Kulijiganya Pajika Kukusatukamucisya Kuŵa Ŵakulimbangana

Ana kulijiganya kuli kutenda cici? Kulijiganya nganikuŵa kwamba kuŵalanga nganipe basi. Kukusapwatikapo kamulicisya masengo lunda lwetu, soni ganicisya mwakusokoka ya ngani jatukuŵalangajo. Kukusasakasoni kuti mundu alinjelinjeje kupikanicisya yakuŵalangayo, kuyiwanicisya ni yakumanyilila kala, soni kulolecesya ni kumanyilila yindu yalembile mu nganijo. Pakulijiganya, aganicisyeje mwakusokoka ciwundo cilicose cacili casambano kwa wawojo. Aganicisyejesoni ya upile wampaka apate ligongo lyakamulicisya masengo maloŵe ga m’Baibulo gakulijiganyicisyago. Mpela Mboni ja Yehofa, cacisosekwasoni kuganicisya mwampaka ŵakamucisye nayo ŵane yakulijiganyayo. Yisyene, kulijiganya kukusasakasoni ganicisya mwakusokoka yatukulijiganya.

Kosecelesya Nganisyo ni Mtima

Mundu pakukosecela kulijiganya, akusalolecesya kuti ajigele Baibulo, buku jakusaka kulijiganyajo, cakulembela, soni pakulemba. Nambo ana wawojo akusakosecelesyasoni mtima wawo? Baibulo jikusatusalila kuti Esala “ŵakosecelesye mtima wakwe kuti alijiganye cilamusi ca Yehofa ni kucitenda, soni kuti ajiganye Yisalayeli malamusi ni cilungamo.” (Ezara 7:10) Ana mpaka atende cici kuti akosecelesyeje mtima wawo?

Lipopelo likusatukamucisya kuti tutande kulijiganya Maloŵe ga Mlungu ni nganisyo syakuŵajilwa. Tukusasaka kuti mtima wetu kapena kuti umundu wetu wamkati upoceleje ni kamulicisya masengo yele yakutupa Yehofa. Pakutanda kulijiganya, am’ŵendeje Yehofa kuti msimu wakwe wakamucisye. (Luk. 11:13) Am’ŵendeje kuti ŵakamucisye kupikanicisya yacalijiganyeyo. Am’ŵendejesoni kuti amanyilile mwayikukamulanila yacalijiganyeyo ni lisosa lyakwe, mwampaka yakamucisye kulekanganya sikati ja yambone ni yakusakala, mwampaka ayikamulicisye masengo paumi wawo, soni mwele yacalijiganyeyo yikukwayila unasi wawo ni jwalakwe. (Miy. 9:10) Pakulijiganya, ajendelecele ‘kuŵenda kwa Mlungu’ kuti ŵape lunda. (Yak. 1:5) Mwakuwona mtima aliwungunyeje asyene mwakamulana ni yakulijiganyayo kuti Yehofa ŵakamucisye kulola naga pana yine yakusosekwa kucenga paumi wawo. Ndaŵi syosope ‘am’yamicileje Yehofa’ pa yindu yakwajuwulila. (Sal. 147:7) Kutenda yeleyi patukusaka kulijiganya kucitukamucisya kupikanicisya ni kamulicisya masengo yakusatusalila Yehofa kupitila m’Maloŵe gakwe, soni kuti tuŵe najo paunasi wambone.—Sal. 145:18.

Kola mtima wakusaka kamulicisya masengo yatukulijiganya kukusatulekanganya ni ŵandu ŵa m’cilamboci. Ŵandu ŵangalipeleka kwa Mlungu akusanonyela kayicila ni kusisya yayilembekwe m’Baibulo. Nambo m’weji nganituŵa m’yoyo. Tukusajegamila kwa Yehofa. (Miy. 3:5-7) Naga ngatukupikanicisya yine yakwe, ngatukusajanguya ganisya kuti yili yakulemweceka. Tukusajembeceya kuti Yehofa atukamucisye kupikanicisya kwineku tuli mkuwungunya mwakusokoka kuti tupate kwanga kwakwe. (Mika 7:7) Mpela Esala, cakulinga cetu cili kutenda ni kwiganya yatulijiganyisye. Naga tukutenda yeleyi, tucigowola yejinji mu lijiganyo lyetu.

Ana Alijiganyeje Catuli?

M’malo mwakwamba kutanda kuŵalanga ndime jandanda mpaka kumalisya bukujo, candanda akusosekwa kujilola mwakata ngani josope jakusaka kuŵalangajo. Atande ni ganicisya mtwe wa nganijo kuti amanyilile yacalijiganye mu ngani josopejo. Kaneko alolecesye cenene mwawukukamulanila mtwe wa nganijo ni tumitwe twamwanamwana. Alolesoni yisyasyo yaŵisile mu nganijo, yiwulili, soni tumabokosi twatuli mu ndime syakwe. Kaneko aliwusye kuti: ‘Ana cinalijiganye cici mu ngani jeleji? Ana nganiji jili jakusosekwa catuli kwa une?’ Kutenda yeleyi kukusaŵa kwakamucisya mnope.

Sambano jili ndaŵi jakuti apate songa syekulungwa. Ngani sya mu Nsanja ya Olonda jakulijiganyila sikusaŵagasoni ni yiwusyo yakwe. Pakuŵalanga ndime jilijose, yikusaŵaga cenene kulemba msele pasi pa kwangako. Atamose kuti nganijo nganijikola yiwusyo, mpaka alembejepe misele pasi pa yiwundo yakusaka kuyikumbucila. Naga ciwundoco cili casambano kwa wawojo, atamepo panandi kuti asimicisye naga acipikanicisye. Alolecesyejesoni yisyasyo kapena nganisyo sine syasili mu nganiji syampaka siŵe syakamucisya mu undumetume wa mumgunda kapena syampaka asipwatice mu ngani jawo jakuyicisya. Aganicisyejesoni ya ŵandu ŵampaka jalimbikasye nganijo ali ŵasalile. Alolesoni yiwundo yakusaka kuyikamulicisya masengo ni kuyiwilisya pambesi pa lijiganyolyo.

Pakuŵalanga nganijo, alolejesoni malemba gangakamulwa maloŵe. Aganicisyeje mwagakukamulanila malembago ni yayili mu ndime syakuŵalangasyo.

Aliwusye kuti: ‘Ana yindu yapi yangusosekwa kucenga paumi wangu?’ Palijiganyisye cinecakwe, aliwusyejesoni kuti: ‘Ana yeleyi yikukwaya catuli nganisyo syangu, soni yangusaka kutenda paumi? Ana mpaka ngamulicisye catuli yeleyi pangumalana ni yakulingwa, pangusagula yakutenda, soni pangulinga kwanilisya yangusaka kutenda? Ana mpaka ngamulicisye masengo catuli yeleyi pandili m’liŵasa lyangu, pangulalicila, soni pandili kumpingo?’ Aganicisyeje yiwusyo yeleyi mwakusamala, soni aganicisyeje yakutendekwa yisyesyene paumi wawo yampaka yikamulane ni yalijiganyisyeyo.

Pacamalisye kuŵalanga ngani josope, akoleje ndaŵi jaganicdisya yalijiganyisye. Alole naga akukumbucila songa syasili mu nganijo. Kutenda yeleyi kucakamucisya kumbucila yalijiganyicisyeyo msogolo.

Yakamucisya Pakulijiganya

Mpela ŵandu ŵa Yehofa, tukwete yejinji yakulijiganya. Nambo ana mpaka tutandile papi? Lisiku lililyose, yikusaŵa cenene kulijiganya ndemanga ja m’kabuku kakuti Kuphunzira Malemba Tsiku ndi Tsiku. Cijuma cilicose tukusajawula ku misongano ja mpingo tuli tukosecele kala yatukalijiganye ku misonganojo. Konjecesya pelepa, ŵane akusapata ndaŵi jakulijiganya mabuku getu gaciklistu gagakopwece jemanjajo mkanalijiganye usyesyene. Ŵane akusasagula ndime sine sya m’Baibulo ni kusiwungunyaga mwakusokoka.

Nambi uli naga yakutendekwa yine yikusalepelekasya kosecela cenene misongano jampingo? Aŵambaleje ndamo jakwamba kuŵalanga mwakuwutuka ni cakulinga cakuti amalisye. Nambope akagambagasoni kutama ngakosecela cilicose. M’malo mwakwe, agambeje kulola yampaka akwanisye kuyikosecela, kaneko ayikoseceleje cenene. Atendeje yeleyi cijuma cilicose. Pambesi pakwe cacikwanisya kosecela misongano josope.

“Mtaŵe Liŵasa Lyenu”

Yehofa akusasaka kuti mitwe ja maŵasa jisamalileje cenene ŵandu ŵa m’liŵasa lyawo. Lilemba lya Miyambo 24:27 likusati: “Mkosecele masengo genu ga pasa, soni mlinganye mgunda wenu.” Nambo liŵasa likusasosekwasoni kulisamalila mwausimu. Ni ligongo lyakwe lilembali likusamalisya ni maloŵe gakuti, “Kaneko mtaŵe liŵasa lyenu.” Ana mitwe ja maŵasa mpaka jitende yeleyi catuli? Lilemba lya Miyambo 24:3 likusati; ‘Kumanyilila kucilitendekasya liŵasa kuŵa lyakulimba.’

Ana kumanyilila mpaka kukamucisye catuli liŵasa? Kumanyilila kuli macili gakombola kuyiwona yindu mwakusokoka. M’yoyo, kuti mtwe wa liŵasa ukombole kamucisya cenene liŵasa lyakwe ukusasosekwa kulimanyilila cenene liŵasalyo. Ana ŵandu ŵa m’liŵasa lyawo akukula uli mwausimu? Apikaneje yakusanonyela kuŵeceta pakukunguluka nawo. Ana akusanonyela kunyinyitika ni yindu yine? Ana akusanonyela kuŵeceta ya cipanje? Pali ni ŵanace ŵawo mu undumetume, ana ŵanacewo akusaŵa ŵagopoka kulimanyikasya kwa acimjawo kuti ali ŵa Mboni sya Yehofa? Ana akusasangalala pakulijiganya Baibulo mpela liŵasa? Ana akulosya kuti ali ŵakusacilila kuya matala ga Yehofa paumi wawo? Kwalolecesya cenene ŵanace ŵawo kucakamucisya wawojo mpela mtwe wa liŵasa kulola yampaka atende kuti amkamucisye jwalijose m’liŵasa lyawo kola ndamo syausimu.

Majali Gampaka Tupate

Atamose kuti kulijiganya maloŵe ga Mlungu uli upile wekulungwa, nambo kukatutendekasya kutanda kupoka. Kulijiganya Maloŵe ga Mlungu kukusatukamucisya kuŵa ŵakulinondiya. (Deut. 17:18-20) Kukusatucinjilicisyasoni kuti ‘tukanyenjekwa ni ulemwa’ ligongo naga Maloŵe ga Mlungu gali gaumi m’mitima mwetu, ulemwa ngasiwukola macili pa m’weji. (Ahe. 2:1; 3:13; Akolo. 3:5-10) M’yoyo, ‘tucikombola kwenda m’matala gele Mlungu akugasaka nipo tucitenda yindu yakumsangalasya Mlungu.’ (Akolo. 1:10) Tukusosekwa kutenda yeleyi kuti tulijiganyeje Maloŵe ga Mlungu, soni tucipata majali gekulungwa naga tukuyikwanilisya.