A Vwẹ Ibrẹdi Vwọ Ghẹrẹ Ihwo Vwọrẹ Igbevwunu

1. Mavọ yen ibrẹdi ghanre te vwẹ awanre?

IBRẸDI yen emu rẹ ihwo buebun ma ria vwẹ ọke rẹ awanre. (Jẹ 14:18; Lu 4:4) Vwọrẹ uyota, ọ ghanre mamọ te ẹdia rẹ Baibol na de djisẹ rẹ “ibrẹdi” nẹ o mudiaphiyọ emuọre. (Mt 6:11) Vwẹ igbevwunu ivẹ rẹ Jesu ruru, e ji djunute ibrẹdi. (Mt 16:9, 10) A mrẹ ọvo vwẹ usun rẹ igbevwunu yena vwẹ Jọn uyovwin 6. A cha vwọ fuẹrẹn ikuegbe na, e jẹ a jokaphiyọ obo re se yono nẹ ayen rhe kugbe obo ra sa vwọ reyọ ayen vwo ruiruo nonẹna.

2. Ẹdia vọ yen vwomaphia rọ nẹrhẹ ihwo buebun guọnọ emu?

² Ọke rẹ idibo ri Jesu vwo nẹ iruo aghwoghwo na rhe, Jesu vẹ ayen da ro okọ wan abadi ri Galili rere ayen se vwo rovwon oma. (Mk 6:7, 30-32; Lu 9:10) Ayen de kpo asan ohwo rẹ ọvuọvo hephaa vwẹ ekogho ri Bẹtsaida. Jẹ, okririi uriorin rẹ ihwo buebun de bru ayen rhe vwẹ etiyin. Jesu gbobọnyẹ ayeen. Ọ ghwọrọ ọke vwo yono ayen kpahen Uvie na ji sivwin ihwo re muọga. Ọke vwo she re, idibo na ke ro ẹnwan kpahen oborẹ ihwo na cha vwọ mrẹ emu re. Ọ sa dianẹ evo usun rayen vwo ememu rẹ ayen cha re, jẹ buebun rayen cha yan kpo eko na ra dẹ emu. (Mt 14:15; Jọ 6:4, 5) Kẹ, die yen Jesu che ru?

IGBEVWUNU RẸ OBO RA REYỌ IBRẸDI VWỌ GHẸRẸ IHWO

3. Mavọ yen Jesu vwọ vwẹrote ọdavwẹ rẹ ihwo na? (Ni uhoho rọhẹ opharo ọbe na.)

³ Jesu da vuẹ idibo rọyen nẹ: “O vwo oboresorọ ayen vwọ yanra-an; ovwan kẹ ayen oborẹ ayen cha re.” (Mt 14:16) Ọnana cha bẹn kidie omarẹ eshare 5,000 yehẹ etiyin. Jẹ a da vwẹ eya vẹ emọ vwọba, ihwo ra cha ghẹre che te omarẹ 15,000. (Mt 14:21) Andru da ta: “Ọmọshare ọvo hẹ etinẹ ro vwo ibrẹdi rẹ ibali iyorin kugbe erin itete ivẹ. Ẹkẹvuọvo die yen enana che te vwo ru vwẹ ohri rẹ ihwo buebun nana?” (Jọ 6:9) Ibrẹdi rẹ ibali yen ivwiogbere kugbe ihwo buebun ma ria vwẹ ọke yena, ọ je sa dianẹ e phi ughweraka phiyọ iyerin na ji vuvwẹ ayen. Jẹ, ibrẹdi vẹ erin rẹ ọmọshare na vwori na che te vwọ ghẹrẹ ihwo buebuun​—gbanẹ o che te?

4. Die yen e se yono vwo nẹ Jọn 6:11-13? (Ni ihoho na.)

⁴ Kidie nẹ Jesu guọnọ dje uruemu esiri kẹ ihwo na, ọ da vuẹ ayen nẹ ayen chidia ẹkuẹko phiyọ enu rẹ odi na. (Mk 6:39, 40; se Jọn 6:11-13.) Jesu da kpẹvwẹ Ọsẹ rọyen vwọ kẹ ibrẹdi vẹ erin na. O ghini fo rọ vwọ kpẹvwẹ Ọghẹnẹ, kidie obọ rọyen yen emu na nurhe. Ọyen obo ri yovwirin e vwo nene udje ri Jesu womarẹ a vwọ nẹrhovwo tavwen a ke re emu, ọ da dianẹ avwanre ọvo yen herọ yẹrẹ ihwo efa hẹ etiyin. Jesu da vuẹ idibo rọyen nẹ ayen ghare emu na, ihwo na da re evun da vọn ayen. Ayen ji re emu buebun chekọ, jẹ Jesu guọnọre nẹ e ku ayen kufiaa. Ọ da vuẹ ayen nẹ ayen koko e rẹ ayen re chekọ na, rere ayen sa vwọ mrẹ ayen re ọke ọfa. Jesu phi omamọ rẹ udje phiyotọ kẹ avwanre, ọyen a vwọ vwẹ aghwanre sẹro rẹ obo re vwori. Wọ da dia ọmiọvwọn, wọ sa vwẹ ikuegbe nana yono emọ wẹn je ta ota kpahen oborẹ ayen se yono kpahen ẹrhovwo, a vwọ ghọ erhorha kugbe a vwọ kẹ okẹ ghwologhwolo.

5. Mavọ yen oma ru ihwo kpahen oborẹ Jesu ruru vwẹ ẹdẹ yena, kẹ, die yen Jesu ruru?

⁵ Iyono ri Jesu kugbe igbevwunu rọyen gbe ihwo na unu. Ayen riẹnre nẹ Mosis tare nẹ Ọghẹnẹ cha reyọ ọmraro roghẹresan vwọ rhe, ọnana se mu ayen vwo roro, ‘Jesu yen ohwo na?’ (Urh 18:15-​ 18) Ọ da dia ọtiọyen, ayen se roro nẹ ọ cha dia osun ro titiri mamọ, ọkiọvo ọ cha reyọ ibrẹdi vwọ kẹ ẹgborho na eje. Ọtiọyena, otu na ke guọnọ “mu [Jesu] rere ayen reyọ . . . vwo mu ovie.” (Jọ 6:14, 15) Jesu da vwẹ uphẹn kẹ ọnana nẹ ọ phia, jẹ o phi oma phiyọ oseghe rẹ usuon rẹ ihwo ri Ju rehẹ otọ rẹ usuon ri Rom. O ruẹ ọtiọyen? Ẹjo kakaka. Baibol na vuẹ avwanre nẹ Jesu “siomareyọ kpo ugbenu na.” Jesu vwobọ vwẹ oseghe rẹ usuoon, dede nẹ ihwo vuẹrẹ nẹ o ru ọtiọyen. Ọnana uvi rẹ uyono vwọ kẹ avwanre!

6. Mavọ yen e se vwo djephia nẹ a guọnọ nene udje ri Jesu? (Ni uhoho na.)

⁶ Vwọrẹ uyota, ihwo cha sa vuẹ avwanre nẹ a vwẹ ibrẹdi vwọ ghẹrẹ ihwo buebun yẹrẹ sivwin ihwo vwọrẹ igbevwunuu; yẹrẹ davwẹngba vwọ vwẹ avwanre mu ovie yẹrẹ osun rẹ ẹgborhoo. Ẹkẹvuọvo ayen sa vuẹ avwanre nẹ a vwomaba oseghe rẹ usuon womarẹ e vwo votu yẹrẹ bicha ohwo rẹ ayen guọnọre nẹ o sun. Jẹ, udje ri Jesu phẹnre. Ọ tobọ tanẹ: “Uvie mẹ dia ẹbẹre ọvo rẹ akpọ nana-a.” (Jọ 17:14; 18:36) Nonẹna, Inenikristi davwẹngba vwọ vwẹrokere iruemu ri Jesu je davwẹngba vwo vwo iroro rọyen. Avwanre biẹcha, soseri kpahan je nẹrhovwo kpahen Uvie yena. (Mt 6:10) E jẹ a rhoma fuẹrẹn ikuegbe ri Jesu rọ vwọ vwẹ ibrẹdi ghẹrẹ ihwo vwọrẹ igbevwunu kugbe orọnvwọn ọfa re se yono norhe.

“OBORẸ IBRẸDI NA MUDIAPHIYỌ”

7. Die yen Jesu kugbe iyinkọn na ruru? (Jọn 6:16-20)

⁷ Ọke rẹ Jesu vwọ ghẹrẹ otu na nu, ọ da vuẹ idibo rọyen nẹ ayen vrẹn nẹ ekogho na ji ro okọ kpo Kapanọm, o de siomareyọ kpo enu rẹ ugbenu, womarẹ ọnana o de siomanu kẹ otu na re guọnọ reyọ vwo mu ovie. (Se Jọn 6:16-20.) Ọke rẹ idibo na vwo biẹ yanran, ogiribo rode ko djuẹ, rọ so ọgbogho kugbe odju ọgangan. Jesu da yan vwẹ enu rẹ ame na bru ayen ra. Ọ da je vuẹ ọyinkọn Pita nẹ ọ yan bru ọyen rhe vwẹ enu rẹ ame na. (Mt 14:22-31) Ugege rẹ Jesu ghwa vwọ ro okọ na, ogiribo na da fọ. Ọnana de mu idibo na vwọ tanẹ: “Wẹwẹ ghene Ọmọ rẹ Ọghẹnẹ.”a (Mt 14:33) Dedena, ayen vwo ẹruọ rẹ oborẹ igbevwunu nana vẹ ọ ro ruru vwẹ obuko re rọ vwọ vwẹ ibrẹdi ghẹrẹ ihwo buebun vwọrẹ igbevwunu vwo churobọ si ohwohwoo. Vwọ kpahen obo re phiare na Mak da ta: “Ọnana de gbe [iyinkọn na] unu mamọ, kidie ayen je rhe riẹn oborẹ ibrẹdi na mudiaphiyọ-ọ, udu rayen ji rhi vwo ẹruọ-ọ.” (Mk 6:50-52) Vwọrẹ uyota, ayen se vwo ẹruọ rẹ ẹgba rẹ Jihova vwọ kẹ Jesu nẹ o vwo ru igbevwunuu. Je ọke vwọ yanran, Jesu komobọ da ta ota kpahen igbevwunu rẹ ibrẹdi na kugbe obo re se yono norhe.

8-9. Diesorọ ihwo na vwọ guọnọ Jesu? (Jọn 6:26, 27)

⁸ Ihwo rẹ Jesu ghẹre na tẹnrovi ọdavwẹ kugbe ojevwe romobọ rayen ọvo. Diesorọ a vwọ ta ọtiọyen? Vwẹ ẹdẹ rọ vwọ kpahọn, ayen da rhe mrẹvughe nẹ Jesu vẹ iyinkọn na vrẹn nẹ etiyin re. Ọtiọyena otu na da ro ekọ evo ri nẹ Taiberias rhe, ayen de kpo Kapanọm ra guọnọ Jesu. (Jọ 6:22-24) Ayen bru Jesu ra kidie nẹ ayen guọnọ nyo ovuẹ rẹ Uvie na kpobarophiyọ? Ẹjo. Oborẹ ayen vwọ mrẹ ibrẹdi re yen ayen roro kpahan. Mavọ yen avwanre ru riẹn?

⁹ Jokaphiyọ obo re phiare ọke rẹ ihwo na vwọ mrẹ Jesu vwẹ Kapanọm. Jesu vuẹ ayen nẹ ayen rhe guọnọ ọyen fikirẹ ọdavwẹ romobọ rayen. Ọ da vuẹ ayen nẹ “ovwan re vwẹ ibrẹdi na, evun da vọn ovwan” rọ dia “emuọre rọ ghwọrọ kuẹfia.” Ọtiọyena, o de jiro vwọ kẹ ayen nẹ ayen wian vwọ kẹ “emuọre rọ dia rhirin vwọ kẹ arhọ ri bẹdi bẹdẹ.” (Se Jọn 6:26, 27.) Jesu tare nẹ Ọsẹ rọyen cha kẹ ayen oka rẹ emu ọtiọyena. Ota yena rẹ Jesu tare nẹ emu sa nẹrhẹ ohwo vwo arhọ ri bẹdẹ na gbe ayen unu mamọ! Oka rẹ emu vọ yen sa kẹ ohwo arhọ ri bẹdẹ, kẹ mavọ yen ihwo rọ ta ota kẹ na sa vwọ mrẹ?

10. “Iruo rẹ Ọghẹnẹ” vọ yen a guọnọre nẹ ihwo na ru?

¹⁰ O phẹnre nẹ, ihwo ri Ju na rorori nẹ o vwo oborẹ ayen che ru ayen sa vwọ mrẹ emuọre ọtiọyena. Ọ sa dianẹ ayen roro kpahan ‘iruo’ ra guọnọre vwẹ otọ rẹ Urhi ri Mosis. Ẹkẹvuọvo, Jesu da vuẹ ayen: “Ọnana yen iruo rẹ Ọghẹnẹ, nẹ ovwan vwo esegbuyota kpahen ohwo ro ji rhe.” (Jọ 6:28, 29) Re vwo vwo esegbuyota kpahen ohwo ro mudia kẹ Ọghẹnẹ yen obo ra guọnọre e se vwo “vwo arhọ ri bẹdẹ.” Vwọrẹ uyota, Jesu ka ta ota kpahen ọnana vwẹ obuko re. (Jọ 3:16-18, 36) Ọke vwọ yanran na, o ji vwo erọnvwọn efa rọ je cha ta kpahen oborẹ avwanre se vwo vwo arhọ ri bẹdẹ.​—Jọ 17:3.

11. Idjerhe vọ yen ihwo ri Ju na vwo djephia nẹ oborẹ ayen sa vwọ mrẹ ibrẹdi re vọn evun ọvo yen ọdavwẹ rayen? (Une rẹ Ejiro 78:24, 25)

¹¹ Ihwo ri Ju na rhiabọreyọ uyono ri Jesu ro shekpahen “iruo rẹ Ọghẹnẹ” naa. Ayen da nọ: “Die yen wo che ru kerẹ oka rere avwanre sa vwọ mrẹ ji se we gbuyota?” (Jọ 6:30) Ayen tare nẹ esẹ rayen ride vwẹ ọke ri Mosis mrẹ imana, re ji se vwo dje ibrẹdi. (Ne 9:15; se Une rẹ Ejiro 78:24, 25.) O phẹnre nẹ, ẹwẹn rayen jehẹ oborẹ ayen sa vwọ mrẹ ibrẹdi re. Ayen nama vuẹ Jesu nẹ o djefiotọ kẹ ayen oborẹ ‘ibrẹdi ro nẹ obodjuvwu rhe’ na mudiaphiyọọ, rọ họhọ imana rọ kẹ ohwo arhọ ro nẹ odjuvwu rhe. (Jọ 6:32) Ọdavwẹ romobọ rayen yen ayen tẹnrovi, ayen da kpairoro vrẹ iyono eghanghanre rẹ Jesu guọnọ yono ayen. Die yen e se yono vwo nẹ ikuegbe na?

OBO RE MA GHANRE VWỌ KẸ AVWANRE

12. Idjerhe vọ yen Jesu vwo dje obo re ma ghanre phia?

¹² Uyono ọvo kiriguo rọhẹ Jọn uyovwin 6 yen, a vẹ Jihova vwo vwo uvi rẹ oyerinkugbe. Karophiyọ nẹ Jesu dje ẹkpo nana phia ọke rọ vwọ sen ọdavwini rẹ Eshu. (Mt 4:3, 4) Vwẹ Ota rọ tare vwẹ enu rẹ Ugbenu, ọ kanrunumu obo rọ ghanre te ra vwọ guọnọ odjekẹ rẹ Ọghẹnẹ. (Mt 5:3) Ọtiọyena, ka sa nọ oma rẹ avwanre, ‘Obo ri mi yerẹn akpọ wan djephia nẹ oyerinkugbe mẹ vẹ ọ ri Jihova yen ma karo, gbanẹ ojevwe romobọ mẹ?’

13. (a) Diesorọ ọ rha chọ a vwọ mrẹ omavwerhovwẹn nẹ emuọre rhee? (b) Orhọesio vọ yen ofori nẹ a kerhọ kẹ? (1 Kọrẹnt 10:6, 7, 11)

¹³ Ọyen obo ri shephiyọ ra vwọ nẹrhovwo kpahen ọdavwẹ rẹ avwanre je riavwerhen rayen. (Lu 11:3) Owian ọgangan rọ nẹrhẹ a ‘ria je da’ kẹ avwanre aghọghọ kidie “obọ rẹ Ọghẹnẹ o ji nẹcha.” (Agh 2:24; 8:15; Jem 1:17) Dedena, ofori nẹ avwanre phi ekuakua rẹ akpeyeren phiyọ ẹdia ro fori. Ọyinkọn Pọl kanrunumu ọnana ọke ro vwo si rhe Inenikristi re herọ yerẹn vwẹ oba eyeren rẹ ihwo ri Ju. Ọ ta ota kpahen oborẹ ihwo rẹ Izrẹl ruru vwẹ obuko, kugbe obo re phiare ọke rẹ ayen vwo sikẹre Ugbenu ri Sinae. O si Inenikristi orhọ nẹ ayen vwo ‘urhurusivwe rẹ ayen vwo ru obo re brare kirobo rẹ [ihwo rẹ Izrẹl] ruruu.’ (Se 1 Kọrẹnt 10:6, 7, 11.) Fikirẹ urhuru rẹ emu ro rhe ihwo rẹ Izrẹl, ayen da nẹrhẹ igbevwunu rẹ emu rẹ Jihova ru kẹ ayen hirhephiyọ “obo re brare.” (Uk 11:4-6, 31-34) Ayen dje ọnana phia ọke rẹ ayen vwọ vwẹ ẹga kẹ ọmọ erhuẹn ra vwẹ oro ru, ayen ria, ayen da jẹ ayen ji gbe eha. (Ey 32:4-6) Pọl reyọ obo re phia kẹ ayen na vwọ vwẹ orhọesio kẹ Inenikristi ri yerin tavwen a ke ghwọrọ Jerusalẹm kugbe uwevwin ẹga na vwẹ 70 C.E. Enẹna avwanre yerẹn vwẹ oba rẹ eyeren nana, ọtiọyena ofori nẹ avwanre nẹ uchebro ri Pọl na ghanghanre.

14. Vwọ kpahen emu, die yen a rhẹro rọyen vwẹ akpọ kpokpọ na?

¹⁴ Ọke rẹ Jesu vwọ vuẹ avwanre nẹ a nẹrhovwo kpahen “ibrẹdi rẹ ẹdẹ ri nonẹna,” ọ rionbọ kpo ọke re che vwo ru ọhọre rẹ Ọghẹnẹ “vwẹ otọrakpọ na kirobo rọ hepha vwẹ obodjuvwu.” (Mt 6:9-11) Mavọ yen akpọ na cha dia vwẹ ọke yena? Baibol na tare nẹ ọhọre rẹ Ọghẹnẹ kpahen akpọ na ji churobọ si omamọ rẹ emu. Vwo nene obo rehẹ Aizaya 25:6-8, vwẹ otọ rẹ usuon rẹ Uvie Ọghẹnẹ emuọre cha vọn asan eje ra cha re. Une rẹ Ejiro 72:16 da rha tanẹ: “E jẹn ọka buebu dia otọ na; vwẹ enu rẹ igbenu na etiyin i de kpogho.” Wọ rhẹro ọke wọ cha vwọ reyọ eka vwo chere emu rọ ma vwerhen owẹ yẹrẹ vwo chere oka rẹ emu kpokpọ efa? Vwọ vrẹ ọyena, wọ je sa riavwerhen rẹ emamọ rẹ ogba ri vain ru wọ kọnre. (Aiz 65:21, 22) Kohwo kohwo rọhẹ akpọ na eje yen cha riavwerhen rẹ erọnvwọn nana.

15. Ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ uyono vọ yen e che ru vwọ kẹ ihwo ra kpare nushi? (Jọn 6:35)

¹⁵ Se Jọn 6:35. Die yehẹ obaro hẹrhẹ ihwo rẹ Jesu reyọ ibrẹdi vẹ erin vwọ ghẹre na? Vwẹ evrẹnushi rọ cha vwẹ obaro na, wẹ vẹ evo usun rẹ ihwo yena sa mrẹ ohwohwo. Ọ da tobọ dianẹ vwẹ obuko re ayen segbuyotaa, a je sa kpare ayen nushi. (Jọ 5:28, 29) Ihwo tiọyena ke cha mrẹ oborẹ eta ri Jesu nana mudiaphiyọ: “Mẹvwẹ yen ibrẹdi rẹ arhọ na. Kohwo kohwo ro bru vwe rhe, owẹnvwe che hwe kakaka-a.” Kẹ ayen che rhi vwo esegbuyota kpahen izobo ọtanhirhe ri Jesu, nẹ ọyen vwẹ arhọ rọyen ze izobo kẹ ayen. Vwẹ ọke yena, e che ru ọrhuẹrẹphiyotọ re vwo yono ihwo ra cha kpare nushi na kugbe kemọ kemọ re che vwiẹ vwẹ ọke yena. Mavọ yen ọ vwerhoma te re vwo vwobọ vwẹ ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ uyono ọtiọyena! A vwọ vwẹ ukẹcha kẹ ihwo efa ayen vẹ Jihova vwo vwo uvi rẹ oyerinkugbe, cha kẹ avwanre omavwerhovwẹn vrẹ ibrẹdi diodi ra re re.

16. Die yen a cha ta ota kpahen vwẹ uyono rọ vwọ kpahen ọnana?

¹⁶ Avwanre fuẹrẹn ẹbẹre ọvo rẹ ikuegbe rọhẹ Jọn uyovwin 6, jẹ Jesu ji vwo erọnvwọn buebun ro che yono avwanre kpahen “arhọ ri bẹdi bẹdẹ.” Ofori nẹ ihwo ri Ju rẹ Jesu ta ota kẹ na nabọ kerhọ rẹ obo rọ ta, ọtiọyen ji te avwanre re herọ nonẹna. Avwanre je cha fuẹrẹn obo rehẹ Jọn uyovwin 6 kpobarophiyọ vwẹ uyono rọ vwọ kpahen ọnana.