Watchtower UMTAPO OKUYI-INTHANETHI
Watchtower
UMTAPO OKUYI-INTHANETHI
IsiZulu
  • IBHAYIBHELI
  • IZINCWADI
  • IMIHLANGANO
  • w89 4/15 kk. 10-17
  • Isifebe Esinyanyekayo—Ukubhujiswa Kwaso

Ayikho ividiyo kulokhu okukhethile.

Uxolo, kube nenkinga ekufakeni ividiyo oyifunayo.

  • Isifebe Esinyanyekayo—Ukubhujiswa Kwaso
  • INqabayokulinda Ememezela UMbuso KaJehova Ka-1989
  • Izihlokwana
  • Indaba Ethi Ayifane
  • Ukusibukela Eduze Isifebe
  • “IMFIHLAKALO YOWESIFAZANE NEYESILO”
  • Ukubhubhisa Isifebe
  • Ukwahlulela Isifebe Esinyanyekayo
    IsAmbulo—Umvuthwandaba Waso Omkhulu Useduze!
  • Inkolo NobuNazi
    INqabayokulinda Ememezela UMbuso KaJehova Ka-1989
  • Ukubhubhisa IBhabhiloni Elikhulu
    IsAmbulo—Umvuthwandaba Waso Omkhulu Useduze!
  • Inkolo Yamanga Iphokophele Ekubhujisweni Kwayo!
    I-Phaphama!—1996
Bheka Okunye
INqabayokulinda Ememezela UMbuso KaJehova Ka-1989
w89 4/15 kk. 10-17

Isifebe Esinyanyekayo—Ukubhujiswa Kwaso

“Haleluya! Insindiso, nenkazimulo, namandla ngokukaNkulunkulu wethu, ngokuba ziqinisile, zilungile izahlulelo zakhe; ngokuba isifebe esikhulu esonakalisa umhlaba ngobufebe baso, uliphindisele igazi lezinceku zakhe esandleni saso.”—ISAMBULO 19:1, 2.

1. Isifebe esikhulu siye safeba kanjani ‘namakhosi omhlaba,’ futhi lokhu kuye kwaphumelaphi?

KONKE ebesixoxa ngakho kungokungathi sina ngokwanele. Nokho, kufanele siphawule ukuthi isAmbulo 17:2 sikhuluma futhi nangokufeba kwesifebe esikhulu ‘namakhosi omhlaba.’ Nakuba siwile, sisewumngane kakhulu wezwe, futhi sizama ukulawula ababusi bezwe ukuze sifinyelele izinjongo zaso. (Jakobe 4:4) Lobufebe obungokomoya, obakhiwa ubuhlobo obungemthetho phakathi kweBabiloni Elikhulu nababusi bezombangazwe, buye baphumela ekufeni ngaphambi kwesikhathi kwamashumi ezigidi zabantu abangenacala! Kwakukubi ngokwanele ukuthi isifebe esikhulu sasihileleke nhlangothi zombili zempi eMpini Yezwe I. Kodwa izono zaso ngokuqondene neMpi Yezwe II ngokuqinisekile “zifinyelele ezulwini”! (IsAmbulo 18:5) Kungani sisho kanjalo?

2. (a) UFranz von Papen wamsiza kanjani uAdolf Hitler ukuba abe ngumbusi waseJalimane, futhi umongameli waseJalimane wangaphambili walichaza kanjani leloqhawe likapapa? (b) ESivumelwaneni esasiphakathi koMbuso WamaNazi neVatican, yimiphi imisho emibili a agcinwa iyimfihlo? (Bheka umbhalo waphansi.)

2 Nokho, isibonelo esisodwa nje, isidlova esinguAdolf Hitler Baba kanjani umongameli—nomashiqela—waseJalimane? Kwakungobuqili obungokombangazwe beqhawe likapapa, lelo umongameli wangaphambili waseJalimane, uKurt von Schleicher, alichaza ngokuthi “uhlobo lomkhapheli uJuda Iskariyothe angusanta uma eqhathaniswa nalo.” Lona kwakunguFranz von Papen, owahola uMzabalazo WamaKatolika kanye nabaholi bezezimboni ukuba baphikisane nobukhomanisi futhi bahlanganise iJalimane ngaphansi kukaHitler. Njengengxenye yesivumelwano sokukhaphela, uvon Papen wenziwa isekela likamongameli. UHitler wathumela amanxusa ayeholwa uvon Papen eRome ukuba ayoxoxa ngesivumelwano phakathi koMbuso WamaNazi neVatican. UPapa Pius XI waphawula emanxuseni aseJalimane ukuthi wayejabule kanjani ngokuthi “uHulumeni WaseJalimane manje wawenganyelwe indoda emelene ngokungahlehli nobuKhomanisi,” futhi ngoJuly 20, 1933, emkhosini omkhulu eVatican, uKhadinali Pacelli (ngokushesha owayezoba uPapa Pius XII) wasayina lesosivumelwano.a

3. (a) Yini isazimlando esayibhala ngeSivumelwano esasiphakathi koMbuso WamaNazi neVatican? (b) Phakathi nemikhosi eVatican, ikuphi ukuhlonishwa okwanikezwa uFranz von Papen? (c) Iyiphi ingxenye uFranz von Papen aba nayo ekuthatheni kwamaNazi iAustria?

3 Esinye isazimlando siyabhala: “ISivumelwano [neVatican] sasiwukunqoba okukhulu ngoHitler. Samnikeza ukusekelwa kokuqala akuthola ezweni elingaphandle, futhi kuvela emthonjeni ophakeme kakhulu.” Phakathi nemikhosi eVatican, uPacelli wanikeza uvon Papen indondo ephakeme eyiSiphambano Esikhulu Sesigaba SikaPius.b UWinston Churchill, encwadini yakhe ethi The Gathering Storm, eyakhishwa ngo-1948, ukhuluma ngendlela uvon Papen aqhubeka esebenzisa ngayo “idumela lakhe njengomKatolika omuhle” ukuze azuze ukusekela kwesonto ekuthatheni kwamaNazi iAustria. Ngo-1938, kuhlonishwa usuku lokuzalwa kukaHitler, uKhadinali Innitzer wayaleza ukuba wonke amasonto aseAustria aphephezelise ifulegi leswastika, ashaye izinsimbi zawo, futhi athandazele umashiqela wamaNazi.

4, 5. (a) Kungani icala legazi elisabekayo liphezu kweVatican? (b) Ababhishobhi bamaKatolika baseJalimane bamsekela kanjani uHitler ngokusobala?

4 Ngakho icala legazi elisabekayo liphezu kweVatican! Njengengxenye eholayo yeBabiloni Elikhulu, yasiza kakhulu ekubekeni uHitler emandleni okubusa nasekumsekeleni. IVatican yaqhubekela phambili ekuzivumeleni buthule izenzo zonya zikaHitler. Phakathi neminyaka eyishumi yobudlova bamaNazi,upapa wamaRoma wathula lapho amakhulu ezinkulungwane zamasosha amaKatolika elwa futhi efela inkazimulo yombuso wamaNazi nalapho izigidi zabanye abaneshwa zibulawa emakamelweni kaHitler esisi.

5 Ababhishobhi bamaKatolika baseJalimane baze bamsekela ngokusobala uHitler. Ngosuku olufanayo nalolo iJapane, umngane weJalimane wangesikhathi sempi, eyahlasela ngalo ngokuzumayo iPearl Harbor, iThe New York Times yayinalombiko: “UMhlangano Wababhishobhi BamaKatolika BaseJalimane obuhlangene eFulda utuse ukuba kuqaliswe ‘umthandazo wempi’ okhethekile okumelwe ufundwe ekuqaleni nasekuphethweni kwazo zonke izinkonzo zaphezulu. Lomthandazo unxusa uMlondolozi ukuba abusise izikhali zaseJalimane ngokunqoba futhi avikele ukuphila nempilo yawo wonke amasosha. Ababhishobhi baqhubeka bayala abefundisi bamaKatolika ukuba babeke futhi bakhumbule entshumayelweni ekhethekile yangeSonto okungenani kanye ngenyanga amasosha aseJalimane ‘asezweni, olwandle nasemoyeni.’”

6. Umhlaba wawuyosindiswa kubuphi ubuhlungu obukhulu nezenzo zonya ukuba babungazange bube khona ubufebe obungokomoya phakathi kweVatican namaNazi?

6 Ukube kwakungazange kube khona ukuthandana phakathi kweVatican namaNazi,izwe laliyosindiswa ebuhlungwini bokuba kubulawe amashumi ezigidi zamasosha nabantu abavamile ababulawa empini, izigidi eziyisithupha zamaJuda abulawa ngenxa yokungabi ama-Aryan,—nokuyigugu kakhulu kuJehova—izinkulungwane zoFakazi bakhe, kokubili abagcotshiwe ‘nabezinye izimvu,’ ababekezelela unya olukhulu, noFakazi abaningi abafa emakamu okuhlushwa amaNazi.—Johane 10:10, 16.

Ukusibukela Eduze Isifebe

7. Umphostoli uJohane ukuchaza kanjani ukusibonela kwakhe eduze isifebe esikhulu?

7 Yeka ukuthi ufaneleka kanjani umbono ombuleka ngokulandelayo esiprofethweni sesAmbulo! Uma siphenya isahluko 17, amavesi 3 kuya ku-5, sithola uJohane ethi ngengelosi: “Yayisingiyisa ehlane ngikuMoya. Ngabona owesifazane ekhwele isilo esibomvu, sigcwele amagama enhlamba, sinamakhanda ayisikhombisa nezimpondo eziyishumi. Nowesifazane wayembethe okububende nokubomvu, evunulé ngegolide nangamatshe anenani nangamaparele, ephethe isitsha segolide ngesandla sakhe, sigcwele amanyala nokungcolileyo kobufebe bakhe, nasebusweni bakhe kulotshiwe igama eliyimfihlakalo lokuthi: IBABILONI ELIKHULU, UNINA WEZIFEBE NOWAMANYALA OMHLABA.”

8. (a) Yini isifebe esikhulu esiyiphethe ngesitsha saso segolide, ngaleyondlela sizichaza lokho esiyikho? (b) IBabiloni Elikhulu ‘likwembethe’ kanjani ngokomfanekiso ‘okububende nokubomvu’ futhi lahloba ‘ngegolide nangamatshe anenani nangamaparele’?

8 Lapha uJohane ulibukela eduze iBabiloni Elikhulu. Ngempela lingelakulelohlane, phakathi kwezilo zasendle ezihlala kulo. Lesifebe esikhulu sibonakaliswa ngokucacile yilokho esikuphethe esitsheni saso, nakuba ngaphandle sibonakala siyigugu ngokukhohlisayo. Siphuza ingxenye enyanyekayo phambi kukaNkulunkulu. Ubungane baso nezwe, izimfundiso zaso zamanga, ukuyekelela kwaso kokuziphatha, ukushendeza kwaso nemibuso yezombangazwe—akukho kulezizinto okubekezelelwa uJehova, “umahluleli womhlaba wonke.” (Genesise 18:22-26; IsAmbulo 18:21, 24) Oh, yeka indlela esizihlobisa kahle ngayo! Siyadunyiswa ngezindlu zaso zamasonto ezinesithunzi ezinomklamo obabazekayo namafasitela amibalabala, amathempeli aso anamatshe ayigugu, amathempeli aso ahlonishwa ngenxa yobudala. Ngokuhambisana nezimfashini eziyizitayela ezaqanjwa isifebe esikhulu, abapristi nezindela zaso bambethe izingubo ezibizayo ezibomvu, ezibubende, nezinombala osawolintshi.—IsAmbulo 17:1.

9. IBabiloni Elikhulu linamuphi umlando omude wokuba necala legazi, futhi uJohane uyiphetha kanjani ngokufanelekile incazelo yakhe ngaso?

9 Nokho, okusoleka kakhulu ukomela kwaso igazi. Kunecala lesikhathi eside uJehova okufanele alixazulule ngokuqondene nalokho! Siye sasekela omashiqela abomele igazi bezikhathi zanamuhla, futhi umlando waso onyanyekayo wokuchitha igazi uhlehlela emuva emakhulwini eminyaka, ezimpini zenkolo, ekuQulweni Kwamacala Ezihlubuki, yebo, emuva ekufeleni ukholo kwabanye babaphostoli nokubulawa kweNdodana kaNkulunkulu siqu, iNkosi uJesu Kristu, nangale kwalokho. (IzEnzo 3:15; Heberu 11:36, 37) Kukho konke lokhu nezela ukubulawa koFakazi BakaJehova eminyakeni yamuva nje ngokudutshulwa, ngokulengiswa, ngezembe, ngesaha, ngenkemba, nangokuphathwa ngonya emajele nasemakamu okuhlushwa. Akumangalisi ukuthi uJohane uphetha incazelo yakhe ngokuthi: “Ngase ngibona owesifazane edakiwe yigazi labangcwele negazi lawofakazi bakaJesu”!—IsAmbulo 17:6.

“IMFIHLAKALO YOWESIFAZANE NEYESILO”

10. (a) Isifebe esikhulu siye sabashushisa kanjani oFakazi BakaJehova kuze kube kulolusuku? (b) Baluhlobo luni lwabaholi abefundisi beBabiloni Elikhulu?

10 UJohane ‘wamangala ngokumangala okukhulu’ ngalokho akubona. Namuhla, nathi siyamangala! Phakathi nawo-1930 nawo-1940, isifebe esikhulu sasebenzisa uMzabalazo WamaKatolika nobuqili bezombangazwe ukuze sishushise futhi sivimbele oFakazi BakaJehova abathembekile. Kuze kube namuhla, lapho lingasebenzisa khona ithonya elanele, iBabiloni Elikhulu liyaqhubeka liwuthiya, liwuvimbela, futhi liqamba amanga ngomsebenzi woFakazi BakaJehova, abamemezela ithemba elikhazimulayo loMbuso kaNkulunkulu. Ngokugcina amakhulu ezigidi engabathunjwa ezinhlanganweni zenkolo zesifebe esikhulu, abefundisi halo basebenza ‘njengabaholi abayizimpumputhe abahola izimpumputhe,’ beholela laba emgodini wokubhujiswa. Asinakulokotha lesifebe esinyanyekayo sisho kanye nomphostoli uPawulu: “Ngiyafakaza kini . . . ngithi anginacala egazini labo bonke.”—Mathewu 15:7-9, 14; 23:13; IzEnzo 20:26.

11, 12. Iyini imfihlakalo ‘yesilo’ esithwele isifebe esinyanyekayo, futhi yikuphi ukukhanyiselwa oFakazi BakaJehova abakwamukela ngalemfihlakalo ngo-1942?

11 Lapho iphawula ukumangala kukaJohane, ingelosi yathi kuye: “Umangalelani na? Ngizakukutshela imfihlakalo yowesifazane neyesilo esimthweleyo, esinamakhanda ayisikhombisa nezimpondo eziyishumi.” (IsAmbulo 17:7) Siyini ‘lesisilo’? Eminyakeni engaphezu kwama-600 ngaphambili, umprofethi uDaniyeli wayebone izilo zombono, futhi wachazelwa ukuthi lezi zazimelele ‘amakhosi,’ noma ukubusa kwezombangazwe lapha emhlabeni. (Daniyeli 7:2-8, 17; 8:2-8, 19-22) Lapha uJohane ubona embonweni inhlanganisela yokubusa okunjalo”isilo esibomvu.” Lesi siyiNhlangano Yezizwe eyenziwa abantu eyavela emhlabeni ngo-1920 kodwa yangena kwalasha wokungenzi lutho lapho kugqashuka iMpi Yezwe II ngo-1939. Nokho, iyini “imfihlakalo yowesifazane neyesilo”?

12 Ngokuqondisa kwaphezulu, oFakazi BakaJehova bathola ukukhanyiselwa ngaleyomfihlakalo ngo-1942. Ngalesosikhathi iMpi Yezwe II yayidlondlobele, futhi abaningi babecabanga ukuthi yayizofinyelela eArmagedoni. Kodwa uJehova wayenomqondo ohlukile! Kwakusenomsebenzi omkhulu oFakazi bakhe okwakumelwe bawenze! EMhlanganweni wabo OngokwaseZulwini Wezwe Elisha wangoSeptember 18-20, 1942, umuzi oyinhloko kuyiCleveland, eOhio, uxhunywé nezinye izindawo zomhlangano ezingama-51 eUnited States, uNathan H. Knorr, umongameli weWatch Tower Society, wanikeza inkulumo yeningi ethi, “Ukuthula—Ingabe Kungahlala Njalo?” Lapho wabukeza isAmbulo 17:8, esithi ‘ngesilo’ “sasikhona, asisekho; kepha sesizakwenyuka, siphuma kwalasha, siye ekubhujisweni.” Wabonisa indlela iNhlangano Yezizwe ‘eyayikhona’ ngayo kusukela ngo-1920 kuya ku-1939. Khona-ke inkathi ‘yokungabi bikho’ yafinyelelwa ngenxa yokuwa kwaleNhlangano. Kodwa ngemva kweMpi Yezwe II, lenhlangano yezizwe yayizonyuka kwalasha. Ingabe lokho kubikezela okusekelwe eBhayibhelini kwagcwaliseka? Ngempela kwagcwaliseka! Ngo-1945 “isilo” sezizwe zonke senyuka kwalasha waso wokungasebenzi sesiyiZizwe Ezihlangene.

13. IBabiloni Elikhulu liye laqhubeka kanjani lilandela izindlela zalo ezinjengokufeba ‘nesilo’ esiyiUN?

13 Nakuba iBabiloni Elikhulu lenziwa buthaka ukuwa kwalo, liye laqhubeka lilandela izindlela zalo ezinjengokufeba ‘nesilo’ esiyiUN. Ngokwesibonelo, ngoJune 1965, abahlonishwa abavela emagatsheni omhlaba ayisikhombisa aphambili enkolo, abizwa ngokuthi awobuKristu nangewona awobuKristu, okwakuthiwa amelele ingxenye yabantu abakhona emhlabeni, bahlangana eSan Francisco ukuzogubha usuku lokuzalwa lweUN lwama-20.c Ngawo lowonyaka, uPapa Paul VI wachaza iUN ngokuthi “ithemba lokugcina lokuvumelana nokuthula,” futhi kamuva uPapa John Paul II wazwakalisa ithemba lakhe lokuthi “iZizwe Ezihlangene ziyohlala njalo ziyinkundla ephakeme yokuthula nokulunga.” Ngo-1986 umbuso wezwe wenkolo yamanga wahola ekuxhaseni uNyaka Wokuthula Wezizwe Zonke weUN. Kodwa ingabe ukuthula kweqiniso nokulondeka kwaba khona njengempendulo yemithandazo yabo engokwenkolo? Lutho neze! Ngokuqhubekayo, izizwe ezingamalungu eUN zibonisa ukuthi azinalo uthando lwangempela ngesifebe esikhulu.

Ukubhubhisa Isifebe

14. Iyiphi inkonzo ekhethekile “isilo” esiyiUN okumelwe siyenze, futhi lena ichazwa kanjani ingelosi kaNkulunkulu?

14 Ngesikhathi esifanele, “isilo” ngokwaso kumelwe sibhujiswe. Kodwa ngaphambi kokuba lokhu kwenzeke, futhi ngisho nangaphambi kokuhlasela kwaso kokugcina kobulwane abantu bakaNkulunkulu, lesosilo esiyiUN sinenkonzo ekhethekile okumelwe siyenze. UJehova ufaka ‘umqondo wakhe ezinhliziyweni zesilo nasezimpondweni zaso ezihlomile.’ Uba yini umphumela? Ingelosi kaNkulunkulu iyaphendula: “Izimpondo eziyishumi owazibonayo, nesilo, lezi ziyakusizonda isifebe, zisenze incithakalo, sibeyize, zidle inyama yaso, zisishise ngomlilo, zisiqede.” ‘Sizidumisile satamasa,’ kodwa manje konke lokhu kuyaguquka. Izakhiwo zaso zenkolo ezihlaba umxhwele nezimpahla zaso eziningi ngeke kusisindise. Njengoba ingelosi isho: “Ngakho kuyakufika ngalusuku lunye izinhlupheko zalo, ukufa, nokulila, nendlala, futhi liyakushiswa liqedwe ngomlilo; ngokuba iNkosi uNkulunkulu elahlulelayo inamandla.”—IsAmbulo 17:16, 17; 18:7, 8.

15. Amashende esifebe ombangazwe, kanye nezinkinsela zamabhizinisi amakhulu, bayosabela kanjani ekuweni kwaso?

15 Amashende alo ezombangazwe ayokulilela ukuwa kwalo, ethi: “Maye, maye kuwemuzi omkhulu waseBabiloni, muzi onamandla, ngokuba ngehora linye nje kufikile ukwahlulelwa kwakho!” Ngokufanayo, izinkinsela zamabhizinisi amakhulu, ebezenza nalo inzuzo yokungathembeki, ‘ziyokhala zilile, zithi: Maye, maye . . . ngokuba ngehora linye nje ingcebo engaka ichithekile.’—IsAmbulo 18:9-17.

16. Abantu bakaNkulunkulu bayosabela kanjani ekubhujisweni kwesifebe esikhulu, futhi isAmbulo sikuqinisekisa kanjani lokhu?

16 Nokho, bayosabela kanjani abantu bakaNkulunkulu? Konke lokhu kuhlanganisiwe emazwini engelosi: “Thokoza ngawo wena-zulu, nani-bangcwele, nani-baphostoli, nani-baprofethi; ngokuba uNkulunkulu uwahlulele, waniphindiselela kuwo.” Ngokushesha okukhulu iBabiloni Elikhulu liyobe liphonswé phansi, lingeke liphinde lihlambalaze igama likaJehova elingcwele. Ukubhujiswa kwesifebe esikhulu kuyosho izingoma zokuhalalisa nezokunqoba zokudumisa uJehova. Njengeyokuqala ochungechungeni lwezingoma zokudumisa uJehova, lempinda ejabulisayo iyozwakala: “Haleluya! Insindiso, nenkazimulo, namandla ngokukaNkulunkulu wethu, ngokuba ziqinisile, zilungile izahlulelo zakhe; ngokuba isifebe esikhulu esonakalisa umhlaba ngobufebe baso, uliphindisele igazi lezinceku zakhe esandleni saso.”—IsAmbulo 18:20–19:3.

17. Ngemva kokuchithwa kwesifebe esikhulu, izenzo zikaNkulunkulu zokwahlulela ziyoqhubekela kanjani ekupheleni?

17 Izenzo zikaNkulunkulu zokwahlulela ziyofinyelela ngokushesha ekupheleni njengoba “INKOSI YAMAKHOSI NOMBUSI WABABUSI,” uKristu Jesu, enyathela “isikhamo sewayini lentukuthelo yolaka lukaNkulunkulu uMninimandla onke” eArmagedoni. Lapho uyobhubhisa ababusi abakhohlakele nabo bonke abanye abasele benhlangano kaSathane yasemhlabeni. Izinyoni ezidla ingcuba ziyoshwabadela izidumbu zabo. (IsAmbulo 16:14, 16; 19:11-21) Yeka ukuthi kufanele sijabule kanjani ngokuthi isikhathi sikaNkulunkulu esimisiwe siseduze sokuba asuse emhlabeni wethu omuhle konke okungengcwele, okungcolile, nokonakalisayo!

18. Uyini umvuthwandaba omkhulu wencwadi yesAmbulo?

18 Ingabe yilowo umvuthwandaba wencwadi yesAmbulo? Cha, akukakabi yiwo! Ngoba ngokuvuselwa ezulwini okuphelelisiwe kwabayizi-144 000, umshado weWundlu uyenzeka. ‘Umlobokazi’ walo, ehlotshiselwe umyeni wakhe, umiswa ‘ezulwini elisha’ futhi esuka lapho, uyehla, ngokomfanekiso, njengomsizi woMyeni wakhe ekufezeni injongo kaJehova ‘yokwenza zonke izinto zibe zintsha.’ Ubuhle bomlobokazi obungokomoya yilobo bomuzi ongcwele, iJerusalema Elisha, uJehova uNkulunkulu uMninimandla onke alikhanyisa ngenkazimulo yakhe, futhi iWundlu liyisibani sawo. (IsAmbulo 21:1-5, 9-11, 23) Ngakho lapha isAmbulo sifinyelela umvuthwandaba waso omkhulu, igama likaJehova lingcweliswa futhi iWundlu, uKristu Jesu, kanye nomlobokazi walo, iJerusalema Elisha, beqhubeka bebusisa isintu esilalelayo ngokuphila okuphakade ePharadesi lasemhlabeni.

19. (a) Ngaphandle kokuphuma eBabiloni Elikhulu, yini enye ebalulekile ukuze umuntu asinde? (b) Isiphi isimemo esiphuthumayo esisekhona, futhi kufanele sisabele kanjani?

19 Ingabe usukubonile ukukhohlisa kwenkolo yamanga futhi waphuma eBabiloni Elikhulu? Futhi ingabe usithathile isinyathelo esiqhubekayo sokuza kuJehova uNkulunkulu, ngoKristu Jesu, ngokuzinikezela ngenhliziyo yonke okuholela obhapathizweni? Nalokhu futhi kubalulekile ukuze usinde! Njengoba isikhathi esimisiwe sokukhipha kukaJehova isahlulelo sokugcina sisondela, isimemo siphuma ngokuphuthuma okushukumisayo: “UMoya nomlobokazi bathi: Woza!” Sengathi bonke abalalela lolobizo banganikezela ukuphila kwabo kuJehova futhi bashiseke ekutheni “Woza!” nakwabanye. Yebo, “nowomileyo makeze; othandayo makathabathe amanzi okuphila ngesihle.” (IsAmbulo 22:17) Isimemo sisekhona. Uyojabula ngempela uma uthatha ukuma kwakho futhi ukulondoloza lokho kuma phambi kwesihlalo sobukhosi sikaNkulunkulu neWundlu njengomunye wabantu bakaJehova abazinikezele, babhapathizwa. Isikhathi esimisiwe siseduze kunalokho ongase ukucabange! Yebo, umvuthwandaba omkhulu wesAmbulo useduze!

Njengesiphetho sesifundo seNqabayokulinda salelisonto, umqhubi kufanele acele ukuba kufundwe iZwi Lesinqumo elilandelayo futhi alibukeze ngosizo lwemibuzo elungiselelwe. Leli yiZwi Lesinqumo elanikezwa emhlabeni wonke eMhlanganweni Wesigodi WoFakazi BakaJehova “Wokulunga Kwaphezulu” ngo-1988, ekuphethweni kwenkulumo ethi “‘Isifebe’ Esinyanyekayo—Ukuwa Nokubhujiswa Kwaso.”

[Imibhalo yaphansi]

a Ngezizathu ezisobala, imisho emibili yalesoSivumelwano yagcinwa iyimfihlo ngalesosikhathi, lena yayiphathelene nokuma kokubambisana ngokumelene neSoviet Union kanye nemisebenzi yabapristi bamaKatolika ababuthelwe emabuthweni kaHitler. Ukubuthwa okunjalo kwakwephula iSivumelwano SaseVersailles (1919) iJalimane elalisaboshwe yiso; ukwaziwa obala kwalomusho kwakungaphazamisa abanye ababesayine esaseVersailles.

b UFranz von Papen wayephakathi kwamaNazi aquliswa njengezigelekeqe zempi eNuremberg, eJalimane, ekupheleni kwawo-1940. Icala lamthetha kodwa kamuva wadonsa isigwebo esinzima esakhishwa inkantolo yaseJalimane yokuqeda ubuNazi. Kamuva futhi, ngo-1959, wenziwa isiKhulu SikaPapa Sangasese.

c Ekhulumela lombuthano, uPapa Paul VI wathi: “Yeka ukuthi kuqondé futhi kufanele kanjani ukuthi umhlangano wenkolo wokuthula uhlanganisiwe ezinkonzweni eziyisikhumbuzo sokusayinwa koMthetho-sisekelo WeZizwe Ezihlangene eminyakeni engamashumi amabili edlule.”

[Ibhokisi ekhasini 11]

UKUTHULA KUKAPAPA

Encwadini yakhe ethi Franz von Papen—His Life and Times, eyakhishwa ngo-1939, uH. W. Blood-Ryan uchaza ngokuningiliziwe amaqhinga leloqhawe likapapa elabeka ngawo uHitler emandleni okubusa futhi laxoxa ngesivumelwano seVatican namaNazi. Ngokuqondene nokuqothulwa okwesabisayo, okwahlanganisa amaJuda, oFakazi BakaJehova, nabanye, umlobi uthi: “Kungani uPacelli [uPapa Pius XII] athula? Kungoba ecebweni likavon Papen loMbuso Ongcwele WobuRoma WamaJalimane aseNtshonalanga wabona esikhathini esizayo iSonto LamaKatolika elinamandla ngokwengeziwe, lapho iVatican isibuyele ekubuseni kwesikhashana . . . Yena loPacelli manje usebenzisa amandla obushiqela obungokomoya phezu kwezigidi zemiphefumulo, kodwa akubanga nazwi nelinyenyezayo elaphikisa ubudlova nokushushisa kukaHitler. . . . Njengoba ngibhala lemisho, sekudlule izinsuku ezintathu zokubulawa kwabantu futhi akukho mthandazo oke wavela eVatican ocelela imiphefumulo yabamangalelwa, ingxenye yabo engamaKatolika. Kuyoba buhlungu ukulandisa lapho lamadoda, esephucwe wonke amathonya awo asemhlabeni, ema phambi kukaNkulunkulu wawo, oyofuna ukuba alandise. Angazithethelela ngokuthini? Lutho!”

[Ibhokisi ekhasini 15]

UKUHILELEKA KWEVATICAN

IThe New York Times kaMarch 6, 1988, yabika ukuthi iVatican yayilindele isikweleti samaRandi ayizigidi eziyi-148,3 esiyingqophamlando ohlelweni lwezimali luka-1988. Iphepha lathi: “Kucatshangelwa ukuthi isikweleti esisodwa esikhulu sihilela isithembiso esenziwa ngo-1984 sokukhokhela ababolekisi bebhange iBanco Ambrosiano amaRandi athi awabe izigidi ezingama-600. IVatican yayihileleke ngokujulile nebhange laseMilan ngaphambi nje kokuwa kwalo ngo-1982.” Ngempela, iVatican ihileleke kakhulu kulelohlazo kangangokuthi iye yala yaphetha ukunikela kwabomthetho izikhulu ezintathu eziphakeme zaseVatican, kuhlanganise nombhishobhi omkhulu waseMelika, ukuba ziyoquliswa amacala ezinkantolo zaseItaly!

[Izithombe ekhasini 12]

IVatican ihlanganyela novon Papen noHitler icala elibi eligazi

[Imithombo]

UPI/Bettmann Newsphotos

UPI/Bettmann Newsphotos

[Izithombe ekhasini 15]

Kunokuba balwele uMbuso kaNkulunkulu, opapa baye bamemezela iUN ukuthi ‘iyithemba lokugcina lokuthula’

[Umthombo]

Insets: UN photos

    Zulu Publications (1975-2026)
    Phuma
    Ngena
    • IsiZulu
    • Thumela
    • Okukhethayo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Imibandela Yokusebenzisa Le Webusayithi
    • Imithetho Yokugcinwa Kwemininingwane Eyimfihlo
    • Amasethingi Okugcinwa Kwemininingwane Eyimfihlo
    • JW.ORG
    • Ngena
    Thumela