Hãy dùng nguyên tắc Kinh Thánh để rèn luyện lương tâm

1, 2. (a) A-đam và Ê-va được ban món quà nào? (b) Lẽ ra họ nên làm gì để cho thấy mình biết ơn về món quà đó?

Động vật hành động theo bản năng. Nhiều máy móc được lập trình để hoạt động theo một cách nhất định. Nhưng con người thì khác. Chúng ta được ban cho một món quà đặc biệt mà các tín đồ chân chính rất quý trọng. Đó là tự do ý chí, tức khả năng tự đưa ra quyết định và lựa chọn trong đời sống. Kinh Thánh cho biết người đầu tiên là A-đam được tạo ra theo hình ảnh Đức Chúa Trời (Sáng 1:​26, 27). Cả A-đam lẫn vợ ông là Ê-va đều được ban cho khả năng tự quyết định.

² Đức Giê-hô-va không ban cho A-đam và Ê-va một danh sách dài gồm các điều luật. Ngài chỉ lệnh cho họ chăm sóc trái đất, sinh con để làm đầy cả đất và tôn trọng quyền của ngài trong việc đặt ra những giới hạn về điều họ được phép làm (Sáng 1:28; 2:​16, 17). Lẽ ra A-đam và Ê-va nên thể hiện lòng biết ơn với đấng đã ban cho mình món quà tự do ý chí và mọi điều khác. Họ nên sẵn lòng vâng theo những mệnh lệnh đơn giản ấy vì yêu thương Đức Giê-hô-va và muốn làm ngài vui lòng.—Châm 23:15.

3. A-đam và Ê-va đã dùng món quà tự do ý chí như thế nào?

³ Như Kinh Thánh cho biết, A-đam và Ê-va không dùng sự tự do ý chí một cách khôn ngoan. Thay vì vậy, họ chọn bất tuân với Đức Giê-hô-va. A-đam và Ê-va quyết định như thế vì họ yêu bản thân, chứ không yêu thương và biết ơn ngài (Sáng 3:​1-7). Quyết định sai lầm ấy gây ra đau khổ cho chúng ta đến ngày nay.—Rô 5:12.

4. (a) Theo Ga-la-ti 6:​5, tất cả chúng ta cần làm gì? (b) Bài này sẽ thảo luận về món quà nào khác?

⁴ Ngày nay đời sống rất phức tạp. Mỗi ngày chúng ta cần đưa ra nhiều quyết định. (Đọc Ga-la-ti 6:5). Một số quyết định thì dễ, nhưng số khác thì khó. Làm thế nào để đưa ra quyết định làm vui lòng Đức Giê-hô-va? Trước tiên, chúng ta phải nhận biết mình cần sự giúp đỡ của ngài (Châm 16:3; Giê 10:23). Ngay cả Chúa Giê-su, người hoàn hảo, cũng biết mình cần sự giúp đỡ của Đức Chúa Trời (Hê 5:7). Là người bất toàn, chúng ta cần được hướng dẫn hơn nhiều so với Chúa Giê-su. Ngoài sự tự do ý chí, Đức Chúa Trời còn ban cho chúng ta một món quà khác. Đó là lương tâm. Hãy xem lương tâm giúp chúng ta như thế nào để đưa ra quyết định đúng.

LƯƠNG TÂM LÀ GÌ?

5. (a) Lương tâm là gì? (b) Lương tâm giúp chúng ta như thế nào? (Rô-ma 2:​14, 15)

⁵ Lương tâm là khả năng nhận thức điều đúng và điều sai. Ngay cả một người không biết về luật pháp của Đức Chúa Trời cũng có lương tâm (2 Cô 4:2). Lương tâm giống như quan tòa nội tâm có thể cáo buộc hoặc bào chữa cho những suy nghĩ và hành động của chúng ta. (Đọc Rô-ma 2:​14, 15). Lương tâm có thể cảnh báo để chúng ta tránh làm điều sai trái (1 Sa 26:​8-11). Nó cũng có thể thúc đẩy chúng ta làm điều đúng. Chỉ riêng món quà tự do ý chí thì không đảm bảo rằng mọi quyết định của chúng ta đều làm Đức Giê-hô-va vui lòng. Nhưng lương tâm có thể giúp chúng ta nhận ra quyết định nào là khôn ngoan và quyết định nào là dại dột.

6. Tại sao lương tâm không luôn giúp chúng ta đưa ra quyết định đúng?

⁶ Đáng buồn là lương tâm không phải lúc nào cũng giúp ích cho chúng ta. Vì chúng ta không hoàn hảo, lương tâm của chúng ta cũng không hoàn hảo. Lương tâm có thể bị ảnh hưởng tiêu cực bởi môi trường lớn lên, văn hóa và ham muốn tội lỗi. Kinh Thánh nói rằng lương tâm có thể trở nên “yếu đuối”, “ô uế”, “chai cứng như vết sẹo của dấu sắt nung” hoặc thậm chí xấu xa (1 Cô 8:12; Tít 1:15; 1 Ti 4:2; Hê 10:22). Lương tâm như thế không giúp chúng ta đưa ra quyết định đúng. Nó giống như chiếc cân cần được chỉnh lại cho chính xác. Vì vậy, chúng ta cần gìn giữ lương tâm để nó hoạt động tốt (1 Phi 3:16). Chúng ta làm thế bằng cách nào?

CÁCH RÈN LUYỆN LƯƠNG TÂM

7, 8. (a) Điều gì giúp chúng ta rèn luyện lương tâm? (b) Nguyên tắc Kinh Thánh có thể hướng dẫn chúng ta như thế nào? Hãy minh họa. (Cũng xem hình).

⁷ Làm thế nào để rèn luyện lương tâm? Chúng ta cần đều đặn đọc Kinh Thánh và tập phân biệt điều đúng và điều sai theo quan điểm của Đức Giê-hô-va. Học về điều luật của Đức Chúa Trời giúp chúng ta hiểu suy nghĩ của ngài. Tuy nhiên, như đã đề cập trong bài trước, có thể điều luật chỉ áp dụng trong một số tình huống. Vì thế, chúng ta cần tìm kiếm các nguyên tắc để hiểu rõ hơn về suy nghĩ và cảm xúc của Đức Giê-hô-va.—Ê-sai 55:9.

⁸ Đời sống của chúng ta có thể được ví như hành trình băng qua hoang mạc. Hãy hình dung một hoang mạc không có đường hoặc biển báo. Có thể vị trí của mặt trời và các ngôi sao giúp chúng ta xác định nên đi hướng nào để tới đích. Nhưng sẽ tốt hơn nhiều nếu chúng ta có bản đồ đánh dấu các mốc trên đường. Bản đồ như thế giúp chúng ta biết chắc mình đang đi đúng hướng và nhận ra khi mình đi sai hướng. Đích đến của chúng ta trong đời sống là làm vui lòng Đức Giê-hô-va. Kinh Thánh giống như bản đồ cung cấp chỉ dẫn rõ ràng. Nguyên tắc Kinh Thánh giống như các mốc trên đường. Nếu làm theo những nguyên tắc ấy, chúng ta có thể chắc chắn là mình sẽ đến đích.

9. Theo Rô-ma 9:​1, điều gì khác có thể giúp chúng ta rèn luyện lương tâm?

⁹ Để rèn luyện sao cho lương tâm hoạt động đúng cách, chúng ta cần sự trợ giúp của thần khí thánh. (Đọc Rô-ma 9:1). Thần khí sẽ giúp chúng ta hiểu suy nghĩ của Đức Chúa Trời về các vấn đề. Thần khí cũng có thể thúc đẩy và thêm sinh lực cho chúng ta để làm theo ý muốn ngài (Phi-líp 2:13). Nhưng làm thế nào để nhận được sự trợ giúp của thần khí?

10. Chúng ta có thể nhận được sự trợ giúp của thần khí bằng cách nào? (Lu-ca 11:​10, 13)

¹⁰ Cầu xin Đức Giê-hô-va ban thần khí thánh. (Đọc Lu-ca 11:​10, 13). Chúng ta có thể tin chắc ngài muốn ban thần khí cho chúng ta (Giăng 3:34). Đức Giê-hô-va rộng rãi ban thần khí cho những ai làm theo sự hướng dẫn của ngài (Châm 1:23; Gia 1:5). Nhưng có điều gì khác giúp chúng ta rèn luyện lương tâm?

11. (a) Mục tiêu chính của chúng ta trong đời sống là gì? (b) Tại sao chúng ta cần đảm bảo lương tâm được rèn luyện và hoạt động đúng cách?

¹¹ Luôn cố gắng làm hài lòng Đức Giê-hô-va (Châm 8:​34, 35). Đó nên là mục tiêu chính của chúng ta trong đời sống. Ghi nhớ mục tiêu ấy mỗi khi đưa ra quyết định sẽ giúp chúng ta rèn luyện lương tâm. Chúng ta sẽ có lương tâm được rèn luyện tốt nếu suy nghĩ theo cách của Đức Giê-hô-va và quan tâm đến cảm xúc của ngài. Đời sống hiện nay rất phức tạp nên chúng ta cần có một lương tâm được rèn luyện tốt. Chúng ta thường phải quyết định về những vấn đề không được đề cập cụ thể trong Kinh Thánh. Những vấn đề đó có thể liên quan đến giải trí, công việc, học vấn hoặc mối quan hệ với người khác. Vậy làm thế nào để chắc chắn Đức Giê-hô-va hài lòng với quyết định của chúng ta về những vấn đề ấy?—2 Cô 1:12.

12. Điều gì giúp chúng ta biết lương tâm có đang dẫn mình đi đúng hướng hay không? (Ê-phê-sô 5:10)

¹² Suy ngẫm về điều mình đọc trong Kinh Thánh (Thi 49:3). Khi đọc Kinh Thánh, hãy tìm những nguyên tắc giúp anh chị hiểu suy nghĩ của Đức Giê-hô-va. (Đọc Ê-phê-sô 5:10). Điều đó sẽ giúp chúng ta biết lương tâm có đang hướng dẫn mình quyết định đúng trước những vấn đề khó hay không (Châm 2:​4-9, 11-13). Những nguyên tắc ấy có thể giúp chúng ta chỉnh lại lương tâm để đảm bảo là mình tiếp tục đi đúng hướng.—Hê 5:14.

13. Chúng ta nên tránh làm gì? Hãy nêu ví dụ.

¹³ Đừng quyết định rồi mới tìm nguyên tắc Kinh Thánh để ủng hộ quyết định đó. Chúng ta không muốn giống như những người Y-sơ-ra-ên còn ở lại Giu-đa sau khi thành Giê-ru-sa-lem bị hủy phá vào năm 607 TCN. Họ nói với Giê-rê-mi: “Xin Giê-hô-va Đức Chúa Trời của ông chỉ cho chúng tôi đường phải đi và việc phải làm” (Giê 42:​3-6). Nhưng họ đã quyết định trước điều sẽ làm. Khi chỉ dẫn của Đức Giê-hô-va không đúng ý mình, họ vẫn làm theo quyết định ban đầu. Điều đó dẫn đến tai họa (Giê 42:​19-22; 43:​1, 2, 4). Vì thế, trước khi đưa ra quyết định, chúng ta cần tìm kiếm các nguyên tắc Kinh Thánh cho biết suy nghĩ của Đức Giê-hô-va, rồi hành động theo.

14. Tại sao chúng ta cần áp dụng nguyên tắc Kinh Thánh khi quyết định?

¹⁴ Quyết định dựa trên nguyên tắc Kinh Thánh (Mat 7:​24-29; Gia 1:​23-25). Khi quyết định dựa trên nguyên tắc Kinh Thánh, chúng ta đang hành động phù hợp với thần khí thánh. Kết quả là Đức Giê-hô-va tiếp tục ban thần khí cho chúng ta (Công 5:32). Tuy nhiên, nếu lờ đi sự hướng dẫn của thần khí, chúng ta có thể “làm buồn”, tức hành động nghịch lại, thần khí (Ê-phê 4:30; Ê-sai 63:10; Công 7:51). Thậm chí Đức Giê-hô-va có thể cất đi thần khí khỏi chúng ta (Thi 51:11; 1 Tê 5:19). Điều đó thật tai hại vì chúng ta cần sức mạnh từ thần khí.—Ê-phê 3:16.

CÁCH TÌM CÁC NGUYÊN TẮC LIÊN QUAN

15, 16. (a) Làm thế nào để tìm nguyên tắc Kinh Thánh liên quan đến một vấn đề? (b) Những nguyên tắc Kinh Thánh nào có thể giúp học viên bỏ hút thuốc?

¹⁵ Dùng công cụ học hỏi. Chúng ta cần tìm ra những nguyên tắc Kinh Thánh liên quan đến một vấn đề trước khi có thể áp dụng. Chẳng hạn, học viên Kinh Thánh của anh chị không hiểu tại sao hút thuốc là sai. Người ấy có thể lý luận: “Kinh Thánh không nhắc đến việc hút thuốc. Vậy làm sao biết việc đó là sai?”. Anh chị có thể giúp người ấy tìm ra các nguyên tắc liên quan bằng cách nào? Một công cụ hữu ích là Cẩm nang tra cứu của Nhân Chứng Giê-hô-va. Anh chị có thể hướng học viên đến mục “Thuốc lá và hút thuốc”. Dưới mục đó, học viên sẽ thấy bài “Thượng Đế nghĩ gì về việc hút thuốc lá?” (Xin xem Tháp Canh ngày 1-6-2014). Trong bài ấy có những câu Kinh Thánh và nguyên tắc nào?

¹⁶ Hãy xem năm nguyên tắc được đề cập trong bài ấy. (1) Chúng ta không nên làm nô lệ cho một điều dẫn đến sự chết (Rô 6:16). (2) Chúng ta cần tránh bất cứ điều gì gây hại cho cơ thể mình (2 Cô 7:1). (3) Đức Giê-hô-va muốn chúng ta phụng sự ngài hết mình (Mat 22:37). (4) Chúng ta không nên làm điều gây hại cho người khác (Mat 22:39; 1 Cô 10:24). (5) Đức Giê-hô-va có thể ban sức mạnh để chúng ta làm điều đúng (Phi-líp 4:13). Vì vậy, dù Kinh Thánh không đề cập cụ thể đến việc hút thuốc, các nguyên tắc trong Kinh Thánh có thể giúp học viên hiểu suy nghĩ của Đức Giê-hô-va.

17. Làm thế nào một cặp đang chuẩn bị cho đám cưới có thể tìm được những nguyên tắc hữu ích?

¹⁷ Một cặp đang chuẩn bị cho đám cưới có thể tìm được những nguyên tắc nào giúp họ quyết định khôn ngoan? Một lần nữa, Cẩm nang tra cứu có thể giúp ích. Dưới mục “Đám cưới” là danh sách các bài đưa ra những nguyên tắc cơ bản. Hãy xem sáu nguyên tắc mà một cặp có thể xem xét. (1) Tất cả những sắp đặt cho đám cưới nên tôn vinh Đức Giê-hô-va (1 Cô 10:​31, 32). (2) Cách ăn mặc của chúng ta nên phù hợp, khiêm tốn và không gây vấp phạm cho người khác (1 Ti 2:9; 1 Phi 3:​3, 4). (3) Chúng ta nên tránh sự phô trương giống như thế gian của Sa-tan (Giăng 17:14; Gia 1:27; 1 Giăng 2:​15, 16). (4) Lễ cưới và tiệc cưới nên được tổ chức trật tự (1 Cô 14:40). (5) Tiệc cưới không nên trở thành cuộc truy hoan trác táng có những người uống rượu bia quá độ (Ga 5:21). (6) Chúng ta nên nhờ một người giám sát để mọi việc trong đám cưới diễn ra tốt đẹp.—Giăng 2:​8, 9.

18, 19. (a) Công cụ nào khác có thể giúp chúng ta? (b) Những nguyên tắc nào trong công cụ này có thể giúp anh chị đưa ra quyết định liên quan đến ngày lễ? (Xem khung “Anh chị có nhận ra nguyên tắc không?”).

¹⁸ Một công cụ khác mà nhiều người thấy hữu ích là Cẩm nang Kinh Thánh dành cho tín đồ. Ấn phẩm này có nhiều chủ đề thực tế, dưới mỗi chủ đề liệt kê những câu Kinh Thánh. Khi xem một chủ đề, anh chị sẽ thấy các câu hỏi và câu Kinh Thánh có thể giúp anh chị nhận ra nguyên tắc. Chẳng hạn, một tín đồ có thể thắc mắc mình có nên tham dự ngày lễ nào đó hay không. Nếu xem chủ đề “Ngày lễ”, người ấy có thể thấy tiểu đề “Các ngày lễ mà tín đồ đạo Đấng Ki-tô tránh”.

¹⁹ Dưới tiểu đề đó có một số thông tin. Trước hết là “Tại sao tham gia ngày lễ dính líu đến tôn giáo sai lầm là điều sai? (1Cô 10:21; 2Cô 6:​14-18; Êph 5:​10, 11)”. Kế tiếp là những ví dụ về các ngày lễ. Dưới tiểu đề “Những ngày lễ quốc gia”, các nguyên tắc được liệt kê có thể giúp một tín đồ quyết định có nên tham gia ngày lễ liên quan đến sự kiện lịch sử của quốc gia, tưởng nhớ những cuộc chiến của quốc gia hoặc tham gia nghi lễ tôn thờ con người hay không. Thật biết ơn khi tổ chức của Đức Giê-hô-va cung cấp những công cụ như thế để giúp chúng ta rèn luyện lương tâm!

CHO THẤY MÌNH CÓ LƯƠNG TÂM ĐƯỢC RÈN LUYỆN TỐT

20. Điều gì cho thấy chúng ta đã rèn luyện lương tâm đúng cách?

²⁰ Chúng ta quý trọng món quà tự do ý chí. Nhưng chúng ta cũng biết mình cần rèn luyện lương tâm để dùng sự tự do ý chí theo cách làm vui lòng Đức Giê-hô-va. Lương tâm được rèn luyện tốt sẽ giúp chúng ta đưa ra những quyết định tôn vinh ngài và phù hợp với ý muốn ngài. Để làm thế, chúng ta cần sự hỗ trợ của thần khí thánh. Vì vậy, hãy tiếp tục cầu xin Đức Giê-hô-va ban thần khí và làm theo sự hướng dẫn của thần khí. Nguyên tắc Kinh Thánh cũng có thể giúp chúng ta rèn luyện lương tâm. Mong sao chúng ta dùng những món quà này đúng cách, nhờ thế thấy được quyền lực của Lời Đức Chúa Trời trong đời sống mình.—2 Ti 3:​16, 17; Hê 4:12.