Iˇ cuꞈ shawˇ gʼaˬ ngeh, keuˆ le nya˗eu shaˬ zahˬ deuˬ˗euˬ gʼaˇ duˬ lehˬ hmˬ taˬ

1-2. Yaw tsaˬ yaw dawˇ laꞈ kʼoeˇ jawˇ luꞈ ngeh, keuˆ le nya˗eu shaˬ zahˬ deuˬ˗euˬ gʼaˇ duˬ aˬ joˆ˗ehˇ lehˬ hmˬ taˬ nya˗eu nga? Yaw jeˬ ma jeˬ ehˇ haw.

Aˬ dui Saˬdaˬ˗euˬ miˇ tsaˬ˗ahˇ dehꞈ ngeh shaˬ zahˬ deuˬ˗ahˇ ya puˬ meh lehˇ noeˬ taˬ taˬ˗euˬ ma. Yeˬsuˇ aˬ yawꞈ˗euˬ mehˬ nah caw teh˗eu deuˬ˗ahˇ “tsawˇ haˬ zaˬ˗euˬ jah˗eu nui ma byoˆ˗iˇ ni jahˇ˗eu gʼawˬ mya jeˬ jaˆ˗eu baˬ da neh, miˇ tsaˬ tahˬ kʼawˇ heu aˇ naˆ ni guˆ laˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga” lehˇ saˇ tiˇ biꞈ taˬ˗euˬ meh. (Maꞈtehˬ 18:7) Teu miˇ neh aˬ dui keuˆ le nya˗eu shaˬ zahˬ deuˬ˗ahˇ maˬ ehˇ, mehˇ nmˇ deuˬ nehˬ˗ehˇ gaˇ kawˆ jaˆ laˇ ngeh maˬ ehˇ, dah laˇ taˬ˗eu gʼaˇ duˬ ya lehˬ hmˬ deuˇ taˬ˗eu meh.

² Yaw jeˬ ma jeˬ heu˗ahˇ shaˇ noeˬ haw. Aˬ myah myah naˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ Saˇ kiˇ deuˬ naˇ, uˬ jeˬ jaˬ lehˇ˗euˬ shaˬ zahˬ gʼaˇ duˬ lehˬ hmˬ taˬ lehˇ tiˬ kʼehˬ maˬ taˬ ehˇ noeˬ nehˬ laꞈ˗eu jeˬ˗ahˇ za˗eu meh. Aˬ joˆ˗ehˇ lehˬ hmˬ taˬ nya˗eu nga? Jeˬ hu hu saˬ, yawˬ ha˗euˬ jawˇ kʼahˬ paw aˬ joˇ joˆ˗ehˇ gʼeh˗eu uˬ jeˬ jaˬ lehˇ˗euˬ shaˬ zahˬ keuˆ le nya˗eu nga lehˇ siˬ nya ni ya jahˇ˗eu meh. Jawˇ kʼahˬ teu tsahˇ˗ahˇ jawˇ iˇ˗euˬ maˬ myahˇ laˇ˗euˬ siˬ naˇ, toˆ˗ehˇ jahˇ˗eu aˇ yeˇ huiˬ˗eu meh. Pyeuꞈ laˇ nya˗eu uˬ jeˬ jaˬ lehˇ˗euˬ shaˬ zahˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ siˬ nya shaw˗euˬ naˇ, aˬ jeˬ jeˇ ya jahˇ˗eu nga lehˇ maˬ keuˆ laˇ mi naˆ˗ehˇ lehˬ hmˬ taˬ nya meh. (Dawˬdaˬ 21:5) Teu gaˇ duˇ ni iˇ cuꞈ shawˇ gʼaˬ ngeh, keuˆ le nya˗eu shaˬ zahˬ deuˬ˗ahˇ siˬ nya taˬ naˇ yaw muiˬ˗ehˇ lehˬ hmˬ taˬ nya meh. Teu loꞈ˗ehˇ lehˬ hmˬ taˬ˗euˬ miˇ neh shaˬ zahˬ taˆ lehˇ keuˆ le ngeh, yaw muiˬ˗ehˇ laˆ piˇ nya meh. Miˬyehˇ nehˬ˗ehˇ cawˬ cawˬ˗eu jeˬ˗ahˇ maˬ bi deuˬ laˇ ni laˆ piˇ nya meh. (Ja ceuˬ 17:5) Teu miˇ neh aˬ dui keuˆ le nya˗eu shaˬ zahˬ smˇ jeˬ hawˇ˗eu laˆ piˇ nya˗eu gʼaˇ duˬ, aˬ joˆ˗ehˇ lehˬ hmˬ taˬ nya˗eu gaˇ kawˆ heu˗ahˇ ja sawˇ ma.a

Mehˇ nmˇ tiˬ gʼaˬ paˬ laˆ deuˬ laˇ ngeh

3. Aˬ dui aˇ muˇ laꞈ kʼoeˇ aˬ jeˬ˗euˬ lawˬ haw laˇ˗eu jeˬ˗ahˇ ya puˬ nya˗eu nga?

³ Nawˇ Bawˬdzaˬnymˇ˗ahˇ oe beh beh ngeh, Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ Saˇ kiˇ deuˬ tiˬ gʼaˬ tiˇ gʼaˬ nui gaˬ mˇ mawˇ gaˇ ya mawˇ ngeh aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh laˇ nya? Teu ngeh nawˬ˗ahˇ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ˗ahˇ ya mawˇ maˬ lehˇ noeˬ laˇ˗eu maˬ ngeuˇ nya loˇ? (Yoˇhaˬ 13:35; Gawˇlawˇsehˇ 3:12) Mehˇ nmˇ Baˇ˗lahˇkaˬb jiˇ teu loꞈ˗ehˇ noeˬ˗eu meh. Ehˇ kʼawꞈ aˬ yawꞈ iˇ cuꞈ shawˇ gʼaˬ ngeh, maˬ noeˬ taˬ˗euˬ gaˇ kawˆ ya puˬ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ “Mehˇ nmˇ aˬ buˇ tiˬ gʼaˬ ngaˬ˗ahˇ mˇ doeˇ nehˬ laꞈ˗awˇ, mehˇ nmˇ nui deuˬ˗ahˇ ja bu gaˇ jiˇ ngaˇ ya mawˇ˗euˬ ma. Ngaˇ heu loꞈ˗ehˇ ya puˬ˗eu paˬ lehˇ tiˬ jawˇ˗i maˬ noeˬ haw˗aˬ. Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ Saˇ kiˇ deuˬ naˇ, tiˬ gʼaˬ tiˇ gʼaˬ gʼoeˇ dui gaˬ dui dui˗awˇ, mehˬ bawˬ gm dui dui meh lehˇ noeˬ˗euˬ ma” lehˇ ehˇ˗eu meh. Mehˇ nmˇ deuˬ jiˇ Ka li zaˬ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ deuˬ kʼaˇ gʼeh nya gaˇ neh mˇ mawˇ˗eu leh jeh˗eu yaw duˬ baw meh. Ehˇ kʼawꞈ aˬ yawꞈ maꞈ jiˇ maˬ byah kuꞈ˗eu tsawˇ haˬ zaˬ pyeuꞈ meh. (Eˇpeˇsu 4:23, 24; 1 Yoˇhaˬ 1:8) Teu miˇ neh tiˬ gʼaˬ na nawˬ˗euˬ nui ma˗ahˇ ngehˬ deuˬ mˇ deuˬ laˇ˗eu kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. (Yaˬkoˆ 3:8) Nui ma nyiˇ dui dui laˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu jeˬ naˇ, teu loꞈ˗ehˇ ya puˬ˗euˬ mehˇ nmˇ tiˬ gʼaˬ na Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ byehˇ dzeh gaˇ keuˆ ni meh.

4. Mehˇ nmˇ deuˬ ngehˬ deuˬ mˇ deuˬ laˇ ngeh kamˬ daˬ coeˇ ni caw ba nehˬ˗eu jeˬ naˇ, aˬ jeˬ nga? (Eˇpeˇsu 4:32)

⁴ Mehˇ nmˇ deuˬ nui ma˗ahˇ laˆ deuˬ laˆ naˇ laˇ ngeh, kamˬ daˬ coeˇ˗eu gʼaˇ duˬ nymˬ˗mˇ neh aˬ joˆ˗ehˇ lehˬ hmˬ taˬ nya˗eu nga? Lehˬ hmˬ taˬ nya˗eu tiˬ jeˬ naˇ, Eˇpeˇsu 4:32 laꞈ kʼoeˇ˗euˬ nui noeˬ nui duˇ˗ahˇ zmˬ˗eu heu meh. (Gui.) Nawˇ aˬ cawˬ˗ahˇ gʼawˬ shaˬ gaˬ˗eu leh jeh naˇ, aˬ cawˬ nehˬ˗ehˇ gaˇ kawˆ yaw kʼaˆ˗ehˇ maˬ jaˆ laˇ nya˗a. Kʼoeˇ uˬ taꞈ, maˬ muiˬ˗eu yaw doeˇ jahˇ laˇ˗eu mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ kʼawꞈ, nui ma jeˇ lo ni taˬ˗awˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ nya ni leh jeh. Toˆ˗ehˇ jahˇ nya ni aˬ jeˬ caw ba nehˬ˗eu nga? Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ mehˬ shi tiˬ kʼehˬ maˬ kaˬ mˇ lehˬ mˇ lehˬ˗ehˇ iˬ baˇ shaˇ pyehˬ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ noeˬ mawˇ˗eu heu meh. (Maꞈtehˬ 6:12) Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui˗ahˇ nui ma jeˇ lo ni taˬ˗awˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ gaˇ ya mawˇ ngeh, aˬ dui jiˇ aˬ cawˬ˗ahˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ˗eu awˬ dzehˬ laˇ˗eu meh.

5. Mehˇ nmˇ deuˬ nawˬ˗ahˇ laˆ deuˬ laˆ naˇ laˇ ngeh, nawˬ˗ahˇ caw ba nehˬ nya˗eu aˬ jeˬ˗euˬ Jaˇliꞈ zahˇ jaˆ˗eu nga? (Dawˬdaˬ 19:11) (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

⁵ Dawˬdaˬ 19:11-ahˇ gui. Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ aˬ dui naꞈ suiˇ nic gʼoˆ shaw naˇ, nui ma pehˇ˗eu maˬ kawˇ˗a lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. Jaˇliꞈ zahˇ heu naˇ, iˇ cuꞈ shawˇ˗eu maˬ myahˇ laˇ˗euˬ mehˇ nmˇ Liˬmaˬ˗ahˇ caw ba nehˬ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ heu loꞈ˗ehˇ ehˇ˗eu meh. “Mehˇ nmˇ deuˬ ngaˬ˗ahˇ laˆ deuˬ laˆ naˇ laˇ ngeh, ngaˇ Dawˬdaˬ 19:11 heu deuˆ˗ahˇ noeˬ keuˆ˗eu ma. Ngaˇ aˬ yawꞈ maꞈ aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ ya tahˬ puˬ luꞈ˗eu nga? Aˬ joˆ˗ehˇ ya huiˬ laˇ˗euˬ nga? Aˬ jeˬ baˬ da neh teu loꞈ˗ehˇ ngehˬ˗awˇ, mˇ˗euˬ nga lehˇ shaˇ noeˬ˗eu uˬ taꞈ, aˬ yawꞈ maꞈ nehˬ˗ehˇ tiˬ kawˆ loꞈ˗ehˇ Miˬyehˇ˗euˬ gaˇ mˇ iˇ˗eu leh jeh˗eu ma. Heu loꞈ˗ehˇ jahˇ˗eu heu naˇ, ngaˬ˗ahˇ aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ siˬ nya dzehˬ laˇ ni caw ba nehˬ laꞈ nya.” Heu naˇ yaw duiˇ ma˗ehˇ muiˬ˗eu nui noeˬ nui duˇ pyeuꞈ ngaˇ. Nawˇ nymˬ˗mˇ mi naˆ˗ehˇ mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ siˬ nya dzehˬ laˇ ni jahˇ nya meh. Nawˇ aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ ngehˬ˗ehˇ siˬ nya laˇ naˇ, ngehˬ˗ehˇ aˬ yawꞈ maꞈ nawˬ˗ahˇ ngehˬ deuˬ mˇ deuˬ laˇ ngeh iˇ baˇ pyehˬ nehˬ˗eu awˬ dzehˬ laˇ meh.

6. Nawˬ˗ahˇ mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ aˬ myah luꞈ gaˬ˗awˇ, cawˬ cawˬ daˆ leꞈ nya ni caw ba nehˬ˗eu jeˬ naˇ, aˬ jeˬ nga?

⁶ Mehˇ nmˇ deuˬ nehˬ˗ehˇ muiˬ˗eu cawˬ cawˬ˗eu jeˬ jaˆ ni aˬ jeˬ jahˇ nya˗eu nga? Nawˇ mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ siˬ nya dzehˬ laˇ˗eu gʼaˇ duˬ leh jeh ngeh, aˬ yawꞈ maꞈ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ yaw muiˬ jeˬ˗ahˇ haw mawˇ nya ni ya leh jeh˗eu meh. (Dawˬdaˬ 10:12; Loˇmaˆ 12:10; Piˇliˇpiˆ 2:2, 3 nehˬ˗ehˇ sheu cehˆ.) Heu loꞈ˗ehˇ jahˇ˗eu heu naˇ, nymˬ˗mˇ hawˇ˗eu iˇ cuꞈ shawˇ˗euˬ mehˇ nmˇ Maˇ˗kuiˬ˗ahˇ caw ba nehˬ nya dui dui˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ aˇ muˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ mehˇ nmˇ deuˬ nehˬ˗ehˇ tiˬ kʼehˬ jawˇ laꞈ ngeh, aˬ yawꞈ maˬ ya leˇ˗eu mehˇ nmˇ tiˬ gʼaˬ na˗euˬ gʼaˬ baˬ˗eu jeˬ˗ahˇ ya mawˇ˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ mehˇ nmˇ Maˇ˗keuˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ hawˇ˗eu mehˇ nmˇ deuˬ nehˬ˗ehˇ gʼoeˇ daˆ leꞈ nya ni caw ba nehˬ˗euˬ jeˬ naˇ, aˬ jeˬ nga? Aˬ yawꞈ heu loꞈ˗ehˇ ehˇ˗eu meh. “Aˇ nah naˇ, ngaˬ˗ahˇ ngaˇ naˇ mehˇ nmˇ deuˬ˗euˬ gʼaˬ baˬ˗eu jeˬ ui cuiˆ na jaˆ gaˇ aˇ dzehˬ dzeuˇ ni haw nya lehˇ noeˬ laˇ nya. Maˇ diˇ naˇ, mehˇ nmˇ teu deuˬ neh mˇ˗euˬ shaˇ˗euˬ jeˬ teu naˇ, laꞈ nyiˇ paw˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ˗ehˇ sheu cehˆ naˇ, tiˬ jeˬ˗i ehˇ nyaꞈ maˬ nyeuˆ˗a. Teu miˇ neh ngaˇ mehˇ nmˇ deuˬ˗euˬ gʼaˬ baˬ˗eu jeˬ ui cuiˆ na jaˆ gaˇ haw haw˗ehˇ dawˬ gʼoꞈ doˆ˗eu maˬ leh jeh ni, yaw muiˬ jeˬ˗ahˇ haw˗eu ya leh jeh nga lehˇ noeˬ laˇ nya.” Nawˇ jiˇ mehˇ nmˇ Maˇ˗keuˬ loꞈ˗ehˇ jahˇ˗eu leh jeh naˇ, nawˇ mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ aˬ myah luꞈ gaˬ˗awˇ, gʼoeˇ daˆ leꞈ nya meh.

Nawˇ nawˬ neh byehˇ dzeh yaꞈ˗euˬ jeˬ˗ahˇ noeˬ mawˇ dahˬ beh laˇ

7. Aˬ dui neh byehˇ dzeh yaꞈ˗euˬ jeˬ˗ahˇ bi noeˬ mawˇ laˇ˗eu jeˬ naˇ, aˬ jeˬ nga?

⁷ Nawˇ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ˗ahˇ ya siˬ nya laˇ ngeh, Saˬdaˬ˗euˬ miˇ tsaˬ˗ahˇ byehˇ dzeh yaꞈ nya˗euˬ miˇ neh nui ma˗ahˇ lawˬ ka ni gʼeh laˇ˗eu yaw duˬ baw meh. Teu ngeh nawˇ ‘Teu naˆ naˆ˗ehˇ doeˇ˗eu miˇ tsaˬ˗ahˇ aˬ suˇ gʼaˬ paˇ gʼoꞈ kʼoꞈ iˇ˗a leˇ?’ lehˇ noeˬ˗eu kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Ehˇ kʼawꞈ shaˬ zahˬ keuˆ le ngeh, nawˇ nawˬ neh biˬ dzeh yaꞈ˗euˬ jeˬ˗ahˇ noeˬ mawˇ˗eu kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Maˬ ngeuˇ naˇ, Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ˗ahˇ maˬ mˇ laˇ mi naˆ˗ehˇ mˇ yaꞈ˗euˬ jeˬ teu˗ahˇ paˇ mˇ kʼoꞈ iˇ˗eu kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. (Bawˇtsahˬ 11:4-6 nehˬ˗ehˇ sheu cehˆ.) Yaw jeˬ ma jeˬ, mehˇ nmˇ tiˬ gʼaˬ na aˇ yamˬ yaw kʼaˆ˗ehˇ ya biꞈ˗eu yawˬ ha˗euˬ tsawˇ myahˇ bi doˆ laˇ˗eu gaˇ tiˬ jeˬ na˗ahˇ byehˇ dzeh yaꞈ˗euˬ kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Tiˬ gʼaˬ na naˇ, gʼoeˇ dui dui˗eu cawˬ jawˇ kʼawꞈ, Jaˇliꞈ dzaw laˇ ngeh ya bzehˇ dzeh yaꞈ˗euˬ kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Dzaˇ˗i tiˬ deuˬ na jiˇ, Yeˬhawˇbaˬ bye˗eu jeˬ pyeuꞈ˗eu miˇ neh yawˬ ha ya leˇ˗eu mˇ jeˬ shaˇ kawˆ tiˬ jeˬ na˗ahˇ byehˇ dzeh yaꞈ˗euˬ kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Shaˇ noeˬ haw sheˇ, Ka li zaˬ tiˬ gʼaˬ na yawˬ ha neh byehˇ dzeh yaꞈ˗euˬ jeˬ neh Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ gʼawˬ˗iˇ ni bi jahˇ gaˇ, Yeˬhawˇbaˬ nui ma aˇ naˆ ni cawˆ paˬ nga? Toˆ˗ehˇ naˇ nawˇ nymˬ˗mˇ neh yawˬ ha neh byehˇ dzeh yaꞈ˗euˬ jeˬ pyeuꞈ˗eu aˬ geu jeˬ˗ahˇ maˬ kaˬ maˬ paˇ mˇ kʼoꞈ iˇ˗eu gʼaˇ duˬ aˬ jeˬ jahˇ nya˗eu nga?

8. Aˬ dui Aˬbyaˬhaˬ hawˇ˗eu Saˬlaˇ˗ahˇ neh aˬ jeˬ dzaw geuꞈ nya˗eu nga?

⁸ Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ aˬ yawꞈ maꞈ neh byehˇ dzeh yaꞈ˗euˬ jeˬ˗ahˇ noeˬ mawˇ mawꞈ law nmˇ˗aˬ, noeˬ mawˇ nya˗eu Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ saˇ jaˇ ziꞈ˗eu gaˇ mˇ zaˬ gʼawˬ mya gʼaˬ jawˇ˗eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, Aˬbyaˬhaˬ hawˇ˗eu Saˬlaˇ aˬ yawꞈ nyaꞈ Yeˬhawˇbaˬ neh Uˇlaˆ meuˬ˗ahˇ neh doˆ˗iˇ˗awˇ, sehˬ gʼawˆ tsoˆ tsoˆ˗ehˇ jawˇ˗iˇ lehˇ dawˬ biꞈ˗euˬ gaˇ naˇ haˬ˗awˇ mˇ caw˗euˬ meh. (Heˬbyehˇ 11:8, 9) Maˇ diˇ naˇ, aˬ yawꞈ maꞈ jiˇ Uˇlaˆ meuˬ˗ahˇ aˇ naˆ ni jawˇ muiˬ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ maˬ ngehˇ˗eu yaw duˬ baw meh. Aˬ yawꞈ maꞈ ‘aˬ yawꞈ maꞈ neh byehˇ dzeh yaꞈ˗euˬ miˇ kʼahˬ˗ahˇ shaˇ noeˬ law nmˇ˗aˬ’ aˬ yawꞈ maꞈ Uˇlaˆ meuˬ˗ahˇ gʼoˆ iˇ˗eu kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Ehˇ kʼawꞈ aˬ yawꞈ maꞈ teu loꞈ˗ehˇ maˬ jahˇ˗aˬ. Mehˬ hu paw yaw muiˬ˗ehˇ haw tsoˆ taˬ˗euˬ meh.—Heˬbyehˇ 11:15, 16.

9. Gʼaˬ kʼehˇ Pawˇluˆ aˬ yawꞈ neh byehˇ dzeh˗euˬ jeˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ haw˗eu nga? (Piˇliˇpiˆ 3:7, 8, 13)

⁹ Gʼaˬ kʼehˇ Pawˇluˆ jiˇ tiˬ gʼaˬ meh Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ mˇ laˇ˗eu gʼaˇ duˬ dehꞈ ziˇ dehꞈ poˆ dehꞈ paˇ˗euˬ. Pawˇluˆ Ka li zaˬ maˬ pyeuꞈ laˇ˗euˬ siˬ kʼoeˇ, tsawˇ myahˇ doˆ˗eu saˬ laˬ Gaˬmaˬleˬlaˇ˗ahˇ neh Yuˇdaˆ˗euˬ zahˇ sahˇ kʼoꞈ ya dzaw˗euˬ meh. (Gʼaˬkʼehˇ 22:3) Maˇ diˇ naˇ, Pawˇluˆ tsawˇ myahˇ doˆ˗eu Yuˇdaˆ˗euˬ zahˇ aˬ yuiꞈ tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ leˇ nya˗eu gaˇ ma dahˇ˗eu meh. (Gaˬlaˬtiˆ 1:13, 14) Ehˇ kʼawꞈ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ˗ahˇ ya dzaw ngeh, aˬ yawꞈ yawˬ jeˬ na luꞈ˗ahˇ byehˇ dzeh yaꞈ jiˇ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ Ka li zaˬ pyeuꞈ laˇ gʼaˬ ngeh, dehꞈ ziˇ saˇ laˇ shaw ngaˇ laˬ? Maˬ, toˆ˗ehˇ maˬ ngeuˇ˗a. Aˬ yawꞈ diˬ laˇ gaˇ, tawˬ˗ahˇ nyehꞈ uˇ gaˇ, aˬ yawꞈ˗euˬ tsawˇ jeuˬ˗euˬ cawˬ deuˬ neh bye gaˇ, ya daˬ˗euˬ meh. (2 Gawˇliˬtu 11:23-26) Pawˇluˆ ya puˬ˗euˬ shaˬ zahˬ˗ahˇ tehꞈ˗ehˇ haw tsoˆ taˬ˗awˇ, nymˬ˗mˇ˗euˬ dehꞈ ziˇ hawˇ˗eu dzeuˇ yaꞈ ngeh˗euˬ dehꞈ ziˇ˗ahˇ sheu cehˆ sheu cehˆ˗ehˇ jawˇ law nmˇ, dehꞈ ziˇ dehꞈ poˆ dehꞈ paˇ mˇ˗awˇ, Ka li zaˬ pyeuꞈ laˇ˗euˬ heu lehˬ˗iˇ nyaˬ lehˇ noeˬ leˇ nya meh. Ehˇ kʼawꞈ Pawˇluˆ toˆ˗ehˇ maˬ noeˬ˗aˬ. Aˬ yawꞈ Yeˬsuˇ˗euˬ gaˇ ya mˇ˗awˇ, mehˬ hu paw za˗eu laꞈ sawˬ˗ahˇ dawˬ˗eu heu naˇ, muiˬ dui dui˗eu jeˬ pyeuꞈ meh lehˇ noeˬ˗awˇ, aˬ yawꞈ za˗eu guiˬ lahˬ deuˬ naˇ aˬ yawꞈ neh byehˇ dzeh˗euˬ jeˬ naˆ maˬ tseˇ aˇ poeˬ baw lehˇ jah meh.—Piˇliˇpiˆ 3:7, 8, 13-ahˇ gui.

10. Aˬ dui tiˬ kʼehˬ maˬ kaˬ aˬ jeˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga? (Maˬkuˆ 10:29, 30) (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

¹⁰ Aˬ dui aˬ jeˬ ya siˬ˗euˬ nga? Nawˇ Ka li zaˬ maˬ pyeuꞈ laˇ˗euˬ siˬ ngeh byehˇ dzeh yaꞈ˗euˬ jeˬ˗ahˇ noeˬ mawˇ laˇ˗euˬ naˇ, nawˇ teu deuˬ˗ahˇ aˬ jeˬ baˬ da neh bzehˇ dzeh˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ noeˬ mawˇ˗eu taˬ ngehˇ. (Dawˬtsoˆ 7:10) Nawˬ neh byehˇ dzeh yaꞈ˗euˬ jeˬ˗ahˇ nawˇ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ˗ahˇ ya dzaw˗euˬ baˬ da neh za˗euˬ guiˬ lahˬ deuˬ nehˬ˗ehˇ sheu cehˆ haw. Yaw jeˬ ma jeˬ, nawˇ boeˬ boeˬ luˆ luˆ laꞈ kʼoeˇ huiˬ dzehˬ mahˇ dzehˬ˗eu Miˬyehˇ nehˬ˗ehˇ gʼoeˇ˗eu cawˬ ya pyeuꞈ˗euˬ meh. (Dawˬdaˬ 3:32) Nawˇ miˇ kʼahˬ doe ni nawˬ˗euˬ nymˇ jiˇ loꞈ˗ehˇ gʼeh˗eu mehˇ nmˇ deuˬ jawˇ˗eu meh. (Maˬkuˆ 10:29, 30-ahˇ gui.) Kʼoeˇ naˇ nawˇ mehˬ hu paw muiˬ dui dui˗eu noeˬ tmˬ˗eu jeˬ jiˇ jaˆ˗eu meh. (Iˇsaˬyaˇ 65:21-23) Nawˇ tiˬ kʼehˬ maˬ kaˬ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ mˇ˗euˬ gaˇ neh za˗euˬ guiˬ lahˬ deuˬ˗ahˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ naˇ, nawˬ neh biˬ dzeh yaꞈ˗euˬ jeˬ˗ahˇ yaw kʼaˆ˗ehˇ maˬ paˇ noeˬ mawˇ meh.

11. Aˬ dui Loˇ˗suiꞈmehˬliˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ neh aˬ jeˬ ya siˬ˗euˬ nga?

¹¹ Aˬ dui aˇ kʼoꞈ 50 heu kaˬ byah laˇ˗euˬ gaˇ hawˇ˗eu iˇ cuꞈ shawˇ˗euˬ mehˇ nmˇ Loˇ˗suiꞈmehˬliˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ haw ma. Dzeuˇ yaꞈ ngeh aˬ yawꞈ neh biˬ dzeh yaꞈ˗euˬ jeˬ˗ahˇ maˬ paˇ noeˬ mawˇ ni caw ba nehˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ ngehˬ keuˆ taˬ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ heu loꞈ˗ehˇ ehˇ˗eu meh. “Dahˬ beh ngeh ngaˬ˗ahˇ Kiˇsuiˬmaˆ bawˬ˗iˬ jahˇ gaˇ noeˬ mawˇ˗eu lehˇ miˇ˗a. Teu ngeh yamˬ˗ahˇ naˇ nymˇ jiˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ deuˬ nehˬ˗ehˇ yaw lmˇ lmˇ lehˇ laˬ kʼaˬ tiˬ cehˇ ya jawˇ˗eu aˇ yamˬ pyeuꞈ meh. Kʼoeˇ naˇ ngaˬ˗ahˇ yawˬ ha gaˬ˗eu deuˬ˗ahˇ laꞈ sawˬ ya biꞈ gaˇ ya leˇ˗awˇ, oeˬ paˬ oeˬ ma deuˬ Kiˇsuiˬmaˆ dawˬ caˇ caˇ caˇ˗ehˇ nyeh bawˬ luꞈ gaˇ, laˬ kʼaˬ tiˬ cehˇ laꞈ sawˬ lawˬ muˇ puiˇ haw gaˇ ya leˇ nya.” Loˇ˗suiꞈmehˬliˬ˗ahˇ caw ba nehˬ˗euˬ jeˬ naˇ, aˬ jeˬ nga? Aˬ yawꞈ “Ngaˇ yawˬ ha˗euˬ nymˇ jiˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ deuˬ nehˬ˗ehˇ Kiˇsuiˬmaˆ bawˬ˗iˬ jahˇ˗eu aˇ yamˬ˗ahˇ maˬ ngeuˇ kʼawꞈ, yawˬ yamˬ yawˬ˗ahˇ byawˬ gʼa nya ngaˇ lehˇ ya siˬ˗euˬ ma. Ngaˇ tiˬ kʼoꞈ˗ahˇ tiˬ nah yawˬ ha˗euˬ nymˇ jiˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ deuˬ˗ahˇ kuˇ˗awˇ, aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ laꞈ sawˬ biꞈ nehˬ˗awˇ, aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ aˇ naˆ ni gaˬ˗eu gaˇ kawˆ ehˇ nehˬ˗eu ma” lehˇ ehˇ˗eu meh. Loˇ˗suiꞈmehˬliˬ˗ahˇ lawˬ haw˗eu dzaˇ˗i tiˬ jeˬ paˇ jaˆ˗a siˬ. Aˬ yawꞈ “Ngaˇ yaw tsaˬ yaw dawˇ˗ahˇ dzaw laˇ ngeh, gʼoeˇ˗eu cawˬ deuˬ jiˇ byehˇ dzeh nehˬ laꞈ jiˇ˗euˬ meh. Tiˬ poˆ na ngaˬ˗ahˇ aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ noeˬ mawˇ˗eu lehˇ miˇ˗a. Nymˇ gawˬ gawˬ˗eu lehˇ miˇ˗a” lehˇ ehˇ˗eu meh.d Aˬ yawꞈ˗ahˇ caw ba nehˬ˗euˬ jeˬ naˇ, aˬ jeˬ nga? Aˬ yawꞈ aˇ muˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ mehˇ nmˇ aˬ buˇ deuˬ nehˬ˗ahˇ tsaꞈ gaˬ iˇ˗eu leh jeh˗eu meh. Aˬ yawꞈ “Ngaˇ teu loꞈ˗ehˇ jahˇ˗euˬ miˇ neh gaˬ laˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗awˇ, aˇ poeˬ baw dui dui˗eu cawˬ yaw shuiꞈ gʼawˬ mya gʼaˬ jawˇ laˇ˗euˬ ma” lehˇ ehˇ˗eu meh. Aˬ dui aˬ yawꞈ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ neh aˬ jeˬ ya siˬ˗euˬ nga? Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ maˬ mˇ laˇ ngeh, nawˬ neh byehˇ dzeh yaꞈ˗euˬ nawˇ ya leˇ˗eu jeˬ˗ahˇ noeˬ mawˇ kʼawꞈ, nawˬ˗ahˇ maˇ diˇ laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu jeˬ biꞈ˗eu teu naˆ maˬ tseˇ muiˬ˗eu nawˇ mˇ nya˗eu gʼawˬ mya jeˬ jaˆ˗a siˬ. (Piˇliˇpiˆ 4:8, 9) Kʼoeˇ naˇ nawˬ neh byehˇ dzeh yaꞈ˗euˬ jeˬ naˆ maˬ tseˇ muiˬ˗eu yaw muiˬ jeˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ biꞈ nehˬ˗eu yaw duˬ baw meh lehˇ jiˇ maˬ ya ngehˇ˗a.

Mehˇ nmˇ tiˬ gʼaˬ na Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ byehˇ dzeh ngeh

12. Yaw duiˇ ma˗ehˇ shaˬ˗eu aˬ jeˬ lawˬ haw laˇ˗eu jeˬ paˇ jaˆ nga siˬ?

¹² Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ Saˇ kiˇ pyeuꞈ laˇ ngeh, haiˬ˗eu miˇ tsaˬ heu˗ahˇ byehˇ dzeh yaꞈ nya˗awˇ, Miˬyehˇ˗ahˇ gaˬ˗awˇ tsaˬ˗eu dawˇ˗eu jeˬ˗ahˇ gaˬ˗eu mehˇ nmˇ deuˬ nehˬ˗ehˇ ya jawˇ laˇ˗euˬ miˇ neh laˬ kʼaˬ cehˇ dui dui˗eu yaw duˬ baw meh. (Iˇsaˬyaˇ 65:14) Ehˇ kʼawꞈ ni tiˬ poˆ na nawˇ mehˇ nmˇ tiˬ gʼaˬ na mˇ bahˬ˗awˇ neh bi teh doˆ˗euˬ gaˇ kawˆ ya gaˬ˗eu meh. (1 Gawˇliˬtu 5:13) Heu loꞈ˗ehˇ gʼeh˗eu gaˇ kawˆ pyeuꞈ laˇ ngeh, mehˇ nmˇ Saˇmaˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ deuˬ leˇ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ haw ma. Aˬ yawꞈ heu loꞈ˗ehˇ ehˇ˗eu meh. “Ngaˇ iˇ cuꞈ shawˇ gʼaˬ˗euˬ tiˬ kʼehˬ naˇ, aˇ muˇ˗ahˇ sheuˬ gʼeh˗eu tiˬ gʼaˬ huiˬ˗eu iˬ baˇ mˇ˗awˇ, aˇ muˇ laꞈ kʼoeˇ neh bi teh doˆ˗euˬ meh. Ngaˬ˗ahˇ sheuˬ gʼeh˗eu aˬ yuiꞈ tiˬ gʼaˬ Yeˬhawˇbaˬ hawˇ˗eu aˇ muˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ mˇ bahˬ˗eu lehˇ ehˇ˗eu heu naˇ, tiˬ jeˬ lehˇ gʼeh neh˗iˬ shaˇ noeˬ maˬ doˆ nya.” Maˇ diˇ naˇ, aˬ dui˗euˬ mehˇ nmˇ deuˬ jiˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ gaˬ˗awˇ, saˇ jaˇ ziꞈ mawꞈ˗eu yaw duˬ baw meh. (1 Gawˇliˬtu 13:4, 7) Ehˇ kʼawꞈ aˬ dui gaˇ kawˆ˗ahˇ kʼaˇ ngeuˇ˗eu loꞈ˗ehˇ ya haw˗eu meh. Yawˬ kʼoꞈ na luꞈ mehˇ nmˇ tiˬ gʼaˬ na aˇ muˇ laꞈ kʼoeˇ neh bi teh doˆ˗eu meh. Nawˬ˗euˬ nymˇ jiˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ tiˬ gʼaˬ na maˬ ngeuˇ naˇ nawˇ yaw zeu baw dui dui˗eu tiˬ gʼaˬ bi teh doˆ naˇ ngehˬ˗ehˇ dzehˬ yaw duiˇ ma˗ehˇ deuˬ laˇ˗eu meh.

13. Nymˇ jiˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ deuˬ maˬ ngeuˇ naˇ gʼoeˇ˗eu cawˬ deuˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ byehˇ naˇ, aˬ dui nymˬ˗mˇ neh aˬ joˆ˗ehˇ lehˬ hmˬ taˬ nya˗eu nga?

¹³ Nymˇ jiˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ deuˬ maˬ ngeuˇ naˇ, gʼoeˇ˗eu cawˬ deuˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ byehˇ dzeh naˇ, aˬ dui nymˬ˗mˇ neh aˬ joˆ˗ehˇ lehˬ hmˬ taˬ nya˗eu nga? Nawˇ aˬ myah luꞈ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ cawˬ cawˬ˗eu jeˬ ziꞈ ni ya jahˇ taˬ˗eu meh. (Yaˬkoˆ 4:8) Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ gaˬ˗awˇ aˬ yawꞈ˗euˬ gaˇ mˇ˗eu teu naˇ, aˬ cawˬ jahˇ˗eu miˇ neh jahˇ˗eu maˬ ngeuˇ˗a. Nawˇ yawˬ ha˗euˬ nui ma neh mˇ˗eu jeˬ pyeuꞈ meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, aˬ dui nymˇ jiˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ deuˬ hawˇ˗eu gʼoeˇ˗eu cawˬ deuˬ nehˬ˗ehˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ tiˬ kawˆ loꞈ˗ehˇ uˬ duˬ tahˬ luꞈ kʼawꞈ, aˬ dui yawˬ ha jiˇ aˬ myah luꞈ Jaˇliꞈ gui˗awˇ yawˬ haˇ yawˬ ha ya pyehˆ tseˇ˗eu meh.—Ja ceuˬ 1:2; 62:8.

14. Aˬ dui gʼaˬ kʼehˇ Beˬtuˆluˆ neh mˇ˗euˬ jeˬ˗ahˇ neh aˬ jeˬ dzaw geuꞈ nya˗eu nga? (Yoˇhaˬ 6:66-68)

¹⁴ Aˬ dui gʼaˬ kʼehˇ Beˬtuˆluˆ neh mˇ˗euˬ jeˬ˗ahˇ neh jiˇ dzaw geuꞈ nya˗a siˬ. Zaˬ lahˇ gʼawˬ mya ni Yeˬsuˇ˗ahˇ byehˇ dzeh˗awˇ iˇ ngeh, teu ngeh Beˬtuˆluˆ˗ahˇ shaˇ noeˬ maˬ doˆ ni pyeuꞈ leˇ nya˗eu meh. Ehˇ kʼawꞈ Beˬtuˆluˆ neh Yoˇhaˬ 6:66-68-ahˇ ehˇ taˬ˗euˬ dawˬ˗ahˇ haw. (Gui.) Beˬtuˆluˆ aˬ cawˬ mˇ˗eu jeˬ teu˗ahˇ haw haw˗ehˇ maˬ jawˇ ni, Yeˬsuˇ˗ahˇ neh za˗euˬ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ˗ahˇ haw tsoˆ taˬ˗euˬ meh. Teu miˇ neh Beˬtuˆluˆ aˬ cawˬ Yeˬsuˇ˗ahˇ byehˇ dzeh˗awˇ iˇ kʼawꞈ, aˬ yawꞈ naˇ maˬ byehˇ dzeh˗aˬ. Teu gaˇ duˇ ni aˬ cawˬ neh mˇ˗euˬ jeˬ, nawˬ neh Miˬyehˇ˗euˬ aˇ maꞈ aˇ muˇ˗ahˇ neh za taˬ˗euˬ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ˗euˬ aˇ poeˬ˗ahˇ maˬ laˆ teˬ maˬ laˆ deuˬ laˇ nya˗a. Teu miˇ neh yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ heu˗ahˇ aˬ myah luꞈ tuˆ tehˬ ziꞈ deuˇ taˬ˗awˇ, bo saˆ daˆ leꞈ luꞈ˗uˇ. Uˬ soe ngehˬ keuˆ taˬ˗euˬ mehˇ nmˇ Saˇmaˬ heu loꞈ˗ehˇ paˇ ehˇ˗eu meh. “Ngaˇ aˬ myah luꞈ yawˬ ha˗ahˇ tiˬ gʼaˬ paˬ mˇ bahˬ ngeh, teu naˇ aˇ muˇ muˇ lah ni maˬ ngeuˇ naˇ, Miˬyehˇ˗euˬ aˇ maꞈ aˇ muˇ maˬ muiˬ˗a lehˇ ehˇ mawꞈ˗eu maˬ ngeuˇ˗a. Kʼoeˇ uˬ taꞈ, Yeˬhawˇbaˬ Miˬyehˇ jiˇ maˬ muiˬ˗eu Miˬyehˇ pyeuꞈ˗eu lehˇ ehˇ mawꞈ˗eu maˬ ngeuˇ˗a lehˇ saˇ tiˇ biꞈ˗eu ma.”

15. Aˬ dui Eˇmiˬliˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ neh aˬ jeˬ ya siˬ˗euˬ nga?

¹⁵ Eˇmiˬliˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ hawˇ ma. Aˬ yawꞈ iˇ cuꞈ shawˇ gʼaˬ˗euˬ tiˬ jaw naˇ, aˬ yawꞈ˗euˬ aˬ ma aˬ yawꞈ pehˬ˗euˬ nymˇ jiˇ˗ahˇ byehˇ dzeh yaꞈ˗awˇ, aˇ muˇ˗ahˇ neh jiˇ bi teh doˆ˗euˬ meh. Eˇmiˬliˬ “Ngaˇ tiˬ jawˇ˗iˬ maˬ shaˇ noeˬ haw˗aˬ. Heu loꞈ˗ehˇ gʼeh˗eu gaˇ kawˆ ngaˬ˗ahˇ keuˆ le˗eu paˬ lehˇ. Gaˇ kawˆ heu naˇ, ngaˬ˗ahˇ yaw duiˇ ma˗ehˇ deuˬ laˇ nya. Ngaˬ˗ahˇ ngaˬ ma˗ahˇ noeˬ mawˇ˗eu lehˇ miˇ˗a” lehˇ ehˇ˗eu meh. Eˇmiˬliˬ˗ahˇ kamˬ daˬ coeˇ ni caw ba nehˬ˗euˬ jeˬ naˇ aˬ jeˬ nga? Aˬ yawꞈ heu loꞈ˗ehˇ paˇ ehˇ˗eu meh. “Ngaˇ, ngaˇ tiˬ gʼaˬ tehꞈ maˬ ngeuˇ lehˇ siˬ nya ma. Ngaˇ ngaˬ da hawˇ˗eu aˬ myah luꞈ caw ba nehˬ laꞈ˗eu aˇ muˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ mehˇ nmˇ deuˬ jawˇ de siˬ. Aˬ yawꞈ maꞈ naˇ, nga pehˬ˗euˬ nymˇ jiˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ deuˬ loꞈ˗ehˇ duˇ miˇ˗a. Maˇ diˇ naˇ, mehˇ nmˇ deuˬ yawˬ gʼaˬ na luꞈ shaˬ zahˬ tiˬ gʼaˬ tiˬ jeˬ ya puˬ luꞈ meh. Teu miˇ neh mehˇ nmˇ deuˬ nehˬ˗ehˇ yaw gʼoeˇ yaw gaˬ gaˬ˗ehˇ jawˇ˗awˇ, gʼaˬ biꞈ biꞈ˗ehˇ jawˇ˗eu heu naˇ aˇ yeˇ huiˬ˗eu jeˬ pyeuꞈ meh.” (1 Beˬtuˆluˆ 5:9) Nawˇ shaˬ zahˬ puˬ le keuˆ le˗awˇ neh tehꞈ˗ehˇ mehˇ nmˇ deuˬ nehˬ˗ehˇ gʼoeˇ iˇ˗eu lehˇ maˬ ya gʼeh˗aˇ. Nymˬ˗mˇ neh mehˇ nmˇ deuˬ nehˬ˗ehˇ yaw gʼoeˇ gʼoeˇ˗ehˇ dehꞈ nya ni leh jeh. Nawˇ toˆ˗ehˇ jahˇ naˇ, aˬ geu jeˬ lehˇ gʼeh˗eu gaˇ kawˆ keuˆ le˗eu maˬ kaˬ, yawˬ ha tiˬ gʼaˬ tehꞈ nya lehˇ maˬ paˇ noeˬ laˇ meh.

16. Aˬ dui aˬ jeˬ˗ahˇ maˬ ya ngehˇ˗eu nga? (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

¹⁶ Kʼoeˇ uˬ taꞈ, Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ gaˬ˗eu tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ mehˬ˗eu tsoˆ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ maˬ ya ngehˇ˗a. (Heˬbyehˇ 12:6) Yeˬhawˇbaˬ Miˬyehˇ naˇ, aˇ muˇ˗ahˇ neh bi teh doˆ˗euˬ yawˬ gʼaˬ na luꞈ˗ahˇ aˬ yawꞈ jawˇ gaˇ bi gʼoˆ laˇ mawꞈ˗eu meh. (2 Beˬtuˆluˆ 3:9) Teu miˇ neh nawˬ˗euˬ nymˇ jiˇ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ tiˬ gʼaˬ na maˬ ngeuˇ naˇ, nawˬ˗euˬ gʼoeˇ˗eu cawˬ tiˬ gʼaˬ na bi teh doˆ taˬ˗euˬ naˇ, sheuˬ gʼeh˗eu deuˬ kʼaˇ gʼeh nya gaˇ neh tsawˇ haˬ teu deuˬ Yeˬhawˇbaˬ jawˇ gaˇ bi gʼoꞈ kʼoꞈ laˇ˗eu gʼaˇ duˬ leh jeh meh lehˇ jah ziꞈ nya meh.—2 Tiˆmoˇseˬ 2:24, 25.

17. Aˬ dui aˬ jeˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ nui kʼaˬ tsmˬ nya˗eu nga?

¹⁷ Iˇ cuꞈ shawˇ gʼaˬ ngeh aˬ jeˬ jeˇ˗euˬ lawˬ haw˗eu jeˬ keuˆ le nya˗eu nga lehˇ aˬ dui ya siˬ dzeuˇ˗euˬ ma. Lawˬ haw laˇ˗eu shaˬ zahˬ tiˬ jeˬ na guˆ laˇ paˬ˗ehˇ gʼeh kʼawꞈ, nawˇ teu˗ahˇ aˇ dzehˬ˗ehˇ kʼahˬ lahˇ˗eu maˬ loˬ˗a. Laˆ piˇ nya˗eu gʼaˇ duˬ jahˇ nya˗eu gʼawˬ mya jeˬ jaˆ meh. Kʼoeˇ naˇ, nawˇ nawˬ˗ahˇ caw ba nehˬ nya˗eu kʼaˇ biˇ˗eu gʼaˬ pyeuꞈ˗eu Yeˬhawˇbaˬ Miˬyehˇ jawˇ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ jiˇ maˬ ya ngehˇ˗a. Dzeuˇ laꞈ ngeh Yeˬhawˇbaˬ nawˬ˗ahˇ caw ba nehˬ laꞈ˗euˬ loꞈ˗ehˇ, mehˬ hu paw jiˇ aˬ myah luꞈ caw ba daˆ leꞈ meh. (1 Beˬtuˆluˆ 5:10) Nawˇ ya puˬ˗eu aˬ jeˬ˗euˬ shaˬ zahˬ˗ahˇ maˬ kaˬ, Yeˬhawˇbaˬ nawˬ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ nehˬ˗awˇ, aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh˗eu shaˬ zahˬ lawˬ haw laˇ˗eu jeˬ˗ahˇ ya puˬ kʼawꞈ, kamˬ daˬ coeˇ ni caw ba nehˬ meh. Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ neh caw ba nehˬ laꞈ˗euˬ jeˬ˗ahˇ ha geuꞈ naˇ, aˬ geu jeˬ˗euˬ shaˬ zahˬ lawˬ haw laˇ˗eu maˬ kaˬ, Miˬyehˇ nehˬ˗ehˇ gʼawˬ˗iˇ ni maˬ jahˇ nya˗a.—Ja ceuˬ 119:165; Loˇmaˆ 8:38, 39.