Aˬ yawꞈ maꞈ “guˆ dui dui laˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu miˬ dzaˬ˗ahˇ laˆ miˆ nya”

Haˬnaˬniˇyaˆ, Miˇsheˬlaˇ, Aˬzaˬyiˇ aˬ ha smˇ gʼaˬ Baˬbuˇloˬ miˇ kʼahˬ˗ahˇ bi nyehꞈ gʼeh˗euˬ meh. Baˬbuˇloˬ tsawˇ haˬ deuˬ aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ Shaˬdaˬlaˆ, Meˬshaˆ, Aˬbeˬdaˬneˬgoˬ lehˇ myahˇ paˇ nehˬ˗euˬ meh. Aˬ ha smˇ gʼaˬ saˇ jaˇ ziꞈ˗eu Daˬyeˬlaˇ˗euˬ muiˬ dui dui˗eu cawˬ pyeuꞈ meh. Aˬ yawꞈ maꞈ lawˬ haw laˇ˗eu jeˬ˗ahˇ ya tahˬ puˬ ngeh, Daˬyeˬlaˇ jawˇ law nmˇ˗aˬ lehˇ noeˬ˗eu paˬ. Aˬ jeˬ˗ahˇ ya tahˬ puˬ˗euˬ nga?

Tiˬ nah sahˬ paˬ Neˬbuˬkaˬneˬzaˬ huiˬ dui dui˗eu tahˬ pahˬ aˬ ma mawˇ kawˇ tehˆ˗euˬ meh. Tahˬ pahˬ aˬ ma mawˇ kawˇ teu nymˇ nymˇ goˇ gʼoeˬ tiˆ mah goˇ˗awˇ, yaw huiˬ paw 6 caˆ (3 miˬteuˬ) ehˇ gʼaˬ ni huiˬ˗eu meh. Sahˬ paˬ shuiˇ mawˇ kawˇ kʼoeˇ hmˬ a nehˬ˗eu bawˬ˗iˬ jahˇ˗eu lehˇ aˬ yawꞈ˗euˬ gaˇ mˇ˗eu yaw huiˬ yaw mahˇ dawˬ tawˆ luꞈ˗ahˇ kuˇ uiˬ˗euˬ meh. Heˬbyehˇ aˬ li zaˬ guˬ smˇ gʼaˬ jiˇ sahˬ paˬ˗euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ˗awˇ teu gaˇ uiˬ laˇ taˬ˗euˬ meh.

Tsawˇ haˬ deuˬ uiˬ laˇ taˬ˗euˬ mehˬ shi, sahˬ paˬ˗euˬ dawˬ tsaꞈ dawˬ dzawˇ mˇ˗eu gʼaˬ, aˬ jeˬ jeˇ ya jahˇ˗eu lehˇ tsaꞈ gaˬ˗euˬ meh. Dahˬ beh ngeh nui ma˗ahˇ laˆ noeˬ nehˬ˗eu deuˇ˗mˬ diˬ˗awˇ dawˬ caˇ caˇ˗eu meh. Kʼoeˇ naˇ yawˬ gʼaˬ na luꞈ “shuiˇ mawˇ kawˇ˗ahˇ uˬ duˬ ya tahˬ” meh. Heˬbyehˇ aˬ li zaˬ guˬ heu smˇ gʼaˬ tahˬ pahˬ aˬ ma mawˇ kawˇ˗ahˇ uˬ duˬ tahˬ˗eu heu naˇ, Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ zahˇ dawˬ˗ahˇ bahˬ˗eu lehˇ siˬ nya meh. Teu ngeh aˬ yawꞈ maꞈ aˬ joˆ˗ehˇ jahˇ˗euˬ nga?—Doˆ˗iˇ˗eu 20:4, 5.

Deuˇ˗mˬ teˇ saˇ ya gaˬ˗euˬ nehˬ˗ehˇ tsawˇ haˬ deuˬ shuiˇ mawˇ kawˇ˗euˬ mehˬ shi aw byaˆ˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ, zaˬ guˬ heu smˇ gʼaˬ naˇ gawˬ yawꞈ yawꞈ luꞈ meh. Teu miˇ neh tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ luꞈ aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ haw˗eu yaw duˬ baw meh. Teu ngeh Kaˬlaˬdehˇ tsawˇ haˬ deuˬ aˬ ha smˇ gʼaˬ˗ahˇ laˆ shaˬ nehˬ˗eu gʼaˇ duˬ, sahˬ paˬ Neˬbuˬkaˬneˬzaˬ˗ahˇ heu loꞈ˗ehˇ ehˇ nehˬ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ maꞈ “Nawˬ neh dawˬ biꞈ˗euˬ gaˇ maˬ naˇ haˬ˗a. Nawˬ˗euˬ miˬ yehˇ˗ahˇ aˬ yawꞈ maꞈ uˬ duˬ maˬ tahˬ˗eu uˬ taꞈ, nawˬ neh ka tuˇ˗euˬ mawˇ kawˇ mehˬ shi maˬ awˆ byaˆ˗a.” Toˆ˗ehˇ ya gaˬ ngeh sahˬ paˬ nui ma pehˇ dui dui˗awˇ, kʼoeˇ smˇ gʼaˬ˗ahˇ bi kuˇ laˬ˗iˇ˗awˇ teu maˇ diˇ ngeuˇ meh laˬ lehˇ naˇ haˬ˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ aˬ ha smˇ gʼaˬ ehˇ kʼoꞈ gaˇ maˬ dawˬ ni guˆ tsiˬ nyehꞈ˗awˇ aˬ kawˬ˗aˬ tiˬ poˆ paˇ biꞈ ma, heu poˆ jiˇ maˬ tahˬ naˇ “tiˬ poˆ tehꞈ˗ehˇ miˬ dzaˬ doꞈ luꞈ˗eu tsawˬ bu˗ahˇ biˬ ahˇ ma” lehˇ lmˬ nehˬ˗euˬ meh. Naw maꞈ˗ahˇ ka kʼoꞈ nya˗eu miˬ yehˇ tiˬ gʼaˬ˗iˬ maˬ jawˇ˗a lehˇ jiˇ ehˇ nehˬ˗euˬ meh.

Ehˇ kʼawꞈ aˬ ha smˇ gʼaˬ maˬ nyi naˬ ni sahˬ paˬ˗ahˇ ‘doꞈ luꞈ˗eu miˬ dzaˬ tsawˬ bu˗ahˇ’ bi ahˇ kʼawꞈ, ‘nga maꞈ uˬ duˬ tahˬ˗eu Miˬyehˇ ngaˬ ha smˇ gʼaˬ˗ahˇ ka kʼoꞈ nehˬ nya’ meh. “Aˬ yawꞈ maˬ ka kʼoꞈ nehˬ laꞈ law hawˇ kʼawꞈ, nawˬ˗euˬ miˬ yehˇ˗ahˇ nga maꞈ uˬ duˬ maˬ tahˬ˗ehˇ, nawˬ neh ka tuˇ taˬ˗euˬ shuiˇ mawˇ kawˇ mehˬ shi maˬ awˆ byaˆ” lehˇ ehˇ nehˬ˗euˬ meh. Teu ngeh Neˬbuˬkaˬneˬzaˬ nui ma paˇ pehˇ dzehˬ laˇ˗awˇ, miˬ dzaˬ tsawˬ bu yaw beh naˆ maˬ tseˇ laˆ nyehˆ lehˇ ehˇ nehˬ˗euˬ meh. Kʼoeˇ naˇ zaˬ guˬ kʼoeˇ smˇ gʼaˬ˗ahˇ aˇ caˆ paꞈ tawꞈ˗awˇ miˬ dzaˬ tsawˬ bu˗ahˇ bi biˬ ahˇ˗euˬ meh. Miˬ dzaˬ aˇ dzehˬ˗ehˇ nyehˆ˗eu miˇ neh aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ biˬ ahˇ˗eu kʼoeˇ deuˬ jiˇ miˬ dzaˬ miˬ lmˇ neh bi myawꞈ sehꞈ˗euˬ meh.

Teu ngeh Neˬbuˬkaˬneˬzaˬ tsawˬ guˆ dui dui˗iˇ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ miˬ dzaˬ tsawˬ bu laꞈ kʼoeˇ tsawˇ haˬ smˇ gʼaˬ tehꞈ˗ehˇ maˬ ngeuˇ˗eu, oeˬ gʼaˬ ya mawˇ˗euˬ miˇ neh meh. Aˬ yawꞈ maꞈ miˬ dzaˬ laꞈ kʼoeˇ cah luꞈ kʼawꞈ, miˬ dzaˬ lahˇ leˇ gaˇ maˬ duˇ˗a. Oeˬ gʼaˬ aˬ yawꞈ gʼaˬ naˇ “miˬ yehˇ˗euˬ aˬ li˗ahˇ duˇ nga” lehˇ Neˬbuˬkaˬneˬzaˬ ehˇ˗eu meh. Teu ngeh aˬ yawꞈ miˬ dzaˬ tsawˬ bu dawˬ peh kʼaˇ le peh nya˗eu le peh˗awˇ, aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ miˬ dzaˬ tsawˬ bu˗ahˇ neh doˆ le˗awˬ lehˇ guˇ˗euˬ meh.

Aˬ ha smˇ gʼaˬ˗ahˇ paꞈ tawꞈ˗euˬ aˇ caˆ puiˇ˗awˇ miˬ dzaˬ tsawˬ bu˗ahˇ neh doˆ le ngeh, uˬ duˬ tsehˇ kahˇ miˬ dzaˬ maˬ myawꞈ˗ehˇ, mehˬ tsoeˬ maˬ puiˆ dzaˬ˗euˬ uˬ taꞈ, miˬ smˇ kʼawꞈ maˬ behꞈ laꞈ gaˇ ya mawˇ ngeh, teu gaˇ uiˬ laˇ taˬ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ aˇ naˆ ni zahˬ leˇ paˬ nga. Neˬbuˬkaˬneˬzaˬ kʼawꞈ zahˬ dui dui leˇ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ aˬ ha smˇ gʼaˬ Miˬyehˇ˗euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ gaˇ ja ceuˬ nehˬ˗euˬ meh. Kʼoeˇ naˇ aˬ ha smˇ gʼaˬ ‘Miˬyehˇ˗ahˇ gʼoe˗awˇ, aˬ yawꞈ maꞈ˗euˬ Miˬyehˇ˗ahˇ maˬ ngeuˇ naˇ miˬ yehˇ nui gʼaˬ˗ahˇ uˬ duˬ maˬ tahˬ lehˇ, shiˇ gaˇ maˬ guˆ ni ngaˬ˗euˬ ehˇ dawˬ˗ahˇ puiˬ˗euˬ meh’ lehˇ ehˇ˗eu meh.

Kʼoeˇ naˇ Neˬbuˬkaˬneˬzaˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ yaw zeu maˬ baw˗eu dawˬ ngehˬ˗eu aˬ suˇ gʼaˬ maˬ kaˬ ya shiˇ meh lehˇ ehˇ˗eu meh. Kʼoeˇ uˬ taꞈ aˬ ha smˇ gʼaˬ˗ahˇ ciˬ huiˬ ciˬ mahˇ˗awˇ huiˬ dzehˬ goˇ dzehˬ˗eu gaˇ paˇ bi mˇ˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ Yeˬhawˇbaˬ aˬ ha smˇ gʼaˬ˗ahˇ teu naˆ maˬ tseˇ paˇ ciˬ huiˬ nehˬ˗aˬ siˬ. Aˬ yawꞈ aˬ ha smˇ gʼaˬ˗ahˇ tiˬ jawˇ˗iˬ maˬ ngehˇ˗a. Kʼoeˇ gaˇ neh 700 kʼoꞈ ehˇ gʼaˬ ni byah laˇ ngeh, gʼaˬ kʼehˇ Pawˇluˆ jah˗eu jeˬ baˬ da neh ‘guˆ dui dui laˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu miˬ dzaˬ˗ahˇ laˆ miˆ nya˗euˬ’ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ ngehˬ keuˆ taˬ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ Haˬnaˬniˇyaˆ, Miˇsheˬlaˇ, Aˬzaˬyiˇ aˬ ha smˇ gʼaˬ˗euˬ kʼaˬ duˬ ni gʼeh˗eu jeˬ˗ahˇ noeˬ mawˇ˗eu yaw duˬ baw meh.

Jaˇliꞈ aˇ deuˆ heu deuˬ˗ahˇ gui:

• Daˬyeˬlaˇ 3:1-30

• Heˬbyehˇ 11:33, 34

Ja sawˇ˗eu gʼaˇ duˬ:

Haˬnaˬniˇyaˆ, Miˇsheˬlaˇ, Aˬzaˬyiˇ, kʼaˬ duˬ ni gʼeh˗eu lehˇ aˬ joˇ joˆ˗ehˇ mˇ mawˇ˗euˬ nga?

Naꞈ suiˇ ni poˆ tseˇ

1. 1. Gaˇ hu˗euˬ Baˬbuˇloˬ meuˬ meuˬ tsoeˬ˗ahˇ poˆ mawˇ˗euˬ jeˬ, Daˬyeˬlaˇ yaw huiˬ 3 laꞈ kʼoeˇ ahˇ˗eu gaˇ kawˆ heu maˇ diˇ pyeuꞈ yaꞈ˗euˬ lehˇ aˬ joˆ˗ehˇ bi siˬ laˇ nga? (w23.07 31) (Aˇ baˇ 1)

   Dawˬ kʼoꞈ

   

   © The Trustees of the British Museum. Licensed under CC BY˗NC˗SA 4.0. Source. Modifications: Box added

2. 2. Heˬbyehˇ zaˬ guˬ smˇ gʼaˬ˗ahˇ Baˬbuˇloˬ tsawˇ haˬ neh myahˇ nehˬ˗euˬ tsawˇ myahˇ kʼoeˇ˗euˬ dawˬ tsuiꞈ naˇ aˬ jeˬ nga? (dp˗SI 36 ¶14)

   Dawˬ kʼoꞈ

3. 3. Neˬbuˬkaˬneˬzaˬ naˇ uˬ duˬ tahˬ˗eu zahˇ˗ahˇ aˇ dzehˬ˗ehˇ taˬ huiˬ˗eu tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ˗eu lehˇ aˬ joˆ˗ehˇ siˬ laˇ nga? (dp˗SI 69 ¶3) (Aˇ baˇ 2)

   Dawˬ kʼoꞈ

   

4. 4. “Miˇ kʼahˬ dawˬ tawˆ luꞈ˗ahˇ neh kʼaˇ uiˬ laˇ taˬ˗euˬ tsawˇ jeuˬ” deuˬ yawˬ ha˗euˬ miˬ yehˇ˗ahˇ uˬ duˬ tahˬ luꞈ kʼawꞈ, aˬ jeˬ miˇ neh nui ma keuˆ˗eu laꞈ kʼoeˇ Neˬbuˬkaˬneˬzaˬ neh tehˆ˗euˬ mawˇ kawˇ˗ahˇ uˬ duˬ tahˬ˗eu nga? (Daˬyeˬlaˇ 3:7; dp˗SI 73 ¶10)

   Dawˬ kʼoꞈ

Aˬ joˆ˗ehˇ zmˬ˗iˇ nya nga lehˇ shaˇ noeˬ

• Heˬbyehˇ zaˬ guˬ heu smˇ gʼaˬ dzaˬ˗eu dawˇ˗eu jeˬ neh lawˬ haw laˇ ngeh kʼawꞈ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ saˇ jaˇ ziꞈ˗awˇ, ya shiˇ gaˇ keuˆ ngeh kʼawꞈ saˇ jaˇ ziꞈ˗euˬ meh. Gaˇ kawˆ yaw nyiˇ˗ahˇ saˇ jaˇ ziꞈ˗eu jeˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ aˬ dui aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ aˬ jeˬ dzaw geuꞈ nya nga? (Luˇkaꞈ 16:10) (Aˇ baˇ 3)

  Dawˬ kʼoꞈ

  

• Aˬ dui kʼehˬ˗eu kʼaˆ˗eu jeˬ˗ahˇ ya daˬ ngeh, Heˬbyehˇ zaˬ guˬ heu smˇ gʼaˬ˗euˬ seuˆ dzeuꞈ aˇ gʼehˇ deuˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ dzaw geuꞈ nya nga? (Daˬyeˬlaˇ 3:16-18)

  • Taˬ aw˗eu

    Dawˬ kʼoꞈ

  • Nahˬ yu ni gʼeh˗eu

    Dawˬ kʼoꞈ

  • Saˇ jaˇ ziꞈ˗eu

    Dawˬ kʼoꞈ

• Aˬ ha smˇ gʼaˬ˗euˬ kʼaˬ duˬ ni gʼeh˗eu jeˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ dzaw geuꞈ nya nga?

  Dawˬ kʼoꞈ

Naꞈ suiˇ ni shaˇ noeˬ

• Gaˇ kawˆ heu Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ ngaˬ˗ahˇ aˬ jeˬ bi siˬ laꞈ nga?

  Dawˬ kʼoꞈ

• Gaˇ kawˆ heu miˇ shuiꞈ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ neh saˇ jaˇ dzaˬ taˬ˗euˬ jeˬ nehˬ˗ehˇ aˬ joˆ˗ehˇ taꞈ nga?

  Dawˬ kʼoꞈ

• Haˬnaˬniˇyaˆ, Miˇsheˬlaˇ, Aˬzaˬyiˇ aˬ ha smˇ gʼaˬ gʼoꞈ dehꞈ laˇ ngeh ngaˇ aˬ jeˬ naˇ haˬ paˬ nga?

  Dawˬ kʼoꞈ

Haw lahˬ

Miˇ kʼahˬ˗ahˇ taˬ huiˬ taˬ mahˇ˗eu lehˇ ya mˇ mawˇ ngeh, Ka li zaˬ deuˬ yaw zeu baw kʼawꞈ maˬ taꞈ maˬ gm leˇ˗eu lehˇ aˬ joˆ˗ehˇ bi mawˇ nya nga?

Aˬ cawˬ˗euˬ mehˬ shi, gʼaˬ baꞈ maˬ baꞈ ni aˬ joˆ˗ehˇ jawˇ nya˗eu nga? (4:25)

Heˬbyehˇ zaˬ guˬ heu smˇ gʼaˬ˗euˬ jawˇ duˬ˗ahˇ jawˇ luꞈ˗eu lehˇ shaˇ noeˬ haw˗awˇ, aˬ jeˬ paˇ dzaw geuꞈ nya nga siˬ lehˇ haw.

“Nyehˆ dui dui˗eu miˬ dzaˬ tsawˬ bu˗ahˇ neh bi ka kʼoꞈ” (Gʼoeˇsaiˇ laꞈ kʼoeˇ ahˇ˗eu “Jaˇliꞈ pyehˆ tseˇ˗eu aˇ taꞈ”)