ZƐŊ-LƐƐI 17
ŊULEI 99 Myriads of Brothers
Ziova Fa Wɔlɔ Nĩa Kua
‘Ŋa pai kpɔŋ maa tɛɛi kapɔ.’ —AZ. 41:10.
MƐNI-ŊUŊ
Bere sii naaŋ Ziova a kpɔŋ maa tɛɛ la kupɔi.
1-2. (a) Le mɛni ɓe kwa pɔri moi la a gɛɛ Ziova fa wɔlɔ nĩa kua kwa kɛ tɛɛi sukɔɔŋ-ŋa sui? (b) Le ɓe kwa pai maa-kɔrii zɛŋ-lɛɛi ŋi su?
KWA KƐ tɛɛi sukɔɔŋ-ŋa su, a kɛ nɔ yɛɛ kwa kɛ a ku laŋɔɔ wolaa kɛtɛ ta su ɓɛi kukpɔŋ-maa-nuu fe mai. Kɛlɛ kukpɔŋ-maa-nuu kaa ma. Kuɣala-taa Naŋ Ziova fa mɛni-kpanaŋ-ŋai kaa nɔ kwa tɛɛi zui, kɛlɛ aa gono tee a gɛɛ a pai kpɔnii kua a gɛɛ ku tɔɔ a gbanaŋɔɔ. E mo nyɛɛi: ‘Ŋa pai kpɔŋ maa tɛɛi kapɔ.’—Az. 41:10.
2 Zɛŋ-lɛɛi ŋi su, kwa pai pere sii naaŋ kaai Ziova a kpɔŋ maa tɛɛ la kupɔi. (1) A kuteniŋ tɔɔ, (2) a zãai maa kpaaŋ kaa kuai tɛɛ kupɔ, (3) a kumaa kɔ̃ɔ, da (4) a kuŋaa nɛnɛ. Ziova aa gono tee a gɛɛ a nɛ̃ɛ maŋ kukɛ tɛɛ mɛni-kpanaŋ ta su, ve pai wɔlɔ nĩai kua. Ve pai wɔlɔ bolu tɔɔi kua. Mɛni ma kukpɔŋ-maa-nuu kaa ma.
ZIOVA A KUTENIŊ TƆƆ
3-4. Pere sii kɛɛ leŋ ɓe Ziova a kuteniŋ tɔɔ la? (Ŋule-wooi 48:14)
3 Ŋule-wooi 48:14 lono. Ziova e gɔlɔŋ a gɛɛ kufa pɔri kukpiŋ teniŋ tɔɔi. Pere sii kɛɛ leŋ ɓe a vɛli-ɓela teniŋ tɔɔ la saa? Bere sii dɔnɔ ɓa Ŋala-kɔlɔi. (Ŋu. 119:105) Ziova a kpɔŋ maa tɛɛ kupɔ Ŋala-kɔlɔi sarai a gɛɛ ku pɔri mɛni-kpɛtɛɛ lɛlɛɛ-ŋa kɛi, ku tua-pere lɛlɛɛ-ŋa maa-kɔri nyii a pa a lii-nɛ̃ɛ kpɔɔi kupɔ lonii ma da wɔlɔ-wɔlɔ fulu-laa tinaa-tuɛ-pere.a Gɔɔŋ-maa ɓa, Ziova a sɛŋ lɛ kua a gɛɛ ku nua su mɛni lɛɛ, kukɛ a teniŋ-ɓo-ɓela, ku ŋɔnɔ nua wɛli a kulii kelee. (Ŋu. 37:8; Ib. 13:18 NWT; 1 Pi. 1:22) Kwa dua-pere lɛlɛɛ-ŋai ŋi lɛ, kwa pai kɛi a loŋ-kaa-ɓela, tua-laa su-ɓela da laoi-laa su-ɓela lɛlɛɛ-ŋa.
4 E tee nyiti ma, Ziova aa mɛni-kɔɔŋ-maa-ŋa lɛ kua Ŋala-kɔlɔi su e pilaŋ nua dia nyii-ŋai tɛɛ sukɔɔŋ-ŋa su yɛɛ nyii-ŋai kwa tɛɛi zui. (1 Kl. 10:13; Zĩ. 5:17) Kwa mɛni maa-kɔri e pilaŋ nuai ŋi dimɛni-kɔɔŋ-maai-ŋai dia, ku sia a mɛni-ŋuŋ-ŋai kwa maa-kɔri zui, kwa mɛni lɛlɛɛ feerɛ sɔlɔ ɓo. Maa-ŋuŋ, kwa gaa a gɛɛ kua nɔ fei tɛɛi mɛni-kpanaŋ-ŋai ŋi su, nua takpɛni-ŋa daa tɛɛ zu Ziova ŋɔkpɔŋ maai sarai. (1 Pi. 5:9) Veerɛi, kwa mɛni maa-kɔri e pilaŋ berei ma kwa pɔri tɔɔi la a gbanaŋɔɔ mɛni-kpanaŋ-ŋai ŋi su.—Lo. 15:4
5. Gbɛɛ-ni ɓe Ziova a tii kɛi a dia a gɛɛ di kuteniŋ tɔɔi?
5 Ziova a ŋɔnɔ tii kɛ a kubɔlɔ da sisɛ-ŋai a gɛɛ di kuteniŋ tɔɔ.b Gɔɔŋ-maa ɓa, sakiu mɛi-ɓelai da korai-toli-kpɔŋ-ŋai naa kaa a tãi kelee a gɛɛ di ku fɔrɔ. Dilono-ŋai a kulaa-lai su kpanaŋ, e kpɔŋ kua a gɛɛ kukɛ zu tɔnɔ. (Dikɛ-mɛni-ŋai 15:40–16:5) Korai-toli-kpɔŋ laa-tuɛ-ɓelai dia maŋ da kɔ a gbanaŋɔɔ a gɛɛ di kpɔŋ kua ku lɛɛ a kutɔɔi kpanaŋɔɔ dɔ̃yai su. (1 Pi. 5:2, 3) Loŋ-kaa-ɓela da sɛŋ lɛ dinĩa-pɛlɛɛi dia a gɛɛ di Ziova wɛli, di mɛni-kpɛtɛɛ lɛlɛɛ-ŋa kɛ, di tua-pere lɛlɛɛ-ŋa maa-kɔri. (Tá. 22:6) Nyaŋ sisɛ-ŋai nyii-ŋai ditɔɔi kpanaŋɔɔi dɔ̃yai sui, da kpɔŋ maa tɛɛ sisɛ-ŋai nyii-ŋai a nuu-tɔɔi pɔ a mɛni-kɔɔŋ-maa lɛlɛɛ-ŋa lɛɛ, lia-woo-ŋa tɛɛ dipɔ, dikɛ ŋɔnɔ di fɔrɔ.—Taitɔ 2:3-5.
6. Ziova a kɛ kuteniŋ tɔɔi, le ɓe maa nɛ̃ɛi ku gɛ a gɛɛ ku mɛni lɛlɛɛ sɔlɔ ɓo?
6 Ziova kaa kuteniŋ tɔɔi a pa berei ma kwa pɔri mɛni-kpɛtɛɛ lɛlɛɛ kɛi la a gɛɛ ku lii-nɛ̃ɛ sɔlɔ ɓo kukɛ-ɣeniɛi su. Kwa pɔri yee-see-mu lɛi leŋ mɛnii kelee Ziova aa gɛ kuɛi mɛni ma? Tare-woo-ŋa 3:5, 6 e mo nyɛɛi: “Laa a Ɣala Yawɛɛ a ilii kelee, ife laa a ikpiŋ tare.” Kwa nyiŋi kɛ ‘a pai pere sãa lɛi kua.’ Nyiŋi sukulai ɓa a pai kpɔnii kua a gɛɛ ku mɛni-kpanaŋ tamaa maa laa, ku ŋɔnɔ kɛ-ɣeniɛ ŋaa-nɛ̃ɛ kula lonii ma. Kulii nɛ̃ɛi a gɛɛ Ziova e ku wɛlini, gɛ lia woo lɛlɛɛ-ŋa tɛɛ kupɔ tɛitɛi!—Ŋu. 32:8.
ZIOVA A ZÃAI MAA KPAAŊ KAA KUAI TƐƐ KUPƆ
7. Pere sii-ŋa kɛɛ leŋ ɓe Ziova a zãai maa kpaaŋ kaa kuai tɛɛ la kupɔ? (Felepiɛŋ 4:19)
7 Felepiɛŋ 4:19 lono. E tee kuteniŋ tɔɔ ma, Ziova a ŋɔnɔ kpɔŋ maa tɛɛ kupɔ a gɛɛ ku pɔri mii-sɛŋ, seɣe da laai pɛrɛ sɔlɔ ɓoi kutii kpanaŋ kɛɛ su. (Mf. 6:33; 2 Tɛ. 3:12) Tɔ̃ya ma kulii a pɔri sɛlɛnii a pa berei ma kwa pɔri zãai ŋi sɔlɔ ɓoi lai. Kɛlɛ Ziova fe ŋwɛlii a gɛɛ kulii e sɛlɛŋ a ŋanaa e pilaŋ dia. Le mɛni ma? Kpɛni fei Kunaŋ fe pai wɔlɔ bolu tɔɔi kua. (Mf. 6:8; Ib. 13:5) Kwa pɔri laai la a gɛɛ a pai zãai maa kpaaŋ kaa kuai tɛɛi kupɔ.
8. Le ɓe Ziova e gɛ Deeɓe mi?
8 Ikili-ŋa sia e pilaŋ berei ma Ziova e kpɔŋ maa tɛɛ la Deeɓe pɔi. Tãi e kɛ pui la Galoŋ Sɔɔ yeei, Ziova e kpɔŋ maa tɛɛ nyaa da ŋɔsoya-ŋai pɔ a zãai maa kpaaŋ e kɛ diai. Deeɓe kɛɛ aa gili-ŋa sia e pilaŋ berei ma Ziova e mɛi kaa la a tãi tii, e mo nyɛɛi: “Ŋa kɛ a nyaŋkpa, kɛlɛ ŋa naa pɔlɔ. Fe ta wɔlɔ gaa ni Yawɛɛ e nyee kula nuu sɔŋ lɛlɛɛ-ŋai da mu, kpaa maŋ dita noŋ e tɔɔ nuu da mãa la mii-sɛŋ mɛni ma.” (Ŋu. 37:25) Yɛɛ Deeɓe, tãi ta ya maŋ yaa berei kaa Ziova aa zãai maa kpaaŋ kaa yai tɛɛ la ipɔ kpaa iɓaraŋ Korai-ɓela.
9. Ziova a kpɔŋ maa tɛɛ leŋ ŋɔnuai pɔ a mɛni-kpɔlu tãi? (Ya pɔri ŋɔnɔ votoo-ŋai kaai.)
9 Ziova a ŋɔnɔ kpɔŋ maa tɛɛ ŋɔnuai pɔ a mɛni-kpɔlu tãi. Gɔɔŋ-maa ɓa tãi pulu kɛtɛ e too la Zerusalɛŋ zia-ɓelai ditãi mai, Korai-ɓela nyii-ŋai kula kwaa takpɛni-ŋa mai di kpɔŋ maa sãa tɛɛ dibɔlɔ da sisɛ-ŋai mɛni ma. (Dikɛ-mɛni-ŋai 11:27-30; Lo. 15:25, 26) Ziova ŋɔnuai da saa nyee-laa-ɓo sii tɔnɔi ŋi lɛ. Mɛni-kpɔlu a laa kubɔlɔ-ŋai dia kwaa ta ma, Ziova a ŋɔnuai lii kula a gɛɛ di kpɔŋ maa tɛɛ diɓaraŋ Korai-ɓela pɔ a mii-sɛŋ, kpele ya, seɣe, da sale. Gbɔŋ-gie-mai ŋɔpɛrɛ tɔɔ-nuu-kpului a li gwaa-ŋai ŋi ma a gɛɛ di kubɔlɔ da sisɛ-ŋai dipɛrɛi kpɛtɛ e pɛlɛ la Galoŋ-laai pɛrɛ-ŋai dia. Nyaŋ Ziova ŋɔnuai da kɔ a gɛɛ di ŋaa-nɛnɛ da fɔrɔ woo tɛɛ a maa felaa diɓaraŋ Kora-ɓela pɔ nyii-ŋai mɛni-kpɔlui e laa diai.c
Ziova a kuŋaa nɛnɛ leŋ a mɛni-kpɔlu tãi? (Ŋoo-ɣɛli-kpului 9 kaa)e
10-11. Le ɓe I maa-kɔri Borys ŋɔmɛni-kɔɔŋ-maai su?
10 Ziova a ŋɔnɔ kpɔŋ maa tɛɛ nua pɔ nyii-ŋai dife vɛlii. Bere sii tɔnɔi ti su, kua maŋ kwa kpɔŋ maa tɛɛ nua pɔ nyii-ŋai dife Ziova fɛlii. (Ga. 6:10) Kwa nyiŋi kɛ, tãi tamaa a dilii kula a gɛɛ di mɛni tamaa maa-kɔri e pilaŋ Ziova ma. Gɔɔŋ-maa ɓa, kwaa Borys ŋɔmɛni-kɔɔŋ-maai kaa nyii kɛ a kɔlɔ pɛrɛ mɛi-nuu Ukraine lɔii sui. Berei maŋ ve kɛ ni la a Ziova Ŋɔsere-faa Kɛ-ɓelai tai, a kaa tua a Ziova Ŋɔsere-faa Kɛ-ɓelai nyii-ŋai kɛ ŋɔkɔlɔ pɛrɛi mu a nɛlɛɛ, gɛ kpiŋ ɓaa-kɛ-maa tɛɛ dipɔ dilaa-lai mɛni ma. Tãi Borys e mɛni-kpɛtɛɛ kɛ la a gɛɛ e kula ɓɛi gɔi e kɛ kɔi naa e li kwaa takpɛni mai, kubɔlɔ-ŋai di kpɔŋ maa tɛɛ bɔ. Tãi taŋa tɛɛi, Borys e li Korai Ŋɔsaa-kili-too-ŋa Kpɔŋ ma. Borys kɛɛ gili-ŋa siai e pilaŋ mɛni-ŋai kelee ma bɔlɔ-ŋai di gɛ mii, e mo nyɛɛi: “Ziova Ŋɔsere-faa Kɛ-ɓelai dikɛ a di kpanaŋɔɔ mɛni ma. Ŋa ŋwɛlii ŋa Ziova Ŋɔsere-faa Kɛ-ɓelai sɛɣɛi fe.”
11 Kua kpiŋ kwa pɔri kuŋɛi-maloŋ-kaa Ɣalai pɔɔkɔɔnii a wɛli-kɛ-maa lɛɛ nua dia yɛɛ nyii-ŋai kpiŋ dife Ziova fɛlii. (Luu 6:31, 36) Kwa ŋwɛlii a gɛɛ ŋwɛli-kɛ-maai kwa nɛ diai e dilii kula a gɛɛ dikɛ a Korai polu-ɓela. (1 Pi. 2:12) Kɛɛ, da wala kpiŋ mɛni-kpɛtɛɛ kɛ a gɛɛ di Ziova fɛli, kulii a pai kɛi nii a nɛ̃ɛ kpɛni fei lii-nɛ̃ɛ tamaa kaa ɓɛlɛ-see kɛɛ su.—Dikɛ-mɛni-ŋai 20:35.
ZIOVA A KUMAA KƆ̃Ɔ
12. Kono-tee kɛɛ leŋ ɓe Ziova aa gɛ ŋɔnuai diɛ a pa berei ma a pai dimaa kɔ̃ɔi lai? (Ŋule-wooi 91:1, 2, 14)
12 Ŋule-wooi 91:1, 2, 14 lono. Saa, Ziova aa gono tee a gɛɛ a pai ŋɔnuai maa-kɔ̃ɔi mɛni kelee ta yeei nyii a pɔri dilaoi-laai sukarai a nyaa. Ve pai wɔlɔ nɛɛi naa a gɛɛ Setɔŋ e ŋɔnuai kpera vɛlii yɛɛ berei a ŋwɛlii lai. (Zɔŋ 17:15) Nyaŋ kwa pɔri laai a ŋɔkono-teei a gɛɛ a pai kpɔŋ maa tɛɛi kupɔ kulaa-lai su e lɛɛ a gbanaŋɔɔ a “mɛni-kpɔlu kɛtɛ” tãi, e ŋɔnɔ kuŋuŋ maa ɓo.—Mɛ. 7:9, 14.
13. Pere sii-ŋa kɛɛ leŋ ɓe Ziova a kumaa kɔ̃ɔ la tɛitɛi?
13 Ziova aa Ŋala-kɔlɔi tɛɛ kupɔ a gɛɛ ku mɛni lɛlɛɛ da mɛni nyɔmɔɔ loai kɔlɔŋ. (Ib. 5:14) Kwa sia a mɛni-ŋai kwaa maa-kɔri Ŋala-kɔlɔi sui, a kulaoi-laai a Ziova maa-kɔ̃ɔ, e ŋɔnɔ kpɔŋ kua a gɛɛ ku mɛni-kpɛtɛɛ lɛlɛɛ-ŋa kɛ nyii a kukɛ-ɣeniɛi ŋuŋ kɛ mai. (Ŋu. 91:4) E tee nyiti ma, Ziova aa ŋɔnɔ korai-toli-kpɔŋ tɛɛ kupɔ nyii a kpɔŋ kua a gɛɛ kutɔɔi e lɛɛ gbanaŋɔɔ dɔ̃yai su. (Az. 32:1, 2) Kuɓaraŋ Korai-ɓela da Ziova woo mɛni kpɛni fei di ŋwɛlini. Kwa tãi tamaa siɣe a dia goyaŋ-ŋai da ŋala-woo-ɓo tii su da mɛni takpɛni-ŋa kɛɛ gie ma, a kpɔŋ kua a gɛɛ ku tua-pere-nyɔŋ-ŋa maa laa.—Tá. 13:20.
14. (a) Le mɛni ɓe Ɣala fa kumaa kɔ̃ɔ la sukɔɔŋ kelee sui? (b) Kili-kɛ-zu kɛɛ leŋ ɓe Ŋule-wooi 9:10 a dɛɛ kupɔi? (Ya pɔri ŋɔnɔ fonoi kaai.)
14 Ziova a kaa ŋɔnuai maa-kɔ̃ɔ a gɛɛ mɛni ŋanaa fe kɛ a dia. Kɛlɛ va kaa nyiŋi kɛ a tãi kelee. Tãi taŋa mɛni-kpɔlu a laa kua ‘kutɛi pere.’ (Ik. 9:11, 12) E tee nyiti ma, Ziova aa nɛɛ naa a gɛɛ vɛli-ɓela taŋa di tɛɛ mɛni-kpɔlu su kpaa kpiŋ di saa a gɛɛ nɔ e Setɔŋ lɛ a lɛɛ-nuu. (Zoo 2:4-6; Mf. 23:34) Bere nɔ ɓe gaa saa la. Berei maŋ Ziova fe pai ku kulai la sukɔɔŋ kelee sui, kɛɛ kwa pɔri laai la a gɛɛ ve pai wɔlɔ bolu tɔɔi ŋɔwɛli-kɛ-maa-ɓelai dia.d—Ŋu. 9:10.
ZIOVA A KUŊAA NƐNƐ
15. Kwa ŋaa-nɛnɛ sɔlɔ ɓo leŋ Ɣala fɛliɛ su, Ŋala-kɔlɔi su, da kuɓaraŋ Korai-ɓela yeei? (2 Kɔleŋtiɛŋ 1:3, 4)
15 2 Kɔleŋtiɛŋ 1:3, 4 lono. Tãi taŋa kwa tɛɛ lii-too-polu kpaa lii-sɛlɛŋ mɛni-ŋa su. Tãi ta ikaa tɛɛi lii-too-polu mɛni ta su lonii ma nyii gɛi ikɛ gaa yɛɛ ikpɔŋ-maa-nuu fe ma. I laai la nuu ta e mɛni-ŋai kɔlɔŋ ya tɛɛi zui? Oweei Ziova e gɔlɔŋ. Nii fa too nɔ polu, kɛɛ a “kuŋa nɛnɛ kumɛni-kpɔlui kelee su.” A pere sii kɛɛ leŋ? Kwa Ziova fɛli a kulii kelee kpɔŋ maa mɛni ma, a “ŋala-lii-see nyii dɛɛi tare kelee mai” tɛɛ kupɔ. (Fe. 4:6, 7) Kwa ŋɔnɔ ŋaa-nɛnɛ sɔlɔ ɓo kwa Ŋala-kɔlɔi lono. Kwa Ziova ŋɔwɛli-kɛ-maai kaa kumɛni ma gɔlɔ mɛni kpanaŋɔɔi ŋi su, a tare tɛɛ kupɔ, e ŋɔnɔ kili-kɛ-zu tɛɛ kupɔ tinaa-tuɛ-pere mɛni ma. Kwa ŋɔnɔ ŋaa-nɛnɛ da fɔrɔ woo-ŋa sɔlɔ ɓo kukoyaŋ-ŋai su, ku laoi-laa lɛlɛɛ ŋaa-nɛ̃ɛ kula a kuɓaraŋ Korai-ɓela.
16. Le ɓe I maa-kɔri Nathan da Priscilla dimɛni-kɔɔŋ-maai su?
16 A gɛɛ ku berei kaa Ziova a kuŋaa nɛnɛ e ku fɔrɔ la Ŋɔwooi sarai, kwaa Nathan da Priscilla dimɛni-kɔɔŋ-maai kaa nyii-ŋai kula Yuo-ŋa lɔii sui. Koraŋ tamaa tɛɛ polu ma, di mɛni-kpɛtɛɛ kɛ a gɛɛ dili ɓɛi ɣala-woo ɓo-ɓela tamaa dife kɛ ni naai. Nathan e mo nyɛɛi: “Kukɛ a ku laa la a gɛɛ Ziova a pai luwa laai kumɛni-kpɛtɛɛi ma.” Kɛlɛ di seriɛ gwaa ninai ŋi mai, di pɛlɛ tɛɛi kɔlɔ-fela mɛni-ŋa su, nyaŋ kapa mɛni e kpanaŋ dia. Nyiŋi e gɛ di li polu dipɔ-taai, kɛɛ kapa mɛni e kɛ nii a gbanaŋɔɔ dia. Nathan e mo nyɛɛi: “Ŋa pɛIɛ ŋgili-ŋa siai, le mɛni ɓe Ɣala fe luwa laa ni la kua yɛɛ berei e kɛ la kukili-ŋai? Ŋa pɛlɛ gaai yɛɛ tãi ta ŋaa mɛni nyɔymɔɔ ta kɛ.” Kɛɛ tãi kpulu loŋ tɛɛi, Nathan da Priscilla di gaa a gɛɛ Ziova fe bolu tɔɔ ni dia. Nathan e mo nyɛɛi: “Ku kɛɛ tɛɛi mɛni-kpanaŋ-ŋai ti sui, Ŋala-kɔlɔi e kɛ nɔ yɛɛ kulaoi lɛlɛɛ nyii kɛ ku fɔrɔi, gɛ kuteniŋ tɔɔi. Kuŋɛi fe kɛ ni nɔ mɛni-kpanaŋ-ŋai dia kukɛ tɛɛi zui. Kɛɛ ku kuŋɛi kɛ berei ma Ziova e kpɔŋ la kua a gɛɛ ku tɔɔ a gbanaŋɔɔ kumɛni-kpanaŋ-ŋai su. Nyaŋ nyiŋi e kpɔŋ kua ku gaa a gɛɛ Ziova a pai kɛi nɔ kpɔŋ maa tɛɛi kupɔ tinaa-tuɛ-pere.”
17. Sisɛ ta nyii da kɛ ma Helga e ŋaa-nɛnɛ sɔlɔ ɓo leŋ? (Ya pɔri ŋɔnɔ votooi kaai.)
17 Kubɔlɔ da sisɛ-ŋai da ŋɔnɔ kuŋaa nɛnɛ. A pere sii kɛɛ leŋ? Kwaa Helga nyii kula Hungary lɔii sui ŋɔmɛni-kɔɔŋ-maa kaa. Helga aa tɛɛ lii-sɛlɛŋ mɛni su a koraŋ tamaa nyii gɛ e gaa yɛɛ maa mɛni fe kpananii. Kɛɛ Helga kɛɛ aa gili-ŋa sia e pilaŋ goraŋ-ŋai ti diai, e gaa a gɛɛ Ziova e kɛ tii kɛi a bɔlɔ da sisɛ-ŋai korai-toli-kpɔŋ sui a gɛɛ di ŋaa nɛnɛ. E mo nyɛɛi: “Ŋatii, ŋakɔlɔ-fela loŋ mɛi kaa, da sukɔɔŋ takpɛni-ŋa a pa a fii-kpɛɛ tamaa mbɔ. Kɛlɛ ŋaa gaa a gɛɛ Ziova a ŋgbonoi kpanaŋ a tãi kelee a gaa a gɛɛ mɛni-ŋai ŋi da pai a fii-kpɛɛ mbɔ. Goraŋ buu saaɓai (30) aa tɛɛi, ŋaa gaa a gɛɛ Ziova a ŋaa nɛnɛ a ɣele kelee yɛɛ berei e gono tee lai. Ziova a ŋgbonoi kpanaŋ a tãi kelee a vɔrɔ-woo-ŋai ŋa zɔlɔ ɓo maraŋ Korai-ɓela yeei. Tãi tamaa bɔlɔ da sisɛ-ŋai da worɛ-woo-ŋa tɛɛ ŋatoli-ɓo-kɔlii ma, dikɛ kpiŋ nzɛɣɛi fe a tãi titi nii a kɛ a doɔɔ la polui.”
Ziova a pɔri tii kɛi leŋ a ya a gɛɛ I nua ŋaa nɛnɛ? (Ŋoo-ɣɛli-kpului 17 kaa)
18. Kwa pɔri nua takpɛni-ŋa ŋaa nɛnɛi leŋ?
18 Gaa a lii-nɛ̃ɛ mɛni a gɛɛ ku pɔri Kuɣalai pɔɔkɔɔnii a nua ŋaa nɛnɛɛ. Kwa pɔri nyiŋi kɛi leŋ? Kwa kuwoli tɔɔ dia a lii-kpele pere, ku di fɔrɔ, ku pere sii takpɛni-ŋa kɔri a gɛɛ ku kpɔŋ maa tɛɛ dipɔ. (Tá. 3:27) Kwa kɔ a gɛɛ ku nuu kelee ŋaa nɛnɛ yɛɛ diai kpiŋ dife a Ziova fɛli-ɓelai. Kukɔlɛ-ma-ɓelai da kɛ tɛɛi lii-too-polu, kɔlɔ fela kpaa lii-sɛlɛŋ mɛni-ŋa su, kwa di naa kaa, ku kuwoli tɔɔ dia, ku kpiŋ fɔrɔ-woo-ŋa tɛɛ dipɔ nyii kulai Ŋala-kɔlɔi sui. Kwa “ŋaa-nɛnɛ Ɣalai” Ziova pɔɔkɔɔŋ, kufa kpɔŋ maa tɛɛ nɔ kuɓaraŋ Korai-ɓela pɔ a gɛɛ di tɔɔ a gbanaŋɔɔ disukɔɔŋ-ŋai su, kɛɛ kwa kpiŋ nua lii kula a gɛɛ di pɛlɛ mɛni maa-kɔrii e pilaŋ dɔ̃ya Ɣalai ma di vɛli.—Mf. 5:16.
ZIOVA A PAI KPƆŊ MAA TƐƐI KUPƆ A TÃI KELEE
19. Le ɓe Ziova a gɛ kuɛ, nyaŋ kwa pɔri bɔɔkɔɔni leŋ?
19 Ziova kpaaŋɔɔi ŋɔwɛli-kɛ-maa-ɓelai kelee mɛni ma. Va wɔlɔ bolu tɔɔ kua kwa kɛ tɛɛi mɛni-kpanaŋ-ŋa su. Yɛɛ loŋ-kaa-nuu nyii gbaaŋɔɔi noŋ mɛni mai, Ziova kpaaŋɔɔi vɛli-ɓela kelee mɛni ma. A kuteniŋ tɔɔ, e zãai maa kpaaŋ kaa kuai tɛɛ kupɔ, e kumaa kɔ̃ɔ, e ŋɔnɔ kuŋaa nɛnɛ. Kwa kuwɛli-kɛ-maa Naŋ pɔɔkɔɔŋ kwa kpɔŋ maa tɛɛ kuɓaraŋ Korai-ɓela pɔ, ku di fɔrɔ da kɛ tɛɛi sukɔɔŋ-ŋa su. Berei maŋ kwa pɔri tɛɛi la mɛni-kpanaŋ kpaa lii-too-polu mɛni-ŋa sui, kɛɛ ku laai la a gɛɛ Ziova a pai kpɔŋ maa tɛɛi kupɔ. E mo nyɛɛi: “Ŋgaa kakɔlɛ, kafe yao.” (Az. 41:10) Mɛni ma kwa pɔri laai la a gɛɛ Ziova fa wɔlɔ nĩa kua.
ŊULEI 100 Receive Them With Hospitality
a Zɛŋ-lɛɛi “Make Decisions That Honor God” lono Dɛniŋ 15, 2011, Watchtower su.
b Ŋoo-ɣɛli-kpului 11-14 kaa zɛŋ-lɛɛi “Kanaŋ Siai Ziova Ŋɔmɛi-kaa-laai Su” nyii gaa Nyeŋ-yeŋ 2024 Yeŋkeŋ sui.
c Ya pɔri mɛni-kɔɔŋ-maa-ŋa kaai nyii kɛ kuui ŋi su jw.org fãai ŋa a ŋooi “disaster relief” pɔ̃yɛɛ gɔri basii su.
d Zɛŋ-lɛɛi “Questions From Readers” kaa nyii gaa Nyeŋ-yeŋ 2017 Watchtower sui.
e MƐNII VOTOOI A NƐI: Bɔlɔ da sisɛ-ŋai nyii-ŋai Malawi lɔii sui, dikaa mii-sãa da kpɔŋ maa sãa takpɛni-ŋa sɔlɔ ɓoi, e pɛlɛ la ŋaa-nɛnɛ ma a tãi mɛni-kpɔlu kɛtɛ e laa la diai.