Hãy sáng suốt để được thành công

1, 2. Sáng suốt là gì, và phẩm chất này có thể giúp chúng ta như thế nào?

Đã bao giờ anh chị bị đối xử thiếu tôn trọng chưa? Anh chị có từng bị hiểu lầm hay bị đối xử bất công không? Hoặc có bao giờ anh chị đối mặt với một tình huống khiến mình sợ hãi không? Hẳn không dễ để nói hoặc làm điều đúng trong những tình huống như thế. Đáng mừng là Kinh Thánh cho biết một phẩm chất có thể giúp chúng ta trong những tình huống này và nhiều tình huống khác, đó là sự sáng suốt.

² Sáng suốt là khả năng nhìn sâu hơn vào sự việc, nhìn xa hơn những điều có thể thấy trước mắt. Phẩm chất này giúp chúng ta hiểu tại sao một điều xảy ra hoặc tại sao một người hành động theo cách nào đó. Nhờ thế, chúng ta có thể hành động khôn ngoan. Chẳng hạn, sự sáng suốt giúp chúng ta “kìm giữ lời mình” và biết khi nào nên im lặng (Châm 10:19; Thi 4:4). Phẩm chất này cũng giúp chúng ta kiểm soát cơn giận, bỏ qua sự xúc phạm cũng như giúp mình chấp nhận lời khuyên và sự sửa dạy (Châm 19:20). Khi thể hiện sự sáng suốt, chúng ta không chỉ làm vui lòng Đức Giê-hô-va mà còn mang lại lợi ích cho chính mình và những người bị ảnh hưởng bởi lời nói cũng như hành động của mình. Điều này đặc biệt đúng trong những tình huống dễ khiến chúng ta phản ứng hấp tấp hoặc để cảm xúc lấn át. Hãy xem ba lời tường thuật trong Kinh Thánh cho thấy sự sáng suốt có thể giúp chúng ta giữ khiêm nhường, bình tĩnh và hoàn toàn nương cậy nơi Đức Giê-hô-va.

KHIÊM NHƯỜNG THAY VÌ KIÊU NGẠO

3. Na-a-man là ai?

³ Để thật sự thành công, chúng ta cần loại bỏ sự kiêu ngạo (1 Phi 5:5). Sự sáng suốt có thể giúp chúng ta làm thế. Như thế nào? Hãy xem trường hợp của Na-a-man. Ông sống ở Sy-ri, một nước nằm ở phía bắc của Y-sơ-ra-ên. Na-a-man là một người có thế lực; ông là tướng quân đội của Sy-ri. Nhưng ông bị phong cùi, một căn bệnh rất nghiêm trọng.—2 Vua 5:1.

4. Na-a-man thể hiện sự sáng suốt như thế nào?

⁴ Vợ của Na-a-man có một người hầu là bé gái người Y-sơ-ra-ên. Bé gái ấy nói với bà rằng có một nhà tiên tri ở Y-sơ-ra-ên có thể chữa lành cho chồng bà (2 Vua 5:​2, 3). Na-a-man đã có thể suy nghĩ: “Lời của một bé gái nô lệ thấp kém từ nước thù địch lại có thể giúp mình sao?”. Nhưng ông không nghĩ như thế. Ông thể hiện sự sáng suốt khi khiêm nhường lắng nghe, thay vì bỏ ngoài tai mọi lời bé gái ấy nói. Ông được vua Sy-ri cho phép đến Y-sơ-ra-ên để chữa bệnh.—2 Vua 5:​4, 5.

5. Điều gì xảy ra với Na-a-man khi ông đến Y-sơ-ra-ên?

⁵ Na-a-man đến cung điện vua Giê-hô-ram của Y-sơ-ra-ên với hy vọng sẽ được chữa lành bệnh. Tuy nhiên, vua Giê-hô-ram nghĩ rằng vua của Sy-ri chỉ kiếm cớ gây sự với mình. Khi nhà tiên tri Ê-li-sê nghe điều này, ông xin vua Giê-hô-ram để cho Na-a-man đến gặp ông (2 Vua 5:​6-9). Mọi chuyện không xảy ra theo cách mà Na-a-man mong đợi. Ê-li-sê thậm chí không ra khỏi nhà để tiếp đón hay nói chuyện với ông. Thay vì thế, Ê-li-sê sai người nói với Na-a-man điều ông cần làm để được lành bệnh.—2 Vua 5:10.

6. (a) Tại sao Na-a-man không muốn làm theo chỉ dẫn mà ông nhận được? (b) Các tôi tớ của Na-a-man thể hiện sự sáng suốt như thế nào, và kết quả là gì? (2 Các vua 5:​13, 14)

⁶ Lúc đầu, Na-a-man phản ứng tiêu cực trước chỉ dẫn mình nhận được. Ông “nổi giận” và “bỏ đi trong cơn giận dữ” (2 Vua 5:​11, 12). Tại sao? Có lẽ ông cảm thấy Ê-li-sê nên tôn trọng ông hơn vì ông là tướng quân đội của Sy-ri. Ngoài ra, có lẽ Na-a-man cảm thấy chỉ dẫn của Ê-li-sê là xem thường nước Sy-ri. Dù trường hợp nào đi nữa, Na-a-man định bỏ cuộc và trở về nhà. Tuy nhiên, các tôi tớ của ông thể hiện sự sáng suốt khi nài xin ông suy nghĩ lại. Na-a-man đã khôn ngoan gạt bỏ sự kiêu ngạo và khiêm nhường làm theo chỉ dẫn của Ê-li-sê. Kết quả là ông được lành bệnh!—Đọc 2 Các vua 5:​13, 14.

7. Chúng ta học được gì từ trường hợp của Na-a-man? (Châm ngôn 22:4) (Cũng xem các hình).

⁷ Chúng ta học được gì từ lời tường thuật này? Sự sáng suốt giúp mình nhìn xa hơn những điều có thể thấy trước mắt, bao gồm vẻ bề ngoài. Nhờ sáng suốt, chúng ta sẽ không để cho cảm xúc lấn át. Sự sáng suốt thúc đẩy chúng ta khiêm nhường. Một người khiêm nhường thì thừa nhận là mình không biết mọi điều. Chúng ta cần sự trợ giúp từ người khác, đặc biệt là từ Đức Giê-hô-va. Trong trường hợp của Na-a-man, dù lúc đó chưa thờ phượng Đức Giê-hô-va nhưng ông thể hiện sự sáng suốt khi khiêm nhường lắng nghe bé gái người Y-sơ-ra-ên, các tôi tớ của ông và quan trọng nhất là người đại diện của Đức Giê-hô-va là Ê-li-sê. Nhờ thế, Na-a-man đã gạt bỏ được sự kiêu ngạo và đưa ra quyết định khôn ngoan dẫn đến thành công. Vậy, trước khi nói hoặc làm điều gì đó, chúng ta cần dừng lại và suy nghĩ. Chẳng hạn, nếu nhận được lời khuyên dựa trên Kinh Thánh mà mình không đồng ý, chúng ta cần suy nghĩ xem cách mình định phản ứng cho thấy mình kiêu ngạo hay khiêm nhường.—Đọc Châm ngôn 22:4.

BÌNH TĨNH THAY VÌ GIẬN DỮ

8. Chúng ta có thể thấy khó giữ bình tĩnh trong tình huống nào?

⁸ Sự sáng suốt có thể giúp chúng ta giữ bình tĩnh và tránh nóng giận trong những tình huống căng thẳng. Phải thừa nhận là điều đó không luôn dễ, nhất là khi người khác nói hoặc làm một điều thiếu tử tế với mình (Ê-phê 4:26). Hãy xem Đa-vít và A-bi-ga-in đã thể hiện sự sáng suốt như thế nào trong một tình huống căng thẳng.

9. Na-banh đối xử thế nào với Đa-vít?

⁹ Hãy hình dung cảnh sau: Đa-vít và những người theo ông đang chạy trốn Sau-lơ và sống trong hoang mạc Pha-ran (1 Sa 25:1). Khi ở đó, họ bảo vệ cừu và bầy đàn của một người đàn ông giàu có tên là Na-banh (1 Sa 25:​15, 16). Đến mùa xén lông cừu, Đa-vít phái người tới gặp Na-banh và tử tế xin đồ ăn (1 Sa 25:​6-8). Nhưng Na-banh không hề biết ơn về mọi điều mà Đa-vít và những người đi cùng đã làm cho mình. Na-banh đáp lại cách cộc cằn, thậm chí sỉ nhục Đa-vít và những người theo ông.—1 Sa 25:​10, 11.

10. Đa-vít và A-bi-ga-in đã thể hiện sự sáng suốt như thế nào? (1 Sa-mu-ên 25:​32, 33) (Cũng xem hình).

¹⁰ Nếu ở trong tình huống của Đa-vít, anh chị sẽ cảm thấy thế nào? Việc Đa-vít giận cũng là điều dễ hiểu. Thực tế, ông còn giận đến mức muốn giết Na-banh! (1 Sa 25:​13, 21, 22). Nhưng khi Đa-vít đang trên đường đến gặp Na-banh thì người vợ khôn ngoan của Na-banh là A-bi-ga-in đã ngăn ông lại. A-bi-ga-in thể hiện sự sáng suốt như thế nào? Cô nhận ra Đa-vít là một người tốt, dù lúc đó ông vô cùng tức giận. Vì thế, cô làm những gì có thể để giúp ông kiểm soát cơn giận. Cô tặng ông nhiều món quà và đưa ra lời khuyên khôn ngoan (1 Sa 25:​18, 23-31). Đa-vít đã thể hiện sự sáng suốt khi lắng nghe lời khuyên của A-bi-ga-in và nhận ra lời khuyên ấy phản ánh quan điểm của Đức Giê-hô-va. Kết quả là Đa-vít đã bình tĩnh lại và tránh mắc tội nghiêm trọng.—Đọc 1 Sa-mu-ên 25:​32, 33.

11. Sự sáng suốt có thể giúp chúng ta thế nào khi bị khiêu khích? (Châm ngôn 19:11)

¹¹ Chúng ta học được gì từ lời tường thuật này? Sự sáng suốt có thể giúp chúng ta giữ bình tĩnh trước một vấn đề, ngay cả khi có lý do chính đáng để tức giận. Phẩm chất này có thể giúp chúng ta nghĩ đến hậu quả của lời nói và hành động của mình. (Đọc Châm ngôn 19:11). Khi A-bi-ga-in nhắc Đa-vít nhớ hành động của ông sẽ khiến Đức Giê-hô-va cảm thấy thế nào, Đa-vít đã nguôi giận. Nếu điều gì đó khiến anh chị tức giận hoặc bực bội, hãy kháng cự khuynh hướng phản ứng bộc phát (Gia 1:19). Hãy dành thời gian cầu nguyện với Đức Giê-hô-va và suy nghĩ xem ngài cảm thấy thế nào về vấn đề đó. Điều này sẽ giúp anh chị bình tĩnh.

12. Làm thế nào người khác có thể giúp chúng ta thể hiện sự sáng suốt và giữ bình tĩnh?

¹² Như Đức Giê-hô-va đã dùng A-bi-ga-in để giúp Đa-vít nhìn xa hơn vấn đề trước mắt, ngài cũng có thể dùng người khác để giúp chúng ta có cái nhìn sáng suốt về một vấn đề. Vì thế, khi đối mặt với tình huống căng thẳng, hãy nói chuyện với một tín đồ thành thục, là người có thể giúp anh chị nhìn vấn đề khách quan hơn (Châm 12:15; 20:18). Mặt khác, nếu có cơ hội giúp một người bạn trong tình huống đó, hãy bắt chước A-bi-ga-in. Anh chị có thể giúp bạn mình thấy được quan điểm của Đức Giê-hô-va về vấn đề ấy không? Chắc chắn Đức Giê-hô-va sẽ ban phước khi anh chị nỗ lực giúp người khác thể hiện sự sáng suốt và giữ bình tĩnh.

TIN CẬY THAY VÌ SỢ HÃI

13. Làm thế nào sự sáng suốt giúp chúng ta nhìn xa hơn nỗi sợ?

¹³ Đôi khi, chúng ta sẽ đối mặt với những tình huống khiến mình sợ hãi. Sự sáng suốt có thể giúp chúng ta nhìn xa hơn nỗi sợ khi nhớ rằng mọi biến cố đáng sợ trên thế giới chẳng là gì so với quyền năng vĩ đại của Đức Giê-hô-va (Thi 27:1). Ngài có thể giúp chúng ta trong bất cứ tình huống nào, ngay cả tình huống có vẻ vô vọng. Chúng ta thấy được bài học đó qua cuộc đời của nhà tiên tri Giô-na. Ông là người thiêng liêng tính nhưng ông cần sự sáng suốt để thành công trong một nhiệm vụ khó.

14. Tại sao Giô-na cảm thấy sợ khi Đức Giê-hô-va sai ông đến thành Ni-ni-ve?

¹⁴ Đức Giê-hô-va giao cho Giô-na một nhiệm vụ rất khó, đó là đến thành Ni-ni-ve và rao truyền thông điệp phán xét cho dân cư trong thành (Giô-na 1:​1, 2). Nếu nhận được nhiệm vụ như vậy, anh chị sẽ cảm thấy thế nào? Chuyến bộ hành từ Y-sơ-ra-ên đến thành Ni-ni-ve của A-si-ri mất khoảng một tháng. Người A-si-ri khét tiếng là hung bạo và tàn ác. Thành Ni-ni-ve thậm chí được gọi là “thành gây đổ máu” (Na 3:​1, 7). Thay vì chấp nhận nhiệm vụ ấy, Giô-na đã quyết định chạy trốn.—Giô-na 1:3.

15. Điều gì đã giúp Giô-na tin cậy Đức Giê-hô-va hơn? (Giô-na 2:​6-9)

¹⁵ Khi Giô-na đang trên đường chạy trốn thì Đức Giê-hô-va đã cứu mạng ông bằng một phép lạ ngoạn mục để nhắc ông nhớ về quyền năng của ngài (Giô-na 1:​15, 17). Giô-na đã rút ra bài học. Ông bắt đầu nhìn xa hơn những điều khiến ông sợ hãi về nhiệm vụ ở thành Ni-ni-ve và tập trung vào sự thật là Đức Giê-hô-va có thể bảo vệ ông khỏi bất cứ mối nguy hiểm nào. (Đọc Giô-na 2:​6-9). Khi Đức Giê-hô-va cho Giô-na cơ hội thứ hai, ông đã chấp nhận nhiệm vụ mà không do dự. Ông đến thành Ni-ni-ve và thánh chức của ông rất thành công.—Giô-na 3:5.

16. Sự sáng suốt có thể giúp chúng ta như thế nào trong những tình huống gây sợ hãi? (Châm ngôn 29:25) (Cũng xem các hình).

¹⁶ Chúng ta học được gì từ lời tường thuật này? Chúng ta không muốn để bất cứ điều gì, đặc biệt là nỗi sợ loài người, ngăn cản mình thờ phượng Đức Giê-hô-va. (Đọc Châm ngôn 29:25). Sự sáng suốt đã giúp Giô-na nhìn xa hơn thử thách và tập trung vào sự hỗ trợ của Đức Giê-hô-va. Tương tự, chúng ta muốn nhìn xa hơn nỗi sợ và suy ngẫm về cách Đức Giê-hô-va đã giúp đỡ và bảo vệ mình trong quá khứ. Chúng ta cũng có thể suy ngẫm về gương của những anh chị đã đương đầu thành công với tình huống gây sợ hãi hoặc đã chu toàn được nhiệm vụ khó nhờ nương cậy nơi Đức Giê-hô-vaa (Hê 13:6). Chúng ta muốn thể hiện sự sáng suốt bằng cách hoàn toàn nương cậy nơi Đức Giê-hô-va và giúp người khác cũng làm thế.

CÓ ĐƯỢC VÀ GÌN GIỮ SỰ SÁNG SUỐT

17. Làm thế nào để có thêm sự sáng suốt?

¹⁷ Như đã thảo luận, sự sáng suốt có thể giúp chúng ta đương đầu thành công với những tình huống khó. Làm thế nào để có thêm sự sáng suốt? Đức Giê-hô-va là Nguồn của sự sáng suốt, và ngài ban sự sáng suốt cho những người thờ phượng ngài qua Lời ngài và thần khí thánh (Nê 9:20; Thi 32:8). Ngài cho chúng ta lời khuyên để giúp mình đưa ra quyết định khôn ngoan và kiểm soát cảm xúc (Thi 119:​97-101). Chúng ta có được sự sáng suốt khi xem xét kỹ những gì Kinh Thánh nói và cầu xin Đức Giê-hô-va ban thần khí thánh mạnh mẽ của ngài. Nhờ thế, chúng ta sẽ có cái nhìn rõ hơn về một vấn đề và biết cách tốt nhất để giải quyết vấn đề đó theo quan điểm của Đức Giê-hô-va.—Châm 21:​11, chú thích.

18. Anh chị quyết tâm làm gì?

¹⁸ Mong sao chúng ta tiếp tục tìm kiếm và quý trọng sự sáng suốt mà mình nhận được từ Đức Giê-hô-va (Thi 14:2). Nếu làm thế, chúng ta sẽ không bao giờ “đi chệch lối của sự sáng suốt” (Châm 21:16). Nhưng chúng ta sẽ quyết tâm hơn bao giờ hết để thể hiện sự sáng suốt vào mọi lúc và trong mọi tình huống. Kết quả là chúng ta “sẽ thành công”.