“Insight on the Scriptures”—I“Encyclopedia” Entsha YeBhayibheli
EMIHLANGANWENI yesigodi yoFakazi BakaJehova ‘Yokulunga Kwaphezulu,’ kwamenyezelwa ukukhishwa kwe-encyclopedia entsha yeBhayibheli ethi Insight on the Scriptures. Lena yincwadi eyimiqulu emibili, inamakhasi angu-2 560 ewonke, wonke abhalwe ngokucacile nangamagama afundeka kalula. Okwamanje isatholakala ngesiNgisi kuphela, kodwa kakade isihunyushelwa kweziningi ezinye izilimi.
I-Insight on the Scriptures ihlanganisa okuningi okwakusencwadini iAid to Bible Understanding nokuningi okunye okwengeziwe. Ihluke ngaziphi izici? Izingxenye eziningi ziye zabukezwa futhi zavunyelaniswa nolwazi lwamuva. Kukhona futhi izihloko ezintsha nezici ezenezelwe encwadini ethi Insight on the Scriptures.
Izincwadi ZeBhayibheli
Incwadi yeBhayibheli ngayinye inikezwe ukunakekela okukhethekile. Kunikezwa isizinda sokwaziswa okuwusizo. Kunezincazelo zazo zonke izincwadi zeBhayibheli, ngayinye idonsela ukunakekela ezicini zencwadi ezivelele. Zidlulisela umbono omfushane kodwa oningilizayo walokho okuqukethwe yincwadi ngendlela okulula ukuyiqonda. Ngokwesibonelo, kunamaVangeli amane omlando wokuphila nenkonzo kaJesu yasemhlabeni, ngalinye linenjongo ehlukile. Lapho zethula lamaVangeli, izincazelo zalelo nalelovangeli ziveza lezozinjongo ngalendlela: Ùkulandisa kukamphostoli uMathewu ngokuphila kukaJesu kwabhalwa ngokuyinhloko kucatshangwa ngamaJuda. Lelivangeli libonisa ukuthi uJesu uyiNkosi yobuMesiya eyabikezelwa.’ ‘UMarku uhlela ukulandisa okufushane, ngokuphila kukaJesu, emveza njengeNdodana kaNkulunkulu eyenza izimangaliso.’ Ukulandisa kukaLuka ngokuphila kukaJesu kwabhalwa ukuze kuqinisekiswe ubuqiniso bezenzakalo ezizungeze ukuphila kukaKristu futhi ngendlela eyokhanga abantu bazo zonke izizwe.’ ‘Ukulandisa kukamphostoli uJohane ngokuphila kukaJesu kuqokomisa isihloko sokuthi uJesu unguKristu iNdodana kaNkulunkulu, ukuphila okuphakade okutholakala ngayo.’ Ngemva kwalamazwi ayisingeniso, kube sekuvezwa okuqukethwe yilezincwadi ngaphansi kwenani elilinganiselwe lezihloko ezinkulu. Lokhu kungakusiza ukuba ukhumbule imibono eyinhloko umlobi weBhayibheli ayenayo.
Ukuhlungwa
Ukuhlaziya ngokucophelela izinkulumo ezikulencwadi kuye kwenziwa ngokukhanyiselwa yincazelo yamagama ayesetshenziswe ezilimini zokuqala zeBhayibheli. Kuye kwahlanganiswa nemininingwane ukuze isize umfundi ukuba aqonde ukujula kwencazelo yamagama olimi lwakuqala. Ngaphezu kwalokho, izincazelo zamagama eBhayibheli ziye zahlungwa ngokukhanyiselwa indlela izici eziyisisekelo zalawomagama ezihunyushwe ngayo ngokuqondile kuyiNew World Translation.
Kuye kwenziwa umzamo wenkuthalo futhi ekwenzeni ukwaziswa okukulencwadi kuhambisane nalokho okukhishwe kuyiNqabayokulinda eminyakeni yamuva. Ngokwesibonelo, sifunde okuningi mayelana nenhliziyo, incwadi yokuphila, ukulungisiswa nokunye okuningi. Lokhu kwaziswa kuhlanganisiwe kuyi-Insight on the Scriptures.
Lapho itholakala, imininingwane yomlando wezwe iye yaqhathaniswa nemithombo yokuqala, kunokuba kumane kuthenjelwe kulokho abanye ababhali abaye bakusho ngokuqukethwe yileyo mithombo; kufakwe namakhulu ezikhombo ukuze zibonise ukuthi ukwaziswa okunjalo kungatholakalaphi. Izici ezingokwesayensi zezihloko ziye zavunyelaniswa namaqiniso amuva. Izindawo ziye zahlaziywa kabusha ngokuphelele ngokusekelwe ekucwaningeni kwezokuvubukula okuye kwenziwa eminyakeni yamuva.
Amabalazwe EBhayibheli
I-Insight on the Scriptures ihlanganisa amabalazwe angama-70, abonisa amakhulu ezindawo eziphawulwe eBhayibhelini. Ngakho, okukulencwadi amabalazwe eBhayibheli aningilizayo. Ezimweni eziningi, ibalazwe ngalinye ligxile esicini esilinganiselwe somlando weBhayibheli noma wezwe. Ngakho, lidonsela ukunakekela ezindaweni ezinokubaluleka okukhethekile kulowomongo. Uzothola ibalazwe elihlela izindawo ezahanjwa u-Abrahama, elinye libonisa ukuzulazula kwama-Israyeli ehlane, nelinye elihlanganisa ukunqotshwa kweZwe Lesithembiso, elinye elokuphila kukaDavide njengombaleki nelinye elezenzakalo ezihlangene nokubusa kwakhe, uchungechunge lwamabalazwe abonisa izindawo uJesu azihamba phakathi nenkonzo yakhe yasemhlabeni, namabalazwe amaningana abonisa imininingwane yeJerusalema phakathi nezikhathi ezihlukahlukene zomlando. Kunezikhombo zamabalazwe zokukusiza ukuba uthole amabalazwe aqondile anikeza ukwaziswa okuwusizo olukhulu mayelana nezindawo ozifunayo.
Emabalazweni amaningi, kukhona futhi namagama ezindawo kanye nemibhalo ebonisa ukuthi kungani lezozindawo zibalulekile kulowomongo womlando ocatshangelwayo. Emakhasini anezelwe encwadi kunezithombe ezinemibala zezindawo eziboniswe ebalazweni. Lezizici zingakusiza ukuba uzuze ngokugcwele ekulandiseni kweBhayibheli, njengoba ubona ukuhlobana kwezindawo, funda imininingwane ngokwenzeka lapho, futhi ubone nokuthi zinjani lezondawo namuhla.
Izici Ezikhethekile Ngemibala
Ekulungiseleleni lencwadi, kwafunwa emamyuziyamu aseNyakatho Melika, eYurophu, naseMpumalanga ePhakathi ukuze kutholwe izinto eziwusizo ezihlobene nokulandisa kweBhayibheli. Kuye kwatholakala izithombe zezinto ezibaluleke kakhulu. Ngaphezu kwalokho, amaqoqo amaningana ezithombe zezindawo eziphawulwe eBhayibhelini abukezwa, ukuze kukhethwe eziwusizo kakhulu. Imiphumela iye yenziwa yaba izenezelo ezinemibala eziyisishiyagalombili ezinamakhasi angu-16 eziyinzuzo engokoqobo. Lawa amaphuzu avelele ajabulisayo oyowajabulela futhi oyokwazi ukuwasebenzisa ngezindlela eziningi lapho ufundisa abanye.
Ngokwesibonelo, kunengxenye ethi “Indlela Esalithola Ngayo IBhayibheli.” Ngokucacile, ibonisa izindlela iBhayibheli elafinyelela ngazo kithi—kusukela emibhalweni yokuqala kuze kube sezinguqulweni zamuva. Inemifanekiso yezingxenye zemibhalo yesandla emidala kakhulu nobufakazi obubonakalayo obufakazela ukucophelela kwababhali bakuqala ngisho nasezingeni lokubala izinhlamvu ezisemibhalweni yesandla abayikopisha.
Enye ingxenye iphathelene ‘noZamcolo Wosuku LukaNowa.’ Icabangela izimpikiswano ezinjengokuthi, “Ingabe umkhumbi wawungazithwala zonke izilwane?” nethi, “Ashonaphi amanzi kazamcolo?” Futhi inikeza ukuhlaziywa kwezinganekwane zikaZamcolo ezivela emazwekazini ayisithupha neziqhingi zolwandle ukuze kubonise ukuthi izinkumbulo zikaZamcolo wosuku lukaNowa zitholakala kubantu bezizinda eziningi emhlabeni wonke.
Ezinye izingxenye ziphathelene nezici zomumo weZwe Lesithembiso, imibuso yasendulo emisebenzi yayo yathinta uIsrayeli, nokuvakasha ngemifanekiso ezindaweni izivakashi ezingazibona ngaphakathi nangaphandle kweJerusalema namuhla. Sekukonke, zingama-50 izihloko ezinjalo ezinemifanekiso enemibala.
Konke lokhu kwaziswa kungafinyeleleka kalula ngezikhombo eziqondakalayo ezikuyo kanye lemiqulu. Lezikhombo zikuqondisa ezingxoxweni zezinga eliphakeme zemibhalo ekhonjiwe nezihloko ezihleliwe.
Eveza umbono wawo wonke umsebenzi, lamazwi esingeniso avela emqulwini wokuqala: “Injongo yalencwadi iwukukusiza ukuba uthole ukuqondisisa imiBhalo. Kwenziwa kanjani? Ngokuqoqela ndawonye imininingwane evela kuzo zonke izingxenye zeBhayibheli ehlobene nezihloko okuxoxwa ngazo. Ngokudonsela ukunakekela emagameni olimi lokuqala nasencazelweni yawo yezwi nezwi. Ngokucabangela ukwaziswa okuhlobene okuvela emlandweni wezwe, ukucwaninga kokuvubukula, neminye imikhakha yesayensi nokulinganisa lokhu ngokukhanyiselwa yiBhayibheli. Ngokulungiselela usizo lwemifanekiso. Ngokukusiza ukuba uqonde inzuzo yokwenza ngokuvumelana nalokho iBhayibheli elikushoyo.” Ngakho-ke emakhasini e-Insight on the Scriptures kunengcebo yokwaziswa okunenzuzo ngempela ongayisebenzisa ngokwenzuzo yakho neyabanye.