UYONO 51
UNE 3 Ẹgba, Iphiẹrophiyọ, vẹ Imuẹro rẹ Avwanre
Ameoviẹ Wẹn Pha Ghanghanre kẹ Jihova
“Phi ame oviẹ mẹ phihọ evun rẹ ọgọ! Ayen hẹ evun rẹ ọbe wẹn na?”—UN 56:8.
ỌDAVWẸ RẸ UYONO NANA
Jihova nabọ vwo ẹruọ rẹ obo re miavwen avwanre oma, ọ je cha kẹ avwanre ukẹcha ra guọnọre rere ẹwẹn avwanre se vwo totọ.
1-2. Ẹdia vọ yen sa nẹrhẹ avwanre viẹ?
O VWO ọkiọvo avwanre eje vwọ viẹ re. O vwo ẹdia re nẹrhẹ oma vwerhen avwanre, re nẹrhẹ avwanre viẹ oviẹ rẹ aghọghọ. Ọkiọvo wọ viẹre fikirẹ emu oyoyovwin ọvo ro te we obọ—kerẹ udje, wo vwo vwiẹ ọmọ, wọ karophiyọ orọnvwọn ọvo rọ nẹrhẹ oma vwerhen owẹ, yẹrẹ ugbeyan ru wọ vẹ ọyen je mrẹ ikpe buebun ree, bru we rhe.
2 Ẹkẹvuọvo, ọkieje yen ameoviẹ rẹ avwanre vwo dje ọmiaovwẹ rọhẹ ubiudu avwanre phia. Kerẹ udje, a sa viẹ siẹrẹ ohwo de ku avwanre phiyotọ. A sa viẹ siẹrẹ a da rioja ọmiaovwẹ rẹ ọga ro siotọ yẹrẹ viẹ ọke rẹ ohwo re vwo ẹguọnọ kpahen de ghwu. Vwẹ ọke tiọyena, oma se ru avwanre kirobo ro ruẹ ọmraro Jerimaya ọke rẹ isodje ri Babilọn vwo phi Jerusalẹm kparobọ. Jerimaya da ta: “Ẹrọ mẹ ke djẹ ọkẹre kerẹ amẹ rẹ urhie . . . Ẹro mẹ djẹ ọkẹre ro jẹ ẹka, o vwo oma-erovwo-o.”—Uvw 3:48, 49.
3. Mavọ yen oma ruẹ Jihova ọ da mrẹ idibo rọyen re rioja? (Aizaya 63:9)
3 Jihova riẹn uchunu rẹ ameoviẹ ro nẹ ẹro rẹ avwanre cha fikirẹ oja rẹ avwanre ria. Baibol na vwẹ imuẹro kẹ avwanre nẹ ọ mrẹ ọmiaovwẹ sansan rẹ idibo rọyen hirharokuẹ, o ji nyo siẹrẹ e de kperi se je rẹ nẹ ọ cha avwanre uko. (Un 34:15) Ẹkẹvuọvo, Jihova ruẹ vrẹ o di vwo nyo avwanre. Kerẹ ọsẹ ro vwo ẹguọnọ, ọ da mamọ ọ da mrẹ emọ rọyen re viẹ, o ji vwo owenvwe rọ vwọ cha ayen uko.—Se Aizaya 63:9.
4. Die yen e se yono nẹ idje ri Baibol evo rhe kpahen oborẹ oma ruẹ Jihova?
4 Vwẹ Baibol na, Jihova dje oborẹ oma ruro rẹ idibo rọyen vwọ viẹ. A sa mrẹ ọnana siẹrẹ a da fuẹrẹn udje rẹ Hanah, Devid, kugbe Ovie Hẹzikaya. Die yen nẹrhẹ ayen viẹ? Die yen Jihova ruru vwọ vwẹ ukẹcha kẹ ayen? Kẹ, mavọ yen avwanre sa vwọ mrẹ ọbọngan vwo nẹ udje rayen rhe siẹrẹ avwanre da viẹ oviẹ rẹ uvwerhe, a da viẹ re de ku ohwo phiyotọ, yẹrẹ a da viẹ e rhe vwo iphiẹrophiyọọ?
OVIẸ RẸ UVWERHE
5. Mavọ yen oma ru Hanah fikirẹ rẹ ẹdia rọyen na?
5 Hanah hirharoku ebẹnbẹn buebun re nẹrhẹ ọ viẹ oviẹ rẹ uvwerhe. Obẹnbẹn ọvo ro vwori yen ọshare rọyen vwo aye ọfa re se Peninah, ro vwo utuoma kpahọn. Kerẹsiẹ a da mrẹ nẹ ọyena terii, Hanah ji rhi vwiẹẹ, jẹ Peninah vwiẹ emọ buebun. (1Sa 1:1, 2) Ọkieje kọyen Peninah vwọ reyọ Hanah vwọ jehwẹ kidie o ji rhi vwiẹẹ. Ọ da dianẹ wẹwẹ yehẹ ẹdia tiọyen, mavọ yen oma rhe ru we? Ophu de mu Hanah gangan “kọ viẹ ọ gbe rhovwa ria emu-u,” ọnana da nẹrhẹ ‘ivun miovwo hwe’ vwẹ ubiudu.—1Sa 1:6, 7, 10.
6. Die yen Hanah ruru ẹwẹn rọyen se vwo totọ?
6 Die yen Hanah ruru ẹwẹn rọyen se vwo totọ? Orọnvwọn ọvo rọ vwẹ ukẹcha kẹ yen itabanako rọ rare, rọ dia odjigbo rẹ ẹga ruyota. Vwẹ akokọ rẹ asan ra wan rua otegodo rẹ itabanako na, etiyin kọyen ọ da “nẹ ẹrhovwo kẹ Ọrovwohwo, jọ viẹ pata pata.” Ọ da rẹ Jihova nẹ: “Ni oma ẹlaghọ rẹ odibo wẹn re wọ . . . karohọ ovwẹ.” (1Sa 1:10b, 11) Hanah ta ọdavwẹ rọyen eje kẹ Jihova vwẹ ẹrhovwo. Mavọ yen ọ da Jihova te rọ vwọ mrẹ ameoviẹ rẹ ọmọtẹ rọyen ọghanghanre rọ viẹ!
7. Ọbọngan vọ yen Hanah mrẹre rọ vwọ ta ọdavwẹ rọyen kẹ Jihova nu?
7 Mavọ yen oma ruẹ Hanah rọ vwọ ta ọdavwẹ rọhẹ ubiudu rọyen kẹ Jihova vwẹ ẹrhovwo rẹ Orherẹn Rode Eli je vwọ kẹ imuẹro nu? Baibol na da ta: “Aye na da yanran ọ da re emu, o gbi mu oma phihọ ọfa-a.” (1Sa 1:17, 18) Dede nẹ ẹdia rẹ Hanah ji wenee, ẹwẹn rọyen de rhi totọ. Ọtiọyena, o de krun oghwa rẹ obo ri kpokpo ẹwẹn eje vwọ kẹ Jihova. Ọ mrẹ ọdjarhe rọyen, nyo oviẹ rọyen jẹ ukuko na o de bruba kẹ, o de rhi vwiẹ emọ.—1Sa 1:19, 20; 2:21.
8-9. Vwo nene obo rehẹ Hibru 10:24, 25, diesorọ a vwọ davwẹngba avwanre eje vwo kpo emẹvwa rẹ Inenikristi? (Ni uhoho na.)
8 Obo re yono norhe. Wo hirharokuẹ ẹdia ọgangan rọ nẹrhẹ wọ viẹ oviẹ rẹ uvwerhe? Ọ sa dianẹ wo muomaphiyọ fikirẹ ughwu rẹ ugbeyan yẹrẹ ohwo orua wẹn. Vwẹ ọke tiọyena, wọ rha vwomaba ihwoo, ọ chọree. Jẹ, kirobo rẹ Hanah mrẹ ọbọngan vẹ ukẹcha ro vwo kpo itabanako na, wọ je sa mrẹ ọbọngan siẹrẹ wo de kpo emẹvwa rẹ Inenikristi—ọ da tobọ dianẹ oma kpare owẹẹ yẹrẹ wo ji muomaphiyọ. (Se Hibru 10:24, 25.) Avwanre de kpo uyono je kerhọ kẹ ẹkpo ri Baibol sansan ra vwọphia vwẹ uyono, Jihova sa cha avwanre uko vwọ reyọ omamọ iroro vwo wene erharhe iroro re nẹrhẹ avwanre muomaphiyọ. Ọnana sa nẹrhẹ ẹwẹn rẹ avwanre totọ ọ da tobọ dianẹ ẹdia na ji rhi yovwinphiyọọ.
9 Vwẹ emẹvwa rẹ avwanre, a riavwerhen rẹ uvi rẹ oyerinkugbe vẹ iniọvo rẹ avwanre, ọnana nẹrhẹ ẹwẹn avwanre totọ fikirẹ ẹguọnọ vẹ ọdavwẹ rẹ ayen djephia. (1Tẹ 5:11, 14) Roro kpahen obo re phia kẹ ọkobaro oghẹresan ọvo ọke rẹ aye rọyen vwo ghwu. Ọ da ta: “Ọkievo, mi kpo asan rẹ ohwo vuọvo hephaa da ra viẹ. Kidie ughwu rẹ aye mẹ na je da vwẹ. Ẹkẹvuọvo vwẹ emẹvwa rẹ avwanre, etiyin me da mrẹ uvi rẹ ọbọngan. Ẹkpahọnphiyọ rẹ iniọvo na vẹ eta rẹ ayen ta kẹ vwẹ nẹrhẹ ẹwẹn mẹ totọ. O vwo oborẹ ẹnwan yẹrẹ oshọ mu vwe te tavwen mi ki kpo uyonoo, mi de te oboyin, ẹwẹn mẹ kọ dia dọe.” Avwanre da hẹ uyono, Jihova sa reyọ iniọvo na vwọ cha avwanre uko.
A sa mrẹ ọbọngan vwo nẹ obọ rẹ iniọvo rẹ avwanre vẹ ayen gba ga kuẹgbe rhe (Ni ẹkoreta 8-9)
10. Mavọ yen a sa vwọ vwẹrokere udje ri Hanah siẹrẹ e de muomaphiyọ?
10 Hanah je mrẹ ọbọngan rọ vwọ ta ọdavwẹ rọyen kẹ Jihova vwẹ ẹrhovwo. Wọ je sa vwẹ ‘ẹnwan wẹn ejobi vwọ ya [Jihova],’ vẹ imuẹro nẹ o che nyo we. (1Pi 5:7) Oniọvo aye ọvo rẹ iji hwe ọshare rọyen da ta: “Mi rorori nẹ e bru ubiudu mẹ phiyotọ ibribro, nẹ ọ cha nama kpoo. Ẹrhovwo re me nẹ rhe Jihova, rọ dia Ọsẹ mẹ ro vwo ẹguọnọ na yen kẹ vwẹ ọbọngan je nẹrhẹ ẹwẹn mẹ totọ. Ọkievo, eta mẹ gbaa, jẹ o vwo ẹruọ mẹ. Ọke rẹ ẹnwan de mu vwe rọ, ke me nẹrhovwo rhe nẹ ọ kẹ vwẹ ẹwẹn re dọe. Ugege yena, ẹwẹn mẹ ko ghwe totọ, ke me mrẹ nẹ mi se ru obo re me guọnọ ru eje vwẹ ẹdẹ yena.” Siẹrẹ wọ da ta ọdavwẹ wẹn kẹ Jihova, je vuẹ oborẹ oma ru we, ọ da mamọ kidie o vwo ẹruọ rẹ ọmiaovwẹ rọhẹ ubiudu wẹn. Ọ da tobọ dianẹ obo ri kpokpo uwe ẹwẹn jehẹ otọ, Jihova sa vwẹ ukẹcha kẹ wẹ, o rhe che vwo emu vuọvo ro che kpokpo uwe ubiuduu. (Un 94:19; Fil 4:6, 7) Ọ cha hwosa kẹ wẹ kidie wọ fuevun chirakon.—Hib 11:6.
OVIẸ SIẸRẸ E DE KU OHWO PHIYOTỌ
11. Mavọ yen oma ru Devid vwẹ ẹdia egangan ro hirharoku?
11 Vwẹ akpeyeren rọyen, Devid chirakon rẹ ẹdia egangan re nẹrhẹ ọ viẹ. O hirharoku ẹvwọsuọ vwo nẹ obọ rẹ ihwo efa, igbeyan re ma kẹrẹ je fuevun kẹẹ. (1Sa 19:10, 11; 2Sa 15:10-14, 30) Vwẹ ọkiọvo vwẹ akpeyeren rọyen, o de si: “Oma rẹ oviẹ na rhọ vwẹ; kason kason me vwọ kpọrhẹ ehwa mẹ vẹ oviẹ; ukpe mẹ kpọrhọre vẹ ame ovie.” Diesorọ oma vwo ru Devid ọtiọyen? Ọ da tanẹ, “Fiki rẹ ivwighrẹ mẹ.” (Un 6:6, 7) Erọnvwọn nana rẹ ihwo ruẹ Devid na miavwerọ oma te ẹdia rọ da viẹ mamọ.
12. Vwo nene obo rehẹ Une rẹ Ejiro 56:8, imuẹro vọ yen Devid vwori?
12 Dede nẹ Devid hirharoku ebẹnbẹn sansan, o vwo imuẹro nẹ Jihova vwo ẹguọnọ rọyen. O de si: “Ọrovwohwo nyo umri rẹ oviẹ mẹ.” (Un 6:8) Vwẹ ọke ọfa, Devid da ta eta rẹ avwerhe rehẹ Une rẹ Ejiro 56:8. (Se.) Eta nana djere phephẹn nẹ Jihova vwo ẹguọnọ rẹ avwanre mamọ nẹ ọ je davwerhọn avwanre. Devid tare nẹ ọhọhọre nẹ Jihova koko ameoviẹ rọyen phiyọ ọgọ yẹrẹ si ayen phiyotọ vwevunrẹ ọbe. Devid vwo imuẹro nẹ Jihova vwo oniso je karophiyọ ọmiaovwẹ rọyen. Devid vwo imuẹro nẹ ọ dia ọsẹ rọyen rọhẹ odjuvwu di vwo ẹruọ rẹ ebẹnbẹn ro hirharoku ọvoo, ẹkẹvuọvo ọ je riẹn oborẹ oma ruro.
13. Siẹrẹ ihwo efa de ku avwanre phiyotọ, die yen ofori nẹ a karophiyọ? (Ni uhoho na.)
13 Obo re yono norhe. Wo she ọkuọrọn kidie ohwo ru wọ vwẹroso ku we phiyotọ yẹrẹ ru we obo re da wẹ? Ọ sa dianẹ wọ rioja kidie ohwo ru wọ kọnphiyọ yẹrẹ ọrivẹ orọnvwe wẹn yanjẹ uwe vwo, yẹrẹ ohwo ru wo vwo ẹguọnọ kpahen dobọ rẹ ẹga ri Jihova ji. Oniọvo ọshare rẹ aye rọyen gbe igberadja je yan jovwo tare nẹ: “Uguegue ro vwẹ oma, obo re phiare na gbe vwe unu mamọ. Ophu mu vwe, ivun miovwo uvwe, nẹ o rhe vwo emu vuọvo ra cha reyọ ovwẹ vwo ruu.” Ọ da dianẹ e ku we phiyotọ yẹrẹ e ru we obo re da wẹ, vwo imuẹro nẹ o vwo ọke vuọvo rẹ Jihova cha vwọ yanjẹ uwe vwoo. Oniọvo ọshare na da ta: “Me rhe mrẹvughe re nẹ oyerinkugbe rẹ ihworakpọ sa hra kidie ọ dia ọkieje yen ayen cha vwọ fuevun kẹ wẹẹ, jẹ Jihova ọyen Oragha rẹ avwanre. O toro obo re phiaree, ọkieje yen ọ vẹ avwanre vwọ herọ. Ọ cha yanjẹ idibọ rọyen re fuevun kẹ vwoo.” (Un 37:28) Karophiyọ nẹ, ẹguọnọ ri Jihova vrẹ ọ rẹ ohworakpọ dibidibi. Siẹrẹ e de ku ohwo phiyotọ, ọ da ohwo mamọ, jẹ ọ dia ọyen Jihova vwo wene ẹro ro vwo ni wee, o vwo ọdavwẹ wẹn. (Ro 8:38, 39) Ẹkpo na kọna: O toro oborẹ ohwo ru wee, ọsẹ wẹn rọhẹ odjuvwu vwo ẹguọnọ wẹn.
Ọbe rẹ Une rẹ Ejiro kẹ avwanre imuẹro nẹ Jihova siẹkẹrẹ otu rẹ udu rayen kuọrọnre (Ni ẹkorota 13)
14. Imuẹro vọ yen Une rẹ Ejiro 34:18 vwọ kẹ avwanre?
14 Siẹrẹ ohwo ra vwẹroso de ku avwanre phiyotọ, a je sa mrẹ ọbọngan vwo nẹ eta rẹ Devid rehẹ Une rẹ Ejiro 34:18. (Se.) Ọbe ọvo ra rionbọ ra ta kpahen ihwo rẹ “udu rayen ghwọre” nẹ i se mudiaphiyọ “otu ri vwo emu vuọvo ro yovwirin rẹ ayen rhẹro rọyeen.” Idjerhe vọ yen Jihova vwọ vwẹ ukẹcha kẹ ihwo re ku phiyotọ rẹ oma ruẹ ọtiọyen? Kerẹ ọsẹ ro vwo ẹguọnọ rọ gbane ọmọ rẹ ofu dje ba oma jẹ ọ bọrọ, ọtiọyen Jihova ji ‘siẹ kẹrẹ’ avwanre—ọ guọnọ cha avwanre uko siẹrẹ e de ku avwanre phiyotọ yẹrẹ e de gbobọnyẹ avwanre kidie ọ re ehrọre. O vwo owenvwe ro vwo ruẹ ubiudu avwanre rọ kuọrọnre na gan. Ọ kẹ avwanre erọnvwọn buebun re sa nẹrhẹ avwanre vwo iphiẹrophiyọ vwo chirakon rẹ edavwini.—Aiz 65:17.
OVIẸ SIẸRẸ E RHE VWO IPHIẸROPHIYỌỌ
15. Ẹdia vọ yen Hẹzikaya hirharoku rọ nẹrhẹ ọ viẹ?
15 Ẹgbukpe 39 yen Ovie Hẹzikaya hepha ọ da rhe riẹn nẹ o vwo okpọga ro se hwe. Ọmraro Aizaya da vwẹ ovuẹ rhe nẹ Jihova tare nẹ o che ghwu, o che se vrẹn nẹ ọga naa. (2Iv 20:1) Kọ ghwa họhọ nẹ Hẹzikaya vwo iphiẹrophiyọ vuọvoo. Fikirẹ iyẹnrẹn ro te re obọ na, Hẹzikaya da viẹ gangan. Ọ da nẹrhovwo nẹ otọ rẹ ubiudu rhe Jihova.—2Iv 20:2, 3.
16. Die yen Jihova ru kpahen oviẹ ri Hẹzikaya?
16 Oviẹ vẹ orẹ ri Hẹzikaya te Jihova ẹwẹn, ọ da vuẹ nẹ: “Mi nyo orẹ wẹn, Mi nyo oviẹ wẹn, nighe, Mi che sivwi uwe.” Womarẹ Aizaya, Jihova de ve nẹ ọyen che phiba akpeyeren rọyen ji sivwin Jerusalẹm nẹ obọ rẹ Asiria.—2Iv 20:4-6.
17. Mavọ yen Jihova vwẹ ukẹcha kẹ avwanre siẹrẹ e de hirharoku ẹdia rẹ jẹ omakpokpọ evwo? (Une rẹ Ejiro 41:3) (Ni uhoho na.)
17 Obo re yono norhe. O vwo ọga ọvo ru wo nene muabọ ru wo niri nẹ e che se sivwiin? Bru Jihova ra vwọrẹ ẹrhovwo, viẹ kẹ dede. Baibol na kẹ avwanre imuẹro nẹ “Ọsẹ rẹ arodọnvwẹ kugbe Ọghẹnẹ rẹ uchebro ejobi” che bru avwanre uche vwevunrẹ edavwini avwanre eje. (2Kọ 1:3, 4) Nonẹna, e che se rhẹro nẹ Jihova che si ebẹnbẹn rẹ avwanre noo, jẹ a sa vwẹrosuọ nẹ ọ cha vwẹ ukẹcha kẹ avwanre. (Se Une rẹ Ejiro 41:3.) Womarẹ ẹwẹn ọfuanfon rọyen, Jihova kẹ avwanre ẹgba, aghwanre, kugbe ẹwẹn re dọe rere e se yerin ghene ega. (Isẹ 18:14; Fil 4:13) Ọ je kẹ avwanre ẹgba womarẹ iphiẹrophiyọ rẹ avwanre vwo kpahen obaro na nẹ koka koka rẹ ega eje che no kakare.—Aiz 33:24.
Idjerhe evo rẹ Jihova vwọ kpahanphiyọ ẹrhovwo rẹ avwanre yen ọ vwọ kẹ avwanre ẹgba, aghwanre, kugbe ẹwẹn ri dọe (Ni ẹkorota 17)
18. Ẹkpo ri Baibol vọ yen kẹ wẹ ọbọngan ọke ru wo vwo hirharoku ẹdia ọgangan? (Ni ekpeti na “Eta re sa Bọn Avwanre Gan Ọke Ra da Viẹ.”)
18 Oborẹ Jihova vuẹ Hẹzikaya vwẹ ọbọngan kẹ. Avwanre je sa mrẹ ọbọngan vwẹ Baibol na. Siẹrẹ e de hirharoku ẹdia egangan, eta ri Jihova rehẹ Baibol na sa nẹrhẹ ẹwẹn rẹ avwanre totọ. (Ro 15:4) Ọke ra vwọ mrẹ ọga rẹ ikansa vwẹ oma rẹ oniọvo aye ọvo vwẹ West Africa, ọkieje yen ọ vwọ viẹ. Ọ da ta: “Ẹkpo ri Baibol ọvo rọ vwẹ ọbọngan kẹ vwẹ yen Aizaya 26:3. Dede nẹ avwanre vwo emu vuọvo re che ru kpahen edavwini rẹ avwanre hirharokuẹẹ, ẹkpo ri Baibol yena kẹ vwẹ imuẹro nẹ Jihova sa kẹ avwanre ẹwẹn re dọe je cha avwanre uko vwo chirakon rẹ edavwini na.” O vwo ẹkpo ri Baibol ọvo rọ kẹ wẹ ọbọngan ọke rẹ akpọ vwo nu we ọhọ fikirẹ ẹdia egangan ru wo hirharoku?
19. Die yen a rhẹro rọyen vwẹ obaro na?
19 Ọke rẹ oba na yen e de yerẹn, a je rhẹro nẹ erọnvwọn re cha nẹrhẹ a viẹ ji che bunphiyọ. Ẹkẹvuọvo, kirobo re niso vwẹ udje ri Hanah, Devid, kugbe Ovie Hẹzikaya, ọ da Jihova siẹrẹ ọ da mrẹ ameoviẹ rẹ avwanre. Ameoviẹ rẹ avwanre ghanre kẹ mamọ. Ọtiọyena, e de hirharoku ẹdia egangan, o fori a ghene ta ọdavwẹ rẹ avwanre kẹ vwẹ ẹrhovwo. E jẹ e siomanẹ ohri rẹ iniọvo ri vwo ẹguọnọ rẹ avwanre vwẹ ukoko naa. E jẹ a mrẹ ọbọngan ọkieje vwo nẹ eta ri Jihova re si phiyọ Baibol na. Ọtiọyena, ke se vwo imuẹro nẹ a da fuevun chirakon, Jihova cha hwosa kẹ avwanre. Osa nana ji churobọ si ive ro che vwo rien ameoviẹ rẹ uvwerhe, re de ku ohwo phiyotọ, e rhe vwo iphiẹrophiyọ vuọvoo vwo nẹ ẹro rẹ avwanre. (Ẹvw 21:4) Nẹ ọke yena yanran, oviẹ rẹ aghọghọ kọyen a cha viẹ.
UNE 4 ‘Jihova Yen Osun Mẹ’