Vwẹ Aghwanre Bru Erhiẹn rẹ Obo Wo Yono Ẹbe Te

1-2. (a) Erhiẹn vọ yen ighene hirharokuẹ? (b) Die yen o mudiaphiyọ “re vwo yono ẹbe kpobarophiyọ”? (Ni “Oborẹ Ota Nana Mudiaphiyọ.”)

WỌ DA dia omotete, ọ sa dianẹ a nọ wẹ onọ nana abọ buebun re, “Oka iruo vọ yen wọ guọnọ ru wọ da ghwanre?” Ọka iruo ro fori nẹ wọ vwẹ akpọ we ru, ọyehẹ wọ vwọ ga Jihova ọkieje. Ẹkẹvuọvo, wọ je guọnọ igho wọ vwọ vwẹrote oma wẹn. (2 Tẹsa. 3:10) Aphro herọọ nẹ, wo roro kpahen oka rẹ iruo ru wo se ru vwẹ obaro na.

² Rere ighene sa vwọ mrẹ iruo, esẹ vẹ ini rayen ke vwẹ ukẹcha kẹ ayen vwo brorhiẹn rẹ oborẹ ayen yono ẹbe te siẹrẹ ayen de wontọ nẹ ikọleji nu.a Wo se roro sẹ o ji fo wo vwo yono ẹbe kpobarophiyọ. Ọ da dia ọtiọyen, oka vọ yen wọ guọnọre? Uyono nana cha ta ota kpahen odjekẹ ri Baibol sansan re sa cha wẹ uko vwo roro kokodo kpahen ẹbe eyono wẹn. E roro kodo tiọyena nẹrhẹ e brorhiẹn rẹ aghwanre. Dede nẹ e ru uyono nana fikirẹ ighene re guọnọ yono ẹbe kpobarophiyọ, ọ je sa vwẹ ukẹcha kẹ Inenikristi eje. Odjekẹ nana je sa nẹrhẹ emiọvwọn vwẹ ukẹcha kẹ emọ rayen.

OFORI WO VWO YONO ẸBE KPOBAROPHIYỌ?

3. Die yen sa nẹrhẹ Inenikristi evo brorhiẹn ayen vwo yono kpobarophiyọ?

³ Vwẹ asan evo, ohwo sa nabọ mrẹ iruo vwọ vwẹrote oma rọyen siẹrẹ o rhe yono ẹbe kpobarophiyọọ. Vwẹ asan efa, e de yono ẹbe kpobarophiyọ, ọ sa vwẹ ukẹcha kẹ ohwo vwọ mrẹ iruo ra da hwa omamọ rẹ osa rọ je reyọ inọke buebuun. Vwọ kẹ Onenikristi, ọnana sa vwẹ uphẹn kẹ vwọ mrẹ ọke vwo vwobọ vwẹ iruo rẹ aghwoghwo na yẹrẹ iruo ukoko na. Dedena, re vwo yono ẹbe kpobarophiyọ guọnọ omaevwoze, ọ je sa ghwa egbabọse evo rhe Onenikristi.

4. Ono yen che brorhiẹn sẹ ofori Onenikristi vwo yono ẹbe kpabarophiyọ? (Ni eta rehẹ obotọ.)

⁴ Baibol na tare nẹ, ohwo ọvuọvo yen che mu oghwa rẹ obo ri nẹ obuko rẹ orhiẹn rọyen rhe. (Gal. 6:5) Ọtiọyena, Onenikristi ọvuọvo yen che brorhiẹn sẹ o che yono ẹbe kpobarophiyọ.b Emiọvwọn yen ji vwo oghwa rẹ ayen vwo brorhiẹn kpahen ẹbe eyono rẹ emọ rayen. (Ẹfe. 6:1) Ukẹcha rẹ ayen vwọ kẹ emọ na sa nẹrhẹ emọ na brorhiẹn ayen da ghwanre nu sẹ ayen che yono ẹbe kpobarophiyọ yẹrẹ ayen che ru ọtiọyeen.—Isẹ 22:6.

5. Ọke vọ yen ohwo vwọ jiroro sẹ o che yono ẹbe kpobarophiyọ, kẹ diesorọ? (Ni ifoto na.)

⁵ Ọke buebun na yen ighene vwo brorhiẹn tavwen ayen ki wontọ nẹ ikọleji sẹ ayen che yono ẹbe kpobarophiyọ. Uyota nẹ, ọyen emu aghwanre eghene vwo nene ọsẹ vẹ oni rọyen ta ota kpahọn tavwen o ki brorhiẹn. Ọnana cha vwẹ ọke kẹ ayen vwo roro kpahọn ji ru ehiahiẹ sẹ erọnvwọn efa je herọ ro se yono kpahen. Ayen sa sanẹ erọnvwọn re yono vwẹ isikuru re sa vwẹ ukẹcha kẹ vwo muegbe kẹ oka rẹ ẹbe eyono yẹrẹ iruo ro che ru vwẹ obaro na. Ofori ayen vwo brorhiẹn tavwen eghene na ki wontọ nẹ ikọleji? Ọ ghwa dia ọtiọyeen. (Isẹ 21:5) Ighene evo guọnọ wontọ nẹ isikuru, mrẹ iruo je ton iruo ọkobaro phiyọ tavwen ayen ke jojẹ sẹ ayen che yono ẹbe kpobarophiyọ. Ohwo sa tobọ brorhiẹn yena vwẹ obaro vwẹ akpeyeren.

6. Die yen sa vwẹ ukẹcha kẹ oniọvo vwo brorhiẹn rẹ aghwanre siẹrẹ a da ta ota kpahen ẹbe eyono ride?

⁶ Die yen sa vwẹ ukẹcha kẹ wẹ vwo brorhiẹn rẹ aghwanre siẹrẹ a da ta ota kpahen ẹbe eyono ride? Nabọ nẹrhovwo kpahọn. (Jems 1:5) Vwọba, roro kpahen owọẹjẹ nana. Ẹsosuọ, fuẹrẹn oboresorọ wọ vwọ guọnọ yono ẹbe kpobarophiyọ. (Une 26:2) Ọrivẹ, nabọ frẹkotọ fuẹrẹn oka rẹ ẹbe eyono ru wọ guọnọre. (Isẹ 14:15) E jẹ a ta ota kpahen owọẹjẹ nana ọvuọvo.

FUẸRẸN OBORESORỌ WỌ VWỌ GUỌNỌ YONO ẸBE KPOBAROPHIYỌ

7. Die yen ofori nẹ Inenikristi jomaotọ kpahen siẹrẹ ayen de vwo ẹwẹn ayen vwo yono ẹbe kpobarophiyọ?

⁷ Ọ da dianẹ wo vwo ẹwẹn wo vwo yono ẹbe kpobarophiyọ, onọ ọghanghanre ọvo ro fori nẹ wọ nọ oma wẹn yen, ‘Die yen sorọ me vwọ guọnọ ẹbe eyono nana?’ Ihwo buebun ruẹ ọnana rere ayen sa vwọ mrẹ iruo ra da hwa okposa yẹrẹ rọ kẹ ayen omavwerhovwẹn. Iroro nana chọre? Ẹjo. (1 Tim. 5:8) Ẹkẹvuọvo, Baibol na si avwanre orhọ kpahen ẹvwọtua rẹ igho vẹ ekuakua rẹ akpeyeren vwẹ eyeren nana. (Isẹ 23:4, 5; 1 Tim. 6:8-10; 1 Jọn 2:17) Ọ da dianẹ ọdavwẹ wẹn ọyen wọ vwọ dia ohwo ro titiri ro ji vwo efe buebun, ọ dia omavwerhovwẹn cha kanre owẹ ọvoo, wo ji se miovwon oyerinkugbe wẹn vẹ ọ rẹ Jihova.

8-9. (a) Ẹro vọ yen ofori nẹ Onenikristi vwo nẹ ẹbe eyono? (Matiu 6:33) (b) Die yen wo yono nẹ oborẹ Josefina, Morine, kugbe Iris tare?

⁸ Ẹro vọ yen ofori nẹ wo vwo ni ẹbe eyono? Ofori nẹ emu vuọvo ghanre kẹ avwanre vrẹ ẹga avwanre vwọ kẹ Jihovaa. (Mat. 22:37, 38; Fil. 3:8) Ọtiọyena gbe ni ẹbe eyono kerẹ obo re sa nẹrhẹ wọ vwẹrote oma wẹn ru wọ vwọ tẹnrovi ẹga ro wọ vwọ kẹ Jihova vwẹ akpeyeren.—Se Matiu 6:33.

⁹ Vwo oniso rẹ obo re vwẹ ukẹcha kẹ Inenikristi evo rọ nẹrhẹ ayen vwẹ ẹro abavo vwo ni ẹbe eyono. Josefina ro nẹ Chile rhe tare nẹ: “Mi yono ẹbe me sa vwọ mrẹ iruo rọ cha kẹ vwẹ ọke me vwọ ga Jihova vọnvọn. Ẹga ri Jihova yen me vwọ ka obaro vwẹ akpeyeren mẹ, ukperẹ ẹbe eyono.” Oniọvo aye re se Morine kpo isikuru re yono obọ re ruẹ ẹto ẹgbukpe ọvo. Diesorọ? Ọ da ta: “Obo me tẹnrovi yen mi vwo kpo asan ra da ma guọnọ ukẹcha da ra ga. Ọtiọyena me da guọnọ asan mi de se yono iruo me sa vwọ yan mu obo re me tẹnrovi. Mi vwo yono iruo na wontọ nu, a da reyọ ovwẹ phiyọ iruo kerẹ ohwo rọ tẹn ona rẹ obo re me ẹto, ji koko igho mi vwo muegbe kpo asan ra da ma guọnọ ukẹcha. Mi ghwe vwo te oboyin nu, me da ghwa mrẹ iruo kidie mi yono obo me ẹto.” Iris rọ ghwọrọ ọke grongron vwo yono kpahen obo ra hworẹ je vwẹrote ako da ta: “Re vwo yono ẹbe kpobarophiyọ, erhuvwu herọ, jẹ ọ cha sa kẹ wẹ evunvọnvwẹ vẹ omavwerhovwẹn ru wọ guọnọree. Obo ra ta na kọna: Wọ da vwẹ Jihova karo vwẹ akpeyeren, aphro herọọ nẹ, wọ cha mrẹ omavwerhovwẹn vẹ evunvọnvwẹ.” Vwọrẹ uyota, avwanre che bru erhiẹn re cha ghwa omavwerhovwẹn rhe avwanre, siẹrẹ a da vwẹ oyerinkugbe rẹ avwanre vẹ Jihova vwọ kobaro vwẹ akpeyeren.

NABỌ FRẸKOTỌ FUẸRẸN OKA RẸ ẸBE EYONO RU WỌ GUỌNỌRE

10. Mavọ yen a sa vwọ reyọ odjekẹ rọhẹ Diutaronomi 32:29 vwo ruiruo siẹrẹ e de brorhiẹn re vwo yono ẹbe kpobarophiyọ?

¹⁰ Ọ sa dianẹ o vwo obo ru wọ guọnọ yono kpahen vwẹ ẹwẹn. Jẹ o yovwin wo de roro kpahen erọnvwọn efa wo se ru—ọ sa dia ọ rọ họhọ oka ru wo vwo vwẹ ẹwẹn ẹsosuọ na yẹrẹ ọfa rọ fẹnẹre. (Ni Isẹ 18:17.) Nonẹna, o vwo ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ ẹbe eyono re herọ vwẹ awanree, kerẹ ẹbe eyono re ruẹ vwẹ intanẹti. Jẹ, roro mu tavwen sẹ wẹwẹ ọvo sa vwẹrote oma wẹn wo rhe yono ẹbe kpabarophiyọọ. Kerẹ udje, nẹ oborẹ oniọvo ọvo re se Johanna ro nẹ Finland rhe ro yono ẹbe kpobarophiyọọ tare. Ọ da ta: “Mi vwo wontọ nẹ ikọleji nu, me da ton iruo rẹ ọkobaro vẹ iruo rẹ ubrọke phiyọ. Mi vwo iruo sansan, me je mrẹ oborẹ Jihova kẹ avwanre oborẹ avwanre guọnọre vwo nene obo ro veri.” Karophiyọ nẹ erhiẹn ri shekpahen se yono ẹbe kpobarophiyọ yẹrẹ e yonoo vẹ oka ra guọnọre se fiẹ erhuvwu yẹrẹ umiovwon. Ọtiọyena, nọ oma wẹn: ‘Erhuvwu na bun vrẹ umiovwon rọhẹ evun rọyen?’ (Se Diutaronomi 32:29; 1 Kọr. 10:23) E jẹ a fuẹrẹn erọnvwọn evo re cha vwẹ ukẹcha kẹ wẹ vwọ kpahenphiyọ onọ yena.

11. Diesorọ ọ vwọ ghanre ra vwọ fuẹrẹn uche inọke ra cha ghwọrọ phiyọ ẹbe eyono? (Ni ifoto na.)

¹¹ Uche inọke rọ cha reyọ. Roro kpahen inọke ru wọ cha ghwọrọ kudughwrẹn kudughwrẹn vwo kpo iklasi, yono je wiowian ra vwọ kẹ wẹ. Wọ je cha mrẹ ọke vwo ruiruo rẹ ukoko na, ọtiọyen ji te ẹkẹn ro te we vwevunrẹ orua? (Fil. 1:10) Ẹbe eyono na cha nẹrhẹ oma ghwọrọ owẹ te ẹdia wo rhe che se muegbe kẹ uyono yẹrẹ ru uyono romobọọ? Ọnana yen obo re phia kẹ Jeroz ro nẹ India rhe. Ọ da ta: “Ọ bẹnre mi vwo mu ẹwẹn kpahen ẹga ri Jihova. Ọkievo, mi gbe ẹdẹ rẹ uyono. Mi vwo ni kpuko, me da rhe mrẹ nẹ ọke vẹ ẹgbaẹdavwọn re me ghwọrọ phiyọ ẹbe eyono na, me ghwọrọ kufia.” Vwọba, ọ dia ẹbe eyono eje yen reyọ ọkee; evo e rẹ ubrọke, efa herọ rẹ owian ra vwọ kẹ ohwo nẹ o ru hwọkee. Kerẹ udje, nẹ oborẹ Rabeca ro nẹ Mozambique rhe ta kpahen oka rọ jẹre rọ vwerhenrọ oma mamọ. Ọ da ta: “Inọke ivẹ ọvo yen avwanre ghwọrọ ukpẹdọke. Ọnana nẹrhẹ mi vwo uphẹn mi se vwo ruiruo rẹ ọkobaro rẹ ọkieje.”

12. A da ta ota kpahen ẹbe eyono, mavọ yen ohwo sa vwọ reyọ ọke rọyen vwo ruiruo vwẹ idjerhe ro me yovwin? (Aghwoghwo 12:1)

¹² Uche ọke rọ cha reyọ. Roro kpahen uche emeranvwe yẹrẹ ikpe rọ cha reyọ wo ki yono ẹbe wontọ. Ẹbe eyono tiọyena yen idjerhe ro me yovwin wọ vwọ reyọ ọke wẹn vwo ruiruo? (Ẹfe. 5:15-17) Wọ da dia eghene, ẹbe eyono tiọyena cha vwẹ uphẹn kẹ wẹ vwọ reyọ ẹgba wẹn eje vwo ruiruo kẹ Jihova vwẹ ọke eghene wẹn kerẹ wo vwo vwobọ vwẹ ẹga ọkieje? (Se Aghwoghwo 12:1.) O vwo ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ ẹbe eyono efa re cha nẹrhẹ wọ tẹn ona rẹ oborẹ wọ guọnọ yono na re cha reyọ ọkee? Kerẹ udje, o vwo isikuru evo wo de se yono ena sansan rọ guọnọ ọke ogrongron kugbe ighọ ibuebun kerẹ yunivasitii. Mario ro nẹ Chile rhe tare nẹ: “Me sanẹ isikuru ọvo mi di se yono ona ra da hwa igho obuebuun, ukperẹ mi vwo yono vwẹ yunivasiti. Abọ ẹne yen avwanre yono vwẹ udughwrẹn, rọ nẹrhẹ mi vwo uphẹn mi vwo ruiruo rẹ ọkobaro rẹ ọkieje mi vwo yono na.”

13. Idjerhe vọ yen asan rẹ ohwo dia siẹrẹ o de kpo isikuru se vwo miovwon oyerinkugbe rọyen vẹ Jihova?

¹³ Asan rẹ isikuru na hepha. Wọ sa mrẹ asan ru wo de se yono ẹbe rọ kẹrẹ uwevwin wẹn. Ẹkẹvuọvo, kọ da rha dianẹ asan ọfa ro sherabọ kẹ uwevwin yen asan na hepha vwo? Yẹrẹ, kọ da rha dianẹ a guọnọre nẹ wọ dia uwevwin rẹhẹ ogba rẹ isikuru na vwo? Riẹn nẹ wọ da yanjẹ orua wẹn vwo, ọnana se miovwin oyerinkugbe wẹn vẹ ọ rẹ Jihova, ma rho ọ da dianẹ ihwo re dia Iserii yen wẹ vẹ ayen gba cha dia. (Isẹ 22:3; 1 Kọr. 15:33) Matias ro nẹ Mozambique rhe ghwọrọ ẹgbukpe ọvo phiyọ isikuru rẹ igho rọyen ghwe buun. Dedena, ọ vie idiekpọvwẹ kpahen orhiẹn rọyen na. Diesorọ? Ọ da ta: “Ogba rẹ isikuru na yen me diare ọke me vwọ hẹ isikuru na. Kẹdi kẹdẹ yen mi hirharokuẹ edavwini mi vwo ru obo re chọre. Mi jiriro kẹ ovwan nẹ ovwan kpo isikuru rẹ ovwan de sherabọ kẹ ihwo rẹ oruaa.” Oniọvo rẹ aye ro nẹ Russia rhe tare nẹ: “Kidie nẹ ọsẹ vẹ oni mẹ yen mi nene dia uwevwin, ọnana nẹrhẹ me vrabọ rẹ imuoshọ vẹ edavwini ra mrẹ vwẹ iwevwin rẹ emọ rẹ isikuru dia vwẹ otafe yẹrẹ ogba rẹ isikuru na.” Wọ sa tobọ yono ẹbe vwevunrẹ intanẹti.

14. Ọ da dianẹ wọ guọnọ yono ẹbe kpobarophiyọ, mavọ odjekẹ rọhẹ Luk 14:28 sa vwọ vwẹ ukẹcha kẹ wẹ?

¹⁴ Igho rọ cha reyọ. Ẹbe eyono evo reyọ igho obuebuun, yẹrẹ ọ sa dianẹ igọmẹti yen cha hwosa na. Fikirẹ ọtiọyena, wọ rha cha ghwọrọ igho buebun vwo yono ẹbe kpobarophiyọ rọ sa nẹrhẹ wo tẹn ona ji vwo erianriẹn rọ cha nẹrhẹ wọ mrẹ iruo vwẹ obaro naa. Jẹ o ji vwo ẹdia efa wọ da cha ghwọrọ igho buebun phiyọ ẹbe eyono. O ji se vwo erọnvwọn efa wọ cha ghwọrọ igho phiyọ, kerẹ wọ vwọ hwosa kẹ ohwo ro che yono uwe wo se vwo muwan kẹ isikuru na. Ẹbe eyono evo nẹrhẹ ihwo evo riosa ikpe buebun. Adilson ro nẹ Mozambique rhe viẹ idiekpọvwẹ kpahen orhiẹn ro bruru. Ọ da ta: “Ọsẹ vẹ oni mẹ rode sa dẹ emu vẹ erọnvwọn efa rẹ ayen guọnọree, rere ayen sa vwọ hwosa rẹ isikuru mẹ ẹgbukpe ẹne soso.” Siẹrẹ wọ da jiriro rẹ isikuru wọ cha ra, nọ oma wẹn: ‘Bru igho yen ọ cha reyọ? Mẹvwẹ yẹrẹ ọsẹ vẹ oni mẹ sa hwosa rọyen? O vwo oka ọfa rẹ igho rọyen kpotọ vrẹ ọnana?’ (Se Luk 14:28.) ‘Me da riosa, bru ọke ọ cha reyọ me ke sa hwa re? Iruo rẹ mi che ru vwẹ obaro na che te vwọ hwosa na je vwẹrote oma mẹ?’—Isẹ 22:7.

15. Diesorọ o vwo fo wo vwo roro kpahen iruo ru wo se ru tavwen wo ki brorhiẹn rẹ oka rẹ ẹbe eyono ru wọ guọnọre?

¹⁵ Iruo ru wọ sa vwẹ obo wo yonori na mrẹ. Roro kpahen iruo re herọ vwẹ asan wọ dia yẹrẹ asan wọ guọnọ dia. Obo wo yonori na cha vwẹ ukẹcha kẹ wẹ vwọ mrẹ iruo? A de reyọ ẹbe eyono evo vwọ re odẹ yẹrẹ erianriẹn rẹ uyovwin ọvo, a reyọ ayen vwọ mrẹ iruoo. (Kọl. 2:8) Oniọvo aye ro nẹ India rhe da ta: “Me sa tẹn ona vuọvo me sa reyọ vwo ruiruo vwo nẹ ẹbe ri mi yonori rhee. Ukuotọ rọyen, me rha sa mrẹ iruo vuọvo vwẹ akon iruo rẹ mi yono kpaheen.” Vwẹ ẹdia efa, ọ sa dianẹ wọ nabọ riẹn iruo na, jẹ a vwọ mrẹ iruo ru ghwa lọhọọ. Sublime ro nẹ Central African Republic rhe yono kpahen obo ra rhuẹrẹ ẹkọdishọni. Ẹkẹvuọvo, ọ tare nẹ: “Vwẹ asan re me dia, ihwo buebun riẹn obo ra rhuẹrẹ erọnvwọn, ọtiọyena ra vwọ mrẹ iruo kọ bẹn.”

16. Diesorọ o vwo fo re vwo roro kpahen oka rẹ iruo rẹ ẹbe eyono na cha ghwa rhe?

¹⁶ Vwọba, ji roro kpahen oka rẹ iruo ru wọ sa mrẹ. Wọ cha mrẹ omavwerhovwẹn norhe? (Aghwo. 3:12, 13) Mavọ yen asan rẹ wọ da cha wian na hepha? A riẹn ikọmpini na phiyọ asan rẹ ihwo de nene ohwohwo vwanvwa oma, rẹ imuoshọ hepha, rẹ owian rọyen je pha gangan? Bru igho yen a sa hwa kẹ ohwo vwẹ iruo tiọyen? O che te we vwọ vwẹrote oma wẹn? Wo ji che yono kpobarophiyọ rere ọsa wẹn se vwo bunphiyọ? Ọ rọ ma ghanre, iruo na cha vwẹ uphẹn kẹ wẹ vwo phi ọdavwẹ rẹ Uvie na phiyọ ẹsosuọ? (Aghwo. 12:13) Uyota nẹ, iruo da kanre, a cha sa sane rhe sane kpoo. Ẹkẹvuọvo, orhiẹn ru wo bruru sẹ wo che yono ẹbe kpobarophiyọ che toroba oka rẹ iruo ru wo che ru vwẹ obaro na. Tabitha ro nẹ India rhe kpo isikuru re de yono obo re ko emwa emeranvwe esan. Ọ da ta: “Mi niro nẹ iruo rẹ emwa eko cha vwẹ ukẹcha kẹ vwẹ vwo ruiruo rẹ ọkobaro. Me riẹnre nẹ mi che jẹ owian ẹmrẹẹ, kidie ọkieje yen ihwo vwo ko iwun, ọ je kẹ vwẹ ọke, ọ cha reyọ igho obuebun me ke tuọnphiyọọ.” Isikuru na nẹrhẹ Tabitha mrẹ igho vwọ vwẹrote oma rọyen ro vwo ruiruo rẹ ọkobaro.

17. (a) Mavọ yen Onenikristi sa vwọ mrẹ evuẹ rọ guọnọre o se vwo brorhiẹn aghwanre kpahen ẹbe eyono? (b) Odjekẹ ri Baibol vọ yen a guọnọre nẹ e roro kpahen tavwẹn e ki brorhiẹn? (Ni ekpeti na “Odjekẹ ri Baibol re se Roro Kpahen.”)

¹⁷ A ta ota kpahen erọnvwọn sansan re se roro kpahen siẹrẹ ohwo da guọnọ yono ẹbe kpobarophiyọ re. Mavọ yen wọ sa mrẹ evuẹ ru wọ guọnọre wo se vwo brorhiẹn aghwanre? Kpo intanẹti yẹrẹ isikuru na de re ru ehiahiẹ kpahen obo ru wọ guọnọ yono kpahan. Guọnọ iruo rehẹ otọ wo se ru siẹrẹ wo de wontọ nu. Wọ je sa nọ mie ihwo ri wontọ nẹ oka rẹ uyono ru wọ guọnọ yono na yẹrẹ re wian vwẹ akon iruo tiọyen. (Isẹ 13:10) Nọ ayen kpahen te eshe te evrẹn rẹ ẹbe eyono vẹ iruo na. Nene ihwo re ga Jihova vẹ omavwerhovwẹn ta ota. (Isẹ 15:22) Ọka rẹ ẹbe eyono vẹ iruo vọ yen ayen jiri kẹ wẹ? Ayen sa tobọ djunute akon iruo rẹ ẹwẹn wẹn ra re jovwoo.

18. Die yen ofori nẹ a karophiyọ?

¹⁸ Kirobo ra ta cha na, ẹbe eyono vwo erhuvwu vẹ umiovwon rọ ghwa cha. Ọtiọyena, gba nabọ nẹrhovwo, wo ki brorhiẹn rẹ obo ru wọ guọnọ ru. Karophiyọ nẹ ẹbe eyono sa nẹrhẹ wọ mrẹ igho vwọ vwẹrote oma wẹn, jẹ oyerinkugbe rẹ avwanre vẹ Jihova yen kẹ ohwo uvi rẹ omavwerhovwẹn. (Une 16:9, 11) O toro asan re yono ẹbe tee, ọkieje yen Jihova cha vwọ vwẹrote ihwo rọyen. (Hib. 13:5) Kẹ, ọ da rha dianẹ wọ brorhiẹn wo vwo yono ẹbe kpobarophiyọ asaọkiephana vwo? Die yen sa vwẹ ukẹcha kẹ wẹ vwo sikẹrẹ Jihova phiyọ wo vwo yono na? A cha ta ota kpahen ọnana vwẹ uyono rọ cha na.