Obo re se Vwo Phi Ifonu, Itablẹti, Kugbe Ikọmputa Phiyọ Ẹdia ro fo Ayen

Oborẹ wọ reyọ ifonu, itablẹti yẹrẹ ikọmputa wẹn vwo ruiruo wan sa ghwa omavwerhovwẹn yẹrẹ ebẹnbẹn rhe orọnvwe wẹn. Mavọ yen o djobọte orọnvwe wẹn wan?

• Obo ro fori nẹ wọ riẹn

• Obo wo se ru

• Oborẹ ihwo re rọvwọnre tare

• Oborẹ ovwan ta ota kpahen

Obo ro fori nẹ wọ riẹn

• O che fierere kẹ orọnvwe wẹn siẹrẹ wọ da vwẹ ifonu, itablẹti, vẹ ikọmputa wẹn vwo ruiruo vwẹ idjerhe ro shephiyọ. Kerẹ udje, eya gbe eshare vwẹ ifonu vwọ ta ota kẹ ohwohwo siẹrẹ ayen dahẹ asan ro sherabọ kẹ ohwohwo.

  

  “Ovuẹ kerẹ ‘Mi vwo ẹguọnọ wẹn’ yẹrẹ ‘Mi roro kpahen owẹ’ sa nẹrhẹ aye gbe ọshare sikẹrẹ ohwohwo phiyọ.”—Jonathan.

• Wọ rha reyọ ifonu wẹn vwo ruiruo vwẹ idjerhe ro shephiyọ-ọ, o se phi ohra phiyọ orọnvwe wẹn. Kerẹ udje, ihwo evo re rọvwọnre vwẹ ifonu rayen vwo ruiruo kọke kọke, ọyena siẹ ọke ro fori nẹ ayen vẹ ọrivẹ rayen ghwọrọ kugbe kpotọ.

  “O muvwẹro nẹ o vwo ọke evo rẹ ọshare mẹ vwọ guọnọ ta ota kẹ vwẹ, ọ rha dianẹ me nyẹ ifonu-u.”—Julissa.

• Ihwo evo tare nẹ ayen da tobọ nyẹ ifonu ayen ji se nene aye yẹrẹ ọshare rayen ta ota kugbe. Ọgberianriẹn ọvo re se Sherry Turkle tare nẹ “ohwo che se ru erọnvwọn sansan vwẹ ọke vuọvo-o.” Kọyen ọ da tobọ dianẹ ihwo roro nẹ ayen tẹn ona rẹ obo re ruẹ erọnvwọn sansan vwẹ ọke vuọvo, ọyena chọre. Ọ je tanẹ “avwanre de ruẹ erọnvwọn sansan vwẹ ọke vuọvo, e che se ru ayen fiotọ-ọ.”a

  “Oma vwerhen ovwẹ ọke mi de nene ọshare mẹ ta ota, jẹ ọ da vwẹ siẹrẹ ọ da vwẹ ọke vuọvo yena vwo ruẹ erọnvwọn efa. Ọyena nẹrhẹ mi roro nẹ o vwo ọdavwẹ mẹ-ẹ.”—Sarah.

Obo ra ta na kọna: Oborẹ wọ reyọ ifonu, itablẹti, yẹrẹ ikọmputa wẹn vwo ruiruo wan sa ghwa omavwerhovwẹn rhe orọnvwe wẹn yẹrẹ hra totọ.

Obo wo se ru

Phi obo re ma ghanre phiyọ ẹdia rẹsosuọ. Baibol na da ta: “Vughe obo ri yovwiri.” (Filipae 1:10) Nọ oma wẹn, ‘Ifonu vẹ itablẹti cho ọke ro fori nẹ mẹ vẹ aye yẹrẹ ọshare mẹ ghwọrọ kugbe?’

“Ọ brare mamọ siẹrẹ a da mrẹ aye gbe ọshare re nyẹ dohwo difonu rọyen, jẹ ayen chidia kugbe vwẹ asan ra da riemu. Avwanre guọnọ dia eviẹn kẹ ifonu rẹ avwanre te asan rọ da nẹrhẹ a kpairoro vrẹ oyerinkugbe rẹ avwanre-e, rọ dia obo re ma ghanre.”—Matthew.

Gbere ughwru. Baibol na da ta: “Wa nabọ nite obo rẹ ovwan yan, we muẹ yan djidji-i ẹkẹvuọvo kerẹ evwaghwanre, we kuẹ ọke fia-a.” (Ẹfesọs 5:15, 16) Nọ oma wẹn, ‘Ukperẹ mi vwo se kovuẹ kovuẹ re me mrẹre, mi se phi ọke phiyotọ ri mi che vwo se evuẹ re ghwa guọnọ okpakpa-a?’

“Ọ chọn vwẹ uko mamọ siẹrẹ mi de ru ifonu mẹ o vwo je hworo phia, ke me sa kpahanphiyọ evuẹ vwẹ ọke mi de vwo uphẹn. A fobọ mrẹ use yẹrẹ evuẹ re guọnọ ẹkpahọnphiyọ rẹ okpakpa-a.”—Jonathan.

Ọ da dia obo wo se ru wo muẹ iruo wẹn kpo uwevwi-in. Baibol na da ta: “Vwọ kẹ kemu kemu o vwo ẹghẹre.” (Aghwoghwo 3:1) Nọ oma wẹn enọ nana: ‘Mi vwẹ uphẹn kẹ iruo mẹ nẹ o gbowọphiyọ irueru rẹ orua mẹ, kidie nẹ mi reyọ ifonu mẹ vwo ruiruo? Ọ da dia ọtiọyen, mavọ yen o djobọte orọnvwe mẹ wan? Die yen aye yẹrẹ ọshare mẹ cha ta kpahọn?’

“Ohwo se ruiruo ọkieje siẹrẹ o de vwo ifonu, itablẹti, yẹrẹ ikọmputa. Me davwẹngba vwọ kẹnoma kẹ uruemu mi vwo nẹ ifonu mẹ kọke kọke, yẹrẹ ruiruo ra vwọ kẹ vwẹ vwẹ asan me da wain, ọke mẹ vẹ aye mẹ da herọ.”—Matthew.

Nene aye yẹrẹ ọshare wẹn ta ota kpahen oborẹ ovwan reyọ ifonu, itablẹti, yẹrẹ ikọmputa vwo ruiruo wan. Baibol na da ta: “E jẹn ohwo ọvuọvo guọnọ erhuvwu rẹ oma rọye-e, ẹkẹvuọvo erhuvwu rẹ ọrivẹ rọye.” (1 Kọrẹnt 10:24) Nene aye yẹrẹ ọshare wẹn ta ota kpahen oborẹ ovwan reyọ ifonu, itablẹti, yẹrẹ ikọmputa vwo ruiruo wan, kugbe ewene rẹ ovwan se ru. Wọ sa reyọ oborẹ ovwan ta ota kpahen rọhẹ uyovwinrota nana vwọ tuọnphiyọ.

“Mẹ vẹ ọshare mẹ ta uyota kẹ ohwohwo mamọ, siẹrẹ ọvo usun rẹ avwanre da reyọ ifonu, itablẹti, yẹrẹ ikọmputa vwo ruiruo vrẹka, ọ ro chekọ na kọ ghwa vuẹ. Avwanre riẹnre nẹ ọyena sa so okpetu, ọtiọyena kẹ avwanre roro kẹ ohwohwo.”—Danielle.

Obo ra ta na kọna: Sun ifonu, itablẹti, vẹ ikọmputa wẹn, wo jẹ ayen sun we-e.