Buk pa Yubu Twero Konyi ka Itye ka Deno Can

1-2. Tit kong tyen lok mogo mumiyo pire tek me kwano buk pa Yubu.

TIKA dong macok cok-ki ikwano buk pa Yubu? Kicoyo buk man mwaki ma romo 3,500 angec, ento jo mapol pud giwaco ni buk man tye i kin bukke mabeco loyo ma kicoyogi. Dano gipako laco buk man pien en otiyo ki nyig lok ma niang iye yot, mamwonya dok ma gudo cwiny dano. Kadi bed Moses aye ocoyo buk man, ento lok ma en ocoyo ducu oa ki bot Jehovah.—2 Tem. 3:16.

² Buk pa Yubu obedo buk ma pire tek adada i Baibul. Pingo? Pien konyowa me niang ni dano kacel ki lumalaika ducu myero guyer ka gibitic pi Jehovah pi mar ma gitye kwede pire ki pi lonyo nyinge. Buk man bene pwonyowa lok i kom kit pa Jehovah mapatpat calo mar, ryeko, ngolo kop atir ki teko. Me labolle, i buk pa Yubu, kilwongo Jehovah ni “Won Twer Ducu” tyen 31 kulu, ma man loyo buk mo keken i Baibul. Buk pa Yubu bene tito tyen lok mumiyo Lubanga oye ni dano oden can dok bene gamo lapeny mukene ma pigi tego ma dano gipennye kwede.

3. Pwony ango ma watwero nongo ki i buk pa Yubu?

³ Watwero poro kwano buk pa Yubu ki ito got. Ka itye i wi got, itwero neno jami ducu ma orumo kabedo meno maber. I yo acel-lu, ka wakwano buk pa Yubu, watwero niang maber kit ma Jehovah winyo kwede ka neno watye ka deno can. Wabineno kit ma lok i kom Yubu onongo twero konyo kwede Luicrael ki dong kit ma twero konyowa kwede i kare-ni. Wabineno bene kit ma watwero tic kwede ki buk pa Yubu me konyo jo mukene.

LUBANGA OYE NI YUBU ODEN CAN

4. I yo ma nining ma Yubu obedo pat adada ki Luicrael ma gukwo i lobo Ejipt?

⁴ Yubu onongo yam kwo i lobo ma kilwongo ni Uj i kare ma Luicrael gitye i opii i Ejipt. Uj onongo nen calo tye tung kumalo me lobo Arabia. I kare ma Luicrael onongo gitye i Ejipt, jo mogo i kingi gucako woro lubange me goba. Ento Yubu onongo dok pat adada kwedgi. En otiyo pi Jehovah ki gen. (Yoc. 24:14; Ejek. 20:8) Jehovah oloko i kom Yubu kit man ni: ‘Pe tye ngat mo macalo en i wi lobo.’a (Yubu 1:8) Yubu onongo obedo laco ma olony adada dok bene dano ma kiworo loyo i lobo meno. (Yubu 1:3) Labongo akalakala mo, akemo omako Catan adada me neno ka laco man ma jo mapol gingeyo dok giworo-ni tiyo pi Jehovah ki gen!

5. Pingo Jehovah oye ni Yubu oden can? (Yubu 1:​20-22; 2:​9, 10)

⁵ Catan owaco ni ka kiketo can i kom Yubu, ci Yubu bijuko woro Jehovah woko. (Yubu 1:​7-11; 2:​2-5) Jehovah onongo maro Yubu matek adada. Kadi bed kit meno, Jehovah oye ni Catan omok ka ce kokone i kom Yubu-ni tye ada. (Yubu 1:​12-19; 2:​6-8) Catan oweko kiyako leyi pa Yubu, oneko lutino apar pa Yubu ducu dok bene okelo two malit i kom Yubu ma oromo kome ducu. Ento kadi bed Catan oweko Yubu odeno can malit, Yubu pud omedde ameda ki tic pi Jehovah ki gen. (Kwan Yubu 1:​20-22; 2:​9, 10.) I nge kare mo, Jehovah ocango Yubu woko, odwoko lonyo pa Yubu kun dodo tyen aryo dok bene omine lutino apar mukene. Dano bene gucako bedo ki woro i kom Yubu odoco. Jehovah bene omiyo mot bot Yubu kun weko en kwo pi mwaki 140 mukene. Pi meno, en obedo ki kare me neno likwayone wa i yalwak me angwenne. (Yubu 42:​10-13, 16) Gin ango ma onongo lutic pa Lubanga ma i kare macon gitwero pwonyone ki i labol pa Yubu? Dok gin ango ma watwero pwonyone ki i labol meno i kare-ni?

6. Gin mutimme i kom Yubu onongo twero konyo Luicrael nining? (Nen bene cal.)

⁶ Adwogi maber ango ma Luicrael onongo gitwero nongone? Gin mutimme i kom Yubu onongo twero konyo Luicrael ma gubedo ka deno can malit i Ejipt. Me labolle, Yocwa ki Kaleb gubedo opii pi mwaki mapol. I nge meno, gin dok gukwo i dye tim aroo pi mwaki 40 kulu pien Luicrael mukene-ni gujemo i kom Jehovah. Dong gin mutimme i kom Yubu onongo twero cuko cwiny Luicrael ma gukwo lacen. Onongo gitwero niang ni Catan aye kelo pekki i kom dano ento pe Lubanga. Onongo bene gibiniang tyen lok mumiyo Lubanga oye ni dano guden can dok ni Jehovah maro jo ma gimedde ki bedo lugen bote kadi bed kwo tek, dok en minigi bakacic.

7-8. I yo ma nining ma buk pa Yubu twero konyo kwede jo ma gitye ka deno can? Tit kong gin mo mutimme.

⁷ Adwogi maber ma wanongo. Ki cwercwiny, jo mapol i kare-ni dong pe gitye ki niye i kom Lubanga pien pe gitwero niang pingo jami maraco timme i kom jo mabeco. Nen kong gin mutimme i kom laminwa mo ma nyinge Harrietb ma a ki i Rwanda. I kare ma en onongo pud tidi, en onongo ye i kom Lubanga. Ento lacen, jami maraco mapol otimme i kome. Nyom pa lunyodone oket woko. Laco mukene onyomo min Harriet dok laco meno obedo ka uno Harriet matek adada. I kare ma Harriet tye mwaka apar ki wiye, laco mo obuto kwede tektek. Ento ma Harriet ocito ka nongo kony ki i gang legagi, en pe onongo kwe cwiny mo keken. Lacen, Harriet ocoyo waraga bot Lubanga. I waragane meno, en ocoyo ni: “Lubanga, alego boti, dok atute me timo gin maber, ento icula ki gin marac. Cakke tin, pe dong abiwori, dok abitimo gin mo keken ma yomo cwinya.” Calo Harriet, jo mapol dong kiwacigi lok goba mapol i kom Lubanga dok giye ni Lubanga aye kelo can i komgi. Cwinywa cwer adada ni pe gingeyo lok ada madok i kom Lubanga dok wamito konyogi!

⁸ Ki i buk pa Yubu, wapwonyo ni Catan aye kelo peko i kom dano ento pe Lubanga! Wapwonyo bene ni ka ngat mo tye ka deno can, pe omyero watam ni ngat meno otimo gin mo marac. Baibul wacciwa ni “kare kacel ki jami ma gitimme atura” twero poto i kom ngat mo keken. (Latit. 9:​11, NWT; Yubu 4:​1, 8) Dok bene wapwonyo ni ka wamedde ki tic pi Jehovah ki gen i kare ma kwo tek, ci waweko Jehovah bedo ki kare me nyuto ni Catan obedo lagoba. (Yubu 2:3; Car. 27:11) Watye ki pwoc madit ni wapwonyo jami magi ki i Baibul pien dong wangeyo tyen lok mumiyo jo mabeco gideno can. Lacen i kare ma Lucaden pa Jehovah gukwano Baibul ki Harriet, en oniang ni Lubanga aye pe kelo peko i kome. En owaco ni: “Alego bot Lubanga ki cwinya ducu dok atitte kit ma awinyo kwede kikome. Atito ki Jehovah ni i kare ma awacce ni pe dong abiworre, onongo pe atye ki miti me timo meno. Awaco lok meno pien onongo pe angeyo ngat ma En obedo. I kare-ni dong, aniang ni Jehovah mara. Cwinya yom adada.” Pud dong watye ki pwoc madit ya me niang tyen lok mumiyo Lubanga oye ni dano oden can! Kong dong wanenu kit ma lanen pa Yubu twero konyowa kwede ka watye ka deno can.

KIT MA LOK I KOM YUBU KONYOWA KWEDE ME CIRO CAN

9. Gin ango ma Yubu otimo i kare ma onongo tye i arem? (Yakobo 5:11)

⁹ Go kong pekki ma Yubu okato ki iye. En obedo i buru, kome ducu opong ki wang bwur maraco dok tye ki arem matek adada. Del kome ducu oballe woko dok bene ojony adada. Yubu onongo pe ki kero me timo gin mo keken. En obedo piny dok tye ka cwero kome ki labaltak. En kare ducu bedo ka lok i kom arem ma etye iye. Ento Yubu pe obedo ka kanyo arem keken, en bene omedde ki bedo lagen bot Jehovah. (Kwan Yakobo 5:11.) Gin ango ma okonyo Yubu me medde ki bedo lagen?

10. Gin ango ma nyuto ni Yubu onongo tye agonya me tito ki Jehovah kit ma ewinyo kwede? Tit kong.

¹⁰ Yubu otito ki Jehovah kit ma ewinyo kwede kikome. (Yubu 10:​1, 2; 16:20) Me labolle, cura me 3 tittiwa kit ma cwiny Yubu ocwer kwede pi gin mutimme i kome. Yubu otamo ni Lubanga aye tye ka kelo pekki magi ducu i kome. I nge meno, lurem Yubu adek gubedo ka wacone teretere ni Lubanga aye tye ka miyo pwod ki Yubu pi balle. Ento Yubu obedo ka waco ki lureme meno ni en etye lagen bot Jehovah. Lok mogo ma Yubu owaco nyuto ni pi kare mo, en obedo ki tam ni kite atir loyo Lubanga. (Yubu 10:​1-3; 32:​1, 2; 35:​1, 2) Ento, Yubu bene oye ni i kare mukene ebedo ka loko “lok atata.” (Yubu 6:​3, 26) I cura me 31, Yubu onongo tye ki miti ni Lubanga ogam doge kun waco ni pe epore me nongo pwod ma kit meno. (Yubu 31:35) Ento onongo pe mitte ni Yubu obed ka penyo Lubanga me titte pingo etye ka deno can.

11. Jehovah odok i lok pa Yubu nining?

¹¹ I kare-ni dong, watwero niang ni Yubu obedo agonya me lok ki Jehovah kit meno pien en onongo tye ki wat macok kwede kacel ki gen matek ni Jehovah bingolo koppe atir. Jehovah ogamo dog Yubu kun loko ki i yamo lapiru, ento Jehovah pe otito tyen lok mumiyo Yubu tye ka deno can. Dok Jehovah pe omiyo pwod ki Yubu pi tito kit ma ewinyo kwede nyo kok i kom Lubanga. Me ka meno, Jehovah opwonyo Yubu kit ma wego ma lamar pwonyo kwede ki wode. Man aye onongo obedo yo maber loyo me konyo Yubu. Macalo adwogine, Yubu omwolle dok oye ni ngecce nok adada ci ongut pi lok ma ebedo ka wacogi. (Yubu 31:6; 40:​4, 5; 42:​1-6) Gin mutimme man onongo twero konyo jo ma gukwo i kare macon nining, dok bene twero konyowa i kare-ni nining?

12. Gin mutimme i kom Yubu onongo twero konyo Luicrael nining?

¹² Adwogi maber ango ma Luicrael onongo gitwero nongone? Luicrael onongo gitwero nongo pwony ki i gin mutimme i kom Yubu. Tam kong i kom labol pa Moses. Pe obedo yot bot Moses me telo wi lwak me Icrael. Pi tyen mapol, gubedo ka jemo i kom Jehovah dok guturo cwiny Moses bene. Luicrael onongo pol kare gikok i kom Jehovah ka jami pe tye ka wot maber. Ento Moses onongo lego bot Jehovah pi kony ka jami pe tye ka wot maber. (Nia 16:​6-8; Wel 11:​10-14; 14:​1-4, 11; 16:​41, 49; 17:5) Labol pa Yubu onongo bene twero konyo Moses i kare ma Jehovah omiyo tira ki Moses. Me labolle, i kare ma Luicrael onongo gicok donyo i Lobo ma Kiciko Pire, Moses okeco adada i komgi ci “oloko lok ma onongo myero pe en oloki.” Moses pe omiyo ki Jehovah pak ducu ma Jehovah opore me nongone. (Jab. 106:​32, 33) Macalo adwogine, Jehovah pe oye ni Moses odony i Lobo ma Kiciko Pire. (Nwo. 32:​50-52) Kadi bed pwod man obedo lit adada bot Moses, ento en omwolle dok onongo pwony ki iye. Gin mutimme i kom Yubu onongo bene twero konyo Luicrael ma lugen ma gukwo i nge kare pa Moses. Gin onongo gitwero tam i kom labol pa Yubu ci gitito ki Jehovah kit ma giwinyo kwede kikome. Ento bene onongo myero wigi opo ni gin pe kitgi atir loyo Jehovah. Dok bene onongo gibipwonyo ni omyero gibed mwol dok gijol tira pa Jehovah.

13. Gin ma otimme i kom Yubu twero konyowa nining me medde ki ciro can? (Jo Ibru 10:36)

¹³ Adwogi maber ma wanongo. Watye ka kwo i kare ma kwo tek adada, pi meno wamito teko me medde ki tic pi Jehovah ki gen. (Kwan Jo Ibru 10:36.) Me labolle, jo mogo i kinwa komgi lit, gitye ki two par, gitye ki pekki madongo i pacigi, gurwenyo danogi me amara nyo gitye ki peko mukene madit. I kare mukene ka watye ka deno can, jo mukene gitwero waco nyo timo gin mo ma medo cwercwinywa ameda. (Car. 12:18) Ento wapwonyo ki i buk pa Yubu ni watwero tito ki Jehovah kit ma wawinyo kwede kikome kun wabedo ki tekcwiny ni En biwinyowa. (1 Jon 5:14) Jehovah pe bikeco i komwa ka watite kit ma wawinyo kwede kadi bed i kare mukene waloko “lok atata” calo Yubu. Me ka meno, Lubanga bimiyo botwa teko kacel ki ryeko ma wamito me ciro can. (2 Tekwaro 16:9; Yak. 1:5) Jehovah bene twero konyowa ka mitte ni kitirwa kit ma En otiro kwede ki Yubu. En twero miniwa tira ka watye ka kwano Baibul nyo bukkewa, dok twero tic ki laelda nyo laremwa mo. Lanen pa Yubu pwonyowa ni ka Jehovah otirowa, mitte ni wadi cwinywa. (Ibru 12:​5-7) Obedo ber adada i kare ma Yubu owinyo lok pa Jehovah dok bene ber piwa me bedo jo mamwol dok ma gijolo tira. (2 Kor. 13:11) Magi pud dong obedo pwony ma pigi tego ya ma wanongo ki i buk pa Yubu! Kong dong wanenu kit ma watwero tic kwede ki buk pa Yubu me konyo jo mukene.

TI KI BUK PA YUBU ME KONYO JO MUKENE

14. Yo mene ma watwero tic kwede me tito bot dano tyen lok mumiyo wadeno can?

¹⁴ Tika dong irwatte ki ngat mo i tic me pwony ma openyi tyen lok mumiyo dano deno can? Ka tye kit meno, ci igamo lapenye nining? Twero bedo ni itiyo ki Baibul me tite gin mutimme i poto me Eden. Dok twero bedo ni icako lokki kun iwaco ni Catan, ma obedo cwec me cwiny marac, aye owaco lok goba bot luot mukwongo ma omiyo gujemo i kom Lubanga. (Acak. 3:​1-6) Ci i ngeye, oromo bedo ni ititte ni jemo pa Adam ki Kawa omiyo lobo ducu opong ki deno can kacel ki to. (Rom. 5:12) Me agikkine, twero bedo ni itito bote ni Lubanga tye ka miyo kare muromo me nyuto bot dano ducu ni lok ma Catan owaco i kom Lubanga pe tye ada dok Lubanga tye ka tic ki kare man wek dano gunge ni macok cok-ki ebijwayo pekki ducu dok dano binongo mit pa kwo pi naka. (Yabo 21:​3, 4) Man obedo yo maber adada me gamo lapeny meno dok okonyo jo mapol me niang pingo dano deno can.

15. Watwero tic ki buk pa Yubu nining me konyo ngat mo ma openyowa pingo dano deno can? (Nen bene cal.)

¹⁵ Nen kong dok yo mukene ma itwero tic kwede me tito bot dano tyen lok mumiyo peko tye kun itiyo ki buk pa Yubu. Iromo cakone ki pwoyo ngat meno pi penyo lapeny ma pire tek. Ci i ngeye, iromo tite ni Yubu, ma obedo laco ma lagen, bene openyo lapeny ma kit meno. En bene obedo ki tam ni Lubanga aye okelo peko i kome. (Yubu 7:​17-21) Ngat ma itye ka lok kwede-ni twero bedo ki ur ni kadi wa i kare macon, dano onongo dong gitye ki miti me ngeyo pingo wadeno can. I nge meno, itwero tite ni buk pa Yubu konyowa me niang ni Catan aye okelo peko i kom Yubu, ento pe Lubanga. Catan bene owaco ni dano gitiyo pi Lubanga pi jami ma Lubanga minigi keken, ento ka gucako deno can, gibijuko woro Lubanga woko. Itwero bene tite ni kadi bed Lubanga pe okelo can i kom Yubu, ento En oye ni kitem Yubu, dok meno nyuto ni Lubanga miyo ki jo ma lugen kare me nyuto ni Catan obedo lagoba. I agikkine, iromo dolo te lokki ki tite ni Lubanga omiyo bakacic ki Yubu pi bedo lagen. Dong watwero kweyo cwiny jo mukene ki tittigi ni Jehovah aye pe kelo peko i komwa.

16. Tit kong gin mo mutimme ma nyuto kit ma buk pa Yubu twero konyo kwede ngat mo ma tye ka deno can.

¹⁶ Nen kong kit ma buk pa Yubu okonyo kwede laco mo ma nyinge Mario. I nino mo acel i mwaka 2021, laminwa mo onongo tye ka tito kwena kun tiyo ki cim. Namba cim mukwongo ma en ogoyo odonyo bot laco mo ma nyinge Mario. Laminwa-ni onywako kwede tyeng mo me Baibul ma nyuto ni Lubanga winyo legawa dok bene ocikke pi anyim mamwonya bot dano. En openyo tam pa Mario i kom tyeng man. Mario owaco ni i cawa ma laminwa-ni ogoyo cim, onongo etye ka coyo waraga me ciko jo ganggi pien dong ebidene woko. En owaco ni, “Aye i kom Lubanga, ento odiko-ni onongo atye ka pennye ka ce Lubanga okwera woko.” Lacen ma laminwa-ni dok ogoyo cim, guloko i kom Yubu kacel ki can ma en okato ki iye. Mario omoko tamme me kwano buk pa Yubu cakke ki i acakkine me o i agikkine. Pi meno, laminwa-ni ocwalle link ma twero konye me nongo Baibulwa me New World Translation of the Holy Scriptures ki i jw.org. Adwogine obedo nining? Mario oye ni kikwan Baibul kwede dok cwinye obedo yom adada me pwonyo lok i kom Lubanga ma lamar ma onyuto miti i kome-ni.

17. Pingo itye ki pwoc ni Jehovah oweko kicoyo gin mutimme i kom Yubu i Baibul? (Yubu 34:12)

¹⁷ Nen ka maleng ni Baibul tye ki teko me loko kwo pa dano ki dok me kweyo cwiny jo ma gitye ka deno can. (Ibru 4:12) Watye ki pwoc madit adada ni Jehovah oweko kicoyo gin mutimme i kom Yubu i Baibul! (Yubu 19:​23, 24) Buk pa Yubu cuko cwinywa ni “Lubanga pe timo gin mo marac.” (Kwan Yubu 34:12.) Konyowa bene me niang tyen lok mumiyo Lubanga oye ni peko obed tye ki dong kit ma watwero cirone kwede. Dok bene konyowa me kweyo cwiny jo ma gitye ka deno can. I pwony ma lubo man, wabinyamo kit ma buk pa Yubu twero konyowa kwede ka watye ka miyo tira.