Watchtower UMTAPO OKUYI-INTHANETHI
Watchtower
UMTAPO OKUYI-INTHANETHI
IsiZulu
  • IBHAYIBHELI
  • IZINCWADI
  • IMIHLANGANO
  • g 6/14 kk. 10-11
  • UJoseph Priestley

Ayikho ividiyo kulokhu okukhethile.

Uxolo, kube nenkinga ekufakeni ividiyo oyifunayo.

  • UJoseph Priestley
  • I-Phaphama!—2014
  • Izihlokwana
  • Indaba Ethi Ayifane
  • UKUFUNA KWAKHE IQINISO NGESAYENSI
  • UKUFUNA KWAKHE IQINISO KWEZENKOLO
  • Uhlu Lokuphakathi
    I-Phaphama!—2014
  • Ungayethemba Kangakanani Isayensi?
    I-Phaphama!—1998
  • Ukuvumelanisa Isayensi Nenkolo
    I-Phaphama!—2002
  • Ukusuka Ezinhlungwini Kuya Ekubulaweni Kwezinzwa
    I-Phaphama!—2000
Bheka Okunye
I-Phaphama!—2014
g 6/14 kk. 10-11
Umfanekiso oqoshiwe kaJoseph Priestley

EZASENDULO

UJoseph Priestley

“Ukuhileleka kwakhe emikhakheni ehlukahlukene, intshiseko yakhe, imisebenzi nokuthobeka kwakhe; ilukuluku elikhulu ayenalo, kuzo zonke izinto ezidinga ukwenziwa, ezokuziphatha, noma ezenhlalo; indima yakhe kwezesayensi, ezenkolo, kuyifilosofi nakwezombusazwe; indima aba nayo ezinguqukweni zoMbuso waseFrance, nendaba edabukisayo yokuhlupheka kwakhe ngokungafanele, kungamenza abonakale njengeqhawe lekhulu le-18.”—Isazi sefilosofi uFrederic Harrison.

YINI ephawuleka kakhulu eyafezwa uJoseph Priestley? Izinto azithola nazibhala zayithonya indlela abantu ababebheka ngayo indima kahulumeni, isimo sikaNkulunkulu, ngisho nomoya esiwuphefumulayo.

Kungakhathaliseki ukuthi wayebhala ngezinto eziphathelene nesayensi noma ezenkolo, uPriestley wazilahla izincazelo ezingenasisekelo nezimfundiso ezithandwayo, wakhetha ukunamathela kulokho okunobufakazi nokuyiqiniso. Ake sibone ukuthi kanjani.

UKUFUNA KWAKHE IQINISO NGESAYENSI

Ngemva kokuhlangana kwakhe nososayensi waseMelika uBenjamin Franklin ngo-1765, uJoseph Priestley—owayengene emkhakheni wesayensi ukuze nje azilibazise—waqala ukuhlola indlela ugesi osebenza ngayo. Ngonyaka owalandela, abanye ososayensi bahlabeka umxhwele ngenxa yezinto ayezitholile kangangokuba bamkhetha ukuba abe yilungu lenhlangano ehlonishwayo i-Royal Society of London.

Ngemva kwalokho, uPriestley waphendukela emkhakheni wesayensi yokuthakwa kwamakhemikhali. Ngemva kwesikhashana nje, wathola izinhlobo eziningana zamagesi, kuhlanganise i-ammonia ne-nitrious oxide (igesi ebangela ukuhleka). Waze ngisho waxubanisa amanzi nesikhutha, ngaleyo ndlela wasungula amanzi okwenziwa ngawo iziphuzo ezibandayo (carbonated water).

Ngo-1774, lapho enza ucwaningo lwakhe empumalanga yeNgilandi, uPriestley wahlunga igesi ebalulekile eyayenza amakhandlela akhanye kakhudlwana. Kamuva, wafaka amamililitha angu-60 ale gesi engilazini, wafaka negundane. Leli gundane lakwazi ukuphila isikhathi eside ngokuphindwe kabili kunaleso elalingasiphila engilazini enomoya nje ovamile! UPriestley ngokwakhe wayihogela le gesi, futhi wathi “wayekuthola kulula ukuphefumula ngemva kokuyihogela.”

UJoseph Priestley wayethole igesi okuthiwa umoya-mpilo.a Nokho, le gesi akayibizanga ngokuthi umoya-mpilo, ecabanga ukuthi umoya nje ovamile owawunqanda ukubhebhetheka komlilo. Isiphetho sakhe sasiyiphutha, kodwa abaningi basabheka lokho akuthola “njengengqopha-mlando emisebenzini yakhe.”

UKUFUNA KWAKHE IQINISO KWEZENKOLO

Njengoba nje uPriestley ayekholelwa ukuthi imibono abantu abasuke sebenayo isitha amaqiniso esayensi, waphetha ngokuthi inqubo kanye nezimfundiso zesonto kwakufihla iqiniso elingokwenkolo. Okuxakayo ukuthi phakathi nesikhathi sokuphila kwakhe efuna ulwazi lweBhayibheli, uPriestley wamukela imiqondo engqubuzana nalokho iBhayibheli elikufundisayo ngempela. Ngokwesibonelo, kunesikhathi lapho ayengakholelwa khona ukuthi iBhayibheli liphefumulelwe uNkulunkulu ngokuyisimangaliso. Wenqaba nemfundiso yeBhayibheli ephathelene nokuphila kukaJesu kwangaphambi kokuba eze emhlabeni.

“Uma kuwukuthi isayensi izama ukuthola iqiniso, khona-ke uPriestley wayengusosayensi wangempela.”—UKatherine Cullen, usosayensi wezinto eziphilayo

Ngakolunye uhlangothi, uPriestley wazidalula izimfundiso zenkolo ezingamanga ezazemukelwa kabanzi ezinkolweni ezinkulu, futhi ezisamukelwa nanamuhla. Wabhala ukuthi iqiniso elafundiswa uJesu nabalandeli bakhe kamuva lonakaliswa amanga—ahlanganisa imfundiso engamanga kaZiqu-zintathu, inkolelo-ze yokuthi umphefumulo awufi kanye nokukhulekelwa kwezithombe, okulahlwayo eBhayibhelini.

Imibono kaPriestley engokwenkolo nokusekela kwakhe ukulwelwa kwezinguquko eMelika naseFrance kwawathukuthelisa amaNgisi akubo. Ngo-1791, isixuku sacekela phansi umuzi wakhe nendawo yakhe yokwenza ucwaningo lwesayensi, futhi ekugcineni uPriestley wabalekela e-United States. Nakuba uJoseph Priestley ekhunjulwa ngokuyinhloko ngezinto zesayensi azithola, wayekholelwa ukuthi ukufunda ngoNkulunkulu nenjongo yaKhe “kwakuhlonipheke futhi kubaluleke kunakho konke okunye.”

a Ngaphambidlana kwalokho, usosayensi wamakhemikhali waseSwirtzerland uCarl Scheele wakwazi ukuhlunga umoya-mpilo, kodwa akabhalanga lutho ngaleyo ndaba. Kamuva, isazi samakhemikhali u-Antoine-Laurent Lavoisier wetha lo moya igama elithi oxygen.

AMAZWIBELA

  • UJoseph Priestley wazalwa ngo-1733 eduze kwaseLeeds, eNgilandi.

  • Njengososayensi, kunamagesi amaningi okuthiwa atholwa nguye.

  • Njengesazi sezombusazwe, wagqugquzela ukuba nenkululeko yokukhuluma, yokukhulekela kanye nemfundo.

  • Njengomshumayeli wezenkolo, wachitha izimfundiso eziningi zesonto, ezihlanganisa uZiqu-zintathu nokungafi komphefumulo.

  • Ngo-1794, uPriestley wabalekela e-United States, lapho afela khona esikhathini esingaphansi kweminyaka eyishumi kamuva.

IQINISO NOMA IMFUNDISO YESONTO?

Ababhikishi becekela phansi indlu nendawo kaJoseph Priestley yokwenza ucwaningo lwesayensi

Ngo-1791, ababhikishi bacekela phansi indlu kaPriestley nendawo yakhe yokwenza ucwaningo lwesayensi

UPriestley wathola ukuthi izimfundiso eziningi zesonto zazingqubuzana nalokho okushiwo yiBhayibheli. Cabangela izibonelo ezimbalwa:

  • Imfundiso Yesonto: UJesu uyalingana noNkulunkulu.

    Iqiniso LeBhayibheli: UKristu Jesu wathi: “UBaba mkhulu kunami.”—Johane 14:28.

  • Imfundiso Yesonto: Umphefumulo awufi.

    Iqiniso LeBhayibheli: “Umphefumulo owonayo—yiwo oyokufa.”—Hezekeli 18:4.

  • Imfundiso Yesonto: Izithombe zingasetshenziswa ekukhulekeleni.

    Iqiniso LeBhayibheli: “NginguJehova. Yilelo igama lami; futhi angisoze nganika muntu omunye inkazimulo yami, noma imifanekiso ebaziwe udumo lwami.”—Isaya 42:8.

    Zulu Publications (1975-2026)
    Phuma
    Ngena
    • IsiZulu
    • Thumela
    • Okukhethayo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Imibandela Yokusebenzisa Le Webusayithi
    • Imithetho Yokugcinwa Kwemininingwane Eyimfihlo
    • Amasethingi Okugcinwa Kwemininingwane Eyimfihlo
    • JW.ORG
    • Ngena
    Thumela