Muọghọ kẹ Ihwo Efa

1. Diesorọ oma vwọ vwerhan ihworakpọ siẹrẹ e de muọghọ kẹ ayen? (Isẹ 22:1)

OMA vwerhen owẹ siẹrẹ ihwo de muọghọ kẹ wẹ? Aphro herọọ nẹ oma vwerhen owẹ. Ọghọ ọyen orọnvwọn ọvo kiriguo rẹ ihworakpọ guọnọre. Oma vwerhen avwanre ihwo de muọghọ kẹ avwanre. A gbe ta rẹ Baibol na vwọ tanẹ “e vwo muọghọ kẹ ohwo yovwin nọ idọnọ ọfuanfon vẹ oro”!—Se Isẹ 22:1.

2-3. Erhọ yen ẹdia evo ra da guọnọ nẹ e muọghọ kẹ ihwo efa?

² Ọ dia ọkieje ọ vwọ lọhọ e vwo muọghọ kẹ ihwo efaa. Emuọvo rọ sorọ yen avwanre mrẹ oruchọ rẹ ihwo re riariẹ avwanre phiyọ. Vwọba, avwanre yerẹn vwẹ akpọ rẹ ọghọ kanre. Ẹkẹvuọvo, ofori nẹ avwanre dia ihwo re fẹnẹre. Diesorọ? Kidie Jihova guọnọre nẹ avwanre muọghọ ji brọghọ phiyọ “ihwo ejobi” oma.—1 Pita 2:17.

³ A sa mrẹ erere siẹrẹ a da riẹn obo ro mudiaphiyọ re vwo muọghọ kẹ ihwo efa kugbe obo re se vwo muọghọ kẹ (1) ihwo rẹ orua, (2) iniọvo rẹ ukoko na kugbe (3) ihwo rehẹ ukoko naa. A cha ta ota kpahen obo re se vwo muọghọ kẹ ihwo vwẹ ẹdia ebẹnbẹn.

E VWO MUỌGHỌ KẸ IHWO EFA, DIE YEN O MUDIAPHIYỌ?

4. Die yen o mudiaphiyọ e vwo muọghọ kẹ ihwo efa?

⁴ Die yen otọ rẹ ọghọ? Vwẹ ephẹrẹ evo, eta na “ọghọ” vẹ “brọghọ” churobọ si ohwohwo. Vwẹ idjerhe vọ? “Ọghọ” mudiaphiyọ ẹro rẹ avwanre vwo nẹ ohwo. E de muọghọ kẹ ihwo efa, avwanre ki nẹ ayen kerẹ ihwo ri muwan rẹ erorokẹ vẹ oniso rẹ avwanre, ọ sa dianẹ fikirẹ iruemu rayen, oborẹ ayen ru re yẹrẹ ẹdia rẹ ayen hepha. E vwo “brọghọ” phiyọ ohwo oma de rhe mudiaphiyọ obo re nene ohwo yerẹn wan. Oborẹ avwanre nene ihwo efa yerẹn wan rọ nẹrhẹ ayen nẹ oma rayen ghanghanre nẹ e vwo ọdavwẹ rayen yen che djephia nẹ avwanre brọghọ phiyọ ayen oma. Vwọrẹ uyota, uvi rẹ ọghọ evunrẹ ubiudu yen o nẹcha.—Mat. 15:8.

5. Die yen mu avwanre vwo muọghọ vwọ kẹ ihwo efa?

⁵ Jihova guọnọre nẹ avwanre muọghọ kẹ ihwo efa; vwọrẹ uyota, ọ guọnọre nẹ e muọghọ kẹ “ogangan rẹ usuon ro kpenu.” (Rom 13:1, 7) Jẹ ihwo evo sa ta, “Ihwo ri muwan rẹ ọghọ yen mi muọghọ kẹ.” Iroro yena shephiyọ? Kerẹ idibo ri Jihova, avwanre riẹnre nẹ kọghọ kọghọ rẹ avwanre muẹ kẹ ihwo dia fikirẹ oborẹ ayen ruẹẹ. Avwanre ruo fikirẹ ẹguọnọ rẹ avwanre vwo kpahen Jihova vẹ owenvwe re vwo ru obo re vwerhọn oma.—Jos. 4:14; 1 Pita 3:15.

6. Wo ghini se muọghọ kẹ ohwo ro muọghọ kẹ wẹẹ? Djekpahọn. (Ni uhoho na.)

⁶ Ihwo evo se roro, ‘E ghini se muọghọ kẹ ohwo ro muọghọ kẹ avwanree?’ E. Roro kpahen idje evo. Ovie Sọl phọphọ ọmọ rọyen Jonatan vwẹ obaro rẹ ihwo efa. (1 Sam. 20:30-34) Dedena, Jonatan vwomakpotọ bicha ọsẹ rọyen vwẹ ofovwin rhi te ẹdẹ rẹ ughwu rọyen. (Eyan. 20:12; 2 Sam. 1:23) Ilai rọ dia Orherẹn Rode na tare nẹ Hana da udi vroma. (1 Sam. 1:12-14) Dedena, Hana ta ota kẹ Ilai vẹ ọghọ, dede nẹ ihwo rẹ Izrẹl eje riẹnre nẹ ọ dia omamọ ọsẹ kugbe orherẹn rode yen o ruẹẹ. (1 Sam. 1:15-18; 2:22-24) Ihwo rẹ Atẹns ji yinvwaro kpahen ọyinkọn Pọl, re ayen vwọ tanẹ o “muẹ eta ta.” (Iruo 17:18) Enana eje ayen ruru na, Pọl je ta ota kẹ ayen bọrọbọrọ. (Iruo 17:22) Idje nana eje djerephia nẹ, ẹguọnọ okokodo re vwo kpahen Jihova vẹ oshọ re vwo ru obo ri miovwo ivun se mu avwanre vwo muọghọ kẹ ihwo efa, a da tobọ mrẹ bẹnbẹn re vwo ru ọtiọyen, ọ dia ọke rọ da lọhọ ọvoo. E gbe jẹ a ta ota kpahen ihwo ri muwan rẹ ọghọ avwanre kugbe oboresorọ e vwo muọghọ kẹ ayen.

MUỌGHỌ KẸ IHWO RẸ ORUA

7. Die yen sa nẹrhẹ ọ bẹn kẹ avwanre e vwo muọghọ kẹ ihwo rẹ orua?

⁷ Oboresorọ ọ vwọ bẹn. Ọ dia ọmọrhiẹ ọke yen avwanre vẹ ihwo rẹ orua ghwọrọ kuẹgbee. Fikirẹ ọnana, avwanre riẹn asan rẹ ayen de ruẹ yovwẹn vẹ asan rẹ ayen da vwiẹre. Evo sa rioja fikirẹ ẹnwan rẹ ọkamuka yẹrẹ muọga rọ nẹrhẹ ọ bẹn ra vwọ vwẹrote ayen. Efa sa ta ota ji ru erọnvwọn ri miovwo avwanre ivun. Ukperẹ ayen vwọ davwẹngba vwo muọghọ kẹ ohwohwo rere omafuvwe vẹ ufuoma vwọ dia uwevwin rayen, evo ke sua ohra. Fikirẹ ọtiọyena, ayen re se yerẹn kuẹgbee. Kerẹ ọga rẹ eyanyan rọ nẹrhẹ ẹbẹre sansan rẹ ugboma na rha sa wian kuẹgbee, ọtiọyen jẹ ọghọ emuo je nẹrhẹ ihwo rẹ orua rha wian kuẹgbee. Vwọ fẹnẹ ọga rẹ eyanyan rẹ avwanre ọvo che se sivwin kpoo, e se muọghọ kẹ ohwohwo rere orua avwanre vwo jẹ ẹhra.

8. Diesorọ ọ vwọ ghanre re vwo muọghọ kẹ ihwo rẹ orua? (1 Timoti 5:4, 8)

⁸ Diesorọ e vwo muọghọ kẹ ihwo rẹ orua? (Se 1 Timoti 5:4, 8.) Vwẹ ileta rẹsosuọ rẹ Pọl si rhe Timoti, ọ ta ota kpahen oborẹ ihwo rẹ orua vwẹrote ọdavwẹ rẹ ohwohwo. Ọ tare nẹ ‘omaẹvwọkpahotọ avwanre kẹ Ọghẹnẹ’ yen emuọvo kiriguo rọ nẹrhẹ avwanre muọghọ kẹ ihwo orua, ọ dia kidie nẹ e di ruoo. Omaẹvwọkpahotọ nana churobọsi irueru vẹ ẹga rẹ avwanre vwọ kẹ Ọghẹnẹ. Jihova yen vwẹ ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ orua vwo mu. (Ẹfe. 3:14, 15) Ọtiọyena, e de muọghọ kẹ ohwo orua, Jihova rọ dia ohwo rọ vwẹ ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ orua vwo Mu na yen e muọghọ kẹ. Ọnana yen emuọvo kiriguo rọ sorọ re vwo muọghọ kẹ ihwo rẹ orua!

9. Mavọ yen aye gbe ọshare se vwo muọghọ kẹ ohwohwo? (Ni ihoho na.)

⁹ Obo re se vwo muọghọ kẹ ihwo rẹ orua. Ọshare ro brọghọ phiyọ aye rọyen oma djephia vwẹ odjahọn vẹ azagba nẹ ọyen ni aye rọyen ghanghanre. (Isẹ 31:28; 1 Pita 3:7) O vwo ọke vuọvo ro vwo hwe, phọphọ, yẹrẹ nẹrhẹ o nẹ oma rọyen kuekuu. Ariel,a rọ dia Argentina tare nẹ: “Kidie nẹ aye mẹ muọga, kọ ta eta re nẹrhẹ ivun miovwo uvwe ọkievo. Ọnana da phia, ke me karophiyọ oma mẹ nẹ eta rọyen na dia ọyen obo ro ghini vwo vwẹ ẹwẹẹn. Ọke rẹ ivun de miovwo uvwe, ke me karophiyo eta rehẹ 1 Kọrẹnt 13:5, ọnana kọ vwẹ ukẹcha kẹ vwẹ vwọ ta ota kẹ vẹ ọghọ ukperẹ eta re cha nẹrhẹ o nẹ oma rọyen kueku.” (Isẹ 19:11) Aye ro muọghọ kẹ ọshare rọyen nabọ ta omamọ eta kpahọn vwọ kẹ ihwo efa. (Ẹfe. 5:33) Ọ kẹnoma kẹ eta rẹ ehwẹjẹ, yẹrẹ se edẹ ri forii; e jẹ ọ riẹn nẹ iruemu tiọyena yen ekangba rọ guọghọ orọnvwe. (Isẹ 14:1) Oniọvo aye ọvo vwẹ Italy rẹ ọshare rọyen nene ẹnwan muabọ tare nẹ: “Ọkievo, mi no nẹ ọshare mẹ brẹba ebẹnbẹn rọyen na. Vwẹ obuko re, eta vẹ oborẹ mi ruẹ opharo mẹ wan djephia nẹ me nama muọghọ kẹẹ. Ẹkẹvuọvo, me da rhe mrẹ nẹ kọke kọke mẹ vẹ ihwo re ta ota kpahen ihwo efa vẹ ọghọ da ghwọrọ ọke kuẹgbe, ọnana kọ nẹrhẹ mi muọghọ kẹ ọshare mẹ.”

10. Idjerhe vọ yen ighene se vwo djephia nẹ ayen muọghọ kẹ esẹ vẹ ini rayen?

¹⁰ Ighene, ovwan nene iji rẹ ọsẹ vẹ oni ovwan vwọ kẹ ovwan. (Ẹfe. 6:1-3) Ta ota kẹ ọsẹ vẹ oni wẹn vẹ ọghọ. (Eyan. 21:17) Ayen vwọ ghwanran phiyọ ye, ayen sa guọnọ ukẹcha wẹn vrẹ obo ri jovwo. Davwẹngba wẹn eje wọ vwọ vwẹrote ayen. Roro kpahen udje ri María, rẹ ọsẹ rọyen dia Oseri ri Jihovaa. Ọke rẹ ọsẹ rọyen vwọ muọga, o de ruo bẹnbẹn kẹ María rọ vwọ vwẹrote. Ọ da ta: “Ọ dia ẹrhovwo rẹ oborẹ mi se vwo muọghọ kẹ ọsẹ mẹ ọvo yen me nẹree, ẹkẹvuọvo ji te oborẹ mi se vwo djephia. Mi niro nẹ Jihova da vuẹ vwẹ nẹ mi muọghọ kẹ ọsẹ vẹ oni mẹ, ọ je cha kẹ vwẹ ogangan mi vwo ru ọtiọyen. Ọke vwọ yanran na, me da rhe mrẹvughe nẹ ọ dia ọsẹ mẹ yen che wene uruemu rọyen rere mi se vwo nene yerin vẹ ọghọọ.” Avwanre de muọghọ kẹ ihwo rẹ orua dede nẹ ayen ruẹ chọ, je djephia nẹ e muọghọ kẹ ọrhuẹrẹphiyotọ ri Jihova.

MUỌGHỌ KẸ INIỌVO RẸ UKOKO NA

11. Die yen sa nẹrhẹ ọ bẹn e vwo nene iniọvo avwanre yerin vẹ ọghọ?

¹¹ Oboresorọ ọ vwọ bẹn. Dede nẹ iniọvo rẹ ukoko na yeren akpọ vwo nene iwan ri Baibol na; ọkiọvo ayen sa vwẹ ẹro rọ chọre vwo ni avwanre, reyọ avwanre vwo guẹdjọ yẹrẹ ru obo ri miovwo avwanre ivun. Ọ da dianẹ oniọvo ọvo ‘gbe avwanre ku,’ a sa mrẹ bẹnbẹn re vwo nene yerin vẹ ọghọ. (Kọl. 3:13) Die yen sa cha avwanre uko?

12. Diesorọ ọ vwọ ghanre e vwo muọghọ kẹ iniọvo na? (2 Pita 2:9-12)

¹² Diesorọ e vwo muọghọ kẹ iniọvo na? (Se 2 Pita 2:9-12.) Vwẹ ileta rivẹ rẹ ẹwẹn ọfuanfon na muẹ Pita vwo si, ọ tare nẹ ihwo evo vwẹ ukoko rẹ Inenikristi ẹgbukpe ujorin rẹsosuọ ta erharhe eta kpahen “ihwo ri vwo urinrin,” kọyen ekpako na. Die yen emekashe re fuevun re mrẹ obo re phiare na ruru? Fikirẹ “ọghọ rẹ ayen muẹ kẹ Jihova,” ayen ta ota rẹ ekan vuọvo kpahen erharhe ihwo naa. De vwẹ ẹwẹn roro! Emekashe egbagba na ta ota gbaegbae kpahen eshare yena ri yinvwaro naa. Ẹkẹvuọvo, ayen yanjẹ ayen vwo kẹ Jihova nẹ o gun ayen ẹdjọ je ghwọku ayen. (Rom 14:10-12; ni Jud 9.) E se yono mie emekashe na. Ọ da dianẹ e muọghọ kẹ ihwo re vwọsua, mavọ yen ọ ghanre te re vwo muọghọ kẹ iniọvo avwanre! Ọtiọyena, e gbe jẹ a “kobaro” vwo muọghọ kẹ ayen. (Rom 12:10) E de ru ọtiọyen je djephia nẹ e muọghọ vwọ kẹ Jihova.

13-14. Mavọ yen e se vwo muọghọ kẹ iniọvo rẹ ukoko na? Djudje evo. (Ni ihoho na.)

¹³ Obo re se vwo muọghọ kẹ iniọvo na. Ekpako, ovwan davwẹngba vwo yono ihwo efa vwọrẹ ẹguọnọ. (Filim. 8, 9) Wọ da guọno vwẹ ọghwọku vwọ kẹ ohwo, ru ọtiọyen vwẹ idjerhe ri dẹndẹn ọ dia ọke rẹ ofu de dje wee. Iniọvo eya, ovwan se ru erọnvwọn buebun vwọ vwẹ ukẹcha kẹ iniọvo rẹ ukoko na vwo muọghọ kẹ ohwohwo, womarẹ ovwan vwọ kẹnoma kẹ iguegun ji miovwo odẹ rẹ ihwo. (Tai. 2:3-5) Avwanre eje se djephia nẹ e muọghọ kẹ ekpako rẹ ukoko womarẹ e vwo nene ayen wian kuẹgbe ji dje ọdavwaro kpahen owian ọgangan rẹ ayen wian vwọ vwẹrote emẹvwa, kobaro rẹ iruo aghwoghwo na je vwẹ ukẹcha kẹ ihwo re “jowọ rọ chọre.”—Gal. 6:1; 1 Tim. 5:17.

¹⁴ Ọ bẹn kẹ oniọvo aye ọvo re se Rocío ro vwo muọghọ kẹ ọkpako ọvo rọ vwẹ uchebro vwọ kẹ. Ọ da ta: “Mi niro nẹ obo rọ ta ota kẹ vwẹ wan gan nọ. Vwẹ obo uwevwin me ta erharhe eta kpahọn. Dede nẹ mi djephiaa, jẹ vwẹ obevun mi no nẹ o vwo ọdavwẹ mẹẹ, ọtiọyena me da sen uchebro rọyen.” Die yen vwẹ ukẹcha kẹ Rocío? Ọ da ta: “Vwẹ isese ri Baibol mẹ, mi de se mrẹ obo rehẹ 1 Tẹsalonaika 5:12, 13. Me rhe vwọ mrẹvughe nẹ mi muọghọ kẹ ọkpako nanaa, ẹwẹn obrorhiẹn mẹ ko kpokpo uvwe. Me da nẹrhovwo rhe Jihova ji ru ehiahiẹ vwẹ ẹbẹ ukoko na rere me sa vwọ mrẹ evuẹ kiriguo re sa cha vwẹ uko vwo wene uruemu mẹ. Ukuotọ rọyen, me da rhe mrẹvughe nẹ ọ dia oniọvo na yen vwo obẹnbẹn naa, ẹkẹvuọvo omaẹkparọ mẹ. Asaọkiephana, me rhe mrẹvughe re nẹ omaevwokpotọ mẹ churobọ si obo ri mi muọghọ kẹ ihwo efa te. O ji fo nẹ mi ru yovwinphiyọ, jẹ mi de muọghọ kẹ ihwo, ke me mrẹ ufuoma ri Jihova.”

MUỌGHỌ KẸ IHWO REHẸ UKOKO NAA

15. Die yen sa nẹrhẹ avwanre mrẹ bẹnbẹn rẹ vwo muọghọ kẹ ihwo rehẹ ukoko naa?

¹⁵ Oboresorọ ọ vwọ bẹn. Ọke buebun vwẹ iruo rẹ aghwoghwo na yen avwanre vwọ mrẹ ihwo ri vwo omavwerhovwẹn kpahen ovuẹ ri Baibol naa. (Ẹfe. 4:18) Evo sian fikirẹ oborẹ ayen ghwanre vwa vwẹ ọkiemọ. Ọ sa dianẹ iyono isikuru vẹ ihwo ra wian kẹ re se ru ọhọre rayeen yẹrẹ ihwo iruo yẹrẹ emọ isikuru ri ruẹ uyovwin gangan yen e nene muabọ. Ọke vwọ yanran, ọghọ rẹ avwanre muẹ kẹ ihwo tiọyena se shekpotọ, obo re nene avwanre yerin wan ro che je avwanree, kọyen avwanre nene ayen yerẹn.

16. Diesorọ ọ vwọ ghanre re vwo muọghọ kẹ ihwo re vwẹ ẹga kẹ Jihovaa? (1 Pita 2:12; 3:15)

¹⁶ Diesorọ e vwo muọghọ kẹ ihwo rehẹ ukoko naa? Karophiyọ nẹ Jihova vwo oniso oborẹ avwanre nene ihwo rẹ obotafe yerẹn wan. Ọyinkọn Pita karophiyọ Inenikristi nẹ omamọ uruemu rayen se mu ihwo evo vwọ “vwẹ urinrin kẹ Ọghẹnẹ.” Ọtiọyena, o de jiro kẹ ayen nẹ ayen chochọn rẹ esegbuyota rayen ji “ruo dẹndẹn vẹ ọghọ okokodo.” (Se 1 Pita 2:12; 3:15.) Ọ da tobọ dianẹ a hẹ obaro rẹ oguẹdjọ fikirẹ esegbuyota avwanre yẹrẹ nene ọrivẹ avwanre ta ota vwọ chochọn rẹ obo re segbuyota, o fori Inenikristi vwo muọghọ kẹ ihwo rẹ obotafe kerẹsiẹ ra da mrẹ nẹ ayen hẹ obaro rẹ Ọghẹnẹ. Kidie, Jihova mrẹ je kerhọ oborẹ avwanre ta kugbe obo ra ta wan. Ọnana rha dia emuọvo rọ ghanre mamọ re vwo muọghọ kẹ ihwo rehẹ ukoko naa!

17. Idjerhe vọ yen avwanre se vwo muọghọ kẹ ihwo rehẹ ukoko naa?

¹⁷ Obo re se vwo muọghọ kẹ ihwo rehẹ ukoko naa. A dahẹ iruo aghwoghwo na, e jẹ a nama djephia nẹ a vwẹ ẹro okueku vwo nẹ ihwo ri ghwe vwo erianriẹn emuọvo yẹrẹ kakaka kaphen Baibol naa. Ukperẹ ọtiọyen, e che nẹ ayen nẹ ayen yovwin nọ avwanre ayen je pha ghanghanre vwẹ ẹro rẹ Ọghẹnẹ. (Heg. 2:7; Fil. 2:3) Ohwo de yinvwaro kpahen owẹ fikirẹ obo wo segbuyota, sen ẹwẹn re vwo ruẹ orukeri kerẹ a vwọ ta eta ọjẹfia kpahen ohwo na. (1 Pita 2:23) Ọ da dianẹ wọ ta ota ro forii, yovwunu kpakpata. Mavọ yen wo se vwo muọghọ kẹ ihwo vwẹ asan wo de ruiruo? Dia ọgbowian ro ruẹ iruo rọyen fiotọ wo ji dje uruemu esiri kẹ ihwo wẹ vẹ ayen wian kuẹgbe vẹ e rẹ wọ wian kẹ. (Tai. 2:9, 10) Wọ da dia ọgbowian, ohwo rẹ uyota, ro ji rhievun wiowian, o muẹro nẹ uruemu wẹn cha ghwa ujiri bru Ọghẹnẹ ra ọ da tobọ dianẹ wo se ru ọhọre rẹ ihwo na yẹrẹ wo se ruo ọkiejee.—Kọl. 3:22, 23.

18. Diesorọ ọ vwọ dia obo re ghanre e vwo muọghọ kẹ ihwo efa?

¹⁸ Enana rha dia emamọ rẹ iroro ri mu avwanre vwọ muọghọ kẹ ihwo efa! E de muọghọ kẹ ihwo orua avwanre, je muọghọ kẹ Jihova rọ dia Ọgbuyovwin rẹ orua avwanre. Ọtiọyen ọ je hepha nẹ, avwanre de muọghọ kẹ iniọvo ukoko na, je muọghọ kẹ Ọsẹ avwanre rọhẹ odjuvwu. Avwanre de muọghọ kẹ ihwo otafe, avwanre rhie uphẹn phiyọ rẹ ayen vwo jiri Jihova yẹrẹ muọghọ kẹ Ọghẹnẹ avwanre. Ọ da tobọ dianẹ ihwo evo muọghọ kẹ avwanre rhivwiin, ọyen obo re ghanre e vwo muọghọ kẹ ayen. Diesorọ? Kidie Jihova che bruphiyọ kẹ avwanre. O veri nẹ: “Ihwo ri muọghọ kẹ vwẹ yen mi che muọghọ kẹ.”—1 Sam. 2:30.