Mavọ Yen Wo se Vwo Vwo Arhọ ri Bẹdẹ?

1. Diesorọ itu evo vwo roro nẹ a cha sa dia bẹdi bẹdẹẹ?

IHWO buebun re omamọ emu je sasa oma ọkieje ayen se vwo vwo omakpokpọ. Dedena, ayen riẹnre nẹ ayen cha sa dia bẹdẹẹ. Ọ da dianẹ ayen rhẹro rẹ ọtiọyen jovwo, ebẹnbẹn rẹ ọghwo ghwa cha cha sa nẹrhẹ ayen dia bẹdẹẹ. Ẹkẹvuọvo, Jesu tare nẹ e se “vwo arhọ ri bẹdẹ,” kirobo rẹ Jọn 3:16 kugbe 5:24 tare.

2. Die yen Jọn uyovwin 6 ta kpahen arhọ ri bẹdi bẹdẹ? (Jọn 6:39, 40)

² Ẹdẹ ọvo, Jesu da reyọ ibrẹdi vẹ erin vwọ ghẹrẹ uriorin rẹ ihwo buebun vwọrẹ igbevwunu.a Ọyena vwerhoma, jẹ obo rọ rhoma ta vwẹ ẹdẹ rọ vwọ kpahọn kọyen tobọ ma vwerhoma. Ihwo buebun de nene kpo Kapanọm, ayen vwọ kẹrẹ orhoma abadi ri Galili, etiyin ọ da vuẹ ayen nẹ a sa kpare ihwo nushi ayen de vwo arhọ ri bẹdi bẹdẹ. (Se Jọn 6:39, 40.) Vwo nene oborẹ Jesu tare na, vwẹ ẹwẹn roro igbeyan wẹn kugbe ihwo ru wo vwo ẹguọnọ kpahen ri ghwure. Eta ri Jesu na djerephia nẹ a sa kpare ihwo buebun ri ghwuru nushi, wẹ vẹ ihwo ru wo vwo ẹguọnọ kpahen ji se vwo arhọ ri bẹdi bẹdẹ. Jẹ, ọ bẹn vwọ kẹ ihwo buebun ayen se vwo vwo ẹruọ rẹ eta efa rẹ Jesu tare vwẹ Jọn uyovwin 6. E jẹ a nabọ frẹkotọ fuẹrẹn ayen.

3. Vwo nene obo rehẹ Jọn 6:51, die yen Jesu ta kpahen oma rọyen?

³ Ihwo buebun vwẹ Kapanọm mrẹ oborẹ ibrẹdi rẹ Jesu ghwa vwọ ghẹrẹ ayen na vẹ imana rẹ Jihova vwọ ghẹrẹ esẹ rayen ride vwo churobọ si ohwohwo. Vwọrẹ uyota, Baibol na se imana yena ‘ibrẹdi ro nẹ obodjuvwu rhe.’ (Un 105:40; Jọ 6:31) Imana na yen uyendje rẹ oborẹ Jesu ta ota kpahen. Dede nẹ imana na ọyen okẹ ro nẹ obọ rẹ Ọghẹnẹ rhe vwẹ idjerhe rẹ igbevwunu, jẹ ihwo re rerọ ghwuru ọke vwọ yanran na. (Jọ 6:49) Vwọ fẹnẹ ọyena, Jesu de rhe se oma rọyen ‘ibrẹdi rẹ uyota na ro nẹ obodjuvwu rhe,’ “ibrẹdi rẹ Ọghẹnẹ,” kugbe “ibrẹdi rẹ arhọ na.” (Jọ 6:32, 33, 35) Jesu kanrunumu ofẹnẹ kiriguo rọhẹ uvwre rẹ imana na kugbe oma rọyen. Ọ da ta: “Mẹvwẹ yen ibrẹdi rẹ arhọ na ro wontọ nẹ odjuvwu rhe. Kohwo kohwo rọ re vwẹ ibrẹdi nana cha dia bẹdi bẹdẹ.” (Se Jọn 6:51.) Ivun miovwo ihwo ri Ju yena gangan. Diesorọ Jesu vwọ tanẹ ọyen “ibrẹdi” ro nẹ odjuvwu rhe, nẹ ọyen ji yovwin nẹ imana rẹ Ọghẹnẹ vwọ kẹ esẹ rayen ride vwọrẹ igbevwunu? Ọtiọyena, Jesu da vuẹ ayen nẹ: ‘Ibrẹdi me cha vwọ kẹ ovwan na yen uvwo mẹ.’ Die yen otọ rẹ ota rọyen na? Ọyen obo re ghanre re vwo vwo ẹruọ rẹ oborẹ ota yena mudiaphiyọ kidie ẹkpahọnphiyọ rọyen yen che dje oborẹ arhọ ri bẹdẹ se vwo te avwanre vẹ ihwo rẹ avwanre vwo ẹguọnọ kpahen obọ. E jẹ a mrẹ oborẹ eta ri Jesu na mudiaphiyọ.

IBRẸDI RẸ ARHỌ KUGBE UVWO RỌYEN

4. Diesorọ oborẹ Jesu tare vwo gbe ihwo evo unu mamọ?

⁴ Jesu vwọ tanẹ ọyen cha vwẹ uvwo rọyen vwọkpahotọ “fikirẹ arhọ rẹ akpọ na,” o gbe ihwo rọ ta ota kẹ unu mamọ. Ọ da dianẹ ayen roro nẹ Jesu cha vwẹ uvwo rẹ oma rọyen ghevweghe vwọ kẹ ayen re, ọyena rha vwọso urhi rọ tare nẹ ohwo re ohworakpọọ? (Jọ 6:52) Jokaphiyọ ota rẹ Jesu rhoma ta ro gbe ayen unu mamọ, ọ tare nẹ: “Jokpanẹ kẹ ovwan re uvwo rẹ Ọmọ rẹ ohwo je da ọbara rọyen, ovwan che vwo arhọ vwẹ oma rẹ ovwa-an.”​—Jọ 6:53.

5. Diesorọ o vwo mu avwanre ẹro nẹ ọ dia Jesu guọnọ nẹ ihwo na da ọbara rọyeen?

⁵ Vwẹ ọke ri Noa, Ọghẹnẹ vuẹ ihworakpọ nẹ ayen re ọbaraa. (Jẹ 9:3, 4) Jihova je rhoma vwanriẹn iji yena vwẹ Urhi rọ vwọ kẹ ihwo rẹ Izrẹl. Kohwo kohwo rọ re ọbara “ke hwe.” (Li 7:27, eta rehẹ obotọ, nw.) Jesu nene Urhi yena. (Mt 5:17-19) Ọtiọyena, ọhọ herọ rẹ Jesu vwọ vuẹ ihwo ri Ju na nẹ ayen re uvwo rọyen yẹrẹ da ọbara rọyeen. Vwọrẹ uyota, vwo nene oborẹ Jesu tare na, o yono ihwo na oborẹ ayen se vwo vwo arhọ​—“arhọ ri bẹdi bẹdẹ.”​—Jọ 6:54.

6. Diesorọ a sa vwọ tanẹ eta ri Jesu kpahen ẹriọ rẹ uvwo rọyen kugbe ẹda rẹ ọbara rọyen na udje yen ọ reyerọ vwo ru?

⁶ Die yen otọ rẹ ota ri Jesu na? O phẹnre nẹ udje yen Jesu reyọ ota rọyen na vwo ru, kirobo ro ruru ọke rọ ka vwọ ta ota kẹ aye ri Sameria na nẹ: “Kohwo kohwo rọ da ame re me cha vwọ kẹ na, urhuru rẹ ame rhe che sio ọfa-a, ẹkẹvuọvo ame re me cha vwọ kẹ na cha rhe dia ogbugbu rẹ ame vwẹ evun rọyen rọ mwavwa rọ vwọ kẹ ihwo arhọ ri bẹdẹ.” (Jọ 4:7, 14)b Ọ dia Jesu tanẹ aye ri Sameria na che vwo arhọ ri bẹdẹ siẹrẹ ọ da da ame diodi vwo nẹ orhare ọvo kiriguo rhee. Ọ dia ọ je tanẹ ihwo buebun rọ ta ota kẹ vwẹ Kapanọm, che vwo arhọ ri bẹdẹ siẹrẹ ayen da re uvwo je da ọbara rọyen ghevweghee.

ẸDIA IVẸ RẸ JESU DA REYỌ ETA RE HỌHỌ OHWOHWO VWO RUIRUO

7. Die yen ihwo evo tare kpahen eta ri Jesu rehẹ Jọn 6:53?

⁷ Ihwo evo ri kpo ẹga tare nẹ ẹriọ rẹ uvwo kugbe ẹda rẹ ọbara rọyen rẹ Jesu ta ota kpahen vwẹ Jọn 6:53 na ọyen udje rẹ obo re che ru Emu Ovwọnvwọn rẹ Ọrovwori Na wan, kidie ọkpọ rẹ eta vuọvo yen o vwo ruiruo. (Mt 26:26-28) Ayen tare nẹ o fori kohwo kohwo ro kpo Emu Ovwọnvwọn rẹ Ọrovwori Na vwọ re ibrẹdi je da iwaini re mu kẹ ihwo re rhere na. Ọyena shephiyọ? Ọyen obo re ghanre ra vwọ fuẹrẹn oborẹ ayen tare na sẹ ọ gbare kidie kukpe kukpe yen iduduru rẹ ihwo vwọ vwomaba avwanre vwẹ irueru yena. E jẹ a fuẹrẹn ofẹnẹ sansan re herọ vwẹ obo rehẹ Jọn 6:53 kugbe obo rọ tare vwẹ Emu Ovwọnvwọn rẹ Ọrovwori Na.

8. Die yen ofẹnẹ rẹ eta rẹ Jesu tare vwẹ Jọn 6:53 kugbe obo rọ tare vwẹ ọke rọ vwọ reyọ Emu Ovwọnvwọn rẹ Ọrovwori Na vwo mu? (Ni ihoho na.)

⁸ E jẹ a jokaphiyọ ofẹnẹ ivẹ rehẹ eta ri Jesu vwẹ Jọn 6:53 kugbe eta rọ tare vwẹ Emu Ovwọnvwọn rẹ Ọrovwori Na. Ẹsosuọ, tivọ kugbe ọke vọ yen Jesu vwọ ta ota re si phiyọ Jọn 6:53-56? Ọ ta eta yena vwọ kẹ ihwo ri Ju rehẹ Galili vwẹ 32 C.E. Ọ ta eta yena omarẹ ẹgbukpe ọvo tavwen ọ ke vwẹ Emu Ovwọnvwọn rẹ Ọrovwori Na vwo mu vwẹ Jerusalẹm. Ọrivẹ, amono yen ọ ta ota kẹ? Ọdavwẹ rẹ ihwo buebun rẹ Jesu ta ota kẹ vwẹ Galili ọyen ayen vwọ re ibrẹdi vọn evun ukperẹ ayen vwọ kerhọ rẹ ovuẹ rẹ Uvie na. (Jọ 6:26) Ọke rẹ Jesu vwọ ta ota ọvo rẹ ayen vwo ẹruọ rọyeen, ugege yena ayen rhe se gbuyotaa. Evo usun rẹ idibo rọyen rhe nene ọfaa. (Jọ 6:14, 36, 42, 60, 64, 66) Reyọ irueru yena vwọ vwanvwẹ obo re phiare omarẹ ẹgbukpe ọvo vwo wan nu vwẹ 33 C.E. rẹ Jesu vwọ vwẹ Emu Ovwọnvwọn rẹ Ọrovwori Na vwo mu. Vwẹ ẹdẹ yena, iyinkọn rọyen 11 na vẹ ọyen gba hẹ etiyin dede nẹ ayen ghwe vwo ẹruọ rẹ erọnvwọn eje ro yono ayeen. Jẹ, vwọ fẹnẹ ihwo buebun vwẹ Galili, idibo rọyen re fuevun vwo imuẹro nẹ Jesu ọyen Ọmọ rẹ Ọghẹnẹ ro nẹ odjuvwu rhe. (Mt 16:16) O de jiri ayen rọ vwọ ta: “Ovwan yen ihwo ri churu mu vwe vwevunrẹ edavwini mẹ.” (Lu 22:28) Ofẹnẹ nana ivẹ na djerephia nẹ ọ dia obo re che ru Emu Ovwọnvwọn rẹ Ọrovwori Na wan yen eta ri Jesu rehẹ Jọn 6:53 ta ota kpahaan. O ji vwo erọnvwọn efa ri dje ọnana phia.

OTA RI JESU NA JI CHUROBỌ SI WE

9. Ẹko rẹ ihwo vọ yen eta rẹ Jesu tare vwẹ Emu Ovwọnvwọn rẹ Ọrovwori Na shekpahen?

⁹ Ọke rẹ ayen vwọ re orẹ rẹ Emu Ovwọnvwọn rẹ Ọrovwori Na, Jesu da vwẹ ibrẹdi ro jephuo vwọ kẹ idibo rọyen je vuẹ ayen nẹ ọnana mudiaphiyọ ugboma rọyen. Ọ da vwẹ iwaini kẹ ayen je tanẹ o mudiaphiyọ ‘ọbara rẹ ọphọ na.’ (Mk 14:22-25; Lu 22:20; 1Kọ 11:24) Obo rọ tare na ghanre mamọ. “Uwevwin rẹ Izrẹl [kọyen Izrẹl rẹ ẹwẹn]” yen e nene re ọphọ kpokpọ na, re dia ihwo re cha dia evunrẹ “Uvie rẹ Ọghẹnẹ”​—ọ dia ihworakpọ ejee. (Hib 8:6, 10; 9:15) Idibo na vwo ẹruọ rẹ ọnana vwẹ ọke yenaa, jẹ o rhe che kri a ke vwẹ ẹwẹn ọfuanfon na jẹ ayen reyọ je dia evunrẹ ọphọ kpokpọ naa, rere ayen vẹ Jesu sa vwọ dia asan ọvo vwẹ odjuvwu.​—Jọ 14:2, 3.

10. Die yen ofẹnẹ rẹ oborẹ Jesu ta vwọ kẹ ihwo ri Galili kugbe obo rọ tare ọke ro vwo ruẹ Emu Ovwọnvwọn rẹ Ọrovwori Na? (Ni uhoho na.)

¹⁰ Noso nẹ “ẹmẹko rẹ igodẹ” na yen Jesu tẹnrovi vwẹ Emu Ovwọnvwọn rẹ Ọrovwori Na. Idibo rọyen re fuevun rọ vẹ ayen gba hẹ ubruwevwin vwẹ ẹdẹ yena, yen a ka vwọ ton ẹmẹko yena phiyọ. (Lu 12:32) A guọnọre nẹ ayen vẹ ihwo efa re cha vwomaba ayen vwẹ ẹmẹko yena, re ibrẹdi je da iwaini na. Ayen yen ihwo ri che vwo asan rẹ ayen cha dia vẹ Jesu vwẹ obodjuvwu. Oborẹ Jesu ta kẹ iyinkọn rọyen vwẹ Emu Ovwọnvwọn rẹ Ọrovwori Na fẹnẹ obo rọ ta kẹ otu na vwẹ Galili. Obo rọ tare vwẹ Emu Ovwọnvwọn rẹ Ọrovwori Na shekpahen ẹmẹko rẹ ihwo, obo rọ rha ta vwẹ Galili de rhe shekpahen ihwo buebun.

11. Die yen Jesu tare vwẹ Galili ro djerephia nẹ ọ dia ẹmẹko rẹ ihwo yen ọ ta ota kpahaan?

¹¹ Ọke rẹ Jesu vwọ hẹ Galili vwẹ 32 C.E., ihwo ri Ju re guọnọre nẹ ọ kẹ ayen ibrẹdi yen eta rọyen me shekpahen. Ẹkẹvuọvo, o de mu ẹwẹn rayen kpo orọnvwọn ọfa rọ ma ghanre vrẹ emu ghevweghe. Ọ rionbọ kpo orọnvwọn ọfa rọ sa nẹrhẹ ayen vwo arhọ ri bẹdi bẹdẹ. Jesu tare nẹ a je sa kpare ihwo ri ghwure nushi vwẹ ẹdẹ oba na ayen da dia bẹdẹ. Ọ dia ẹmẹko rẹ ihwo ra jẹreyọ ri te emuọvoo yen ọ ta ota kpahaan, kirobo ro ruru vwẹ Emu Ovwọnvwọn rẹ Ọrovwori Naa. Ẹkẹvuọvo, ebruphiyọ ro che te ihwo eje obọ yen ọ ta ota kpahen vwẹ Galili. Ọ da ta: “Kohwo kohwo rọ re vwẹ ibrẹdi nana cha dia bẹdi bẹdẹ . . . Ibrẹdi me cha vwọ kẹ na yen uvwo mẹ re me cha vwọ kpahotọ fikirẹ arhọ rẹ akpọ na.”​—Jọ 6:51.c

12. Die yen a guọnọre e se vwo vwo arhọ ri bẹdẹ?

¹² Ọ dia Jesu vuẹ ihwo ri Ju rehẹ Galili nẹ ebruphiyọ nana che te kohwo kohwo ro yerin re yẹrẹ ọ re che vwiẹ vwẹ obaro obọọ. Ihwo re ‘re vwẹ ibrẹdi na’ ọvo, kọyen ihwo ri vwo esegbuyota kpahọn yen cha mrẹ erere norhe. Ihwo buebun ri se oma rayen Inenikristi roro nẹ ayen che vwo usivwin siẹrẹ ayen de “se [Jesu] gbuyota.” (Jọ 6:29, King James Version) Dedena, ihwo evo vwẹ otu na ri ke se Jesu gbuyota yan jovwo. Diesorọ?

13. Die yen a guọnọre a ke sa dia uvi rẹ odibo ri Jesu?

¹³ Omavwerhovwẹn yen nẹrhẹ ihwo buebun rẹ Jesu ghẹre na nene kidie ọ kẹ ayen oborẹ ayen guọnọre. Ọdavwẹ rayen yen Jesu vwo sivwin ayen, kẹ ayen emu ọphẹ, je vuẹ ayen oborẹ ayen guọnọ nyo. Ẹkẹvuọvo, Jesu djere phephẹn nẹ o vwo erọnvwọn buebun ra guọnọ mie idibo rọyen rẹ uyota. Ọ dia ọ de rhe otọrakpọ na rhe kẹ ihwo emu ree. Ofori nẹ ayen ‘bro ra,’ kerhọ, ji ru nene obo ro yono ayen.​—Jọ 5:40; 6:44.

14. Die yen ofori nẹ e ru a sa vwọ mrẹ erere vwo nẹ uvwo kugbe ọbara ri Jesu rhe?

¹⁴ Jesu kanrunumuo vwọ kẹ ihwo rọ ta ota kẹ na nẹ o fori ayen vwo vwo esegbuyota. Kpahen die? Kpahen ẹgba rẹ usivwin rọhẹ uvwo kugbe ọbara rọyen ro che vwo ze izobo. Oka rẹ esegbuyota tiọyena ghanre kẹ ihwo ri Ju, ji te avwanre re herọ nonẹna. (Jọ 6:40) Vwọrẹ uyota, avwanre sa vwọ mrẹ erere vwo nẹ uvwo kugbe ọbara ri Jesu, kirobo rẹ Jọn 6:53 tare, o fori nẹ e vwo esegbuyota kpahen ọtanhirhe na. Ebruphiyọ rẹ ọtanhirhe na herọ vwọ kẹ ihwo buebun.​—Ẹf 1:7.

15-16. Erọnvwọn eghanghanre vọ yen avwanre yono vwo nẹ Jọn uyovwin 6 rhe?

¹⁵ Erọnvwọn buebun re si phiyọ Jọn uyovwin 6 pha ghanghanre vwọ kẹ avwanre vẹ ihwo rẹ avwanre vwo ẹguọnọ kpahen. Ọnana djerephia nẹ Jesu vwo ọdavwẹ rẹ ihwo. Ọke rọ vwọ hẹ Galili, o sivwẹn ihwo re muọga, yono ayen kpahen Uvie na, je vwẹ oborẹ ayen re vwọ kẹ ayen. (Lu 9:11; Jọ 6:2, 11, 12) Ọ rọ ma ghanre kparobọ, o yono ayen nẹ ọyen yen “ibrẹdi rẹ arhọ na.”​—Jọ 6:35, 48.

¹⁶ Ofori nẹ ihwo rẹ Jesu seri “igodẹ efa” na nama re ibrẹdi je da iwaini vwẹ Emu Ovwọnvwọn rẹ Ọrovwori re ruẹ kukpe kukpe naa. (Jọ 10:16) Dedena, ayen je mrẹ erere vwo nẹ uvwo vẹ ọbara ri Jesu Kristi. Ayen ruẹ ọnana womarẹ ayen vwo vwo esegbuyota kpahen ẹgba rẹ usivwin rẹ izobo ri Jesu Kristi. (Jọ 6:53) Vwọ fẹnẹ ayen, ihwo re re ibrẹdi je da iwaini na djephia nẹ ayen usun ihwo rehẹ ọphọ kpokpọ na, re je dia iriuku rẹ Uvie rẹ odjuvwu na. Ọtiọyena, owenẹ avwanre usun rẹ ihwo ra jẹreyọ yẹrẹ igodẹ efa na, obo re si phiyọ Jọn uyovwin 6 pha ghanghanre vwọ kẹ avwanre eje. O dje ọghanrovwẹ rẹ oboresorọ e vwo vwo esegbuyota rere e se vwo vwo arhọ ri bẹdi bẹdẹ.