jaˬ myawꞈ mehˇ shuiˇ gaˇ kawˆ hawˇ˗eu saˇ jaˇ puiˬ˗eu jeˬ tehꞈ˗ehˇ byah˗eu Saˬdaˬ˗euˬ miˇ tsaˬ˗ahˇ yaw dehꞈ dehꞈ luꞈ˗eu ma. Teu miˇ neh tiˬ gʼaˬ gʼaˬ˗ahˇ nui ma taˬ˗eu lehˇ ehˇ˗eu heu naˇ yaw shaˬ meh. Jeˬ gaꞈ jeˬ ka mˇ˗eu deuˬ jiˇ tiˬ gʼaˬ tiˇ gʼaˬ myawꞈ dzaˬ shuiˇ dzaˬ˗eu tehꞈ meh. Myawˬ ahˬ˗eu deuˬ jiˇ maˬ ngeuˇ gaˇ keuˆ ni myawꞈ myawꞈ˗ehˇ ahˬ dzaˬ ka dzaˬ luꞈ˗eu meh. Tiˬ deuˬ na˗aˬ, gʼoeˇ˗eu cawˬ deuˬ jiˇ ehˇ taˬ˗euˬ loꞈ˗ehˇ maˬ jaˆ nya lehˇ noeˬ˗eu meh. Ehˇ kʼawꞈ aˬ dui naˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ aˬ myah luꞈ nui ma taˬ nya meh lehˇ siˬ nya˗eu miˇ neh laˬ kʼaˬ cehˇ dui dui miˇ˗a. Aˬ yawꞈ naˇ, ‘yaw tsaˬ yaw dawˇ˗euˬ Miˬyehˇ’ pyeuꞈ meh. (Ja ceuˬ 31:2-5-ahˇ gui.) Yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ heu naˇ, Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ aˇ yeˇ huiˬ˗eu seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ pyeuꞈ meh. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ neh kʼaˇ ngehˬ kʼaˇ mˇ˗eu jeˬ˗ahˇ nui ma taˬ nya˗awˇ jah nya meh.

2. Aˬ dui heu kawˆ laꞈ kʼoeˇ aˬ jeˬ jeˇ˗euˬ gaˇ kawˆ ja sawˇ nga?

² Heu kawˆ laꞈ kʼoeˇ aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ nui ma gʼawˇ mawˇ dawˬ tawˆ luꞈ aˬ jeˬ miˇ neh nui ma taˬ nya nga leˇ haw ma. Jiˇ naˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ˗euˬ Miˬyehˇ Saˬdaˬ˗euˬ haiˬ˗eu miˇ tsaˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ laˆ cawˆ˗eu nga lehˇ haw˗awˇ, Miˬyehˇ aˬ yawꞈ neh noeˬ taˬ˗euˬ jeˬ bi byah laˇ˗eu gʼaˇ duˬ nymˬ˗mˇ aˬ jeˬ jahˇ luꞈ˗eu nga? lehˇ jiˇ haw ma. Gaˇ kawˆ heu˗ahˇ ja sawˇ˗eu heu naˇ, aˬ dui˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ˗eu yaw tsaˬ yaw dawˇ gaˇ kawˆ˗ahˇ kʼaˬ duˬ ni bi dzawˇ gaˬ peuˬ laˇ˗eu meh.

Aˬ dui aˬ jeˬ miˇ neh yaw tsaˬ yaw dawˇ˗euˬ Miˬyehˇ˗ahˇ nui ma taˬ nya nga?

3. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ nui ma gʼawˇ mawˇ dawˬ tawˆ luꞈ aˬ jeˬ miˇ neh nui ma taˬ nya˗eu nga?

³ Yeˬhawˇbaˬ naˇ, Beh˗euˬ yaw sahˇ pyeuꞈ˗eu miˇ neh aˬ dui nui ma taˬ nya. Miˬyehˇ naˇ miˇ tsaˬ tahˬ kʼawˇ beh˗awˇ, kʼaˇ dehꞈ kʼaˇ jawˇ˗eu yawˬ jeˬ na luꞈ˗ahˇ jiˇ beh˗euˬ meh. (Aˇdahˬbeh˗eu 1:1; Ja ceuˬ 36:9; Pah mehˬ˗eu 4:11) Kʼaˇ dehꞈ kʼaˇ jawˇ˗eu jeˬ dawˬ tawˆ luꞈ Miˬyehˇ baˬ da neh dehꞈ nya˗eu meh. Dehꞈ˗eu jeˬ dawˬ tawˆ luꞈ dehꞈ nya jawˇ nya ni uˬ jeˬ jaˬ lehˇ maˬ ehˇ, kʼaˇ loˬ˗eu jeˬ dawˬ tawˆ luꞈ beh nehˬ taˬ˗euˬ meh. Boeˬ boeˬ luˆ luˆ laꞈ kʼoeˇ kʼaˇ jaˆ˗eu yawˬ jeˬ na luꞈ Miˬyehˇ˗euˬ aˬ laꞈ laꞈ kʼoeˇ jaˆ meh. Kʼoeˇ naˇ teu loꞈ˗ehˇ aˬ myah luꞈ pyeuꞈ gʼeh˗eu meh. Teu miˇ neh aˬ dui nymˬ˗mˇ hawˇ˗eu mehˬ hu paw˗euˬ dehꞈ ziˇ nui gahˇ ahˇ dui dui˗awˇ, baoˬ huiˬ dui dui˗eu Beh˗euˬ yaw sahˇ gʼaˬ˗euˬ aˬ laꞈ laꞈ kʼoeˇ aˬ nehˬ nya meh.

4. Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui˗ahˇ gaˬ˗eu lehˇ aˬ dui aˬ joˆ˗ehˇ siˬ nya˗eu nga?

⁴ Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui˗ahˇ gaˬ˗eu miˇ neh aˬ dui aˬ yawꞈ˗ahˇ nui ma taˬ nya. Miˬyehˇ tsawˇ haˬ zaˬ˗ahˇ beh˗euˬ heu naˇ, aˬ dui˗ahˇ dehꞈ˗eu jeˬ pyeuꞈ˗eu laꞈ sawˬ heu biꞈ nehˬ mawꞈ˗eu miˇ neh meh. Miˬyehˇ aˬ yawꞈ neh noeˬ taˬ˗euˬ gaˇ kawˆ heu nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ, “aˬ dui maꞈ˗euˬ aˇ gʼehˇ˗ahˇ duˇ˗eu tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ˗ahˇ beh kaˇ˗euˇ” lehˇ ehˇ˗eu meh. (Aˇdahˬbeh˗eu 1:26) Miˬyehˇ tsawˇ haˬ zaˬ˗ahˇ yawˬ ha naꞈ˗i noeˬ tsehˆ nya ni beh nehˬ˗awˇ, tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ bi jawˇ˗eu gʼaˇ duˬ muiˬ dui dui˗eu miˇ tsaˬ tahˬ kʼawˇ jiˇ beh nehˬ taˬ˗euˬ meh. (Ja ceuˬ 115:16) Miˬyehˇ Aˬdaˬ hawˇ˗eu Eˇbaˆ˗ahˇ nui ma cehˇ tahˬ tahˬ dui dui laˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu gaˇ biꞈ nehˬ˗euˬ meh. Teu naˇ miˇ tsaˬ heu siˬ˗ahˇ muiˬ dui dui˗eu Baˬlaˬdiˇsuˆ pyeuꞈ laˇ ni mˇ pyeuꞈ gʼeh˗eu heu meh. (Aˇdahˬbeh˗eu 1:28; 2:15) Miˬyehˇ aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ miˇ tsaˬ kʼoeˇ taˆ kʼaˇ dehꞈ kʼaˇ jaˆ˗eu yawˬ jeˬ na luꞈ˗ahˇ tiˬ byah tiˬ loꞈ zmˬ˗eu aˬ kawˬ˗aˬ biꞈ nehˬ˗euˬ meh. Heu deuˬ dawˬ tawˆ luꞈ˗ahˇ haw ngeh, “aˬ yawꞈ gaˬ˗eu jeˬ maˬ byoˆ˗iˇ˗eu” lehˇ maˇ jawˆ ni siˬ laˇ mawˇ laˇ˗eu meh.—Ja ceuˬ 103:17.

5. (a) Aˬdaˬ hawˇ˗eu Eˇbaˆ puiˬ˗euˬ kʼawꞈ Yeˬhawˇbaˬ miˇ tsaˬ tahˬ kʼawˇ beh˗euˬ jeˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ aˬ joˆ˗ehˇ ehˇ taˬ˗euˬ loꞈ˗ehˇ jaˆ˗eu nga? (b) Yeˬhawˇbaˬ aˬ jeˬ jeˇ˗euˬ saˇ jaˇ dawˬ bi byah laˇ˗euˬ nga? (“Miˬyehˇ neh ehˇ taˬ˗euˬ jeˬ aˬ myah luꞈ maˇ diˇ pyeuꞈ laˇ” lehˇ ehˇ˗eu oeˬ coeˇ oeˬ bawˬ˗ahˇ haw.)

⁵ Yeˬhawˇbaˬ ehˇ taˬ˗euˬ loꞈ˗ehˇ aˬ myah luꞈ jaˆ˗eu miˇ neh aˬ dui aˬ yawꞈ˗ahˇ nui ma taˬ nya. Yeˬhawˇbaˬ “Miˇ tsaˬ˗ahˇ yawꞈ ngehꞈ˗ehˇ beh taˬ˗euˬ maˬ ngeuˇ˗ehˇ, tsawˇ haˬ bi jawˇ˗eu gʼaˇ duˬ beh˗euˬ meh.” (Iˇsaˬyaˇ 45:18, 19) Aˬdaˬ hawˇ˗eu Eˇbaˆ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ puiˬ˗euˬ miˇ neh ya shiˇ˗eu meh. Teu miˇ neh Yeˬhawˇbaˬ neh noeˬ taˬ˗euˬ jeˬ maˬ paˇ pyeuꞈ leˇ nya˗euˬ gaˇ duˇ˗eu meh. Ehˇ kʼawꞈ tiˬ gʼaˬ˗iˬ tiˬ jeˬ˗iˬ Miˬyehˇ neh noeˬ taˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ maˬ laˆ tsoeˬ nya˗a. Miˬyehˇ aˬ yawꞈ neh noeˬ taˬ˗euˬ jeˬ maˇ diˇ mˇ byah˗eu yaw duˬ baw meh. (Iˇsaˬyaˇ 46:10, 11) Miˬyehˇ miˇ tsaˬ heu siˬ kʼoeˇ taˆ aˬ yawꞈ˗ahˇ gaˬ˗awˇ ehˇ dawˬ naˇ haˬ˗eu tsawˇ haˬ deuˬ neh bi byah mawꞈ˗eu meh. Miˬyehˇ aˬ yawꞈ neh noeˬ taˬ˗euˬ gaˇ kawˆ heu maˬ noeˬ paˇ˗aˬ. Teu baˬ da neh Yeˬhawˇbaˬ Aˬdaˬ hawˇ˗eu Eˇbaˆ˗ahˇ zaˬ bi bawˬ˗awˇ aˬ yawꞈ˗euˬ Zaˬmaˇ Yeˬsuˇ˗ahˇ jiˇ Aˬdaˬ˗euˬ zaˬ deuˬ uˆ deuˬ˗ahˇ ka kʼoꞈ˗awˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ˗eu jeˬ bi za˗eu gʼaˇ duˬ, bi kamˇ shiˇ le˗euˬ meh.—Yoˇhaˬ 3:16.

Yaw tsaˬ yaw dawˇ˗euˬ Miˬyehˇ aˬ yawꞈ neh noeˬ taˬ˗euˬ jeˬ aˬ myah luꞈ bi pyeuꞈ laˇ

6. Eˬdeˬ yaˇ kamˇ˗ahˇ puiˬ˗euˬ gaˇ kawˆ doˆ laˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ maˬ keuˆ laˇ mi naˆ˗ehˇ aˬ jeˬ˗euˬ gaˇ kawˆ ehˇ taˬ˗euˬ nga?

⁶ Aˬdaˬ hawˇ˗eu Eˇbaˆ˗ahˇ, Miˬyehˇ˗ahˇ bi puiˬ˗euˬ gʼaˬ naˇ “aˇ hu ba˗euˬ aˇ lawˇ kʼoeˇ mawˇ pyeuꞈ˗eu, Nehꞈ sahˬ paˬ hawˇ˗eu nehꞈ Saˬdaˬ” lehˇ kuˇ˗eu meh.a (Pah mehˬ˗eu 12:9; Aˇdahˬbeh˗eu 3:4, 5; Yoˇhaˬ 8:44) Yeˬhawˇbaˬ maˬ keuˆ laˇ mi naˆ˗ehˇ Saˬdaˬ bi laˆ cawˆ meh ehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. (Aˇdahˬbeh˗eu 3:15) Ehˇ kʼawꞈ laˆ cawˆ˗eu aˇ yamˬ teu maˬ keuˆ le˗euˬ siˬ kʼoeˇ, tsawˇ haˬ gʼawˬ mya ni Saˬdaˬ˗euˬ mehˬ nah caw teh iˇ˗awˇ, Saˬdaˬ loꞈ˗ehˇ yaw haiˬ yaw doeˇ jeˬ mˇ˗eu meh. Toˆ˗ehˇ gʼeh kʼawꞈ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ saˇ jaˇ ziꞈ˗eu deu jiˇ gʼawˬ mya gʼaˬ jawˇ˗eu meh.

7. Saˬdaˬ˗euˬ mehˬ nah caw teh˗eu deuˬ naˇ, aˬ suˇ suˇ nga? Aˬ yawꞈ maꞈ aˇ saˬ aˬ joˆ˗ehˇ ya saˬ˗eu nga?

⁷ Saˬdaˬ mehˬ nah caw teh˗eu deuˬ laꞈ kʼoeˇ puiˬ˗eu mˬ taˆ gʼaˬ kʼehˇ deuˬ hawˇ˗eu tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ jiˇ keuˬ˗eu meh. Aˬ yawꞈ maꞈ Miˬyehˇ neh noeˬ taˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ laˆ tsoeˬ˗eu miˇ neh, Saˬdaˬ˗euˬ zaˬ deuˬ uˆ deuˬ pyeuꞈ iˇ˗euˬ meh. Yeˬhawˇbaˬ neh nah paˇ paˇ taˬ˗euˬ aˇ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh Saˬdaˬ hawˇ˗eu aˬ yawꞈ˗euˬ mehˬ nah caw teh˗eu deuˬ bi laˆ cawˆ jiˇ meh.—Daˬyeˬlaˇ 2:44; Loˇmaˆ 16:20.

8. Yeˬsuˇ 1914 kʼoꞈ˗ahˇ aˬ jeˬ jahˇ˗euˬ nga? (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

⁸ Miˬyehˇ Saˬdaˬ hawˇ˗eu Saˬdaˬ paw pyawˬ˗eu deuˬ˗ahˇ maˇ diˇ laˆ cawˆ mawꞈ˗eu lehˇ bi siˬ laˇ˗eu aˬ jeˬ jeˇ saˇ kiˇ jaˆ˗eu nga? 1914 kʼoꞈ˗ahˇ, Yeˬsuˇ Saˬdaˬ hawˇ˗eu maˬ muiˬ˗eu mˬ taˆ gʼaˬ kʼehˇ deuˬ nehˬ˗ehˇ guiˇ deuˆ˗awˇ, aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ miˇ tsaˬ kʼoeˇ taˆ teh ka leꞈ˗euˬ meh. (Pah mehˬ˗eu 12:7-9) Guiˇ teu poˆ mˬ taˆ deuˆ˗euˬ kʼawꞈ ni, miˇ tsaˬ kʼoeˇ taˆ jawˇ˗eu tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ jiˇ deuˬ˗eu meh. Jaˇliꞈ˗ahˇ “miˇ tsaˬ hawˇ˗eu iˬ ma laˆ shaˆ naw nyaꞈ aˇ naˆ ni noeˬ shaˬ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Nehꞈ sahˬ paˬ naw nyaꞈ jawˇ gaˇ zaꞈ ka keuˆ le˗awˇ, aˬ yawꞈ gʼaˇ duˬ aˇ yamˬ ui cuiˆ maˬ ngeuˇ naˇ maˬ paˇ jaˆ meh lehˇ siˬ nya˗eu miˇ neh, nui ma pehˇ dui dui˗eu meh” lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. (Pah mehˬ˗eu 12:12) 1914 kʼoꞈ˗ahˇ neh taꞈ naˇ, Saˬdaˬ miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ˗ahˇ mawˬ dziˇ taˬ˗euˬ miˇ neh gaˇ kawˆ deuˬ yaw beh naˆ maˬ tseˇ paˇ doeˇ dzehˬ laˇ˗euˬ meh. ‘Miˇ tsaˬ aˇ naˆ ni noeˬ shaˬ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga.’ Ehˇ kʼawꞈ gʼawˬ myahˇ maˬ gʼeh˗ehˇ Yeˬsuˇ guiˇ deuˆ˗eu “gʼaˬ leˇ” tsehˆ tsehˆ˗eu meh. Saˬdaˬ miˇ tsaˬ kʼoeˇ taˆ uˆ lahˇ˗eu gʼaˬ maˬ paˇ ya geuꞈ meh. Aˬ yawꞈ paw pyawˬ˗eu deuˬ jiˇ bi laˆ cawˆ meh. (Pah mehˬ˗eu 6:2) Yeˬsuˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ tsawˇ myahˇ aˬ myah luꞈ muiˬ ni shawˇ ni jahˇ˗eu meh. (Ja ceuˬ 45:4-6) Uˬ duˬ duˬ leˇ ngeh tsawˇ haˬ deuˬ Yeˬhawˇbaˬ naˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ˗euˬ Miˬyehˇ pyeuꞈ nga lehˇ ya siˬ meh.—Yeˬsaˬgeˬlaˇ 38:23.

World War I: U.S. National Archives photo; bomb: USAF photo; pandemic: blvdone/stock.adobe.com; riot: inhauscreative/E+ via Getty Images

Yaw tsaˬ yaw dawˇ˗euˬ Miˬyehˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ˗ahˇ gaˬ˗eu deuˬ˗ahˇ laˆ uiˬ

9. Nymˬ˗mˇ iˬ nah Yeˬhawˇbaˬ aˬ suˇ suˇ gʼaˬ˗ahˇ laˆ uiˬ luꞈ˗eu nga?

⁹ Nymˬ˗mˇ Yeˬhawˇbaˬ “mˬ˗euˬ kʼoeˇ taˆ hawˇ˗eu miˇ tsaˬ˗euˬ kʼoeˇ taˆ kʼaˇ jawˇ kʼaˇ jaˆ˗eu jeˬ dawˬ tawˆ luꞈ, Ka li˗euˬ laꞈ kʼoeˇ tehꞈ˗ehˇ bi gawꞈ bi bawˆ laˇ˗eu” gʼaˇ duˬ laˆ uiˬ luꞈ˗eu meh. (Eˇpeˇsu 1:10, Yaw shawˇ Yehˇ boꞈ 2018) “Mˬ˗euˬ kʼoeˇ taˆ. . . kʼaˇ jawˇ kʼaˇ jaˆ˗eu jeˬ” heu naˇ, mˬ kʼoeˇ taˆ Yeˬsuˇ nehˬ˗ehˇ ya uˆ lahˇ leˇ˗eu Yeˬhawˇbaˬ neh tseˇ doˆ˗euˬ deuˬ˗ahˇ ehˇ mawꞈ˗eu meh. “Miˇ tsaˬ˗euˬ kʼoeˇ taˆ kʼaˇ jawˇ kʼaˇ jaˆ˗eu jeˬ” heu naˇ, miˇ tsaˬ Baˬlaˬdiˇsuˆ˗ahˇ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ ya dehꞈ gʼeh˗eu deuˬ˗ahˇ ehˇ mawꞈ˗eu meh. Miˬyehˇ˗euˬ gaˇ mˇ zaˬ heu deuˬ naˇ, Saˬdaˬ jaˬ myawꞈ mehˇ shuiˇ pyeuꞈ˗eu gaˇ kawˆ pah mehˬ˗awˇ, nui ma sui˗eu dawˇ˗eu deuˬ˗ahˇ yaw tsaˬ yaw dawˇ gaˇ kawˆ mehˬ nehˬ˗eu leh jeh˗eu meh.

10. Yeˬhawˇbaˬ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ zahˇ kʼawꞈ˗euˬ mehˬ bahˬ˗eu jeˬ˗ahˇ yahˇ ya˗eu gʼaˇ duˬ aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ luꞈ˗eu nga? (Pah mehˬ˗eu 14:6, 7)

¹⁰ Yeˬhawˇbaˬ miˇ tsaˬ tahˬ kʼawˇ heu doe ni tsaꞈ gaˬ˗eu jeˬ˗ahˇ zmˬ˗awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ˗ahˇ gaˬ˗eu deuˬ˗ahˇ laˆ uiˬ luꞈ˗eu meh. Miˇ tsaˬ kʼoeˇ taˆ heu naˆ naˆ˗ehˇ huiˬ˗eu tsaꞈ gaˬ˗eu gaˇ tiˬ jawˇ˗iˬ maˬ jaˆ laꞈ haw˗aˬ siˬ. (Pah mehˬ˗eu 14:6, 7-ahˇ gui.) Yeˬhawˇbaˬ tsawˇ haˬ zaˬ˗ahˇ zmˬ˗awˇ guiˬ lahˬ dawˬ bi tsaꞈ gaˬ˗eu nmˇ ngeuˇ kʼawꞈ, mˬ taˆ gʼaˬ kʼehˇ deuˬ jiˇ nui ma sui˗eu dawˇ˗eu deuˬ Ka li zaˬ aˇ muˇ laꞈ kʼoeˇ ahˇ laˇ ni caw ba luꞈ˗eu meh. Miˇ tsaˬ tahˬ kʼawˇ doe ni mˇ luꞈ˗eu tsaꞈ gaˬ˗eu gaˇ heu naˇ, Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗eu jaˬ myawꞈ mehˇ shuiˇ deuˬ˗ahˇ pyehˬ kawˬ˗eu gʼaˇ duˬ, Saˬdaˬ zmˬ˗eu zahˇ kʼawꞈ pyeuꞈ˗eu Baˬbuˇloˬ˗euˬ mehˬ bahˬ˗eu jeˬ˗ahˇ pah byaˬ˗eu meh. (Pah mehˬ˗eu 18:2, 4) Gʼawˬ myahˇ maˬ gʼeh˗ehˇ zahˇ kʼawꞈ deuˬ bi laˆ cawˆ jiˇ˗awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ˗euˬ Miˬyehˇ aˬ yawꞈ za geuˇ˗eu ciˬ huiˬ ciˬ mahˇ˗eu jeˬ˗ahˇ tiˬ byah tiˬ loꞈ za˗eu meh.—Pah mehˬ˗eu 17:16.

11. Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ maˇ diˇ uˬ duˬ tahˬ˗eu deuˬ naˇ, aˬ geu deuˬ pyeuꞈ˗eu lehˇ aˬ dui aˬ joˆ˗ehˇ siˬ nya˗eu nga?

¹¹ Yeˬhawˇbaˬ miˇ tsaˬ kʼoeˇ taˆ˗euˬ tsawˇ jeuˬ tsawˇ ca deuˬ laꞈ kʼoeˇ neh yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ˗ahˇ gaˬ˗eu deuˬ˗ahˇ laˆ uiˬ˗eu meh. (Pah mehˬ˗eu 7:9, 10) Tsawˇ haˬ heu deuˬ “laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu guiˬ lahˬ dawˬ”˗ahˇ ya gaˬ ngeh, heu naˇ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ pyeuꞈ˗eu lehˇ siˬ nya˗awˇ, Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ mˇ zaˬ tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ laˇ mawꞈ˗eu meh. (Maˬkuˆ 13:10) Nymˬ˗mˇ iˬ nah Yeˬhawˇbaˬ ha geuꞈ˗eu jeˬ˗ehˇ uˬ duˬ tahˬ luꞈ˗eu deuˬ naˇ, aˬ geu deuˬ pyeuꞈ˗eu lehˇ maˇ jawˆ ni mawˇ laˇ luꞈ˗eu meh. Bawˇlawˇpeh Maˬlaˬkiˇ gaˇ kawˆ heu nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ, “Yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ hawˇ˗eu maˬ tsaˬ maˬ dawˇ˗eu tsawˇ haˬ aˬ joˆ˗ehˇ beu gaˇ˗eu gaˇ kawˆ hawˇ˗eu, ngaˬ˗euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ˗eu tsawˇ haˬ hawˇ˗eu maˬ naˇ haˬ˗eu tsawˇ haˬ aˬ joˆ˗ehˇ paˆ gaˇ˗eu gaˇ kawˆ, ngaˬ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ tiˬ poˆ paˇ ya mawˇ duˬ tehꞈ˗a” lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. (Maˬlaˬkiˇ 3:18) Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ mˇ zaˬ deuˬ naˇ, aˬ yawꞈ maꞈ˗euˬ dehꞈ jeˬ dehꞈ kawˆ hawˇ˗eu tsaꞈ gaˬ˗eu gaˇ heu neh yaw tsaˬ yaw dawˇ˗euˬ Miˬyehˇ˗ahˇ uˬ duˬ tahˬ luꞈ˗eu lehˇ mawˇ luꞈ˗eu meh.

12. Tsaꞈ gaˬ˗eu gaˇ heu naˇ Yeˬhawˇbaˬ neh noeˬ taˬ˗euˬ jeˬ byah laˇ ni aˬ joˆ˗ehˇ caw ba˗eu nga?

¹² Aˬ dui “Miˬyehˇ Miˇkʼahˬ gaˇ kawˆ laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu guiˬ lahˬ dawˬ” tsaꞈ gaˬ ngeh Yeˬsuˇ˗euˬ dawˬ˗ahˇ naˇ haˬ luꞈ˗eu jeˬ pyeuꞈ˗awˇ, maˬ keuˆ laˇ miˇ ehˇ taˬ˗euˬ dawˬ byah laˇ ni jiˇ mˇ luꞈ˗eu jeˬ pyeuꞈ meh. (Maꞈtehˬ 24:14; 28:18-20) Tsaꞈ gaˬ˗eu gaˇ heu naˇ, miˇ kʼahˬ doe ni˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ Yeˬsuˇ˗euˬ zaˬ lahˇ pyeuꞈ laˇ ni hawˇ˗eu yaw tsaˬ yaw dawˇ˗euˬ Miˬyehˇ˗ahˇ aˬ myah luꞈ uˬ duˬ tahˬ gʼeh nya ni caw ba nehˬ˗eu jeˬ pyeuꞈ meh. Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ neh noeˬ taˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ mˇ byah˗eu gʼaˇ duˬ, aˬ dui˗ahˇ zmˬ nehˬ laꞈ˗euˬ heu naˇ, guiˬ lahˬ aˇ naˆ ni huiˬ paˬ˗ehˇ gʼeh nga?

Mehˬ hu paw˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ nui kʼaˬ tsmˬ˗eu laꞈ kʼoeˇ haw

13. Saˬdaˬ kʼaˆ tiˬ paˆ aˬ geu deuˬ˗ahˇ mawˬ dziˇ taˬ˗euˬ nga? Aˬ jeˬ miˇ neh?

¹³ Saˬdaˬ aˬ yawꞈ˗euˬ haiˬ miˇ tsaˬ bi laˆ cawˆ˗eu keuˆ laˇ ngeh, “aˬ yawꞈ gʼaˇ duˬ aˇ yamˬ ui cuiˆ maˬ ngeuˇ naˇ maˬ paˇ jaˆ meh lehˇ siˬ nya˗eu miˇ neh” nui ma pehˇ dui dui˗eu meh. (Pah mehˬ˗eu 12:12, 13) Saˬdaˬ kʼaˆ tiˬ paˆ naˇ, “Miˬyehˇ ehˇ dawˬ naˇ haˬ˗awˇ, Yeˬsuˇ˗ahˇ saˇ jaˇ ziꞈ˗eu” tseˇ doˆ taˬ˗euˬ deuˬ˗ahˇ mawˬ dziˇ taˬ˗euˬ meh. (Pah mehˬ˗eu 12:17; 14:12) Teu naˆ tehꞈ˗ehˇ maˬ gʼaˬ ni Saˬdaˬ aˇ muˇ heu muˇ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ˗eu tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ maˬ ehˇ, aˬ yawꞈ maꞈ mˇ luꞈ˗eu gaˇ deuˬ˗ahˇ maˬ ehˇ, mawˬ dziˇ taˬ˗euˬ meh.

14. Saˬdaˬ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ deuˆ laˇ ngeh aˬ jeˬ pyeuꞈ laˇ˗eu nga? (Sahˬ boꞈ baˆ kʼoˆ˗euˬ aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

¹⁴ Zahˇ kʼawꞈ deuˬ bi laˆ cawˆ jiˇ ngeh, Saˬdaˬ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ uiˬ leˇ˗awˇ, Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ deuˆ laˇ˗eu meh. Gaˇ kawˆ teu pyeuꞈ laˇ ngeh Aˬmaˬgeˬdoˬ guiˇ dahˬ beh laˇ˗eu meh. (Pah mehˬ˗eu 16:13, 14, 16) Yeˬsuˇ hawˇ˗eu aˬ yawꞈ˗euˬ mˬ taˆ guiˇ maꞈ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ caw ba le˗awˇ, Saˬdaˬ˗euˬ miˇ tsaˬ˗ahˇ laˆ luˬ laˆ sehˇ jiˇ˗eu meh. (Pah mehˬ˗eu 19:19-21) Yaw haiˬ yaw doeˇ deuˬ hawˇ˗eu jaˬ myawꞈ mehˇ shuiˇ deuˬ˗ahˇ jiˇ laˆ byoˆ tsehˆ tsehˆ dzeh˗eu meh. (Pah mehˬ˗eu 21:8) Tsawˇ haˬ yawˬ gʼaˬ na luꞈ Yeˬhawˇbaˬ aˬ myah luꞈ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ ngehˬ˗awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ mˇ˗eu lehˇ ya siˬ meh.

15. Aˬ dui mehˬ hu paw˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ nui kʼaˬ tsmˬ˗eu laꞈ kʼoeˇ aˬ joˆ˗ehˇ haw nya˗eu nga? (Iˇsaˬyaˇ 65:16, 17) (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

¹⁵ Nymˬ˗mˇ iˬ nah miˇ tsaˬ kʼoeˇ taˆ maˬ tsaˬ maˬ dzoeˇ leˇ˗eu jeˬ gaˇ hu naˆ maˬ tseˇ myaˬ laˇ taˬ˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ Saˇ kiˇ deuˬ naˇ, Yeˬhawˇbaˬ caw ba˗eu miˇ neh mehˬ bawˬ gm gm˗ehˇ dehꞈ nya˗eu meh. Yeˬhawˇbaˬ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ˗ahˇ gaˬ˗eu deuˬ˗ahˇ aˬ yawꞈ˗euˬ nymˇ jiˇ laꞈ kʼoeˇ kuˇ laꞈ luꞈ˗eu meh. Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ hawˇ˗eu aˬ yawꞈ maꞈ mˇ luꞈ˗eu gaˇ˗ahˇ guiˬ lahˬ biꞈ gaˇ laˆ tsoeˬ nya˗eu tiˬ jeˬ˗iˬ maˬ jaˆ˗a. (Iˇsaˬyaˇ 65:16, 17-ahˇ gui.) Aˬ dui mehˬ hu paw˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ nui kʼaˬ tsmˬ˗eu laꞈ kʼoeˇ haw nya meh. Loˇmaˆ 8:38, 39 laꞈ kʼoeˇ˗euˬ gʼaˬ kʼehˇ Pawˇluˆ˗euˬ dawˬ heu naˇ, aˬ dui˗ahˇ gʼaˬ biꞈ dui dui˗eu meh. Teu laꞈ kʼoeˇ “Aˬ yawꞈ˗euˬ gʼoeˇ˗eu gaˬ˗eu jeˬ˗ahˇ aˬ dui ya gʼawˬ˗iˇ ni tiˬ jeˬ˗iˬ maˬ laˆ pyaˆ laˇ nya˗aˇ lehˇ ngaˇ siˬ duˬ taˬ˗euˬ ma. Shiˇ˗eu jeˬ maˬ ehˇ, dehꞈ˗eu jeˬ maˬ ehˇ, mˬ taˆ gʼaˬ kʼehˇ deuˬ maˬ ehˇ, mˬ kʼoeˇ taˆ uˆ lahˇ luꞈ˗eu deuˬ maˬ ehˇ, mˬ taˆ˗euˬ baoˬ deuˬ maˬ ehˇ, heu ziˇ maˬ ehˇ, aˬ kaˇ kaˇ ziˇ maˬ ehˇ, Mˬ taˆ miˇ kʼahˬ maˬ ehˇ, miˇ oˆ miˇ kʼahˬ maˬ ehˇ, tiˬ jeˬ˗iˬ maˬ laˆ pyaˆ laˇ nya˗a. Kʼaˇ beh taˬ˗euˬ jeˬ dawˬ tawˆ luꞈ laꞈ kʼoeˇ, Miˬyehˇ˗euˬ gʼoeˇ˗eu gaˬ˗eu jeˬ˗ahˇ aˬ dui ya gʼawˬ˗iˇ ni laˆ pyaˆ laˇ nya˗eu tiˬ jeˬ˗iˬ maˬ jaˆ˗a. Gʼoeˇ˗eu gaˬ˗eu kʼoeˇ˗aˬ, aˬ dui˗euˬ Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ Ka li baˬ da neh aˬ dui˗euˬ pyeuꞈ tsehˆ tsehˆ˗euˬ ma” lehˇ boꞈ taˬ˗euˬ meh.

16. Aˬ dui aˬ jeˬ miˇ neh Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ nui ma gʼaw mawˇ dawˬ tawˆ luꞈ nui ma taˬ˗eu nga?

¹⁶ Aˬ dui gʼawˬ mya jeˬ baˬ da neh yaw tsaˬ yaw dawˇ˗euˬ Miˬyehˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ nui ma taˬ nya meh. Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui˗ahˇ beh˗euˬ yaw sahˇ pyeuꞈ˗awˇ, aˬ dui˗ahˇ gaˬ dui dui˗eu meh. Kʼoeˇ naˇ aˬ yawꞈ ha geuꞈ˗eu jeˬ˗ehˇ uˬ duˬ tahˬ˗eu gʼaˇ duˬ tsawˇ jeuˬ tsawˇ ca laꞈ kʼoeˇ neh, tsawˇ haˬ aˇ maꞈ maꞈ ma˗ahˇ laˆ uiˬ luꞈ˗eu meh. (Iˇsaˬyaˇ 60:22; Zaˬkaˬliˇ 8:23) Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ neh noeˬ taˬ˗euˬ jeˬ aˬ myah luꞈ mˇ byah meh lehˇ siˬ nya˗awˇ, gʼawˬ myahˇ maˬ gʼeh˗ehˇ aˬ yawꞈ Saˬdaˬ˗ahˇ laˆ cawˆ˗awˇ, tsawˇ haˬ zaˬ yawˬ gʼaˬ na luꞈ Saˬdaˬ˗euˬ jaˬ myawꞈ mehˇ shuiˇ dawˬ˗ahˇ tawˆ leˇ tawˆ leˇ˗ehˇ maˬ paˇ ya shaˬ meh. Aˬ dui Daˬbiˇ neh “Sahˬpaˬ Miˬyehˇ˗ahˇ ja ceuˬ˗awˬ. Aˬ yawꞈ tehꞈ˗ehˇ zahˬ leˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu gaˇ heu deuˬ mˇ˗eu meh. Yaw shehꞈ kʼahˬ sehˇ huiˬ˗eu aˬ yawꞈ˗euˬ tsawˇ myahˇ˗ahˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ ja ceuˬ˗awˬ. Aˬ yawꞈ˗euˬ yaw shehꞈ kʼahˬ sehˇ miˇ tsaˬ kʼoeˇ taˆ byah luꞈ˗uˇ” lehˇ guiˬ lahˬ shaˇ˗eu loꞈ˗ehˇ, aˬ dui jiˇ shaˇ mawꞈ˗eu ma.—Ja ceuˬ 72:18, 19.