Kusosekwa Kwa Kola Ndamo Syambone

ANA NDAMO SYAMBONE NI CICI?

Ŵandu ŵakwete ndamo syambone akusamanyilila cenene kulekanganya cambone ni cakusakala. Kumanyilila kwawo yeleyi ngakukusadalila mwakupikanila mumtima pandaŵi jelejo. Mmalo mwakwe, akusadalila yiwundo ya m’Baibulo kuti yalongoleleje pa yakusosekwa kutenda, atamose pali kwajika.

LIGONGO CICI NDAMO SYAMBONE SILI SYAKUSOSEKWA?

Ŵanace akusapikana nganisyo syaunami syakulekanganalekangana pakwamba ya cambone ni cakusakala. Akusapikana yeleyi cinga kupitila mwa acimjawo ŵakusajawula nawo kusukulu, nyimbo syakusapikanila kapena mafilimu ni ma TV gakusalolela. Yindu yeleyi mpaka yatendekasye kutanda kayicila yindu yakusalijiganya pakwamba ya cacili cambone ni cakusakala.

Yeleyi yili yisyene mnopemnope naga ŵanace ayice yaka ya m’ma 13 mpaka 19. Kutandila pa yaka yeleyi ŵanace “akusosekwa kumanyilila kuti ŵandu ŵajinji ciŵakanganicisyeje kuti atendeje yindu yine yakwe kuti ŵanonyeleje. Akusosekwasoni kulijiganya kusagula jika yakutenda mwakamulana ni ndamo syawo syambone, atamose kuti acimjawo nganaŵa asangalele ni yasagwileyo.” (Beyond the Big Talk) Kusala yisyene acinangolo akusosekwa kwajiganya ŵanace ŵawo yindu yeleyi mkanayice yaka ya m’ma 13.

ANA MPAKA TWAJIGANYE CAMTULI ŴANACE NDAMO SYAMBONE?

Twajiganyeje cacili cambone ni cakusakala.

CIWUNDO CA M’BAIBULO: “Ŵandu ŵakomangale . . . Akumanyilila kulekanganya yindu yambone ni yangalumbana.”—Ahebeli 5:14.

• Akamulicisyeje masengo maloŵe gakusala cacili cambone ni cakusakala. Akamulicisyeje masengo yakusatenda lisiku lililyose soni agombelecesyeje kulekangana kwakwe. Mwacisyasyo, mpaka asale kuti, “Aci ni cilungamo. Aci nganiciŵa cilungamo.” Kapena mpaka asale kuti, “Aku kuli kulupicika. Aku nganikuŵa kulupicika.” Mwinesoni mpaka ajile kuti, “Aci cili canasa. Aci nganiciŵa canasa.” Yeleyi yicimkamucisya mwanace jwetu kumanyilila yindu yayili yambone kutenda ni yayili yakusakala yangakusosekwa kutenda.

• Tusaleje ligongo lyakwe cine cakwe cili cambone kapena iyayi. Mwacisyasyo, mpaka tum’wusye kuti, Ligongo cici kuli kwakusosekwa kuŵa jwacilungamo? Ana unami mpaka ujonanje camtuli unasi wetu ni ŵane? Ligongo cici wiyi nganiwuŵa wambone? Kusala yindu m’litala lyeleli mpaka yimkamucisye mwanace jwetu kumanyilila cambone ni cakusakala.

• Tugombelecesyeje umbone wakola ndamo syambone. Mpaka tusale kuti, “Naga mkuŵa jwacilungamo, ŵane cacimdalila,” kapena “Naga mkuŵa jwacanasa, ŵandu cacimnonyelaga.”

Tulolecesyeje kuti liŵasa lyetu lyosope likwete ndamo syambone.

CIWUNDO CA M’BAIBULO: “Ajendelecele kulilinga kuti alole kuti ali mundu jwamtuli.”—2 Akolinto 13:5, NW.

• Liŵasa lyosope likusosekwa kuŵa lyandamo syambone. Yeleyi yicitukamucisya kuŵeceta mwakulimba mtima kuti:

  • “Mwiŵasa mwetu pangali jwakusaŵeta yawunami.”

  • “Ngatukusitwaŵecetela ŵane maloŵe gaukali.”

  • “Ngatukusitwaŵecetela ŵane maloŵe gacipongwe.”

Ŵanace ŵetu caciyiwona kuti ndamo syambone nganigaŵa malamusi wamba gatukusosekwa kugakuya, nambo kuti liŵasa lyosope likusosekwa kumanyika ni ndamo syambone.

• Ndaŵi ni katema tukusosekwa tukambilaneje ni mwanace jwetu ya ndamo sya liŵasa lyetu. Tukamulicisyeje masengo yayikusatendekwa lisiku lililyose pakusaka kwajiganya ŵanace ŵetu. Mwinesoni mpaka tulandanye ndamo sya liŵasa lyetu ni ndamo sya ŵandu ŵakusiŵalosya m’ma TV kapena ŵakusukulu. Mpaka tum’wusye mwanace jwetu kuti, “Ana mkaŵe m’mwejo mkatesile uli?” Kapena, “Ana liŵasa lyetu likatesile uli?”

Twalimbikasyeje ŵanace ŵetu kuti aŵeje ŵakusimicisya kutenda cacili cambone.

CIWUNDO CA M’BAIBULO: “Mŵeje ni mtima wangali kandu kakusisyana nawo.”—1 Petulo 3:16.

• Twayamicileje pa ndamo syawo syambone. Naga mwanace jwetu alosisye ndamo syambone, tum’yamicileje soni tusaleje ligongo lyakwe lyatukum’yamicilila. Mwacisyasyo, mpaka tujile kuti, “Mtesile yindu mwacilungamo. Namnyadile.” Naga mwanace jwetu akutusalila kuti atesile cindu cakusakala, mwakutyocela pasi pa mtima tum’yamicile ligongo lyakuŵeceta mwacilungamo. Tutende yeleyi mkanitumjamuce.

• Tumjamuceje patesile cakusakala. Twakamucisye ŵanace ŵetu kumanyilila kuti akwete udindo wa yakuyicisya ya yitendo yawo. Ŵanace akusosekwa kumanyilila cakusakala catesile soni kuti yatesileyo yili yakulekangana ni ndamo ja liŵasalyo. Acinangolo ŵane ngakusiŵasalila ŵanace ŵawo kuti atesile cakusakala pakogopa kuti ŵanacewo catenguce. Nambo kukambilana nawo kuti yatesileyo yili yakusakala kucakamucisya kuti akole nganisyo syambone soni kucakamucisya kuti akasatendasoni cakusakalaco.