Atendeje Yindu Mwalunda Soni “Yindu Yichajendela Chenene”

1-2. Ana mpaka tulosye chamti uli kuti tuli ŵalunda soni ana ndamoji mpaka jitukamuchisye mwamti uli?

ANA pakwete payatendechele kuti mundu jwine jwalepele kwachimbichisya, jwawonaga mwakulemwecheka kapena jwaleŵele? Kapena pakwete payatendechele yindu yayatendekasisye kudandawula nayo? Naga pakwete payatendechele nikuti akumanyilila kuti yikusaŵa yakusawusya kutenda kapena kuŵecheta yindu yakuŵajilwa. Nambo ana ni chichi champaka chitukamuchisye pa yakutendekwa mpela yeleyi? Baibulo jikusatusalila ya ndamo jatukusosekwa kola. Ndamo jakwe jili kutenda yindu mwalunda.

² Patukusagula yakutenda mpaka tulosye kuti tuli ŵalunda naga ngatukusagula yindu mwagamba kujigalika ni yatuyiweni ni meso getu. Mmalomwakwe, tuchipikanichisya ligongo lyakwe yindu yineyakwe yitendekwe kapena ligongo lyalimtendekasisye mundu kuŵecheta kapena kutenda yineyakwe. Patupikanichisye yeleyi, tukusakombola kutenda yindu mwalunda. Mwachisyasyo, kutenda yindu mwalunda kukusatukamuchisya kuti tukombole ‘kulamulila pakamwa petu’ soni kumanyilila ndawi ‘jakutama ji’ (Mis. 10:19; Sal. 4:4) Kukusatukamuchisyasoni kuti tukatumbilaga chitema soni twakululuchileje ŵane. Nambosoni, kutenda yindu mwalunda kukusakamuchisya kuti yiŵeje yangasawusya kupochela chamuko soni malangiso. (Mis. 19:20) Yehofa akusasangalala mnope patukutenda yindu mwalunda. Konjechesya pelepa, ndamoji jikusatukamuchisya m’weji soni ŵandu ŵane ŵakusalolaga yatukusatendaga. Kutenda yindu mwalunda kukusaŵa kwakusosekwa mnopemnope patusimene ni yindu yampaka yitendekasye kuti tuŵechete maloŵe gachipongwe. Sambano, kwende tukambilane yisyasyo yitatu kutyochela m’Baibulo. Yisyasyoyi chiyitukamuchisye kumanyilila kuti kutenda yindu mwalunda mpaka kutukamuchisye kuti tupitilisye kuŵa ŵakulinandiya, ŵakuwusimana mtima, soni kumdalilaga mnope Yehofa.

AŴEJE ŴAKULINANDIYA M’MALO MWAKUŴA ŴAKULIKWESYA

3. Ana Namani jwaliji ŵani?

³ Kuti yindu yitujendele paumi wetu tukusosekwa kuŵambala kuŵa ŵakulikwesya. (1 Pet. 5:5) Nambo kuti yeleyi yikomboleche tukusasosekwa kuganichisya kaje mkanitusagule yakutenda. Aganichisye yayamtendechele Namani. Jwalakwe jwatamaga ku Siliya chilambo chachaŵandikene ni chilambo cha Isalayeli. Namani jwaliji jwamachili soni jwaliji jwamkulungwa jwa asilikali ŵa ku Siliya. Nambope, jwalakwe jwalwalaga matana ulwele uwaliji wakogoya mnope.—2 Ayi. 5:1.

4. Ana Namani jwalosisye mwamti uli kuti jwaliji jwalunda?

⁴ Kamsikana kane ka Chiyisalayeli kaŵakakamwile kuti kaŵe kapolo katumichilaga ku nyumba ja Namani. Kamsikanaka kasalile ŵamkwakwe Namani kuti ku Isalayeli kwana jwakulochesya jwampaka amposye Namani ulwele wa matana. (2 Ayi. 5:​2, 3) Yikakomboleche Namani kuganisya kuti, ‘Kamsikanaka kakutyochela m’chilambo chele chikusaŵengana ni m’weji, ana mpaka kasalile chilichose chakungamuchisya?’ Nambo Namani nganaganisya mu litala lyeleli soni nganatenda yindu mwakulikwesya. Mmalomwakwe, jwatesile yakasasile kamsikanaka. Jwalakwe jwamŵendile mwenye jwa ku Siliya kuti amkunde kwawula ku Isalayeli kuti akamsose mundu jwampaka amposye ulwele wakwewo.—2 Ayi. 5:​4, 5.

5. Ana chatendekwe chichi Namani ali ayiche ku Isalayeli?

⁵ Namani ali ayiche ku Isalayeli, jwapite kukuwonegana ni Mwenye Yeholamu ni chakulinga chakuti amposye ulwele wakwe wamatana. Mwenyeŵa ŵatandite kuganisya kuti mwenye jwa ku Siliya akusaka kumpatila magongo ni chakulinga chakuti akanganeje. Nambo jwakulochesya Elisa paŵapikene yeleyi, ŵamsalile Yeholamu kuti amtumisye Namani kwa jwalakwejo. (2 Ayi. 5:​6-9) Atamose yaliji myoyo, yindu nganijenda mpela muŵaganichisyaga Namani. Elisa nganakopoka mnyumba jakwe kuti awonegane ni Namani soni kuŵechetana najo. Mmalomwakwe, ŵagambile kumtuma mundu kuti akamsalile Namani yakusosekwa kutenda kuti apole ulwele wakwe.—2 Ayi. 5:10.

6. (a) Ana ni chichi chachamtendekasisye Namani kukana kukuya yaŵamsalile mundu juŵatumidwe ni Elisa? (b) Ana ŵakutumichila ŵa Namani ŵalosisye chamti uli kuti ŵaliji ŵalunda soni yakuyichisya yakwe yaliji yamti uli? (2 Ayimwene 5:​13, 14)

⁶ Pandanda Namani nganakuya yaŵaŵechete mundu juŵatumidwe ni Elisa jula. Jwalakwe “ŵatumbile mnope” soni jwatyosile ni “kwawulaga ali atumbile mnope.” (2 Ayi. 5:​11, 12) Ligongo chichi Namani jwatumbile? Komboleka jwalakwe jwayiwonaga kuti mpela jwamkulungwa jwa asilikali, ŵasosekwaga kupochela uchimbichimbi wapadela nambo yeleyi nganiyitendekwa. Konjechesya pelepa, Namani jwayiwonaga kuti malangiso gaŵapeleche Elisa galosyaga kuti ngakwachimbichisya Asiliya. Chinga jwatumbile pamagongo gapi, Namani jwaliji jwakoseka kutyoka ku Isalayeli mkanaŵe kumposya ulwele wakwe. Nambope, ŵakutumichila ŵakwe ŵalosisye kuti ŵaliji ŵalunda ligongo ŵamŵendile kuti ajiganichisyesoni nganiji. Kaneko, Namani jwatesile yindu mwangalikwesya. Mwakulinandiya jwakuyisye yaŵamsalile Elisa yila mwamti yakuyichisya yakwe jwaposile ku ulwele wakwe ula.—Aŵalanje 2 Ayimwene 5:​13, 14.

7. Ana yayamtendechele Namani yikutujiganya chichi? (Misyungu 22:4) (Alolesoni yiwulili.)

⁷ Ana nganiji jikutujiganya chichi? Mpaka tulosye kuti tuli ŵandu ŵalunda, naga tukusaŵambala kwawelusya ŵandu pakujigalila yaŵechete kapena kawoneche kawo. Mpaka tulosyesoni kuti tuli ŵaganisya chenene naga tukusaŵambala kusagula yindu pakujigalila mwatukupikanila mumtima. Kuŵa ŵaganisya chenene mpaka kutendekasyesoni kuti tuŵe ŵakulinandiya. Mundu jwakulinandiya akusakumbuchila kuti ngakusamanyilila yosope. Ŵanduwe tukusasosechela chikamuchisya chakutyochela kwa ŵane mnopemnopesoni chakutyochela kwa Yehofa. Atamose kuti Namani nganaŵa jwakutumichila jwa Yehofa, jwalakwe jwalosisye kuti ali jwakulinandiya. Jwalosisye yeleyi mwakupikanila yaŵaŵechete kamsikana ka Chiyisalayeli, ŵakutumichila ŵakwe, soni jwakulochesya jwa Yehofa Elisa. Namani jwalesile ndamo jakulikwesya yayatendekasisye kuti asagule yindu mwalunda soni yakuyichisya yakwe yiŵe yambone. Myoyo, mkanituŵe kwanjila ngani jinejakwe, tukusosekwa tujiganichisyeje kaje mwakusamala. Mwachisyasyo, ana tukusosekwa kutenda uli naga mundu jwine atupele malangiso ga m’Baibulo gele ngatukukamulana nago? Kapena mpaka tutende wuli naga tupochele malangiso kutyochela mu gulu ja Yehofa nambo ngatukugapikanichisya? Payakutendekwa mpela yeleyi, tukusosekwa kuganichisya kaje kuti tulole naga yatukusaka kuŵecheta chiyilosye kuti tuli ŵakulinandiya kapena ŵakulikwesya.—Aŵalanje Misyungu 22:4.

ATENDEJE YINDU MWAKUWUSIMANA MTIMA

8. Ana ni yakutendekwa yapi yampaka yiŵe yakusawusya kutenda yindu mwakuwusimana mtima?

⁸ Kutenda yindu mwalunda mpaka kutukamuchisye kuti tuŵe ŵakuwusimana mtima soni tuŵambale kwanga mwaukali naga patendekwe yindu yakututumbilikasya. Nambotu kutenda yeleyi, ndaŵi sine mpaka kuŵe kwakusawusya mnopemnope naga mundu jwine akututendela yindu yangali chilungamo soni kutuŵechetela maloŵe gachipongwe. (Aef. 4:26) Daudi soni Abigayeli ŵatesile yindu mwalunda paŵasimene ni yindu yakusawusya. Kwende tulole yaŵatesile.

9. Ana Nabala ŵamtendele yamti uli Daudi?

⁹ Aganichisye yayatendekwe pandaŵi jele Daudi ni achalume ŵakwe ŵamtilaga Sauli. Jemanjaji ŵatamaga m’chipululu cha Palana. (1 Sam. 25:1) Paŵaliji m’chipululumu ŵachenjelaga ŵakuchinga soni ngondolo sya mundu jwakusichila mnope lina lyakwe Nabala. (1 Sam. 25:​15, 16) Pajakwanile ndaŵi jakuti Nabala asenje ubweya wa ngondolo syakwe, Daudi ŵatumile anyamata ŵakwe kuti ajawule kwa Nabala kukuŵenda yakulya. Anyamataŵa ali ayiche kwa Nabala, ŵaŵendile yakulyayo mwaulemu. (1 Sam. 25:​6-8) Nambo Nabala nganalosya kuyamichila yindu yaŵatesile Daudi pampepe ni achalume ŵakwe. Jwalakwe ŵajanjile anyamatawo mwachipongwe soni ŵamnyosisye Daudi yimpepe ni achalume ŵakwe.—1 Sam. 25:10, 11.

10. Ana Daudi soni Abigayeli ŵalosisye chamti uli kuti ŵaliji ŵalunda? (1 Samuyele 25:​32, 33) (Alolesoni chiwulili.)

¹⁰ Ana yikaŵe kuti yaŵasimene nayo Daudi yatendechele wawojo akapikene uli? Yili yangakayikasya kuti akupikanichisya ligongo lyakwe Daudi jwatumbile. Daudi jwaliji mundu jwakuti yamkwayaga mnope yindu yine payitendekwe. Mwamti pandaŵiji jwatumbile mnope soni jwasakaga kumwulaga Nabala. (1 Sam. 25:​13, 21, 22) Daudi jwanyakwiche kuti akamwulaje Nabala. Nambo ali mwitala, jwasimene ni Abigayeli ŵaŵaliji ŵamkwakwe ŵa Nabala. Mwamti ŵamlekasisye kuti akaja kumwulaga Nabala. Ana Abigayeli jwalosisye chamti uli kuti jwaliji jwa lunda? Jwalakwe jwapikanichisye ligongo lyakwe Daudi jwatumbile soni jwamanyililaga kuti ali mundu jwambone. Kaneko, ŵamkamuchisye kuti atende yindu mwakuwusimana mtima. Abigayeli ŵampele Daudi mituka soni ŵamkamuchisye pakumpa malangiso gambone. (1 Sam. 25:​18, 23-31) Daudi jwalosisye kuti ali jwalunda mwakupikanila yaŵaŵechete Abigayeli. Jwalakwe jwamanyilile kuti yaŵaŵechetagayi yalosyaga muŵajiwonelaga Yehofa nganijo. Yakuyichisya yakwe, mtima wa Daudi watemi mmalo soni jwaŵambele kutenda ulemwa wekulungwa.—Aŵalanje 1 Samuyele 25:​32, 33.

11. Ana kutenda yindu mwalunda mpaka kutukamuchisye chamti uli ŵane patutumbilikasisye? (Misyungu 19:11)

¹¹ Ana nganiji jikutujiganya chichi? Naga patendekwe ngani jinejakwe, tukusosekwa kujiganichisya chenene mkanituŵe kwanga. Naga tukutenda yeleyi mpaka tuŵambale kutumbila atamose tuli tukwete magongo gakututendekasya kutumbila. Kutenda yindu mwalunda mpaka kutukamuchisye kuti tuganichisye yakuyichisya ya yindu yampaka tutende soni kuŵecheta (Aŵalanje Misyungu 19:11.) Abigayeli paŵamkamuchisye Daudi kumanyilila mwampaka apikanile Yehofa pa yindu yaŵasakaga kutenda, Daudi jwachenjile nganisyo syakwe soni mtima wakwe watemi mmalo. Myoyo, naga patendekwe yindu yayatumbilikasisye aŵambaleje kwanga mwaukali soni mwangaganisya chenene. (Yak. 1:19) Amŵendeje Yehofa kuti ŵakamuchisye kumanyilila nganisyo syakwe panganijo. Yeleyi yichakamuchisya kuti atende yindu mwalunda soni mtima wawo uchiŵa mmalo.

12. Ana ŵandu ŵane mpaka atukamuchisye mwamti uli kuti tuŵe ŵakuwusimana mtima soni kuti tukombole kusagula yindu mwalunda?

¹² Yehofa ŵamkamulichisye masengo Abigayeli kuti amkamuchisye Daudi kumanyilila nganisyo syakwe pangani jila. Mwakulandana ni yeleyi, jwalakwe mpaka akamulichisye masengo abale ni alongo ŵetu kuti atukamuchisye kumanyilila ngani syakwe. Myoyo, naga patendekwe ngani jinejakwe jampaka jatumbilikasye, mkanaŵe kwanga kapena kutendapo kandu akusosekwa kwawusya Aklistu ŵakulimba mwausimu kuti ŵakamuchisye kumanyilila nganisyo sya Yehofa panganijo. (Mis. 12:15; 20:18) Nambosoni, naga pana mjawo jwatumbile ni ngani jinejakwe, ana mpaka amkamuchisye mpela muŵatendele Abigayeli pakumkamuchisya Daudi? Ana mpaka amkamuchisye mjawojo kujiwona nganijo mpela mwakujiwonela Yehofa? Yehofa chachakamuchisya wawojo kuti aŵechete yindu yampaka yimkamuchisye mjawojo kujiwona nganijo mwakuŵajilwa.

AMDALILEJE YEHOFA PAKUTENDA WOGA

13. Ana kuganichisya ya machili gakwete Yehofa, mpaka kutukamuchisye mwamti wuli patukutenda woga?

¹³ Ndaŵi sine, chitusimaneje ni yindu yampaka yitutesyeje woga. Nambo kuti tukatendaga mnope woga, tukusosekwa tuganichisyeje ya machili gakwete Yehofa. Jwalakwe ali jwamachili mnope kumpunda jwalijose. Kuganichisya yeleyi mpaka kutukamuchisye kuti tumkulupilileje mnope jwalakwe. (Sal. 27:1) Yehofa mpaka atukamuchisye patukusimana ni yakusawusya atamose patukuyiwona kuti tusoŵile chitela chakamula. Yeleyitu ni yayamtendechele jwakulochesya Yona. Jwalakwe ŵamnonyelaga mnope Yehofa nambo pandaŵi jine, jwatesile woga mnope paŵampele utumiki wakusawusya.

14. Ligongo chichi Yona jwatesile woga Yehofa ali amsalile kuti akalalichile ku Ninefe?

¹⁴ Yehofa ŵampele Yona utumiki wakusawusya mnope. Ŵamsalile kuti ajawule ku msinda wa Ninefe kuti akasalile ŵandu ŵamumsindamo kuti Yehofa chiŵajonanje. (Yon. 1:​1, 2) Ana akapikene wuli yikaŵe kuti Yehofa ŵapele wawojo utumiki welewu? Kuti Yona atyoche ku Isalayeli ni kwawula ku Siliya mu msinda wa Ninefe, jwasosekwaga kwenda kwa mwesi wamtundu. Ŵandu ŵa mu msinda wa Ninefe ŵaliji ŵangasa soni ŵanonyelaga mnope yachiwawa. Ku Ninefe kwamanyikaga kuti “msinda wakuwulaga ŵandu.” (Nah. 3:​1, 7) Myoyo, mmalo mwakuti Yona ajitichisye kutenda utumikiwu, jwaganichisye yakutila.—Yon. 1:3.

15. Ana Yona jwakombwele chamti uli kumdalila Yehofa? (Yona 2:​6-9)

¹⁵ Pandaŵi jele Yona ŵamtilaga Yehofa, ŵamponyisye mnyasa nambo kaneko Yehofa ŵamkulupwisye mwakusimonjesya. Yeleyi yamkamuchisye Yona kumanyilila kuti Yehofa akwete machili gekulungwa. (Yon. 1:​15, 17) Yayatendekweyi yamjiganyisye Yona chindu chakusosekwa mnope. Yamkamuchisye kumanyilila kuti ngakusosekwa kutenda woga ni yakusawusya yampaka akasimane nayo ku Ninefe ligongo Yehofa chakamkamuchisye soni kumchenjela pa yakusyawusyayo. (Aŵalanje Yona 2:​6-9.) Myoyo, Yehofa paŵamtumilesoni Yona kuti ajawule ku Ninefe, ndaŵi jijojo jwalakwe jwajitichisye. Yona jwapite ku Ninefe mwamti ŵandu ŵapikanile utenga waŵalalichile jwalakwe.—Yon. 3:5

16. Ana ni chichi champaka chitukamuchisye patukutenda woga? (Misyungu 29:25) (Alolesoni yiwulili.)

¹⁶ Ana nganiji jikutujiganya chichi? Ngatukusosekwa kukunda chindu chilichose chinga kwajogopa ŵandu kutulepelekasya kumtumichila Yehofa. (Aŵalanje Misyungu 29:25.) Yona jwamanyilile kuti ngakusosekwa kutenda woga soni kudandawula ni yindu yampaka yimtendechele pa utumiki wakwe ligongo lyakuti Yehofa jwaliji jwakoseka kumkamuchisya. Mwakulandana ni yeleyi, m’wejisoni ngatukusosekwa kutendaga woga ni yindu yampaka yitutendechele. Mmalomwakwe, tukusosekwa tuganichisyeje yaŵele ali mkutenda Yehofa pakutukamuchisya soni kutuchenjela. Tukusosekwa tuganichisyejesoni ya abale ni alongo ŵaŵamdalile Yehofa pandawi jiŵasimene ni yindu yakutesya woga soni paŵapochele utumiki wakusawusya. (Aheb. 13:6) Kwende tupitilisye kulosya kuti tuli ŵalunda soni tumdalileje Yehofa. Konjechesya pelepa twakamuchisyeje ŵane kutenda yakulandanayi.

TUPITILISYE KULIJIGANYA MWAKUSAGANICHISYA YEHOFA

17. Ana ni chichi champaka chitukamuchisye kuti tupitilisye kumanyilila mwakusaganichisya Yehofa?

¹⁷ Nganiji jitukamuchisye kumanyilila kuti naga tupikanichisye chenene yindu yineyakwe, tuchikombola kutenda yindu mwalunda atamose yili kuti yatusimene nayoyo yili yakusawusya. Ana ni chichi champaka chitukamuchisye kutenda yeleyi? Tukusosekwa tumkulupilileje Yehofa jwali jwalunda. Jwalakwe mpaka atukamuchisye pakamulichisya masengo msimu weswela soni Maloŵe gakwe Baibulo. (Neh. 9:20; Sal. 32:8) Jwalakwe akusatupasoni malangiso gampaka gatukamuchisye kusagula yindu mwalunda soni kutenda yindu mwakuwusimana mtima. (Sal. 119:​97-101) Kuti tupitilisye kutenda yindu mwalunda tukusosekwa tuganichisyeje yatukusaŵalanga m’Baibulo, soni tumŵendeje Yehofa kuti atupe msimu wakwe weswela. Yeleyi yichitukamuchisya kumanyilila mwakusaganichisya Yehofa pangani jinejakwe. Mwamti tuchikombola kutenda yindu yakusasaka jwalakwejo.—Mis. 21:11.

18. Ana ali ŵakusimichisya kutenda chichi?

¹⁸ Kwende tupitilisye kumŵenda Yehofa kuti atupeje lunda. (Sal. 14:2) Naga tukutenda yeleyi nikuti ngasitutyoka pa “litala lya lunda.” (Mis. 21:16) Nambosoni tuchiŵa ŵakusachilila kupitilisya kutenda yindu mwalunda ndaŵi jilijose soni payakutenda yiliyose yampaka tusimane nayo. Yakuyichisya yakwe ‘yindu yichitujendela chenene.’