Me je Dobọrẹ Eyono Jii

E vwiẹ vwẹ vwẹ 1927 vwẹ omorere ọvo rọ kẹrẹ Chicago, Illinois, U.S.A. Ọsẹ vẹ oni mẹ vwiẹ emọ iyorin​—Jetha, Don, mẹvwẹ, Karl, kugbe Joy. Avwanre vwo owenvwe rẹ avwanre vwọ vwẹ ubiudu avwanre eje vwọ ga Jihova. Jetha de kpo iklasi ri Giliẹd rivẹ vwẹ 1943. Don, Karl, vẹ Joy de rhe kpo Bẹtẹl rọhẹ Brooklyn, New York, vwẹ 1944, 1947, kugbe 1951 kpahen ohwohwo. Uvi rẹ udje rayen, ji te ọ rẹ ọsẹ vẹ oni mẹ nabọ phiuduphiyọ ovwẹ awọ.

ORUA RẸ AVWANRE MRẸ UYOTA NA

Ọsẹ vẹ oni mẹ eyen ihwo ri vwo ẹguọnọ rẹ Ọghẹnẹ ri ji se Baibol na, ayen je kọn ẹguọnọ yena phiyọ avwanre ẹwẹn. Ẹkẹvuọvo, ọsẹ me rhe nẹ ishọshi fiẹ emuọvoo ọke ro vwo wontọ nẹ iruo ri isodje vwẹ Europe re vwo phi Ofovwin rẹ Akpọeje I nu. Oma vwerhen oni mẹ nẹ urhuarhọ rọyen te uwevwin, ọ da vuẹ vwẹ nẹ: “Karl, mọ e kpo ishọshi kirobo re ruẹ jovwo.” Ọsẹ mẹ da kpahen: “Mi che sun ovwan te etiyin, jẹ me cha ro evun rọyeen.” Oni mẹ da nọ: “Diesorọ?” Ọ da kpahen: “Vwẹ ọke rẹ ofovwin na, ilori rẹ ẹga rehẹ ishọshi vuọvo rehẹ ẹbẹre sansan nẹrhovwo kẹ isodje vẹ ekuakua rẹ ofovwin rayen! Ẹbẹre vọ kọyen Ọghẹnẹ hepha?”

Ọke ọfa rẹ oni mẹ vwo kpo ishọshi, Iseri ri Jihova ivẹ de bru avwanre rhe uwevwin. Ayen da vwẹ ọbe ro vwo ukori ivẹ re vwo yono Baibol na re se Light, rọ ta ota kpahen ọbe rẹ Ẹvwọphia vwọ kẹ ọsẹ mẹ. Ọsẹ mẹ de dje omavwerhovwẹn phia je reyọ ẹbe na. Ugege rẹ oni mẹ vwọ mrẹ ẹbe na, ọ da ton isese rayen phiyọ. Ẹdẹ ọvo vwo te, ọ da mrẹ asan ọvo vwẹ ọbe rọ hwarhiẹ iyẹnrẹn re vwo durhie ihwo ri vwo omavwerhovwẹn kpahen eyono ri Baibol na womarẹ ukẹcha rẹ ẹbe re se Light na. Ọ da ra. O vwo te etiyin, ọmare aye ọvo kọyen rhie ẹchẹ kẹ. Ọ yọnre ọvo usun rẹ ẹbe na vwẹ obọ, oni mẹ da nọ, “Wo ruẹ uyono vwẹ etinẹ?” Ọ da ta? “E, biko ro uwevwin.” Ẹdidjana rọ vwọ kpahọn, oni mẹ de mu avwanre eje nene oma, nẹ ọke yena yanran ọkieje kọyen avwanre vwọ ra.

Vwẹ uyono ọvo rẹ avwanre ra re, oniọvo ro ruẹ uyono na da vuẹ vwẹ nẹ mi se Une rẹ Ejiro 144:15, rọ tare nẹ oma vwerhen ihwo re vwẹ ẹga kẹ Jihova. Ọyena vwerhen ovwẹ oma, ji te ẹkpo efa kerẹ 1 Timoti 1:11, rọ tare nẹ Jihova ọyen “Ọghẹnẹ rẹ oma vwerhan,” kugbe Ẹfesọs 5:1, ro jiriro kẹ avwanre nẹ a “vwẹrokere Ọghẹnẹ.” Ọtiọyena, mi de brorhiẹn nẹ me cha reyọ ẹgba mẹ eje vwọ ga Ọmemama mẹ vẹ aghọghọ je kpẹvwẹ fikirẹ uphẹn nana​—ọnana yen oborẹ mi ghwe ru vwẹ akpeyeren mẹ eje.

Ukoko rọ ma kẹre vwẹ iroko 32 (imaili 20) vwo sherabọ kẹ Chicago. Dedena, avwanre je ra, erianriẹn mẹ kpahen Baibol na da rhe ghwotọphiyọ. Me karophiyọ ọke rẹ oniọvo ro ru uyono na vwo se Jetha nẹ ọ kpahenphiyọ onọ. Me vwọ kerhọ kẹ ẹkpahọnphiyọ rọyen, mi de no nẹ: ‘Me riẹnrẹ. Me rha sa rionbọ kpenu vwọ kpahenphiyọ onọ yena jovwo.’ Ọtiọyena, ki mi muegbe rẹ ẹkpahọnphiyọ mẹ phiyotọ. Ọ rọ ma ghanre, te vwe te iniọvo mẹ de rhi vwo uvi rẹ oyerinkugbe vẹ Jihova. Mi de bromaphiyame vwẹ 1941.

MI YONO MIE JIHOVA VWẸ EGHWẸKOKO

Me nabọ karophiyọ ọghwẹkoko rẹ avwanre ra re vwẹ ukpe ri 1942 vwẹ Cleveland, Ohio. Iniọvo ri nẹ asan efa re vrẹ 50 vwẹ United States, yen kerhọ kẹ ọrhuẹrẹphiyotọ na womarẹ itẹlifonu. Orua rẹ avwanre vẹ erua efa dia ibọkpọ kẹrẹ asan re de ru ọghwẹkoko na. Ọke yena jẹ Ofovwin rẹ Akpọeje II hẹ otọ, ẹvwọsuọ rẹ Iseri ri Jihova rha ganphiyọ. Vwẹ ovwọnvwọn rẹ ẹdẹ ọvo, me da mrẹ ẹko rẹ iniọvo evo re paki rẹ imoto rayen jẹ ayen gare irhukpẹ obaro rẹ imoto na vi enu. Ayen ihwo eje rhọnvwere nẹ a yanjẹ ohwo ọvuọvo vwo vwẹ imoto na rọ cha rhẹrẹ hrọke. Ọ da dianẹ a mrẹ oka rẹ okpetu ọvo, iniọvo na ke cha gare irhukpẹ na vi ihwo na rere ọ ro ayen ẹro jẹ ayen hworo egban rayen. Ọtiọyena, ihwo efa ke sa djẹ ra vwẹ ukẹcha kẹ iniọvo na. Me da rhe mrẹvughe nẹ ihwo ri Jihova nabọ muegbe kẹ erọnvwọn eje!’ Vẹ imuẹro yena, me da nabọ vwerhẹn yanran, emu vuọvo phiaree.

Ikpe evo vwọ wan nu, ẹwẹn mẹ vwọ djẹ kpo ọghwẹkoko na, me da rhe mrẹvughe nẹ ẹnwan yẹrẹ oshọ vuọvo tobọ mu oni mẹẹ. Ọ vwẹroso Jihova vẹ ukoko rọyen kakare. Uvi udje rọyen cha sa chọrọ ovwẹ ẹroo.

Ọmọke tavwen avwanre ki kpo ọghwẹkoko yena, oni mẹ da ghwobọphiyotọ kerẹ ọkobaro ọkieje. Ọtiọyena, ọ da nabọ kerhọ kẹ eta ri shekpahen ẹga rẹ ọkieje. Avwanre vwo rhivwin kpo, ọ da ta, “Me guọnọ ruiruo ọkobaro mẹ kpobarophiyọ, jẹ mi che se ru ọtiọyen je vwẹrote uwevwin rẹ avwanree.” Ọ da vuẹ avwanre sẹ avwanre sa vwẹ ukẹcha phia. Avwanre da tanẹ e, ọtiọyena ọ da ghare ubruwevwin ọvo yẹrẹ ivẹ kẹ avwanre ọvuọvo nẹ e ruo fon bẹsiẹ a ke re emu urhiọke. Siẹrẹ avwanre de kpo isikuru nu, kẹ o ni uwevwin na sẹ a nabọ rhuẹrẹ phiyọ tavwen o ki kpo aghwoghwo. Oni mẹ ọgbowian rẹ aye, jẹ o vwo ọke vuọvo ro vwo gbẹro kẹ emọ rọyeen. Siẹrẹ avwanre da rhe uwevwin rhe re emu rẹ oghẹruvo ji nẹ isikuru rhe nu, jẹ ọ hẹ etiyin vwẹ ukẹcha kẹ avwanre. Ẹdẹ evo rẹ avwanre de nẹ isikuru te uwevwin, avwanre ki nene kpo aghwoghwo, ọnana cha avwanre uko vwọ riẹn obo ro mudiaphiyọ ra vwọ dia ọkobaro.

ME TON IRUO RẸ ỌKOBARO ỌKIEJE PHIYỌ

Ẹgbukpe 16 yen me hepha ọke me vwọ ton iruo rẹ ọkobaro phiyọ. Dede nẹ ọsẹ mẹ je rhe dia Oserii, o vwo omavwerhovwẹn kpahen obo ri mi ruẹ. Ovwọnvwọn rẹ ẹdẹ ọvo, me da vuẹ nẹ dede nẹ me davwẹngba gangan, me je rhe mrẹ ohwo vuọvo rọ guọnọre nẹ mi yono ọyen Baibol naa. Me da fọ, je nọ nẹ, “Wọ guọnọre nẹ mi nene uwe yono?” O de roro kpahọn ọmọke, je tanẹ, “Me vwẹ ẹro roro emu vuọvo rọ cha djẹ vwẹ eyonoo.” Ọtiọyena, ọsẹ mẹ yen ohwo re me ka vwẹ Baibol na yono. Ọyena okpuphẹn rode!

Avwanre yono ọbe na “The Truth Shall Make You Free.” Uyono na vwo kpobarophiyọ ye, me da rhe mrẹvughe nẹ ọsẹ mẹ vwẹ ukẹcha kẹ vwẹ vwọ tẹn ona rẹ obo ra reyọ Baibol vwo yono je dia omamọ rẹ oyono. Kerẹ udje, ovwọnvwọn rẹ ẹdẹ ọvo rẹ avwanre vwo se ẹkorota ọvo nu, ọ da ta: “Me mrẹ oborẹ ọbe na tare. Jẹ, mavọ wọ vwọ riẹn sẹ obo rehẹ ọbe na gbare?” Mi muegbe kẹ ọyenaa, ọtiọyena me da ta: “Mi che se dje kẹ wẹ nanananaa, jẹ ọke ọfa rẹ avwanre de che ru uyono, ji mi vwo ẹkpahọnphiyọ na re.” Ọtiọyen kọyen mi ghini ru. Me da mrẹ ẹkpo ri Baibol re vwẹ oborẹ avwanre ta ota kpahen na phia. Nẹ ọke yena yanran, ke me nabọ ruẹ ehiahiẹ ji muegbe rẹ uyono na. Ọyena toroba ẹyan-obaro mẹ vẹ ọ rẹ ọsẹ mẹ. Ọ reyọ obo ro yono vwo ruiruo ji bromaphiyame vwẹ 1952.

OBO ME TẸNROVI NẸRHẸ EYONO MẸ KPOBAROPHIYỌ

Mi nẹ uwevwin me vwọ hẹ ẹgbukpe 17. Jethaa da rhe dia imishọnare, Don da rha ga vwẹ Bẹtẹl. Ayen ihwo ivẹ na vwo ẹguọnọ rẹ iruo rayen, ọnana phiuduphiyọ ovwẹ awọ. Ọtiọyena, me da ghwobọphiyọ ifọmu ri Bẹtẹl kugbe ọ rẹ Isikuru ri Giliẹd je yanjẹ erọnvwọn eje vwẹ obọ ri Jihova. Die kọyen phiare? E de durhie uvwe kpo Bẹtẹl vwẹ 1946.

Vwẹ uvwre ikpe nana eje, a kẹ vwẹ ewian sansan vwẹ Bẹtẹl nẹ me wian, ọnana nẹrhẹ mi yono erọnvwọn kpokpọ buebun. Vwọrẹ uyota, me dia Bẹtẹl ẹgbukpe 75 re, vwẹ ọke yena, e yono uvwe obo re ruẹ ẹbe kugbe obo re roro igho. Vwọba, e ji yono uvwe kpahen obo ra dẹ je fan erọnvwọn vwo nẹ ẹkuotọ efa cha ji kpo efa. Dedena, ọ rọ ma ghanre, me riavwerhen rẹ iyono ri Baibol re ruẹ vwẹ Bẹtẹl kerẹ ẹga rẹ urhiọke kugbe eta re mu kpahen Baibol na ra vwọphia kẹ iniọvo rehẹ Bẹtẹl.

Mi ji yono mie oniọvo mẹ otete, Karl, rọ rhe Bẹtẹl vwẹ 1947. Ọyen ohwo rọ tẹn ona, ọ ke rha dia oyono ri Baibol na. Me nokpẹn rẹ ukẹcha mie ọke ra vwọ vwẹ ota kẹ vwẹ nẹ me ta. Me vuẹ Karl nẹ me rhuẹrẹ ẹkpo sansan phiyotọ, jẹ me riẹn oborẹ me cha vwẹ ayen ruiruo waan. Ọ da nọ vwẹ ọnọ ọvo rọ nẹrhẹ me riẹn obo ri mi che ruo wan nẹ, “Joel, die yen uyovwinrota wẹn na?” Siẹvuọvo na, mi de vwo ẹruọ rọyen je reyọ ẹkpo re ma ghanre vwo ruiruo, me da yanjẹ i ri chekọ vwo. Uyono yena nama chọrọ ovwẹ ẹroo.

Re se vwo vwo omavwerhovwẹn vwẹ Bẹtẹl, ofori nẹ e vwobọ vwẹ iruo aghwoghwo na vọnvọn, e de ru ọtiọyen ọnana sa ghwa ikuegbe rẹ omavwerhovwẹn rhe. Ọvo re me nabọ karophiyọ phiare vwẹ ovwọnvwọn rẹ ẹdẹ ọvo vwẹ Bronx rọhẹ New York City. Mẹ vẹ oniọvo ọshare bru aye ọvo rọ ka reyọ Uwevwin Orhẹrẹ vẹ Awake! mie avwanre. Avwanre de dje oma kẹ nẹ, “Avwanre vwẹ ukẹcha kẹ ihwo ovwọvwọn na vwo yono kpahan erọnvwọn re sa vwẹ ọbọngan kẹ ayen vwẹ Baibol na.” Ọ da ta, “Ọ da dianẹ Baibol yen o nurhe, ovwan ro uwevwin.” Avwanre de se je ta ota kpahen ẹkpo ri Baibol sansan ri shekpahen Uvie rẹ Ọghẹnẹ kugbe akpọ kpokpọ rọ cha vwẹ obaro na. Ọyena vwerherọ oma, kidie o durhie igbeyan rọyen buebun nẹ e vwomaba avwanre vwẹ udughwrẹn rọ vwọ kpahọn. Ọke vwọ yanran na, ọ vẹ ọshare rọyen da rhe dia idibo ri Jihova.

MI YONO MIE ỌRIVẸ RẸ ORỌNVWE MẸ

Omarẹ ẹgbukpe 10 yen me guọnọ ọrivẹ rẹ orọnvwe me ke mrẹ aye mẹ. Die yen vwẹ ukẹcha kẹ vwẹ vwọ mrẹ omamọ rẹ aye? Me nẹrhovwo kpahen onọ na, ‘Die yen mi che ru siẹrẹ avwanre da rọvwọn nu?’

Ọghwẹkoko re ru vwẹ Yankee Stadium vwẹ 1953, me da mrẹ oniọvo aye ọvo re se Mary Aniol. Iklasi rivẹ ri Giliẹd yen Jetha vẹ ọyen hepha, Mary vẹ oniọvo mẹ ọmọtẹ gare vwẹ asan ọvo kerẹ imishọnare. Vẹ omavwerhovwẹn, Mary da vuẹ vwẹ kpahen iruọ rẹ imishọnare rọyen vwẹ Caribbean kugbe iyono ri Baibol ro rure vwẹ ikpe buebun. Avwanre vwọ riẹn ohwohwo phiyọ ye, avwanre da rhe mrẹvughe nẹ orọnvwọn vuọvo yen avwanre vwọ tua. Ẹguọnọ rẹ avwanre kpahen ohwohwo kọ rhe ganphiyọ, ọtiọyena avwanre da rọvwọn vwẹ April 1955. Vwẹ idjerhe buebun yen Mary vwo djephia nẹ ọyen okẹ ro nẹ obọ ri Jihova rhe, ohwo ro fori nẹ a vwẹrokeri. O vwo omavwerhovwẹn kpahen kiruo kiruo ra vwọ kẹ eje. Ọ wianre gangan, ọ davwerhọn rẹ ihwo efa, ọkieje yen o ji vwo phi ọdavwẹ rẹ Uvie na phiyọ ẹdia rẹsosuọ. (Mt 6:33) Avwanre gare vwẹ iruo rẹ ikiekin vwẹ ẹgbukpe erha, e de rhe durhie avwanre kpo Bẹtẹl vwẹ 1958.

Mi yono erọnvwọn buebun mie Mary. Kerẹ udje, avwanre ghwa vwọ rọvwọn nu obọ, avwanre de brorhiẹn avwanre vwo ru isese ri Baibol na kugbe, ji se omarẹ awọ 15 ofuọvo. Siẹrẹ ohwo ọvo de se ẹkpo evo nu, avwanre ke cha ta ota kpahen ẹkpo ri Baibol kugbe obo ra sa reyọ ayen vwo ruiruo vwẹ akpeyeren avwanre. Ọkieje yen Mary vwọ vuẹ vwẹ kpahen obo ro yonori vwẹ Giliẹd yẹrẹ rọ vwọ hẹ iruo rẹ imishọnare. Oborẹ mi yono mie nẹrhẹ mi vwo ẹruọ, ọ je vwẹ ukẹcha kẹ vwẹ vwo ru yovwinphiyọ vwẹ eta mẹ kugbe ọke re me da vwẹ ọbọngan vwọ kẹ iniọvo rẹ eya.​—Isẹ 25:11.

Mary avwebọ mẹ na ghwuru vwẹ 2013. Me rhẹro rẹ ọke me cha vwọ mrẹ vwẹ akpọ kpokpọ na! Bẹsiẹ ọke yena vwo te, mi vwo owenvwe mi vwo yono kpobarophiyọ, je vwẹroso Jihova vẹ ubiudu mẹ eje. (Isẹ 3:5, 6) Me mrẹ ọbọngan vẹ aghọghọ siẹrẹ mi de roro kpahen oborẹ idibo ri Jihova che ru vwẹ akpọ kpokpọ na. Ọyena ji churobọ si erọnvwọn kpokpọ re che yono mie ji yono kpahen Oyono Rode rẹ avwanre na! Vwọrẹ uyota, me cha sa kpẹvwẹ vwọ kẹ erọnvwọn eje ro yono uvwe naa, kugbe ẹse re muwan rọyeen.