“Umqhele NoBufakazi”
“KHONA-KE [uJehoyada umpristi] wayikhipha indodana yenkosi futhi wabeka phezu kwayo umqhele noBufakazi; ngakho bayenza yaba yinkosi futhi bayigcoba.” (2 AmaKhosi 11:12, NW) Yileyondlela incwadi yamaKhosi echaza ngayo ukuthweswa kweNkosi uJehowashi umqhele. Ingabe uqaphelile ukuthi ngaphandle ‘komqhele,’ noma imvunulo yasekhanda yobukhosi, uJehoyada wabeka “noBufakazi” phezu kwenkosi esencane. Babuyini uBufakazi? Futhi kungani babuyingxenye yalomkhosi wokuthweswa umqhele?
Igama lesiHeberu elihunyushwe lapha ngokuthi “uBufakazi” ngokuvamile libhekisela eMiyalweni Eyishumi noma eMthethweni kaNkulunkulu usuwonke. (Eksodusi 31:18; IHubo 78:5, Revised Standard Version) Ngokuvumelana nalokhu, ukulandisa okufanayo okukweyesi-2 IziKronike 23:11 kuJerusalem Bible (1966) kufundeka kanje: “Khona-ke uJehoyada wayikhipha indodana yenkosi, wayithwesa umqhele, futhi wabeka uMthetho phezu kwayo.” Nokho, kweyesi-2 AmaKhosi 11:12, lenguqulo ifaka igama elithi “amasongo” esikhundleni selithi “uBufakazi,” nakuba igama elifanayo lesiHeberu livela kuwo womabili amavesi. Kungani?
Isichazamazwi seBhayibheli lesiJalimane esaziwayo, iHerders Bibelkommentar, siyachaza ukuthi abanye abahumushi abanakucabanga ukuthi inkosi yayingagqoka uMthetho ekhanda layo noma engalweni. Njengoba, lapho ikhuluma ngeNkosi uSawule, eyesi-2 Samuweli 1:10 ikhuluma ngesongo (noma, isigqizo) kanye nomqhele ayewugqokile, bakholelwa ukuthi amazwi akweyesi-2 AmaKhosi 11:12 ekuqaleni kumelwe ukuba ayefundeka ngokuthi “umqhele namasongo.” Kodwa lokhu kumane kungukucabangela nje. Ukufaka elithi “amasongo” esikhundleni selithi “uBufakazi” kusho ushintsho olukhulu lombhalo.
Ngakho-ke iNew Jerusalem Bible (1985) ibuyisela umqondo woMthetho, noma isivumelwano somthetho, ihumusha lamazwi ngokuthi “futhi wayinika ikhophi yesivumelwano.” Kodwa ingabe uJehoyada wamnika uJehowashi “uBufakazi”? Yiqiniso, igama lesiHeberu elihunyushwe ngokuthi “wabeka” lingahunyushwa futhi ngokuthi “wanika.” Kodwa kokubili encwadini yamaKhosi neyeziKronike, livela kanye kuphela, libhekisela kokubili emqheleni naseBufakazini. Ngaphezu kwalokho, lilandelwa eduze yigama lesiHeberu elithi “phezu.” Ngakho, athi “beka phezu” kumelwe abe ukuhumusha okuqondile. Kokubili umqhele noBufakazi ‘kwabekwa phezu’ kweNkosi esencane uJehowashi, njengoba iNew World Translation ibonisa.
Ngakho-ke kungani—futhi kukanjani—umpristi omkhulu “abeka” uBufakazi phezu kwalenkosi esencane? Cabangela ukuphawula kwesazi esingumJalimane uOtto Thenius: “UMthetho, yincwadi okwakulotshwe kuyo imiyalo kaMose. Lona ngokomfanekiso wawubanjwa ngaphezu kwekhanda lenkosi, ngemva kokuba isigqokiswe umqhele.” (Die Bücher der Könige) Ngokufanayo, uProfesa Ernst Bertheau uyaphawula: “Ukubekwa koMthetho [phezu kwenkosi] ngempela kwakunomqondo ongokomfanekiso, wokuthi inkosi yayibophekile ukuba ibuse ngokuvumelana nawo.”—Die Bücher der Chronik.
UNkulunkulu wayaleza ukuthi lapho inkosi ihlala esihlalweni sobukhosi; kwakufanele izilobele ikhophi yoMthetho, iwutadishe futhi iwusebenzise ekuphileni kwayo konke. (Duteronomi 17:18-20) Ukubeka “uBufakazi” phezu kwenkosi entsha kwakungase kube isenzo esincane esingokomfanekiso esibonisa ukuthi ngisho nakuba manje ayeseyinkosi, wayengengaphezu koMthetho kaJehova. Ngokudumazayo, ngemva kokufa kompristi omkhulu uJehoyada, uJehowashi wasilibala lesifundo esibalulekile futhi kancane kancane wakushiya ukukhulekela kukaJehova, ekugcineni wafela ezandleni zababulali.—2 IziKronike 24:17-25.