Watchtower UMTAPO OKUYI-INTHANETHI
Watchtower
UMTAPO OKUYI-INTHANETHI
IsiZulu
  • IBHAYIBHELI
  • IZINCWADI
  • IMIHLANGANO
  • g 12/09 kk. 15-17
  • Izilwane Ezinkulu Zasekujuleni Kolwandle

Ayikho ividiyo kulokhu okukhethile.

Uxolo, kube nenkinga ekufakeni ividiyo oyifunayo.

  • Izilwane Ezinkulu Zasekujuleni Kolwandle
  • I-Phaphama!—2009
  • Izihlokwana
  • Indaba Ethi Ayifane
  • Imikhomo Emikhulukazi Yasolwandle
  • Ezinolaka Nezimnene
  • Isilwanekazi Esinamahloni
  • Isimo Esibucayi Soshaka
    I-Phaphama!—2007
  • Isifikile Imikhomo!
    I-Phaphama!—2015
  • Ushaka Omhlophe Omkhulu—Uyahlaselwa
    I-Phaphama!—2000
  • Iphiko Lomkhoma I-humpback
    I-Phaphama!—2013
Bheka Okunye
I-Phaphama!—2009
g 12/09 kk. 15-17

Izilwane Ezinkulu Zasekujuleni Kolwandle

Kungazelelwe kuphuma isilwane esikhulu olwandle, sibambe isikebhe, sidonsele amatilosi ekujuleni kolwandle. Le ndaba iyisisekelo sezinganekwane ebezilokhu zixoxelwa izizukulwane. Kodwa ingabe zikhona ngempela izilwane ezinkulu kangako?

NGO-2007 ngephutha, abadobi babamba imbambela okuthiwa i-colossal squid olwandle i-Ross Sea eduze ne-Antarctica. Yayicishe ibe ngamamitha ayishumi sekuhlangene nezingalo, futhi inesisindo esingaba ngamakhilogremu angu-500! Ososayensi bakholelwa ukuthi lolu hlobo lwembambela lungakhula lube lukhulu nakakhulu.

Esinye isilwane esikhulu njengalesi, imbambela okuthiwa i-giant squid inomzimba ocije njengommbila, amehlo amakhulu alingana nekhanda lomuntu, uqhwaku oluqine kangangokuba lunganqamula izintambo zensimbi, izingalo ezingu-8 ezinezinto zokubamba eziyindilinga ezilandelanayo, nezingalo ezimbili ezinde zokufaka ukudla emlonyeni. Ikwazi ukutshuza ngesivinini esingamakhilomitha angu-30 ngehora—nokutshuzela emoyeni!

Kubikwa ukuthi le nhlobo yesilwane isabonakale izikhathi ezingaphansi kuka-50 eminyakeni eyikhulu edlule, futhi akukaze kufundwe ngaso.

Imikhomo Emikhulukazi Yasolwandle

Nokho imbambela i-colossal ne-giant, zimane nje ziwukudla kwesilwane esikhulu nakakhulu, umkhomo okuthiwa i-sperm, ongakhula ube amamitha angaba ngu-20 ubude futhi ube amathani angaba ngu-50 ubukhulu. Izinyo elilodwa nje lingamagremu angu-900. Kuye kwatholakala le mikhomo ifile inezingxenye ze-gaint squid eziswini zayo. Le mikhomo yayinezibazi eziyiziyingi ezizemazemeni zamakhanda ayo eziwumphumela wokubanjwa izimbambela, okubonisa ukuthi lezi mbambela zalwa kanzima ngaphambi kokuba zidliwe. Ngo-1965 abashayeli besikebhe sokuzingela imikhomo saseSoviet bathi bake babona i-giant squid ilwa ne-sperm whale esingamathani angu-40. Asikho esasinda phakathi kwalezi zilwane. Lo mkhomo owawuklinyiwe watholakala untanta olwandle, unekhanda lembambela esiswini.

I-giant squid ne-sperm whale, izilwane ezinkulu impela kodwa umkhomo okuthiwa i-blue whale uyisilwane esincelisayo esikhulu kunazo. Omude kunayo yonke owake watholakala, owensikazi, owawungamamitha angu-33 futhi watholakala e-Antarctica. Lo mkhomo ungaba amathani afinyelela ngu-150. Isisindo solimi lwawo nje silingana nesendlovu endala! Ake ucabange nje uzala izinyane elinesisindo esingamathani amathathu futhi elingamamitha angu-7 kuya kwangu-8 ubude! Ngenxa yokuzingelwa, lo mkhomo wacishe waqothulwa ngawo-1960 futhi namuhla ubhekwa njengesilwane esisengcupheni yokuqothulwa.

Ezinolaka Nezimnene

Njengoba unamazinyo aqinile angu-3 000 ushaka omkhulu omhlophe kungenzeka ukuthi uyinhlanzi esabeka kunazo zonke ezidla inyama. Omkhulu kunabo bonke owake watholakala wawungamamitha angu-7 ubude ungamakhilogremu angu-3 200 ubukhulu. Lo shaka unekhono elingavamile lokuhogela, ukwazi ukuzwa iphunga leconsi legazi lixubene namanzi angamalitha ayikhulu!

I-whale shark inhlanzi enkulu kunazo zonke eziphilayo, ungamamitha ayisikhombisa nengxenye ubude. Nokho, abanye bangaba bade cishe ngokuphinde kabili. Umlomo wayo ungaba amamitha angu-1,4 ububanzi, ukwazi ukugwinya umuntu kalula nje. Kodwa kunokuba ube yisidlova esidla ezinye izilwane ezinkulu zasolwandle, lesi silwane esikhulu esimnene sidla izilwanyana zasemanzini kuphela nezinhlanzi ezincane.

Ubhekisela endabeni eseBhayibhelini yomprofethi uJona owagwinywa inhlanzi enkulu umagazini i-National Geographic wabika ukuthi, “lo shaka onesimiso esingavamile sokugaya ukudla, kukhulunywa ngawo endabeni kaJona.” Labo shaka “banendlela ekahle yokukhipha izinto ezinkulu ezingagayeki abasuke bezigwinye ngephutha.”—Jona 1:17; 2:10.

Isilwanekazi Esinamahloni

Esinye isilwane esikhulu sasolwandle ingwane okuthiwa i-giant octopus, engaba amakhilogremu angu-250 ubukhulu. Yake yabizwa ngokuthi i-devilfish, ngoba kwakucatshangwa ukuthi ingakwazi ukwenza imikhumbi icwile. Kodwa, le ngwane inamahloni futhi izifihla emadwaleni nasemifantwini ephansi olwandle. Izingalo zayo ezingu-8 zingaba amamitha ayishumi ubude, futhi inobuchopho obukhulu kunazo zonke ezilwane ezingenamgogodla. Ngempela, izingwane zihlakaniphe ngokwedlulele futhi zingafunda ukwenza izinto eziyinkimbinkimbi njengokuthola indlela ezindaweni okunzima ukuphuma kuzo nokuvula izivalo zamabhodlela!

Njengembambela—le ngwane iyakwazi ukuzifihla ngokuzishintsha umbala, itshuze emanzini, futhi ibalekele ingozi ngokukhipha ifu elimnyama likayinki. Le ngwane ingakwazi ngisho nokuphuma emanzini okwesikhashana iyofuna ukudla ngaphandle!

Lezi zilwane zasemanzini zilinikeza ngempela igama loMdali wazo uJehova udumo. Umhubi waseBhayibhelini washo kufanele: “Dumisani uJehova emhlabeni, nina zilo zasolwandle nani nonke nina zintwa zamanzi.”—IHubo 148:7.

[Umdwebo ekhasini 17]

ZINGABA ZINKULU KANGAKANANI?

(Ukuze ubone ukuthi indaba ihlelwe kanjani, bheka encwadini)

Ushaka omkhulu omhlophe

Ingwane

I-whale shark

Imbambela i-giant squid*

Imbambela i-colossal squid*

*isilinganiso sobukhulu

I-sperm whale

I-blue whale

amafidi 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0

amamitha 30 25 20 15 10 5 0

[Isithombe ekhasini 15]

Ushaka omkhulu omhlophe

[Isithombe ekhasini 15]

Ingwane

[Isithombe ekhasini 16, 17]

I-sperm whale

[Isithombe ekhasini 16]

I-whale shark

[Isithombe ekhasini 17]

I-blue whale nezinyane

[Imithombo Yesithombe ekhasini 15]

Shark: © Steve Drogin/SeaPics.com; drawing: Getty Images; octopus: © Brandon Cole

[Imithombo Yesithombe ekhasini 17]

Sperm whale: © Brandon Cole; blue whales: © Phillip Colla/SeaPics.com; whale shark: © Steve Drogin/SeaPics.com

    Zulu Publications (1975-2026)
    Phuma
    Ngena
    • IsiZulu
    • Thumela
    • Okukhethayo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Imibandela Yokusebenzisa Le Webusayithi
    • Imithetho Yokugcinwa Kwemininingwane Eyimfihlo
    • Amasethingi Okugcinwa Kwemininingwane Eyimfihlo
    • JW.ORG
    • Ngena
    Thumela