LAIBULALE JA PA INTANETI ja Watchtower
Sanja ja Mlonda
LAIBULALE JA PA INTANETI
Chiyao
  • BAIBULO
  • MABUKU
  • MISONGANO
  • bh chap. 19 pp. 184-193
  • Ajendelecele Kuŵa mu Cinonyelo ca Mlungu

Mbali jeleji pangali fidiyo.

Pepani, pana chachitendekasisye kuti fidiyoji jikawugula

  • Ajendelecele Kuŵa mu Cinonyelo ca Mlungu
  • Ana Baibulo Jikusajiganya Cici Kusyesyene?
  • Tumitwe
  • Ngani Syakulandana ni Jeleji
  • KUCIMANYILILA CINONYELO CA YEHOFA NI KUTENDAPO KANDU
  • AJENDELECELE KUŴA PAUNASI NI YEHOFA
  • AŴEJE ŴAKUSENGWA PAKUMLAMBILA YEHOFA
  • ALINJELINJE KUTI AWUPATE “UMI USYESYENE”
  • Aŵe Paunasi ni Yehofa
    Ana Baibulo Jikusatujiganya Yatuli?
  • “Mwaŵandichile Mlungu, Nipo Ŵalakwe Tachimŵandichila Jemanja”
    Amŵandichile Yehofa
  • “Mnonyelaneje”
    Amŵandichile Yehofa
  • Akakunda Kuti Cinonyelo Cawo Cimale
    Sanja ja Mlonda Jakwenesya Ucimwene wa Yehofa (Jakulijiganya)—2017
Alole Ngani Sine
Ana Baibulo Jikusajiganya Cici Kusyesyene?
bh chap. 19 pp. 184-193

MTWE 19

Ajendelecele Kuŵa mu Cinonyelo ca Mlungu

  • Ana kumnonyela Mlungu kukusagopolela cici?

  • Ana mpaka tujendelecele catuli kuŵa mu cinonyelo ca Mlungu?

  • Ana Yehofa cacipeleka mbote jatuli kwa ŵakwendelecela kuŵa mu cinonyelo cakwe?

[Ciwulili pa peji 184]

Ana Yehofa caciŵa malo gawo gakuŵa mu ndaŵi ja yipwetesiji?

1, 2. Ana malo gakutilila gambone lelo jino mpaka tukagapate kwapi?

AWANICISYE kuti ali paulendo, nambo palisikulyo kwana cimbungo. Kusa kukutenda cipi. Njasi sikuputa, yilindimo yikupikanika, kaneko wula jamacili jikunya mnope. Akuwutuka kuti apate pakuŵa. Ciŵandika mwitalamo akuciwona cilindo, cili cakulimba, cangasulula, soni cikuwoneka kuŵa cambone. Ana ngaŵa mkugawona maloga kuŵa pakutilila pambone?

2 M’wejisoni tukutama mu ndaŵi ja cimbungo mpela celeci. Yindu pacilambo yikusakalilasakalila. Nambo pana cilindo cambone campaka citukamucisye kuti tukawulala mwausimu, soni kuti tukajasa upile wakola umi wangamala. Ana cilindo celeci cili cici? Baibulo jikusajiganya kuti: “Cinjiti kwa Yehofa: ‘Mli pakutilila pangu, soni cilindo cangu, Mlungu jwangu jwacinjimkulupilila.’”​—Salimo 91:2.

3. Ana mpaka tutende cici kuti Yehofa aŵe malo getu gakutilila?

3 Agambe kuganisya, Yehofa, Mkupanganya, soni Mkulamula jwa cilambo cosope, mpaka aŵe malo getu gakutilila. Jwalakwe mpaka atucenjele, ligongo ali jwamacili kupunda jwalijose kapena cilicose campaka cituwulasye. Atamose tuli tuwulele, Yehofa mpaka akombole kutyosya yakuyicisya yosope ya kuwulalako. Ana mpaka tutende cici kuti Yehofa aŵe malo getu gakutilila? Tukusosekwa kumkulupililaga. Nambosoni Maloŵe ga Mlungu gakusatucisya kuti: “Mlisunje m’cinonyelo ca Mlungu.” (Yuda 21) Tukusosekwa kuŵa mu cinonyelo ca Mlungu, mwakwendelecela kuŵa paunasi wakulimba ni Atati ŵetu ŵakwinani. Patukutenda yeleyi ni patucisimicisya kuti jwalakwe ali malo getu gakutilila. Nambo ana mpaka tutende cici kuti tuŵe najo paunasiwu?

KUCIMANYILILA CINONYELO CA YEHOFA NI KUTENDAPO KANDU

4, 5. Ana Yehofa atulosisye mwatuli cinonyelo cakwe?

4 Kuti tujendelecele kuŵa mu cinonyelo ca Mlungu, tukusosekwa kumanyilila yatesile Yehofa pakutulosya cinonyeloco. Agambe kuganicisya yalijigenye m’Baibulo kutyocela m’buku ajino. Mpela Mkupanganya, Yehofa atupele cilambo capasi kuti ciŵe kumangwetu kwakusalala. Jwalakwe ŵacigumbesye cilamboci ni yakulya yapawinji, mesi, yinyama, malo gakusangalasya ni yakupanganyikwa yejinji. Mpela Mkulemba jwa Baibulo, Mlungu atumanyisye lina lyakwe, soni ndamo syakwe. Nambosoni Maloŵe gakwe gakusasala kuti jwalakwe ŵatumisye Mwanagwe pacilambo capasi mpela mtuka, soni ŵakundile kuti Yesu alaje ni kutuwila. (Yohane 3:16) Ana mtukawu wana mate galigose kwa m’weji? Ukusatukamucisya kola cembeceyo ca m’bujo mwambone.

5 Cembeceyo cetu cikwegamasoni pa cindu cine calingenye Mlungu. Yehofa atamilikasisye boma jakwinani ja Ucimwene wa Mesiya. Bomaji jicimasya yipwetesi yosope, soni jicilinganya cilamboci kuŵa paladaiso. Agambe ganicisya, tucitamaga mwamtendele, soni mwakusengwa mpaka kalakala! (Salimo 37:29) Pandaŵi ajino Mlungu akutusalila yampaka tutendeje pakatame kakuŵajilwa. Jwalakwe atupelesoni upile wakuŵeceta najo mwagopoka mwipopelo. Yeleyi yili yine mwa yindu yatesile Yehofa pakulosya cinonyelo cakwe kwa ŵandu wosope, soni kwa wawojo pajika.

6. Ana akusosekwa kutenda cici pacinonyelo calosisye Yehofa?

6 Nambo ciwusyo cakusosekwa mnope ni cakuti: pakuŵa Yehofa atulosisye cinonyelo cakwe, ana m’weji tukusosekwa kutenda cici? Ŵandu ŵajinji mpaka aŵecete kuti, ‘Ngusosekwa kumnonyelasoni Yehofa.’ Ana ni mwakusaganicisyaga? Yesu ŵasasile kuti lilamusi lyekulungwa pa malamusi gosope lili lyakuti, “Mwanonyele Ambuje, Mlungu jwenu ni mtima wenu wosope, ni umi wenu wosope ni macili genu gosope.” (Matayo 22:37) Mwangakayicila akwete magongo gamajinji gakumnonyelela Yehofa Mlungu. Nambo ana kwamba kulipikana kuti tukusamnonyela Yehofa ni mtima wosope, umi wosope, soni nganisyo syetu syosope, kuli kwakwanila?

7. Ana kumnonyela Mlungu kukusagopolela kulipikanape mumtima? Asale magongo.

7 Baibulo jikusalosya kuti kumnonyela Mlungu nganikuŵape kwamba kulipikana. Atamose kuti kulipikana kuti tukusamnonyela Yehofa kuli kwakusosekwa, jeleji jigambile kuŵa ndandilo ja cinonyelo cisyesyene kwa Mlungu. Mbeju ja cisogosi jili jakusosekwa kuti cipagwe citela cakusogola cisogosico. Naga akusaka cisogosi, ni jwine akwapa mbeju jakwe, ana mpaka ajikutile? Iyayi! Mwakulandana ni yeleyi, kumnonyela Yehofa Mlungu kugambile kuŵa ndandilo. Baibulo jikusajiganya kuti: “Kumnonyela Mlungu kuli kugapikanila malamusi gakwe, soni nganigaŵa gakusitopesya.” (1 Yohane 5:3) Kumnonyela Mlungu yisyesyene kukusosekwa kola yisogosi yambone. Kuwoneceleje mu yitendo yetu.​—Matayo 7:16-20.

8, 9. Ana mpaka tulosye catuli kuti tukusamnonyela, soni kum’yamicila Mlungu?

8 Tukusalosya kuti tukusamnonyela Mlungu naga tukusakuyaga malamusi gakwe, soni kugakamulicisya masengo. Malamusi gakwe ngaŵa gakusawusya. Mmalo mwakuŵa gakusitopesya, malamusi ga Yehofa gapali kuti gatukamucisyeje kola umi wambone, soni wakusengwa. (Yesaya 48:17, 18) Naga tukusapikanila Mlungu pakutulongolela, tukusalosya kuti tukusayamicila Atati ŵetu ŵakwinani pa yosope yatutendele. Nambo yakutesya canasa yili yakuti, ŵandu ŵapanandi ni ŵakusalosya kuyamicila kweleku. M’weji ngatukusaka kuŵa ŵangayamicila mpela ŵandu ŵane ŵaŵapali mu ndaŵi jele Yesu ŵaliji pacilambo capasi. Yesu paŵaposisye ŵamatana likumi, jumope ni juŵawujilile kukumtogolela. (Luka 17:12-17) Tukusosekwa kuŵa mpela mundu jwakutogolelaju, ngaŵaga mpela msanu ni mcece ŵala.

9 Ana sambano, malamusi gapi ga Yehofa gatukusosekwa kugakuya? M’buku ajino tulijigenye gane mwa malamusi gelega, nambope kwende tulolesoni gane. Kukuya malamusi ga Mlungu kucitukamucisya kwendelecela kuŵa mu cinonyelo ca Mlungu.

AJENDELECELE KUŴA PAUNASI NI YEHOFA

10. Asale ligongo lyakwe tukusosekwa kwendelecela kulijiganya ya Yehofa Mlungu.

10 Kulijiganya ya Yehofa kuli kwakusosekwa mnope kuti aŵe najo paunasi. Ngakusosekwa kuleka kulijiganyaku. Mwambone, tujile kuti wawojo ali pasa pa nyumba jawo cilo pa lisiku lyakusisima mnope, ni akupamba moto kuti ajoteje, ana mpaka akunde kuti motowo usime? Iyayi. Mpaka akwisilileje motowo kuti akapikana kusisima. Mpela mwatukusakwisilila moto, m’yoyosoni ‘kummanyilila Mlungu’ kukusatukamucisya kuti tujendelecele kumnonyela mnope Yehofa.​—Miyambo 2:1-5.

[Ciwulili pa peji 187]

Mpela mwayikusaŵela ni moto, cinonyelo cawo kwa Yehofa cikusosekwa kucikwisililaga kuti cikamala

11. Ana yaŵajiganyaga Yesu yakwayiye catuli ŵakumkuya ŵakwe?

11 Yesu ŵasakaga kuti ŵakumkuya ŵakwe akwisilileje cinonyelo cawo pa Yehofa, soni pa Maloŵe ga Mlungu ga usyesyene. Paŵajimwice ku ŵawe, Yesu ŵajigenye ŵakulijiganya ŵakwe pakwamba ya yakulocesya ya m’Malemba ga Cihebeli yayakwanilicikwe pa jwalakwe. Ana paliji yakuyicisya yatuli? Jemanjajo ŵasasile kuti: “Mitima jetu jatesile mpela jikolele moto pandaŵi jaŵeceteje ni uwe, ni kutulondecesya ya malemba mwitala mula.”​—Luka 24:32.

12, 13. (a) Ana cici cacitendecele cinonyelo ca ŵandu ŵajinji kwa Yehofa, soni Baibulo? (b) Ana mpaka tutende cici kuti cinonyelo cetu cikanandipa?

12 Paŵatandite kumanyilila yajikusajiganya Baibulo kusyesyene, ana mtima wawo nganiwukolela ni kusengwa, soni kusacilila kumnonyela Mlungu? Mwangakayicila ŵalipikene m’yoyo. Ŵajinjisoni akusapikana m’yoyo. Nambo yakusawusya yili kukunda kuti cinonyelo celeci cijendelecele kuwonecela, soni kuti cikuleje. Ngatukusaka kuya yakusatenda ŵandu ŵajinji mu cilamboci. Yesu ŵasasile kuti: “Cinonyelo ca ŵandu ŵajinji ticicinandipa.” (Matayo 24:12) Ana mpaka atende cici kuti cinonyelo cawo pa Yehofa, soni usyesyene wa m’Baibulo cikanandipa?

13 Ajendelecele kulijiganya ya Yehofa Mlungu, soni ya Yesu Klistu. (Yohane 17:3) Aganicisyeje mwakusokoka yindu yalijigenye kutyocela m’Maloŵe ga Mlungu, aciliwusyaga kuti: ‘Ana yeleyi yikunjiganya cici pakwamba ya Yehofa Mlungu? Ana yeleyi yikumba magongo galigose gakuti namnonyeleje Yehofa ni mtima wosope, nganisyo syosope, soni umi wosope?’ (1 Timoteo 4:15) Kuganicisya mwakusokoka kweleku kucakamucisya kuti ajendelecele kumnonyela mnope Yehofa.

14. Ana lipopelo mpaka litukamucisye catuli kuti kumnonyela kwetu Yehofa kukamala?

14 Litala line lyampaka litukamucisye kumnonyela mnope Yehofa lili kupopelaga mwakutamilicika. (1 Atesalonika 5:17) Mu Mtwe 17 wa m’buku ajino twalijigenye kuti lipopelo lili mtuka wapenani mnope watupele Mlungu. Mpela mwayikusaŵela kuti unasi wa ŵandu ukusajendelecela naga akuŵecetana mwagopoka, m’yoyosoni unasi wetu ni Mlungu uciŵa wamacili naga tukupopela kwa jwalakwe mwakutamilicika. Tukusosekwa kulolecesyaga kuti mapopelo getu gakaŵa gacisyoŵe kapena gakwamba kuwilisyawilisya maloŵe, soni gangatyocela mumtima. Tukusosekwa kuŵecetana ni Yehofa mpela mwakusaŵecetelana mwanace ni babagwe ŵacinonyelo. Nambo tuŵeceteje najo mwaucimbicimbi, mwagopoka, soni tuŵeceteje kutyocela mumtima. (Salimo 62:8) Yisyene, kulijiganya Baibulo pajika, soni lipopelo lyakutyocela mumtima yili yakusosekwa mnope pa kulambila kwetu, soni yikusatukamucisyaga kuŵa mu cinonyelo ca Mlungu.

AŴEJE ŴAKUSENGWA PAKUMLAMBILA YEHOFA

15, 16. Ligongo cici tukuŵajilwa kugawonaga masengo gakulalicila ya Ucimwene kuŵa upile, soni cipanje?

15 Lijiganyo lya Baibulo lyapajika, soni lipopelo sili mbali sya kulambila kwetu syampaka tusitendeje jika. Sambano kwende tulole mbali jine jakwaya kulambila jampaka tutendeje pelanga, jajili kwasalila ŵane ya yikulupi yetu. Ana pakwete piŵasalile ŵane ya usyesyene wa m’Baibulo? Naga yili m’yoyo, waliji upile wawo wapenani mnope. (Luka 1:74) Patukwasalila ŵane yindu yatulijigenye yakwamba Yehofa Mlungu, nikuti tukukamula nawo masengo gakusosekwa mnope kwa Aklistu wosope, gakulalicila ngani syambone sya Ucimwene wa Mlungu.​—Matayo 24:14; 28:19, 20.

16 Ndumetume Paulo ŵagawonaga masengo gakulalicila kuŵa gapenani mnope, mwati ŵasasile kuti gali cipanje. (2 Akolinto 4:7) Kwasalila ŵandu yakwamba Yehofa Mlungu, soni ya lisosa lyakwe, gali masengo gambone gatukusosekwa kukamula nawo. Gali masengo gatukumkamulila Bwana jwambone mnope, jwakusatupaga mbote ligongo lya masengo gakusosekwaga. Pakukamula nawo masengoga, akusaŵa kuti akwakamucisya ŵandu ŵambone mitima kwaŵandicila Atati ŵetu ŵakwinani, soni kuti ajendeje pa litala lya ku umi wangamala. Ana panasoni masengo gakusosekwa mnope kupunda gelega? Konjecesya pelepa, kulacilicila yakwamba Yehofa, soni Maloŵe gakwe kukusajonjecesya cikulupi, soni kukusalimbikasya cikulupi cawo pa Yehofa. Yehofa akusayamicila mtawu wawo. (Ahebeli 6:10) Kamula nawo masengoga mwamtawu kucakamucisya kwendelecela kuŵa mu cinonyelo ca Mlungu.​—1 Akolinto 15:58.

17. Ligongo cici masengo gakulalicila gakusosekwa kugakamula mwacitema moŵa agano?

17 Tukaliŵalila kuti masengo gakulalicila ya Ucimwene gakusosekwa kugakamula mwacitema. Baibulo jikusasala kuti: “Mlalicile maloŵe ga Mlungu. Mlalicileje mwakulimbicila.” (2 Timoteo 4:2) Ligongo cici masengoga gakusosekwa kugakamula mwacitema moŵa agano? Maloŵe ga Mlungu gakusatusalila kuti: “Lyuŵa lyekulungwa lya Yehofa liŵandicile. Liŵandicile, soni likwanguya mnope kwisa.” (Zefaniya 1:14) Ndaŵi jakuti Yehofa ajonanje yindu yakusakala yayikutendekwa pacilambopa jikuŵandicila. Ŵandu akusosekwa kwakalamusya. Akusosekwa amanyilile kuti sambano jili ndaŵi jakuti asagule Yehofa kuŵa Jwakulamulila Jwamkulungwa ligongo mbesi ‘ngasijikokoŵa.’​—Habakuku 2:3.

18. Ligongo cici tukusosekwa kumlambilaga Yehofa yimpepe ni Aklistu ŵasyesyene?

18 Yehofa akusaka kuti tumlambileje pampepe ni Aklistu ŵasyesyene. Ni ligongo lyakwe Maloŵe gakwe gakusasala kuti: “Kwende tukumbucilaneje jwine ni mjakwe, ni kamucisyana jwine ni mjakwe pakulosya kunonyelana ni kutenda yambone. Kwende tukaleka ndamo syetu syakusongana pampepe, mpela mwakusatendela ŵane. Mmalo mwakwe, kwende tulimbisyane mitima jwine ni mjakwe mnope, mnopemnope pakulola kuti Lisiku lya Ambuje likuŵandicila kwika.” (Ahebeli 10:24, 25) Patukusongana ni ŵakulupilila acimjetu kumisongano ja Ciklistu, tukusakola upile wekulungwa wakumlumba, soni kumlambila Mlungu. Nambosoni tukusalimbisyanaga.

19. Ana tutendeje uli kuti tuŵeje paunasi wambone ni acimjetu mumpingo wa Ciklistu?

19 Patukusongana ni ŵakulambila Yehofa acimjetu, tukusalimbikasya cinonyelo, soni unasi wetu mu mpingo. Tukusosekwa kulolaga yambone mwa acimjetu, mpela mwakusatendela Yehofa kuti akusalolaga yambone mwa m’weji. Tukajembeceyaga kuti acimjetu atendeje yindu mwamnama. Tukumbucileje kuti kwawula kwetu m’bujo mwausimu kukusaŵa kwakulekanganalekangana, soni wosope tukusalemwaga. (Akolose 3:13) Alinjejelinjeje kuŵa pa unasi ni ŵandu ŵakusamnonyela mnope Yehofa. Yeleyi yicakamucisya kuti akuleje mwausimu. Kulambila Yehofa yimpepe mwanja acimwene ni acemwali ŵetu ŵausimu kucakamucisya kwendelecela kuŵa mu cinonyelo ca Mlungu. Ana Yehofa akusapa mbote jatuli ŵakusamlambila mwakulupicika, soni ŵakwendelecela kuŵa m’cinonyelo cakwe?

ALINJELINJE KUTI AWUPATE “UMI USYESYENE”

20, 21. Ana “umi usyesyene,” uli watuli, soni ligongo cici celeci cili cembeceyo cambone?

20 Yehofa akusapeleka mbote ja umi kwa ŵakusamtumicila mwakulupicika. Ana umi welewu uli watuli? Ana umi wakwete apano uli usyesyene? Ŵajinji mpaka ajanje kuti uli usyesyene. Pakuŵa kuti tukusapumula, tukusalyaga, soni tukusamwaga, tukusosekwa kuŵa cijumi. Soni patukusangalala mpaka tuganisyeje kuti, ‘Awu ni umi usyesyene!’ Nambope, Baibulo jikusasala mwagombelecesya kuti pangali mundu jwakwete umi usyesyene.

[Ciwulili pa peji 190]

Yehofa akusaka kuti casangalale ni “umi usyesyene.” Ana akuwusaka?

21 Maloŵe ga Mlungu gakusatucisya kupocela “umi wawuli umi usyesyene.” (1 Timoteo 6:19) Maloŵe gelega gakulosya kuti “umi usyesyene” tuciwupata m’bujo. Patuciŵa ŵamnama, ni patucikola umi usyesyene, ligongo tucitamaga mpela mwaŵasoselaga Mlungu kuti tutameje pandanda. Lisiku line m’bujo muno tucitama pacilambo capasi ca paladaiso mwamtendele, soni mwakusengwa tuli tukwete umi wambone. Pelepo ni patucisangalala ni “umi usyesyene,” wawuli umi wangamala. (1 Timoteo 6:12) Ana celeci ngaŵa cembeceyo cambone?

22. Ana tutendeje cici kuti ‘tukapocele umi wele wawuli usyesyene’?

22 Ana tutendeje cici kuti tukapocele “umi wawuli umi usyesyene”? Paulo mkanasale yeleyi, ŵacisisye Aklistu kuti “atendeje yambone,” soni kuti “aŵeje ŵakusicila pa masengo gambone.” (1 Timoteo 6:18) M’yoyo, kutenda yeleyi kukwegama mnope pa yatukutenda pakamulicisya masengo usyesyene watulijigenye m’Baibulo. Nambo ana Paulo ŵagopolelaga kuti tucipata “umi usyesyene” patukutendape masengo gambone? Iyayi, cembeceyo camboneci cikwegama mnope pa “umbone mtima” wa Mlungu. (Aloma 5:15) Nambope, Yehofa akusasangalala kwapa mbote ŵakusamtumicila jwalakwe mwakulupicika. Jwalakwe akusaka kwawona wawojo ali mkutama ni “umi usyesyene.” Ŵacaciwupata umi wakusengwa, wamtendele, soni wangamala ali ŵakwendelecela kuŵa mu cinonyelo ca Mlungu.

23. Ligongo cici kwendelecela kuŵa m’cinonyelo ca Mlungu kuli kwakusosekwa?

23 Jwalijose akusosekwa kuliwusya kuti, ‘Ana ngulambila Mlungu mwakamulana ni yaŵasasile jwalakwe m’Baibulo?’ Naga kwanga kwa ciwusyoci kuli elo, nikuti tukwenda pa litala lyakuŵajilwa. Mpaka tukulupilile kuti Yehofa ali malo getu gakuŵa. Jwalakwe cacacenjela ŵakumtumicila ŵakulupicika ku yakusawusya yayikutendekwa m’moŵa agano. Yehofa cacitukulupusyasoni kuti tujinjile mu cilambo casambano cakusangalasya cacisigele panandi kwisa. Pandaŵijo tuciŵa ŵakusengwa mnope ligongo lyakuti twasagwile kutenda yindu yambone m’moŵa gambesi. Naga akusagula yakutenda mwakuŵajilwa sambano jino, cacisangalala ni “umi usyesyene,” waŵasakaga Yehofa kuti tukole kwangamala!

YAJIKUSAJIGANYA BAIBULO

  • Tukusalosya kuti tukusamnonyela Mlungu patukupikanila malamusi gakwe, soni kugakamulicisya masengo.​—1 Yohane 5:3.

  • Kulijiganya Maloŵe ga Mlungu, kupopela kwa Yehofa kutyocela mumtima, kwajiganya ŵane yakwamba jwalakwe, soni kumlambila pamisongano ja Ciklistu yicitukamucisya kuŵa m’cinonyelo ca Mlungu.​—Matayo 24:14; 28:19, 20; Yohane 17:3; 1 Atesalonika 5:17; Ahebeli 10:24, 25.

  • Ŵakwendelecela kuŵa m’cinonyelo ca Mlungu akwete cembeceyo cakusangalala ni “umi usyesyene.”​—1 Timoteo 6:12, 19; Yuda 21.

    Mabuku ga Chiyao (2000-2026)
    Akopoche
    Ajinjile
    • Chiyao
    • Ŵagaŵile ŵane
    • Yakusaka
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Malamusi
    • Yindu Yachimsisi
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Ajinjile
    Ŵagaŵile ŵane