MARCH 30–APRIL 5, 2026
NDWOMI 76 Kɛ Ɩma Ɛtɩ Nɣanlɩ Se a?
Kã Nɔhʋanlɛ Yɩ Wɔ Ɔhʋanɩba Zʋ
“ Gyehova, nɔhʋanlɛ Nyamɩnlɩ.”—NDW. 31:5.
BƲTAYƖ
Yekehila kezimɔ yɛkɛhã nɔhʋanlɛ nɩɩ kezimɔ yekehilehile nɔhʋanlɛ yɩ wɔ ɔhʋanɩ mɔɔ mmenii kenyia ɔzʋlɔ mfasʋ zʋ.
1. Mɩnla yɛ yɛyɛ a, ɩkɛma yɛkɛhɩnla Gyehova yɩ abusunwa yɩ nwʋ a?
SƐ YEYIYIA eliyema be mmɩlɩ mɔ ili bɔmʋnlɩ a, mɔɔ yɛta yebizia yɩ yɛ lɛ kɛɛ, “Kɛ ɩyɛlɩ mɔɔ ɔnwʋnlɩ nɔhʋanlɛ yɩ a?” Ɩyɛ a, ye nu be kã kɛɛ, yɛ awʋvʋlɔ yɛ bɛvalɩ nɔhʋanlɛ yɩ behilehileli yɛ a. Mvʋlɔ sʋ̃ kã kɛɛ, eɣile asã yɩ la yɛ bosumaa Bayɩbʋlʋ nu nɔhʋanlɛ yɩ a. Sianti mɔɔ yɛkã zɔ yɛ lɛ kɛɛ, ye munwala yɛma nɔhʋanlɛ mɔɔ ɩwɔ Bayɩbʋlʋ yɩ nu nɩ kã kezimɔ yɛbɔ yɛ ɛbɩla. Mɩnla ti a? Iluwakɛɛ yezi kɛɛ, sɛ yɛfa yɛ ɛbɩlawɔlɛ yekile kɛɛ yɛdɔ nɔhʋanlɛ yɩ a, yɛɛ yɛkɔhʋla kɛhɩnla Gyehova yɩ abusunwa yɩ nwʋ a. Dɩyɛ ɔkʋ̃ mɔɔ ikile kɛɛ yɛlɛ nɔhʋanlɛ yɩ yɛbɔɔ yɛ ɛbɩla yɛ lɛ kɛɛ, yelédi awohwi na yɛkɔwɔ ɛbɩla mɔɔ nwʋmɔ tɩ.—Ndw. 15:1-3.
2. (a) Mɩnla yɛ nɩ mmenii zi falɩ Gyisɛsɩ nwʋ a? (b) Nyamɩnlɩ nwʋ nɔhʋanlɛ odwokɔ mɔɔ Gyisɛsɩ hilehileli nɩ, nɩ kɛ ɩkɔhʋla kɛhã mmenii ikeze a?
2 Odwokɔ bela mɔɔ Gyisɛsɩ hanlɩ nɩ dɩ nɔhʋanlɛ. Nɩ kɛ debela mɔɔ ɩkã nɩ yɛ nɩ yɩ adamvʋlɔ bɛ nɩɩ yɩ yɛ adwɩnɩ wɔ nwʋ a, naasʋ̃ nɩ bezi yi kɛɛ ɩkã nɔhʋanlɛ. (Mt. 22:16) Gyisɛsɩ hanlɩ kezimɔ nɩ mmenii kɛyɛ bɛ dɩyɛ wɔ nɔhʋanlɛ yɩ mɔɔ ikilehilee nɩ nwʋ. Ɩhanlɩ kɛɛ: “Mɩɣa kɛɛ mɩbama ɛɣalɛ benyia kodwodwu kediyia yɩ zɩ na ɛɣalɛ baalɛ iadwodwu iadiyia yi nli, na baalɛ agyiahʋnlɩvʋlɔ iadwodwu iadiyia yɩ asɩwʋ baalɛ.” (Mt. 10:35, NWT) Kɛ ebiye a nɩ Gyisɛsɩ pɛ kɛɛ mmenii twodwu tiyia nɔhʋanlɛ odwokɔ mɔɔ ɩ nɩɩ yɩ adʋwavʋlɔ yɩ bɛkãã nɩ a, mfomi nɩ izi kɛɛ mɔɔ ɩdɩ bela ɔzɔ la yɛ mmenii kɛyɛ bɛ dɩyɛ wɔ nwʋ a. (Mt. 23:37) Nɩ izi kɛɛ abiyemmɔ kele yi odwokɔ yɩ kediã nu, na mbiyemmɔ sʋ̃ kɔbʋ.—2 Tɛs. 2:9-11.
3. Mɩnla yɛ yɛbazunzu nwʋmɔ wɔ dɩyɛzumanlɛ eyi nu a?
3 Dɩkɛɛ Gyisɛsɩ nɩ, sɛ mmenii tanɩ yɛ po a, yɛbɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ yekeli nɔhʋanlɛ wɔ debela nu. Akʋ̃ sʋ̃, yɛbɔ mmɔdɩnɩ kɛɛ yɛkɛva Bayɩbʋlʋ nu nɔhʋanlɛ odwokɔ yɩ yekehilehile mmenii. Sɛ mmenii anyɩ iáleli nwʋmɔ po a, yɛkɔ zʋlɔ yɛkã. Asʋ̃ eyi kile kɛɛ sɛ yɛkãã nɔhʋanlɛ odwokɔ be anzɛnyɩɩ odwokɔba yɩ a, yɛkã la mɔɔ yɛádwɩnɩ kezimɔ yɛkɛhã yɩ nɩɩ mmɩlɩ mɔ yɛkɛhã yɩ nɩ nwʋ a? Ɩ́dɩ zɔ kʋlaa! Wɔ dɩyɛzumanlɛ eyi nu nɩ, yekeli bɔmʋnlɩ yekozunzu odwokɔɣizialɛ eyi nwʋ: Ɛhɩnla dɩka yɛ yɛkɔnwʋ nɔhʋanlɛ yɩ a? Akʋ̃ yekezia yekozunzu ndwokɔɣizialɛ eyimmɔ nwʋ: Mɩnla ti mɔɔ ɩsɛ kɛɛ yɛkã nɔhʋanlɛ a? Mɩnla ɔhʋanɩ yɛ yekoluwa zʋ yɛkɛhã a? Na mɩnla mmɩlɩ yɛ ɩsɛ kɛɛ yɛkã Bayɩbʋlʋ nu nɔhʋanlɛ odwokɔ yɩ yekile mmenii a? Ndwokɔɣizialɛ eyimmɔ mɔɔ yekenyia nwʋmɔ munwalɩyɛ nɩ kɔwʋwa yɛ ma yekoluwa anyɩnlɩdɩlɛ ɔhʋanɩ zʋ yɛkɛhã odwokɔba yɩ wɔ mmɩlɩba nu. Akʋ̃ sʋ̃, ɩkɔwʋwa yɛ ma yɛkɔhɔlɩ zʋlɔ yekeli nɔhʋanlɛ wɔ debela nu.
ƐHƖNLA DƖKA YƐ YƐKƆNWƲ NƆHƲANLƐ YƖ A?
4. Mɩnla ti mɔɔ yɛkɔhʋla yɛkɛhã kɛɛ nɔhʋanlɛ zʋ̃ Gyehova kɛnɩ a?
4 Gyehova yɩ kɛnɩ yɛ nɔhʋanlɛ zʋ̃ a. Meti odwokɔ bela mɔɔ ɩkã nɩ dɩ nɔhʋanlɛ. Kɛ ndianwʋ nɩ, yi odwokɔ mɔɔ ɩfalɩ baaba nɩɩ tanɩ nwʋ nɩ munwala dɩ nɔhʋanlɛ. (Ndw. 19:9; 119:142, 151) Dɩyɛ bela mɔɔ ɩhyɛ nwʋmɔ nkɔmɩ nɩ ba numɔ pɛpɛɛpɛ. (Ayɩ. 55:10, 11) Sɛ ɩbɔ anʋhʋba kɛɛ ɩkɛyɛ debe a, ididili zʋlɔ pɛpɛɛpɛ. (Nɔ. 23:19) Mɔɔ ɩdɩ yɛ lɛ kɛɛ, Gyehova lɔ́kʋla keli awohwi kyɩ̃! (Hib. 6:18) Sianti azʋlɔtʋ eyi ti mɔɔ Bayɩbʋlʋ yɩ fʋlɔ Gyehova kɛɛ “nɔhʋanlɛ Nyamɩnlɩ” yɩ a.—Ndw. 31:5.
5. Mɩnla ti mɔɔ ɩáyɛ sɩ kɛɛ yɛkɔnwʋ “nɔhʋanlɛ Nyamɩnlɩ” yɩ a? Kilehile numɔ. (Egyima 17:27)
5 Mbiyemmɔ kã kɛɛ, ɩyɛ sɩ kɛɛ yɛkɔnwʋ Gyehova, “nɔhʋanlɛ Nyamɩnlɩ” nɩ. Naasʋ̃ mɔɔ bɛkã nɩ ɩ́dɩ nɔhʋanlɛ kʋlaa, iluwakɛɛ abɔdɩ di dasɩlɛ kɛɛ Nyamɩnlɩ wɔ kɛnɩ. (Wul. 1:20) Mmɩlɩ mɔ sʋ̃mavʋlɔ Pɔɔlʋ ɩ nɩɩ Giliki nnimidimaa be mɔɔ bɔwɔ Atɛnsɩ tɩndɛɛ nɩ, ɩhanlɩ kɛɛ Nyamɩnlɩ pɛ kɛɛ ‘yɛnwʋ yɩ’ na ɩ “nɩɩ ye nu bela yɛ avinli ɩáwa.” (Kɩnga Egyima 17:27.) Nɔhʋanlɛ odwokɔ yɛ lɛ kɛɛ, Gyehova yɩzayɩ ɩtwɩ̃ kãnwʋazɩmaa mɔɔ bɛpɩbɛɛ nɔhʋanlɛ yɩ nɩ ma bebike yi.—Dwɔ. 6:44.
6. Nɔhʋanlɛ mɔɔ ɩwɔ Bayɩbʋlʋ yɩ nu nɩ, ebiye yɛ lɛ mɩnla a? Na mɩnla ti mɔɔ wʋ anyɩ sɔ kɛɛ ɔnwʋ ɔzɔ nɔhʋanlɛ ndwokɔ yɩ a?
6 Ɔhʋanɩ ɔkʋ̃ mɔɔ yekoluwa zʋlɔ yɛkɔnwʋ Gyehova yɛ lɛ kɛɛ yekozuma Bayɩbʋlʋ yɩ. Mmenyia mɔɔ bɛhɛlɛlɩ Bayɩbʋlʋ yɩ nɩ, Nyamɩnlɩ yi sunzuma nwanzanwanza yɛ ɩva ɩhanlɩ bɛ ma bɛhɛlɛlɩ a. (2 Pit. 1:20, 21) Meti odwokɔ bela mɔɔ ɩwɔ Bayɩbʋlʋ yɩ nu nɩ dɩ nɔhʋanlɛ na sa yɛkʋla yede yedi paa. Kɛ ndianwʋ nɩ, Bayɩbʋlʋ yɩ ma yɛnwʋ kɛɛ Gyehova yɛ ɩwɔlɩ amansɔnɩ yɩ nɩɩ dɩyɛ bela mɔɔ ɩwɔ numɔ nɩ a. (Gyn. 1:1, 26) Akʋ̃ sʋ̃, ɩma yɛnwʋ sianti mɔɔ ye munwala yɛyɛ tanɩ, nɩɩ sianti mɔɔ amanɩyɛnwʋnlɛ nɩɩ owulo dʋ bɩndɩnlɩ oyuwadɩ yɩ nu nɩ a. (Wul. 5:12; 6:23) Biyekʋ̃ sʋ̃, Bayɩbʋlʋ yɩ ma yɛnwʋ kɛɛ atɩɩtɩɩ mɔɔ Setanɩ, “awohwimaa munwala bɛ zɩ” va ɣa adasamaa bɔ zʋ nɩ, Gyehova koluwa yɩ Ɣa yɩ zʋ kɛyɩ yɩ wɔ kɛ na iadindiã nninyeni bʋwɔ. (Dwɔ. 8:44; Wul. 16:20) Dɔkʋ̃ sʋ̃, Bayɩbʋlʋ yɩ ma yɛnwʋ kɛɛ Gyisɛsɩ kɛzɩkɛ tanɩyɛlɛmaa, ikodunwo awuvʋlɔ, ikeziyeziye azɩlɛ yɩ ma ɩkɛyɛ paladayɩsɩ, na ɩkɔwʋwa adasamaa ma bekeli munli dɔkʋ̃. (Dwɔ. 11:25, 26; 1 Dwɔ. 3:8) Gyehova va nɔhʋanlɛ yɩ ihilehile yɛ, na ɩma ɔnwʋmɔ ɔhʋanɩ yɛ kɛɛ yɛzayɛ sʋ̃ yɛvá yehilehile mmenii. Eyi dɩ ɔnwʋmɔ ɔhʋanɩ kezile paa!—Mt. 28:19, 20.
SIANTI MƆƆ YƐKÃ NƆHƲANLƐ YƖ
7-8. Asʋ̃ adwɩnɩ mɔɔ yɛfa yɛkã nɔhʋanlɛ yɩ nwʋ hyinyia a? Ma nwʋmɔ ndianwʋ. (Maakɩ 3:11, 12) (Kila mfonyini yi sʋ̃.)
7 Kɛmɔ yɛnwʋ yɩ nɩ, sɛ yɛkɔhʋla kɛhɩnla Gyehova yɩ abusunwa yɩ nwʋ a, gyɩsɛ yɛkã nɔhʋanlɛ. Naasʋ̃ kɛ nɔhʋanlɛ mɔɔ yɛkɛhã nɩ yɩzayɩ nkʋ̃ yɛ ɩkɛma yɛkɔzɔ Gyehova anyɩ a, mfomi ɩsɛ kɛɛ yɛyɛ sʋ̃maa yɛkɩnla nwʋ. Sianti mɔɔ yɛkã nɔhʋanlɛ nɩ nwʋ hyinyia Gyehova paa. Kila mɔɔ izili mmɩlɩ mɔ nɩ Gyisɛsɩ ɩyɛɛ yɩ ɔzʋ̃mɩnlɛ egyima yɩ wɔ azɩlɛ yɩ zʋ nɩ. (Kɩnga Maakɩ 3:11, 12.) Mmɩlɩ be, nɩ Gyisɛsɩ ɩkãã odwokɔba yɩ wɔ dɩka be mɔɔ ibike Galili Ngyemvile yi, na ɔlɔmɩ sʋ̃maa ɣa dualɩ yɩ nwʋ yiyialɩ. Nɩ bo nu be dɩ mmenii mɔɔ azunzuma evinli wɔ bɔ zʋ. Bɛɣa bowutuli wutuli Gyisɛsɩ yɩ anyunu na bɛdɩnyɩanlɩ numɔ kɛɛ: “Mɔwʋ yɛ lɛ Nyamɩnlɩ Ɣalɛ nɩ.” Mɩnla ti mɔɔ azunzuma evinli nɩ hanlɩ nɔhʋanlɛ odwokɔ eyi valɩlɩ Gyisɛsɩ nwʋ a? Ebiye a, bɛhanlɩ zɔ na ama mmenii nɩ bɛale bɛ bɛali, na akʋ̃ ngyɩkɩ̃ɩ̃ ngyɩkɩ̃ɩ̃ la bɛama mmenii nɩ bɛayiaki Gyehova yɩ ɔzʋ̃mɩnlɛ. Mɔɔ azunzuma evinli nɩ mmɔ bɛhanlɩ nɩ dɩ nɔhʋanlɛ, naasʋ̃ kɛ adwɩnɩba yɛ bɛva bɛyɛlɩ zɔ a. Gyisɛsɩ mɛyɩ, nɩ izi sianti mɔɔ bɛyɛɛ zɔ, meti ndɛndɛ la yɛ ɩdɩnyɩanlɩ bɛ a. Gyisɛsɩ hanlɩ po kɛɛ áma azunzuma evinli nɩ bedi yɩ nwʋ dasɩlɛ bela.
8 Mɩnla yɛ yɛkɔhʋla kozuma wɔ odwokɔ eyi nu a? Adwɩnɩ mɔɔ yɛfa yɛkã nɔhʋanlɛ yɩ nɩ nwʋ hyinyia Gyehova paa. Meti ɔlɔlɛ mɔɔ yɛwɔ yɛma Gyehova nɩ yɛ ɩsɛ kɛɛ ɩkã yɛ ma yɛkã odwokɔba yɩ a. Na sɛ mmenii bɛkamvʋʋ yɛ wɔ nwʋmɔ sʋ̃ a, ɩsɛ kɛɛ yɛfa nwʋmɔ animinyiamɩ yɛma Gyehova!—Mt. 5:16; fa tindiã Egy. 14:12-15 nwʋ.
Sɛ ekilehilee nɔhʋanlɛ yɩ a, aninyia yɛ ɔtwɩ̃ adwɩnɩ siye yɩ zʋ̃ a? (Kila nkyɩkyɛmi 7-8)
9. Mɩnla yɛ ɩsɛ kɛɛ yɛpʋ kɛɛ yɛkɛyɛ a, na mɩnla ti a?
9 Mɩnla bʋwabɩlɛ fʋlɔ nu yɛ ɩsɛ kɛɛ yɛpʋ kɛɛ yɛkɛhyɛ yɛ nwʋ animinyiamɩ a? Fa yɩ kɛɛ asafʋ nu ebani be hã ɛɣɩntanlɛ nu odwokɔ be hile wʋ mɔɔ íni kɛɛ ɛkã kile abiyela, naasʋ̃ ɔhɔ hã hile mbiyemmɔ. Sɛ aɣinzi yi, mmenii mɔɔ ɛhã hileli bɛ nɩ ba nwʋ yɩ kɛɛ mɔɔ ɛhanlɩ nɩ dɩ nɔhʋanlɛ a, ebiye a bɛ anyɩ kele paa. Na ebiye po a, bekenyia adwɩnɩ kɛɛ ezi ɛɣɩntanlɛ nu ndwokɔ sʋ̃maa zɛ. Eyi kɛma mmenii kɛbɛ wʋ odwokɔ paa naasʋ̃ Gyehova mɛyɩ, yɩ anyɩ lédeli wʋ nwʋ kʋlaa. (Ɛɣɛ. 11:13) Mɩnla ti a? Iluwakɛɛ ɩwɔ numɔ kɛɛ mɔɔ ɛhanlɩ nɩ dɩ nɔhʋanlɛ dɩyɛ, naasʋ̃ kɛ adwɩnɩba yɛ ɛva ɛhanlɩ a.
KEZIMƆ YƐKƐHÃ NƆHƲANLƐ YƖ
10. Sɛ bɛkã kɛɛ yɛmaa yɛ “ɛdɩndɛlɛ ɩyɛ fɛlɛkʋ̃” a, kɛ ɩtʋ kile a? (Kolosiyiamaa 4:6)
10 Kɩnga Kolosiyiamaa 4:6. Sʋ̃mavʋlɔ Pɔɔlʋ hakɛlɩ Kilisinyiamaa mɔɔ bɔwɔ Kolosiyia nɩ kɛɛ, bɛmá “bɛ ɛdɩndɛlɛ ɩyɛ fɛlɛkʋ̃ eɣile bela.” Mɩnla yɛ eyi kile a? Giliki odwokɔ mɔɔ bɛva belili egyima wɔ ɛkɩhyɩ nɩ kile kɛɛ, odwokɔ bela mɔɔ yɛkɛhã nɩ, ɩsɛ kɛɛ ɩyɛ mɔɔ annidi wɔ nu na ɩhyɛ mmenii mvʋlɔ ɛzɩzɩbɛ.
11-12. Sɛ yekilehilee nɔhʋanlɛ yɩ a, ɩsɛ kɛɛ yekila bʋwɔ, mɩnla ti a? Ma nwʋmɔ ndianwʋ. (Kila mfonyini yi sʋ̃.)
11 Sɛ yekilehilee mmenii nɔhʋanlɛ odwokɔ mɔɔ ɩwɔ Bayɩbʋlʋ nu nɩ a, ɩsɛ kɛɛ yɛfa Pɔɔlʋ yɩ fʋlɔdulɛ mɔɔ ise yɛmá yɛ ɛdɩndɛlɛ ɩyɛ fɛlɛkʋ̃ nɩ yɛyɛ egyima. Bayɩbʋlʋ yɩ fa nɔhʋanlɛ odwokɔ mɔɔ ɩwɔ numɔ nɩ itindiã apʋka be mɔɔ ɩyɛ nna mɔɔ ɩkʋla ɩkyɛ ɛkɛla nɩɩ sunzuma nu nɩ nwʋ. Eyi kile kɛɛ, Bayɩbʋlʋ yɩ nu nɔhʋanlɛ yɩ ma yɛnwʋ kezimɔ yɛdɩ ankasa nɩɩ adwɩnɩ mɔɔ yɛfa yɛyɛ debe nɩ. (Hib. 4:12) Naasʋ̃ sɛ yɛáfa Bayɩbʋlʋ yɩ yedi egyima bʋwɔ a, sa ɩkʋla ɩma yɛ nɩɩ mmenii sũ pɩla. Mɩnla ɔhʋanɩ zʋ a?
12 Kɛ ndianwʋ nɩ, fa yɩ kɛɛ ɔhɔ dasɩlɛlilɛ na ɔhɔ dʋ benyia be mɔɔ ɩta ɩbɔ mmoduwaba mpayɩ. Na ɔlʋbɔ bela ɩ nɩɩ yɩ abusunwamaa bo numɔ di Bulonyia nɩɩ Easter. Sa ɔkʋla oduwa Bayɩbʋlʋ yɩ zʋ ma ɩnwʋ yɩ kɛɛ, ɩdɩ tanɩ kɛɛ yɛkɔwɔ mmoduwaba mpayɩ. Na Bayɩbʋlʋ yɩ sʋ̃ tɩndɛ tiyia Bulonyia nɩɩ Easter. (Ayɩ. 44:14-20; 2 Kɔl. 6:14-17) Naasʋ̃ sɛ ɛkã debe mɔɔ ɩdɩ zɔ wɔ eɣile mɔɔ ili bɔmʋnlɩ nɩ la a, nɔhʋanlɛ yɩ la yɛ ɛhã yɩ a, naasʋ̃ nɩ wʋáfa Nyamɩnlɩ Odwokɔ yɩ edi egyima bʋwɔ.
Kɛ ɩkɛyɛ na wʋahʋla wʋahilehile nɔhʋanlɛ yɩ wɔ ɔhʋanɩba zʋ a? (Kila nkyɩkyɛmi 11-12)a
13. Sɛ bɛkã kɛɛ yɛmá ye munwa ndwokɔ ɩyɛ fɛ dɩkɛɛ alɩyɛ mɔɔ egyilamɩ wɔ nu a, kɛ ɩtʋ kile a?
13 Pɔɔlʋ zia hanlɩ kɛɛ ɩsɛ kɛɛ yɛma ye munwa ndɛnɩ yɛ fɛ dɩkɛɛ alɩyɛ mɔɔ egyilamɩ wɔ nu. Mɔɔ ɩhanlɩ nɩ iáhile kɛɛ yɛlanɩlanɩ́ nɔhʋanlɛ yɩ nu anzɛnyɩɩ yɛɣɩdá zʋ. Mfomi, nɩ ɩhyɛɛ yɛ ɛzɩzɩbɛ kɛɛ sɛ yɛkãã nɔhʋanlɛ yɩ nwʋ odwokɔ a, yɛmá ye munwa ndwokɔ ‘ɩyɛ fɛ,’ na ama ɩadɔ ye ediyelɛmaa bɛ ahʋnlɩnɩ zʋ. (Dwb. 12:11) Eyi ɩyɛlɛ ɩ́la azɩ kʋlaa. Kɛ ndianwʋ nɩ, ebiye a, yɛkɛdɩ nɣanlɩ kɛɛ egyilamɩ dʋdʋ mɔɔ yɛpɛ wɔ yɛ alɩyɛ nu nɩ, ɔzɔ la yɛ mbiyemmɔ sʋ̃ pɛ yɩ a. Ɔzɔ la yɛ ebiye a, yɛkɛdɩ nɣanlɩ kɛɛ, kezimɔ yɛtɩndɛ nɩ kɛhã abiyela yɩ ahʋnlɩnɩ a. Naasʋ̃ kɛ ɔzɔ yɛ ɩdɩ a. Sɛ ɔkɔ manlɩ be zʋ̃ a, bɛkã bo odwokɔ penyi penyi mɔɔ iálile abiyela, ɩávalɩ nwʋmɔ kɛɛ enii ɔkʋ̃ nɩ mɔɔ bɛ nɩɩ yɩ tɩndɛɛ nɩ dɩ ebani tɛla bɛ po nɩ. Naasʋ̃ sɛ ɔkɔ amanlɩ mvʋlɔ zʋ a, bokowu ɔzɔ enii yi kɛɛ iáwu dɩyɛ anzɛnyɩɩ ɩdɩ aninyiamɔnwʋ. Eyi ti mɔɔ Pɔɔlʋ hanlɩ kɛɛ ɩsɛ kɛɛ yɛnwʋ kezimɔ yɛ nɩɩ abiyela kɛdɩndɛ yɩ a. Eyi kile kɛɛ íni kɛɛ yekyina kezimɔ yɛtɩ nɣanlɩ anzɛnyɩɩ bɛdɩdɩlɩ yɛ nɩ zʋ yɛtɩndɛ, na mfomi ɩsɛ kɛɛ yɛdwɩnɩ kezimɔ ye ndwokɔ kɛhã ye ediyelɛmaa nɩ bɛ ahʋnlɩnɩ nɩ nwʋ.
MMƖLƖ MƆ ƖSƐ KƐƐ YƐKÃ BAYƖBƲLƲ YƖ NU NƆHƲANLƐ YƖ
14. Asʋ̃ dɩyɛ bela mɔɔ nɩ Gyisɛsɩ zi nɩ yɛ ɩva ihilehileli yɩ adʋwavʋlɔ yɩ a? Kilehile numɔ.
14 Nɩ Gyisɛsɩ kã ndwokɔ mɔɔ ɩyɛ fɛ ikile yɩ adʋwavʋlɔ yɩ mmɩlɩ munwala, na ihilehileli nninyeni sʋ̃maa bɛ. (Mk. 6:34) Naasʋ̃ nɩ bɔwɔ nninyeni sʋ̃maa mɔɔ ɩsɛ kɛɛ bosuma. Kɛ dɩyɛ bela mɔɔ nɩ Gyisɛsɩ zi nɩ yɛ ɩva ihilehileli bɛ a. Nɩ izi yɩ adʋwavʋlɔ yɩ bʋwɔ. Nɩ izi kɛɛ, ndwokɔ be wɔ kɛnɩ a, yɩ mmɩlɩ lótwuli kɛɛ ɩkɛhã kehile bɛ. Ɩhanlɩ po kɛɛ, nɔhʋanlɛ ndwokɔ be wɔ kɛnɩ mɔɔ bɔlɔ́kʋla bɔkɔzʋwa. (Dwɔ. 16:12) Mɩnla yɛ yesuma wɔ eyi nu a?
15. Asʋ̃ ɩsɛ kɛɛ yɛ nɩɩ yɛ Bayɩbʋlʋ dɩyɛzumanlɛvʋlɔ be suma nɔhʋanlɛ odwokɔ mɔɔ ɩwɔ Bayɩbʋlʋ yi nu munwala wɔ eɣile ɔkʋ̃ la nu a? Kilehile numɔ. (Ɛɣɛlɛwulɛ 25:11) (Kila mfonyini yi sʋ̃.)
15 Gyisɛsɩ yi ndianwʋ yɩ ma yɛnwʋ yɩ kɛɛ, nɔhʋanlɛ yɩ mɔɔ yezi nɩ iáhile kɛɛ yɛvá eɣile kʋ̃ la yehilehile yi munwala yehile abiye. Kɛ ɩkɛyɛ na yɛali Gyisɛsɩ yi ndianwʋ yɩ mɛda a? Ɩsɛ kɛɛ yɛdwɩnɩ mmenii nwʋ bʋwɔ. Ma yezia yɛhɔ yehila benyia yɩ mɔɔ yɩ anyɩ deli nwʋmɔ kɛɛ ɩ nɩɩ yɩ abusunwa kɔwɔ numɔ keli Bulonyia nɩɩ Easter yi odwokɔ nɩ dɔkʋ̃. Yezi kɛɛ ɔzɔ awuwalilɛ yɩ zʋ̃ awʋzʋmɩzʋ̃mɩnlɛ nu na Nyamɩnlɩ iále tiã numɔ. Naasʋ̃ fa yɩ kɛɛ mmɩlɩ mɔ ɩha dapɛnɩ ɔkʋ̃ anzɛnyɩɩ anwɩ̃ ma bedi Bulonyia nɩ yɛ ɛ nɩɩ benyia eyi wɔlɩ yɩ tʋ kɛɛ bosumaa Bayɩbʋlʋ yɩ a. Asʋ̃ ɩdɩ baaba kɛɛ ɛ nɩɩ yɩ kozuma awuwalilɛ mɔɔ ɩzʋ̃ awʋzʋmɩzʋ̃mɩnlɛ nu nwʋ dɩyɛ, na wʋahila ɔhʋanɩ kɛɛ ikeyiaki Bulonyialilɛ ndɛndɛ zʋ la a? Anhã. Ɛyɛ zɔ a, nɩ ikile kɛɛ wʋátɩndɛ wɔ mmɩlɩba nu. Ɩdɩ nɔhʋanlɛ, Bayɩbʋlʋ dɩyɛzumanlɛmaa nɩ be fa mɔɔ bosuma nɩ yɛ egyima ndɛndɛ. Abiyemmɔ sʋ̃ mɛyɩ, ide mmɩlɩ ansaana bɛazɩnza bo subanɩ nɩɩ bɛ nyɛlɩyɛ. Sɛ yɛnwʋ mɔɔ ɩsɛ kɛɛ yɛkã nɩɩ mmɩlɩ mɔ ɩsɛ kɛɛ yɛkã yɩ a, ɩkɛyɛ mɛlɛkɛ kɛɛ yɛ Bayɩbʋlʋ dɩyɛzumanlɛmaa nɩ kɛva mɔɔ bosuma nɩ keli egyima, na bekenyia anyunumihɔlɛ sʋ̃.—Kɩnga Ɛɣɛlɛwulɛ 25:11.
Sɛ ɛkãã nɔhʋanlɛ yɩ nwʋ odwokɔ a, nwʋ mmɩlɩ mɔ ɛkɛva kɛhã yɩ nɩɩ kezimɔ ɛkɛhã yɩ nɩ fa sumazuma Gyisɛsɩ (Kila nkyɩkyɛmi 15)
16. Mɩnla yɛ yɛyɛ a, ɩkɔwʋwa yɛ Bayɩbʋlʋ dɩyɛzumanlɛmaa ma bɔkɔhɔ zʋlɔ bokoluwa “nɔhʋanlɛ ɔhʋanɩ nɩ nu” a?
16 Dɩyɛ bela íni kɛnɩ mɔɔ ɩma yɛ anyɩ de tɛla kɛɛ yɛkɔwʋwa mmenii ma bokozuma nɔhʋanlɛ mɔɔ ɩfalɩ Gyehova nwʋ nɩ nwʋ dɩyɛ. Nninyeni eyimmɔ mɔɔ yɛkɛyɛ nɩ kɔwʋwa bɛ ma bɔkɔhɔ zʋlɔ bokoluwa “nɔhʋanlɛ ɔhʋanɩ nɩ nu.” Kɔ zʋlɔ yɛ ndianwʋba ma bɛ. (3 Dwɔ. 3, 4) Nyamɩnlɩ yɩ anʋhʋba mɔɔ ɩwɔ Bayɩbʋlʋ yɩ nu nɩ, fa wʋ ɛbɩlawɔlɛ kile kɛɛ ede di. Sɛ ɛkãã nɔhʋanlɛ odwokɔ be a, fa adwɩnɩba kã. Sɛ ekilehilee nɔhʋanlɛ odwokɔ mɔɔ ɩwɔ Bayɩbʋlʋ yɩ nu nɩ a, ɩsɛ kɛɛ ɛkã yɩ wɔ ɔhʋanɩ be zʋ mɔɔ ɩkɛhã wʋ ediyelɛmaa nɩ bɛ ahʋnlɩnɩ, na kã yɩ wɔ mmɩlɩba nu sʋ̃. Na sɛ bɛkamvʋʋ wʋ a, fa nwʋmɔ animinyiamɩ ma Gyehova. Sɛ ɛyɛ zɔ a, ikehile kɛɛ ɔsʋ̃mɩɩ Gyehova, nɔhʋanlɛ Nyamɩnlɩ nɩ.
NDWOMI 160 “Odwokɔba”!
a MFONYINI NWƲ ODWOKƆ: Wɔ mfonyini mɔɔ ili bɔmʋnlɩ yɩ nu nɩ, eliyema benyia be ɩhɔ ɩdʋ benyia be mɔɔ idii Bulonyia. Na eliyema yɩ ɩ nɩɩ yɩ sunzuu dɩka mɔɔ Bulonyia zʋ̃ nɩ nwʋ. Wɔ mɔɔ ɩtɔ zʋlɔ anwɩ̃ yɩ nu nɩ, eliyema yɩ ɩbʋwaa benyia yɩ ma ɩkɔnwʋ mɔɔ ɩkɔwʋwa yɩ ma ɩkɛyɛ ɛzɩlɛba. Eyimmɔ nu ɛhɩnla dɩyɛ yɛ ekila a, itu mpʋnɩ paa a?