Iziqondiso Zababonisi Besikole

EBANDLENI ngalinye kumiswa umdala othile ukuba abe umbonisi weSikole Senkonzo Esingokwasezulwini. Uma uphathiswe lo msebenzi, intshiseko onayo ngesikole nesithakazelo sakho entuthukweni yomfundi ngamunye kungaba izici ezibalulekile kulokho okufezwa yisikole ebandleni.

Ingxenye ebalulekile yesabelo sakho ukuqhuba iSikole Senkonzo Esingokwasezulwini samasonto onke ebandleni lakini. Khumbula ukuthi ngaphandle kwabafundi abanezabelo, kusuke kukhona nabanye. Isikole siqhube ngendlela yokuba lonke ibandla lithole izikhumbuzo ezishukumisayo nelingazisebenzisa ezihlobene nomgomo okungenani owodwa emigomweni yesikole esemakhasini 5 kuya ku-8 ale ncwadi.

Yiba nesithakazelo kubo bonke abafundi, kungakhathaliseki ukuthi babelwe ukufunda, ukunikeza izinkulumo zodade, noma ukunikeza izinkulumo zabazalwane. Basize bangakubheki nje kuphela njengezabelo abakwenzayo kodwa nanjengethuba lokuthuthuka enkonzweni yabo kuJehova. Umzamo abawenzayo yisona sihluthulelo sentuthuko yabo. Kodwa kubalulekile nokuba ubonise isithakazelo nomusa, ubasize baqonde ukubaluleka kwamaphuzu eseluleko, futhi ubachazele ukuthi bangasisebenzisa kanjani leso seluleko. Ukuze ukwenze lokho, lalelisisa inkulumo ngayinye ukuze unikeze izeluleko eziwusizo.

Qikelela ukuthi isikole siqala futhi siphele ngesikhathi. Beka isibonelo esihle ngokungasidli isikhathi lapho weluleka. Uma umfundi edla isikhathi, wena noma umsizi wakho kufanele unikeze uphawu oluthile. Umfundi kufanele aqedele lowo musho abese esuka endaweni yesikhulumi. Uma kunenkulumo edle isikhathi, fushanisa ukukhulumela kwakho, bese uxoxa nalowo mzalwane ngemva kwesifundo.

Uma ukhona, uwena okufanele uqhube isikole. Uma ungekho ngezinye izikhathi, omunye umdala owamiswa indikimba yabadala kufanele aqhube isikole. Uma udinga usizo lokwenza izabelo, lokubhala amaphepha ezabelo nokuwanikeza abantu, noma ukuhlela abazovolontiya izinkulumo esimisweni, inceku ekhonzayo eyabelwe indikimba yabadala ingase ikusize ngalezi zinto.

Ukubhalisa Abafundi. Khuthaza bonke abamemezeli ukuba babhalise esikoleni. Abanye abakhuthalele ukuhlanganyela nebandla bangase babhalise uma bevumelana nezimfundiso zeBhayibheli nokuphila kwabo kuhambisana nezimiso zobuKristu. Uma othile ecela ukubhalisa, mncome ngemfudumalo. Uma lowo muntu engakabi ummemezeli, wena njengombonisi wesikole kufanele uxoxe naye ngezimfuneko zokubhalisa esikoleni, kutuswa ukuba uxoxe naye kukhona nomuntu omfundela iBhayibheli (noma kukhona umzali okholwayo). Lezi zimfuneko ziyefana nezomuntu ofuna ukuba ummemezeli ongabhapathiziwe. Zitholakala emakhasini 97 kuya ku-99 encwadi ethi Ukuhlelelwa Ukufeza Inkonzo Yethu. Gcina uhlu olunawo wonke amagama abantu ababhalisile esikoleni.

Ukusebenzisa Iphepha Leseluleko. Iphepha leseluleko lomfundi ngamunye lisencwadini yakhe, emakhasini 79 kuya ku-81. Njengoba kuboniswa uphawu lwemibala, noma iliphi iphuzu leseluleko eliphakathi kuka-1 kuya ku-17 lingasetshenziswa lapho umfundi enesabelo sokufunda. Ezinkulumweni ezisamiboniso, kungasetshenziswa noma iliphi iphuzu leseluleko ngaphandle kuka-7, 52, no-53. Iseluleko sezinkulumo zabazalwane sihlanganisa wonke amaphuzu ngaphandle kuka-7, 18, no-30.

Lapho abela umuntu iphuzu azosebenzela kulo, umbonisi wesikole kufanele abheke ukuthi lubhaliwe ngepeni lomsizi usuku esikhaleni esiseduze kwephuzu elithi “Usuku Owabelwe Ngalo” ephepheni leseluleko encwadini yomfundi. Uma umfundi esesenzile isabelo sakhe, mbuze ngasese ukuthi uzenzile yini izivivinyo noma isivivinyo esisekugcineni kwengxoxo ephathelene nalelo phuzu leseluleko. Uma esenzile, kufanele kubhalwe uphawu ebhokisini elisephepheni. Uma usikisela ukuba aqhubeke esebenzela ephuzwini elifanayo leseluleko, akukho okufanele kubhalwe ephepheni leseluleko; ungabhali lutho esikhaleni esithi “Usuku Okuqedwe Ngalo.” Kufanele kubhalwe okuthile kuleso sikhala uma esekulungele ukudlulela ephuzwini elilandelayo. Ngaphezu kwalokho, ekhasini 82 encwadini yomfundi, kwesobunxele sokuhlelwa kwenkulumo akusebenzisile, kufanele kubhalwe usuku ngemva kwenkulumo ngayinye yomfundi. Ephepheni leseluleko nasohlwini lokuhlelwa kwezinkulumo kunesikhala ukuze ngakunye kusetshenziswe kabili. Abafundi kufanele baphathe izincwadi zabo esimisweni.

Yabela umfundi ukuba asebenzele ephuzwini elilodwa ngesikhathi. Kungcono kakhulu ukulandelisa amaphuzu eseluleko ngendlela abekwe ngayo. Kodwa, uma abanye abafundi benamakhono avelele, ungase ubakhuthaze ukuba bazitadishele bodwa futhi bazisebenzisele bodwa izifundo ezithile. Ungabe sewubasiza kulawo maphuzu onomuzwa wokuthi ayobasiza kakhulu ekuthuthukeni kwabo njengezikhulumi nabafundisi abaphumelelayo.

Ngisho noma umfundi eseneminyaka eminingi abhalisa esikoleni, angazuza kakhulu uma etadisha futhi ekusebenzisa okusesifundweni ngasinye. Ukuze usize abafundi abanezidingo ezikhethekile, ungase ubakhethele izimfanelo ezithile zenkulumo abazosebenzela kuzo kunokuba ulandele uhlu lwamaphuzu eseluleko njengoba lunjalo.

Ukunikeza Iseluleko. Lapho unikeza iseluleko, sebenzisa izibonelo nezimiso eziseBhayibhelini. Abafundi kufanele bezwe ukuthi iseluleko osinikezayo, nomoya osinikeza ngawo kubuswa izimiso eziphakeme zeZwi likaNkulunkulu.

Khumbula ukuthi ‘uyisisebenzi esikanye’ nabafowenu nodadewenu. (2 Kor. 1:24) Njengabo, nawe kudingeka uqhubeke uzikhandla ukuze uthuthuke njengesikhulumi nomfundisi. Yitadishe le ncwadi ethi Zuza Emfundweni YeSikole Senkonzo Esingokwasezulwini, usebenzise iseluleko esikuyo, bese ubabekela isibonelo esihle abanye.

Njengoba wenza kanjalo, zibekele umgomo wokusiza abafundi bafunde kahle, babe izikhulumi ezinekhono, nabafundisi abaphumelelayo. Ukuze kube njalo, zama ukunikeza noma iluphi usizo oludingekayo ukuze abafundi baqonde izimfanelo ezihlukahlukene zokukhuluma, ukuthi kungani zibalulekile, nokuthi bangazihlakulela kanjani. Le ncwadi iklanywe ngendlela ezokusiza ukuba ukufeze lokho. Nokho, kuzodingeka okwengeziwe kuwe kunokumane ufunde amagama akule ncwadi. Xoxa ngamaphuzu ayo nokuthi angasetshenziswa kanjani.

Uma umfundi enze kahle ephuzwini elithile, mncome. Yisho kafushane ukuthi yini eyenze wenza kahle noma kungani kubalulekile lokhu akwenzile. Uma kungamsiza ukuba aphinde asebenzele iphuzu elithile, qiniseka ukuthi uyasiqonda isizathu salokho. Mbonise ukuthi angakwenza kanjani. Mtshele ngokuqondile okumelwe akwenze, kodwa ngesikhathi esifanayo ube nomusa.

Khumbula ukuthi kunzima kakhulu ngabaningi ukusukuma bayonikeza inkulumo phambi kweqembu. Uma umuntu enomuzwa wokuthi akenzanga kahle, angase azibuze ukuthi kufanele yini aqhubeke ezama. Lingisa uJesu, yena ongazange awuchoboze ‘umhlanga olimele’ noma acime ‘intambo yefilakisi elokozayo.’ (Math. 12:20) Cabangela isimo esingokomzwelo somfundi. Lapho unikeza iseluleko, kucabangele ukuthi umfundi usanda kuhlanganyela yini noma usenesikhathi eside ehlanganyela. Ukuncoma okufudumele nokuqotho kungabanika amandla okuba baqhubeke benza okusemandleni abo.

Mphathe ngenhlonipho umfundi ngamunye. EyabaseRoma 12:10 iyasitshela: “Ekubonisaneni udumo nihole.” Yeka iseluleko esifanelekayo kumphathi weSikole Senkonzo Esingokwasezulwini! Uma umfundi emdala kunawe, qikelela ukuthi wena usebenzisa isiqondiso esikweyoku-1 Thimothewu 5:1, 2. Kungakhathaliseki ukuthi mdala kangakanani, uma iseluleko esihilela ukuba ashintshe indlela enza ngayo izinto sinikezwa ngomusa, usamukela kalula ngokuvamile.—IzAga 25:11.

Lapho weluleka, gcizelela kumfundi injongo yaloku kuqeqeshwa. Leyo njongo ayikona nje ukuba anconywe kamnandi abese etshelwa ukuba adlulele ephuzwini elilandelayo leseluleko. Injongo ayikona ukuba umfundi abe isikhulumi nomfundisi ozonconywa ngabanye. (IzAga 25:27) Isifiso sethu siwukusebenzisa isipho sethu sokukhuluma ukuze sidumise uJehova futhi sisize abanye bamazi futhi bamthande. Injongo yokuqeqeshwa kwethu iwukusihlomisela ukuwufeza ngempumelelo umsebenzi okuMathewu 24:14 naku-28:19, 20. Abazalwane ababhapathiziwe abafanelekayo ngokuhamba kwesikhathi bangase bacelwe ukuba banakekele “umhlambi kaNkulunkulu” njengezikhulumi nabafundisi baseningini.—1 Pet. 5:2, 3.

Sikisela ukuba abafundi bafunde ingxoxo yephuzu leseluleko elilandelayo phakathi nezinsuku ezimbalwa ngemva kokuthola isabelo. Bakhuthaze ukuba bakusebenzise abakufundayo lapho belungiselela izinkulumo zabo zesikole, ezingxoxweni zansuku zonke, lapho bephendula esifundweni, nasenkonzweni yasensimini.

Ukwenza Izabelo. Kufanele zenziwe okungenani kusasele amasonto amathathu. Zonke izabelo kufanele zibhalwe phansi uma kungenzeka.

Izinkulumo ezihilela ukufundisa ibandla kufanele zabelwe abadala, kutuswa ukuba kube yilabo abayozenza kahle, nezinceku ezikhonzayo ezifundisa kahle.

Ukuze unqume ukuthi yiziphi izinkulumo oyozabela abazalwane nokuthi yiziphi oyozabela odade, landela iziyalezo ezisesimisweni sesikole. Uma bembalwa abazalwane kodwa bebaningi odade abanikeza izinkulumo, qikelela ukuthi unikeza abazalwane ithuba elanele lokunikeza izinkulumo okungezona ezokufunda nje kuphela.

Cabangela izimo zomuntu lapho wenza izabelo. Sikhona yini isidingo sokuba wabele umdala noma inceku ekhonzayo inkulumo esikoleni ngosuku anenkulumo ngalo eMhlanganweni Wenkonzo noma ngesonto anenkulumo yeningi ngalo ebandleni? Sikhona yini isidingo sokuba wabele udade inkulumo ngamhla nenye yezingane zakhe ezincane, okungase kudingeke ayisize, izonikeza inkulumo? Ingabe isihloko siyayifanela ingane noma umuntu osafundelwa ongakabhapathizwa? Hlola ukuthi isabelo siyafanelana yini nephuzu leseluleko asebenzela kulo umfundi.

Uma kuyizabelo zodade, umfundi ngokuvamile uyozikhethela yena ukuthi uyoyihlela kanjani inkulumo ngokuvumelana neziyalezo ezisemakhasini 78 kuya ku-82. Kufanele kwabiwe umsizi oyedwa, kodwa kungasetshenziswa abangaphezu koyedwa. Uma umfundi ecela umsizi ongakwazi kangcono ukulingisa isimo esithile, kufanele sicatshangelwe leso sicelo.

Amakilasi Aseceleni. Uma kubhalise abafundi abangaphezu kuka-50, ningase nicabangele ukusebenzisa izindawo ezengeziwe zezinkulumo zabafundi. Kuye ngezidingo zebandla, kulezi zindawo kungase kube yizo zonke izinkulumo zabafundi noma ezimbili zokugcina.

Ikilasi ngalinye eliseceleni kufanele liqhutshwe umqhubi ofanelekayo, kutuswa ukuba kube umdala. Uma kudingeka, inceku ekhonzayo efanelekayo ingaliqhuba. Yindikimba yabadala okufanele imise laba baqhubi. Sebenzelana eduze nalaba baqhubi ukuze abafundi baluthole usizo kungakhathaliseki ukuthi izinkulumo zabo ezilandelayo bazozibeka kuliphi ikilasi.

Amakilasi Akhethekile Okufunda. Uma indikimba yabadala ibona ukuthi abantu abaningana ebandleni kudingeka bafundiswe ukufunda ngolimi olukhulunywa ebandleni, ingase ikuhlele lokho kuhlangane neSikole Senkonzo Esingokwasezulwini. Leli kilasi lingase lihlanganise ukufundiswa kwabantu abangakwazi nhlobo ukufunda, noma kungase kube elokuthuthukisa indlela yokufunda.

Lawo makilasi akuphoqekile ukuba aqhutshwe ngesikhathi kunikezwa izinkulumo zabafundi eSikoleni Senkonzo Esingokwasezulwini. Ukuze abantu banikezwe usizo olwanele, kungase kudingeke isikhathi esingaphezu kwesikhathi okuqhutshwa ngaso isikole. Abadala bebandla bangase banqume ukuthi yini okudingeka yenziwe nokuthi lawo makilasi angaqhutshwa nini. Kungase kuhlelwe ukuba kufundiswe iqembu noma umuntu ngamunye, kuye ngokwesidingo.

Kudingeka uthisha ofanelekayo. Kutuswa ukuba lesi sabelo sinikezwe umzalwane ofunda kahle nolwazi kahle ulimi. Uma engekho umzalwane, abadala bangase bacele udade onekhono, noyisibonelo, ukuba asize. Kufanele athwale ekhanda lapho efundisa ikilasi.—1 Kor. 11:3-10; 1 Thim. 2:11, 12.

Incwajana ethi Apply Yourself to Reading and Writing nethi Funda Ukuzifundela Nokubhala ziyatholakala ngezilimi eziningi. Lezi zincwajana zenzelwe ukufundisa abantu abangakwazi nhlobo ukufunda. Kungase kusetshenziswe nezinye izinto zokufundisa, kuye ngekhono lokufunda lalabo ababhalisile. Lapho abafundi sebethuthuke ngokwanele, kufanele bakhuthazwe ukuba babe nengxenye njalo eSikoleni Senkonzo Esingokwasezulwini.

Njengombonisi weSikole Senkonzo Esingokwasezulwini, kuningi ongakwenza ngenjongo yokuzuzisa ibandla. Lungiselela kahle, futhi ngokuvumelana neseluleko esikweyabaseRoma 12:6-8, singatha isabelo sakho njengempahla eyigugu evela kuNkulunkulu.