Aŵeje Ŵakusangalala Ŵandu Pakwaŵenga

1. Ana Yesu jwaŵechete maloŵe gamti uli gagatendekasisye ŵandu kusimonga?

PA ULALIKI wakwe wa Petumbi, Yesu jwaŵechete kuti, “Mkwete upile jemanja ŵandu pakumŵenga.” (Luk. 6:22) Komboleka kuti ŵandu ŵaŵampikanilaga ŵasimonjile ni maloŵe gelega. Yili myoyo ligongo lyakuti pangali jwakusasangalala naga ŵane akukumŵenga. Nambo ana ligongo chichi Yesu jwaŵechete maloŵega? Chelechi chili chiwusyo chambone kuchiganichisya ligongo lyakuti ŵakumkuya ŵa Yesu akusaŵenjedwa ni ŵandu ŵajinji. Myoyo, mu ngani ajino chitukambilane ligongo lyakwe ŵandu akusatuŵenga soni ligongo lyakwe tukusosekwa kuŵa ŵakusangalala ŵandu pakutuŵenga.

LIGONGO CHICHI ŴANDU AKUSATUŴENGA?

2-3. Ana ligongo chichi Aklistu ŵasyesyene akusalagasidwa? Ana kumanyilila yeleyi kututendekasyeje kwawona mwamti wuli ŵandu ŵakusatulagasya? (Yohane 16:​2, 3)

² Ŵandu akusatuŵenga ligongo lyakuti tukusamlambila Yehofa. Pakusala ya ŵandu ŵele chachalagasya soni mwine kwikana pakwawulaga ŵakumkuya ŵakwe, Yesu jwasasile kuti jemanjaji chachitenda yeleyi ligongo “lyakuti ngakwamanyilila Atati kapena une.” (Aŵalanje Yohane 16:​2, 3.) Ana ni ŵani ŵakusatendekasya kuti ŵandu atuŵenjeje. Ali Satana “Mlungu jwa mu ndaŵi ajino.” (2 Akoli. 4:​3, 4) Jwalakwe atendekasisye chipi nganisyo sya ŵandu ni chakulinga chakuti akalijiganya yisyesyene yakwamba Yehofa soni kuti ŵalagasyeje ŵandu ŵakummanyilila soni kumnonyela Mlungu. (Yoh. 8:​42-44) Pakuŵapo tumanyilile yeleyi, ana twawoneje mwamti uli ŵandu ŵakusatusisya? Kumanyilila kuti Satana ni jwakwatendekasya kuti atusisyeje, kututendekasyeje kuŵambala kwaŵenga jemanjajo.

³ Aganichisye chisyasyo cha m’bale Pavel,a jwakusatama m’chilambo chele masengo getu ŵagalekasisye. Ligongo lyakuti jwapitilisye kumtumichila Yehofa mwakulupichika, jwalakwe jwataŵidwe, kuputidwa mwangasa, soni ŵamwugalile mkachipinda kamwana kwa myesi kuti akasimanaga ni ŵandu ŵane. Jwalakwe jwasasile kuti, “Nayiweni kuti Satana soni misimu jakusakala ni jajikusatulinga kuti tuleche kumtumichila Yehofa. Yikuwoneka kuti ŵandu ŵajinji ŵakusakamula masengo ku ndende ngakusaŵengana ni m’weji. Pakutulagasya yikusaŵa kuti jemanjaji akukamula masengo gawo basi.” M’bale jwine jwa ku Croatia jwele achinangolo ŵakwe ŵanganaŵa ŵa Mboni ŵamlagasyaga mnope jwasasile kuti, “Ngumanyilila kuti Satana ni jwali mdani jwangu ngaŵaga achinangolo ŵangu.”—Aef. 6:12.

4. Ana yaŵatesile Yesu soni jwakulijiganya Sitefano yikutujiganya chichi? (Alolesoni chiwulili.)

⁴ Ngatukusosekwa kwaŵenga ŵandu ŵakusatulagasya. Chatukusosekwa kutenda chili kwapopelela jemanjajo. (Mat. 5:44) Ni pangani jeleji, kwende tulole yaŵatesile Yesu soni jwakulijiganya Sitefano. Asilikali ŵa Chiloma ali amkomele Yesu pa chitela, jwalakwe jwapopesile kuti, “Atati, ŵakululuchile jemanjaji.” (Luk. 23:34) Yesu ŵamŵendile Yehofa kuti ŵakululuchile asilikali ŵaŵalamulidwe kuti amwulaje jwalakwejo. Kombolekasoni kuti Yesu jwaganichisyaga ya ŵandu ŵajinji ŵaŵagumilaga kuti jwalakwejo awulajidwe. Jemanjaji ŵagumilaga myiyi ligongo lyakuti ŵagambaga kukuya yaŵasasile achimlongola ŵa dini ŵaŵaŵenganaga ni Yesu. Yesu jwamanyililaga kuti ŵandu wosopeŵa nganamayililaga kusyesyene yaŵatendaga. Mwakulandana ni yeleyi, jwakulijiganya Sitefano jwamŵendile Mlungu kuti ŵakululuchile ŵandu ŵaŵamwuleje jwalakwejo. (Mase. 7:​58-60) Ana Yehofa ŵajanjile lipopelo lya Yesu soni lya Sitefano? Elo. Ŵandu ŵajinji ŵaŵasakaga kuti Yesu awulajidwe, ŵagalawiche mtima mwamti ŵamkulupilile Yesu soni ŵabatisidwe. (Mase. 2:​36-41) Jumo mwa ŵandu ŵaŵajitichisye kuti Sitefano awulajidwe jwaliji Saulo jwa ku Taliso. Pali papite ndaŵi jwalakwe jwaŵele Mklistu soni jwalijimbile magambo ligongo lya yindu yaŵatesile mwangamanyilila.—1 Tim. 1:13.

5. Ana yaŵasimene nayo César yikutujiganya chichi?

⁵ Masiku aganosoni, Yehofa akusajanga mapopelo getu patukwapopelela ŵandu ŵakusatulagasya. Aganichisye yayamtendechele César jwakusatama ku Venezuela. Babagwe ŵamlagasyaga mnope ligongo lyakuti jwaliji jwa Mboni sya Yehofa. César jwaŵechete kuti, “Mayi ŵaliji jwamkongwe soni nangolo jwambone. Ndaŵi syosope ŵaŵikaga kumtumichila Yehofa pamalo gandanda soni nganiŵatendelaga yachipongwe baba. Mayiŵa ŵanjiganyisye unejo pampepe ni achapwanga soni mwanja chemwali ŵangu kuti twachimbichisyeje baba. Ŵatusalilesoni kuti tupikanileje yiliyose yakutusalila naga ngayikutindana ni yakusasaka Mlungu.” Pali pamasile yaka, babagwe César ŵatandite kuchenga. Jwalakwe jwaŵechete kuti, “Lisiku line panyuma pakupeleka lipopelo lyakutyochela pasi pamtima, naŵendile baba kuti najiganyeje Baibulo. Nasangalele mnope paŵakundile kuti najiganyeje.” Kaneko, babagwe César ŵabatisidwe. Yili yisyene kuti ngaŵa ŵandu wosope ŵakusatusisya ŵampaka achenje mpela muŵatendele babagwe César. Nambope, ŵane akusachenga mwakusatuwonela panyuma pakulola yatukusatenda pakuŵechetana nawo soni ndamo syetu syambone. Kusala yisyene payitendekwe yeleyi tukusaŵa ŵakusangalala mnope. Tujembecheyeje mwachidwi ndaŵi jele Yehofa Mlungu jwachanasa soni “jwakuwelusya jwa chilambo chosope chapasi” chachakamuchisya ŵandu ŵeleŵa kuti alijiganye yakwamba jwalakwe.—Gen. 18:25.

6. Mwakamulana ni Maliko 13:​13, ana ni ligongo line lyapi lyalikusatendekasya ŵandu kutuŵenga?

⁶ Ŵandu akusatuŵenga ligongo lyakuti tuli ku mbali ja Yesu. Yesu jwasasile kuti ŵandu chachaŵenga Aklistu ŵasyesyene “ligongo lya lina [lyakwe].” (Aŵalanje Maliko 13:13.) Ana “lina” lya Yesu likusajimila chichi? Linali likusajimila ndamo syakwe soni udindo wakwete mpela Mwenye jwa Uchimwene wa Mlungu. Ŵandu ŵakusatuŵenga akusadalila mnope achimlongola ŵa ndale kuti ŵalamulileje. Jemanjaji ngakusamdalila Yesu Klistu juŵasagulidwe ni Yehofa kuti aŵe Mwenye. Yesu aŵele ali mkulamulila mpela Mwenye jwa Uchimwene wa Mlungu kutandila mu 1914. Pachangakaŵapa, jwalakwe chatyosye maboma gosope ga ŵandu.

7-8. Ana ni ligongo line lyapi lyalikusatendekasya kuti ŵandu ŵane atuŵenjeje? (Yohane 15:​18-20) (Alolesoni yiwulili.)

⁷ Ŵandu akusatuŵenga ligongo lyakuti ngatukusatenda nawo yindu yine ya m’chilambochi. Yesu jwasasile kuti ŵandu chachaŵenga ŵakumkuya ŵakwe ligongo lyakuti jemanjaji, ‘nganaŵa mbali ja chilambochi.’ (Aŵalaje Yohane 15:​18-20.) Mpela muyaŵelele ni Aklistu ŵa m’yaka 100 yandanda, ngatukusaŵecheta soni kutenda yindu yakusakala yakusatenda ŵandu ŵa ku chilamboku. Ligongo lya yeleyi ŵandu akusiŵanyosya abale ni alongo ŵajinji pali kumasengo kapena ku sukulu. (1 Pet. 4:​3, 4) Tukusaŵa ŵakusangalala mnope ligongo lyakuti ŵandu ŵane ŵakusatusisya akusachenga mwakusatuwonela soni akusatanda kutuchimbichisya.

⁸ Aganichisye yayamtendechele m’bale Ignacio jwa ku Central America. Paŵaliji ku sukulu atichala ŵakwe ŵane ŵanyosyaga ligongo lyakuti jwakuyaga yajikusasala Baibulo. Nambope, mkanamalisye majiganyo gakwe atichala ŵala ŵamwusisye m’baleju kuti asale chindu chachamkamuchisye kuti akombole kukuya yajikusasala Baibulo atamose kuti ŵandu ŵajinji ŵanyosyaga. Jwalakwe jwasasile kuti akusagawona malamusi ga Mlungu kuti gakusamchenjela. Kaneko jwalakwe jwaŵilanjile atichalawo ku misongano jetu. Ignacio jwasimonjile mnope paŵaweni atichala ŵala ali ayiche ku misongano. Atichalawo ŵasangalele mnope kuyiwona kuti abale ni alongo ŵatendaga yindu yakulosya kuti akusanonyelana mnope. Yeleyi yamtendekasisye mtichalajo kupitilisya kusimanikwa pa misongano. Kaneko, atichalaŵa ŵajitichisye kulijiganya Baibulo yayatendekasisye kuti nombenawo ŵandu ŵasisyeje. Atamose yaliji myoyo, ŵapitilisye kulijiganya Baibulo mwamti kaneko ŵabatisidwe.

9-10. (a) Ana ni ligongo line lyapi lyalikusilyatendekasya Aklistu kuŵa ŵakulekangana ni chilambo cha Satanachi? (b) Ana mpaka tulijiganye chichi kutyochela kwa ndumetume Paulo?

⁹ Tulisoni ŵakulekangana ni ŵandu ŵa ku chilamboku ligongo lyakuti ngatukusajinjilila ngani sya ndale soni ngondo. (Yoh. 18:36) Mwakamulana ni yayili pa Aloma 13:​1, tukusalingalinga kupikanila malamusi ga m’chilambo chatukutama. Nambope, pakuŵapo tuli Aklistu ngatukusaŵa ku mbali ja chipani chilichose cha ndale. Pa ligongo lyeleli ngatukusatenda yakuti ŵandu atusagule mu chipani chinechakwe soni ngatukusamsagula mundu jwa mchipanicho. Ligongo chichi? Ligongo lyakuti tuli ŵakulupichika kwa Yehofa soni ku Uchimwene wakwe wakulamulilidwa ni Klistu. Ligongo lya yeleyi, ŵa Mboni sya Yehofa ŵajinji aŵele ali mkuwugalilidwa mu ndende ligongo lya chikulupi chawo. Atamose yili myoyo, jemanjaji akusapitilisya kulalichila ngani syambone. Jemanjaji akusajigalila chisyasyo cha ndumetume Paulo. Jwalakwe jwapitilisye kulalichila atamose kuti kwa yaka yejinji jwaliji pa ukayidi wangatyoka pa nyumba soni ŵamwugalile mundende. (Mase. 24:27; 28:​16, 30) Jwalakwe jwalalichilaga ngani syambone ŵandu ŵaŵampikanilaga mpela ŵakulolela ndende, ŵakulamulila, nduna sya mwenye soni achayimwene. Mwamti jwayikene pakwalalichila achakulungwakulungwa ŵa mwenye jwa ku Loma lina lyakwe Nelo.—Mase. 9:15.

¹⁰ Masiku aganosoni abale ni alongo ŵawugalilidwe mundende akusiŵalalichila ŵandu wosope ŵakusakola mtima wakupikanila. Jemanjaji akusiŵalalichila ŵakuwelusya magambo, achakulungwakulungwa ŵa boma soni ŵakulolela ndende. M’bale jwine juŵamwugalile mundende kwa yaka yakupunda 6 ligongo lyakukana kwinjilila ya ndale, jwasasile muŵajiwonelaga ndaŵi jiŵaliji ku ndende. Jwalakwe jwasasile kuti ndaŵi jeleji nganajiwonaga mpela chilango nambo mpela utumiki wasambano wapochele kutyochela kwa Yehofa kuti ŵalalichile ŵandu ŵakwete nganisyo syambone. M’wejisoni mpaka tuŵe ŵakusangalala mnope naga Yehofa ali atukamulichisye masengo pakwalalichila ŵandu mpela ŵeleŵa. (Akolo. 4:3) Sambano, kwende tukambilane magongo gane gampaka gatutendekasye kuŵa ŵakusangalala atamose ŵandu ali mkutuŵenga ligongo lyakumtumichila Yehofa.

MPAKA TUŴE ŴAKUSANGALALA ŴANDU PAKUTUŴENGA

11. Ana kulagasidwa mpaka kulimbisye chamti uli chikulupi chetu? Apeleche chisyasyo.

¹¹ Tukusamanyilila kuti ŵandu pakutuŵenga yikusakwanilisya yakulochesya ya m’Baibulo. Kupitila mu chakulochesya chandanda cha m’Baibulo, Yehofa jwasasile kuti Satana pampepe ni ŵali ku mbali jakwe chachiŵengana mnope ni ŵandu ŵakumsanonyela soni kumtumichila Yehofa. (Gen. 3:15) Kupitila m’mabuku mcheche ga Ngani Syambone, mwakuwilisyawilisya Yesu jwasasile kuti yeleyi yichitendekwa. (Mat. 10:22; Mak. 13:​9-12; Luk. 6:​22, 23; Yoh. 15:20) Nombenawo ŵandu ŵane ŵaŵalembile Baibulo ŵasasile yakulandanayi. (2 Tim. 3:12; Yak. 1:2; 1 Pet. 4:​12-14; Yud. 3, 17-19) Myoyo, ŵandu pakutulagasya ngatukusasimonga. Mmalomwakwe, tukusasangalala kumanyilila kuti yakulochesya ya m’Baibulo yikukwanilichikwa. Yeleyi yikusatupa umboni wamachili wakuti Mlungu jwatukusamtumichila ali jusyesyene. Mlongo jwine jwakusatama m’chilambo chele masengo getu ŵagalekasisye jwasasile kuti, “Panalipeleche kwa Yehofa namanyilile kuti ndaŵi jilijose mpaka ndande kulagasidwa. Myoyo panatandite kulagasidwa, nganisimonga soni nganindendaga woga.” Jumo mwa ŵandu ŵaŵamlagasyaga mlongoju ŵaliji ŵamkwakwe. Ŵamkwakweŵa ŵamtendelaga yindu yachipongwe soni kumjochela Baibulo ni mabuku gane. Mmalo mwakuti mlongoju atendeje woga, yeleyi yatendekasisye kuti chikulupi chakwe chiŵe chakulimba mnope. (Aheb. 10:39) Mlongoju jwatite, “Baibulo jasasile kala yakwamba kulagasidwa, soni namanyililaga kuti yeleyi yikusosekwa kutendekwa. Myoyo panatandite kulagasidwa yangamuchisye kumanyilila kuti ndili mu dini jisyesyene.”

12. Ana ni chichi chachamkamuchisye m’bale jwine kuti akombole kupilila pandaŵi jiŵalagasidwaga?

¹² Atamose kuti tukusamanyilila kuti mpaka tulagasidwe, ndaŵi sine mpaka yiŵe yakusawusya kupilila. M’bale jwine juŵawugalilidwe mundende jwasasile kuti, “Ndaŵi sine nalagasikanga nganisyo mwamti nagambaga kulila.” Ana ni chichi chachamkamuchisye m’baleju kuti akombole kupilila? Jwalakwe jwasasile kuti, “Ndaŵi syosope napopelaga. Pakuchele, chindu chandanda chanatendaga chaliji kupopela. Soni mkatikati mwa lisikulyo naga patendekwe yakusawusya yine napopelagasoni. Ŵandu pandende yindu yangali chilungamo soni yayindendekasisye kuti ndumbile, nagambaga kwawula kuchimbusi ni kuwugala litanga kaneko ni kupopelaga.” M’baleju jwaganichisyagasoni yisyasyo yakusayisala m’Baibulo soni ya ŵandu ŵamasiku agano ŵaŵapitilisye kuŵa ŵakulupichika pandaŵi jiŵalagasidwaga. Yeleyi yamkamuchisye kuti akombole kupilila pandaŵi jaŵalagasidwaga soni kuti akole mtendele wele Yesu jwasasile kuti chachiwupeleka kwa ŵakumkuya ŵakwe.—Yoh. 14:27; 16:33.

13. Ana ni chichi champaka chitukamuchisye kuti tukombole kupilila ŵane pakutuŵenga?

¹³ Kumnonyela Yehofa soni ŵandu kukusatukamuchisya kuti tupilileje ŵandu pakutuŵenga. Yesu nganaleka kwanonyela Atati ŵakwe ni mtima wakwe wosope mpaka pandaŵi jaŵawulajidwe. Jwalakwe jwanonyelagasoni achimjakwe. (Yoh. 13:1; 15:13) Myoyo, naga m’weji tukusamnonyela mnope Yehofa soni abale ni alongo, yichitukamuchisya kuti tukombole kupilila ŵandu pakutuŵenga. Ana mpaka yikomboleche chamti uli? Kuti tupate kwanga kwa chiwusyochi, kwende tukambilane yayamtendechele ndumetume Paulo.

14. Ana ni chichi chachamkamuchisye Paulo kuŵa jwakulimba mtima pandaŵi jiŵasigele panandi kuwulajidwa?

¹⁴ Paulo ali asigele panandi kuwulajidwa, jwamlembele mjakwe jwapamtima Timoteyo kuti, “Mlungu nganatupa msimu wakututendekasya woga, nambo ŵatupele msimu wakututendekasya kuti tukole machili, tuŵe ŵachinonyelo.” (2 Tim. 1:7) Ana Paulo jwagopolelaga chichi pelepa? Jwalakwe jwagopolelaga kuti kumnonyela Yehofa mpaka kumtendekasye Mklistu kupilila yakusawusya yiliyose yampaka asimane nayo. (2 Tim. 1:8) Myoyo, atamose kuti Paulo jwamanyililaga kuti chawulajidwe ligongo lyakumtumichila Yehofa, kumnonyela kwakwe Yehofa kwamkamuchisye kuti apitilisye kuŵa jwakulimba mtima soni jwakulupichika.—Mase. 20:​22-24.

15. Ana masiku agano abale ni alongo akusalosya mwamti uli chinonyelo kwa Aklistu achimjawo? (Alolesoni chiwulili.)

¹⁵ Kusala yisyene tukusitwanonyela mnope abale ni alongo ŵetu ŵakupitilisya kuŵa ŵakulupichika atamose kuti akulagasidwa. Mwamti ŵane akusaŵika umi wawo pangosi pakusaka kwakamuchisya abale ni alongo ŵawo. Yakusatenda jemanjaji yili yakulandana ni yaŵatesile Akula ni Pulisikila ŵaŵisile umi wawo pangosi pakusaka kumkulupusya Paulo. (Alo. 16:3, 4) Mwachisyasyo, ku Russia abale ni alongo ŵajinji akusajawula ku koti ni chakulinga chakuti akalimbikasye Aklistu achimjawo ŵataŵidwe. Mlongo jwine juŵataŵidwe paŵagambile kwawona abale ni alongo ali ayiche ku koti, yamkamuchisye kuti akatendasoni woga mwamti jwasoŵile chakuŵecheta. Chinonyelo chaŵalosisye abale ni alongoŵa chamkamuchisye mnope mlongoju pandaŵi jakusawusyaji. Kusala yisyene tukusaŵa ŵakusangalala mnope ligongo lyakuti chinonyelo chakusatulosya abale ni alongo ŵetu chikusatukamuchisya kuti tukombole kupilila ŵane pakutuŵenga.

16. Ligongo chichi ndumetume Petulo jwasasile kuti ŵandu ŵakulagasidwa ligongo lyakuti akumtumichila Yehofa, akusosekwa kuŵa ŵakusangalala? (1 Petulo 4:14)

¹⁶ Tukusamanyilila kuti Mlungu akusangalala ni m’weji patukupilila pandaŵi jele ŵane akutuŵenga. (Aŵalanje 1 Petulo 4:14.) Ndumetume Petulo jwasasile kuti tukusosekwa kuŵa ŵakusangalala naga ŵandu akutuŵenga ligongo lyakuti tukumtumichila Yehofa. Ana yeleyi mpaka yikomboleche chamti uli? Ŵandu pakutuŵenga yikusalosya kuti msimu wa Mlungu “uli pa [m’weji].” Petulo jwamanyililaga chenene mwayikusaŵela kuti Mlungu atujitichisye soni kuti tukombole kupilila patukulagasidwa. Panyuma pa Pentekosite mu 33 C.E., Petulo yimpepe ni ŵandumetume ŵane ŵataŵidwe ligongo lyakuti ŵalalichilaga. Nambope, jwalakwe jwachenjele yindu yaŵakulupililaga. (Mase. 5:​24-29) Atamose panyuma pakwakwapula ni yikoti, jwalakwe pampepe ni ŵandumetume achimjakwewo nganaleka kulalichila. Mmalomwakwe, ŵaliji ŵakusangalala mnope ligongo Mlungu “ŵaweni kuŵa ŵakuŵajilwa kulagasidwa ligongo lya lina lya Yesu.” M’wejisoni yili yakomboleka kuŵaga ŵakusangalala patukulagasidwa.—Mase. 5:​40-42.

17. Ana Yesu jwasalile chichi ŵakulijiganya ŵakwe chilo cha lisiku lyakuti chawulajidwe?

¹⁷ Chilo cha lisiku lyakuti chawulajidwe, Yesu jwasalile ŵakulijiganya ŵakwe kuti, “jwalijose jwakusanonyela une, Atati ŵangu chachimnonyelasoni, soni une chinjimnonyela.” (Yoh. 14:21) Tukwembecheyatu ndaŵi jele ngasipasimanikwa mundu jwakutuŵenga ligongo lyakuti tukusanonyela kumtumichila Yehofa. (2 Ates. 1:​6-8) Patukwembecheya ndaŵi jeleji, kwende tukumbuchileje magongo gagakusatutendekasya kuŵa ŵakusangalala ŵandu pakutuŵenga.