Ndomo Elivulu Lia Yovi li Pondola Oku tu Kuatisa Oku Eca Alungulo Awa

1-2. Ovina vipi akamba vatatu va Yovi oku kongelamo Elihu va mola eci va pitĩla ko Usi?

ECI Yovi a pumba ovokuasi aye osi, esapulo liaco lia lisanduila ndondalu pokati komanu valua va kala Kutundilo. Kuenje eci akamba vatatu va Yovi okuti Elifasi, Bilidade kuenda Sofare va ci yeva, va linga ungende toke ko Usi oco vo ko lembeleke. Pole, eci va pitĩla loku mola ovina via lipita la Yovi, va komõha calua.

² Sokolola kovina via lipita la Yovi. Eye wa kala oku tala ohali yalua omo okuti, wa pumba ovina viosi a kuatele. Olongombe viaye viosi, olongamelo, olomeme kuenda ovimbulu viosi, vimue via nyaniwa kuenda vikuavo via pondiwa. Valua pokati kapika vaye va pondiwa. Handi vali, omãla vaye va fa eci onjo ovo va kala, ya va kupukila. Noke liovina viaco viosi, Yovi wa kuatiwa luvei umue. Etimba liaye liosi lieya oku yuka lolombumbu vi vala calua. Eci akamba vaye vatatu va pitĩla, va mola okuti Yovi wa tumãla pokati katiko lesumuo lialua. Nye ovo va linga? Ovo va tumãla ponele ya Yovi vokuenda kuoloneke epanduvali, pole, lomue wo sapuila ondaka yimue, ndaño va mola okuti eye wa kala oku tala ohali yalua. (Yovi 2:​12, 13) Noke, ulume umue umalẽhe o tukuiwa Elihu, weyavo kuenda wa tumãla ocipepi lalume vaco vatatu. Kuenje Yovi wa fetika oku vangula loku siñala eteke eye a citiwa kuenda oku livela oku fa. (Yovi 3:​1-3, 11) Ocili okuti Yovi wa sukilile ekuatiso! Ovina alume vaco veya oku popia kuenda onjila ndomo va popia, ya laikele oku lekisa nda ovo va kala muẽle akamba vocili va Yovi kuenda nda okuti va kapeleko ekalo liaye.

3. Nye tu konomuisa vocipama cilo?

³ Yehova wa tuma Mose oku soneha ovina akamba vatatu va Yovi kuenda Elihu va popia levi va linga. Ci kuete esilivilo oku kũlĩha okuti onepa yimue yovina Elifasi a popia, vi lekisa okuti pamue eye wa vetiyiwa lolondele. Pole, ca litepa la Elifasi, olondaka Elihu a popia, via tunda ku Yehova. (Yovi 4:​12-16; 33:​24, 25) Omo liaco ka ci komõhisa okuti, ndaño velivulu lia Yovi mu sangiwa alungulo alua awa, pole, mu sangiwavo alungulo ka a sungulukile. Tu konomuisi ndomo elivulu lia Yovi li pondola oku tu kuatisa eci tu sukila oku eca elungulo komunu umue. Tete, tu konomuisa ongangu ka ya sungulukile yakamba vatatu va Yovi, yatiamẽla kovina tu sukila oku yuvula oku popia kuenda oku linga poku eca elungulo limue. Noke, tu konomuisa ongangu yiwa ya Elihu yatiamẽla kovina tu sukila oku popia kuenda oku linga poku eca elungulo. Tu konomuisavo ndomo va Isareli va ponduile oku kuatisiwa lovolandu aco kuenda ovina tu lilongisilako.

NDOMO AKAMBA VATATU VA YOVI VA LUNGULA YOVI

4. Momo lie akamba vatatu va Yovi ka va tẽlele oku u lembeleka? (Talavo ociluvialuvia.)

⁴ Embimbiliya li popia okuti akamba vatatu va Yovi, va enda toke kokuaye oku ko ‘lembeleka kuenda oku lekisa ohenda’ omo liovina via lipita laye. (Yovi 2:11) Pole ovo, ka va tẽlisile ocimãho caco. Momo lie? Momo liasunga atatu. Liatete, ovo ka va sandele otembo yoku yevelela lutate Yovi kuenda oku kuata elomboloko lia suapo liekalo liaye. Ndeci, ovo va sima okuti Yehova eye wa kala oku kangisa Yovi omo liakandu aye.a (Yovi 4:7; 11:14) Liavali, alungulo alua alume vaco va eca ku Yovi, ka a kuatele esilivilo, a kala viungangala kuenda ka a sungulukile. Ndaño okuti alume vaco vatatu, va vangula ovina viwa, pole, ovina viaco ka via kaile viocili. (Yovi 13:12) Bilidade wa popia olonjanja vivali okuti Yovi o vangula calua. (Yovi 8:2; 18:2) Handi vali, Sofare wa popiavo okuti Yovi wa kala “eveke.” (Yovi 11:12) Liatatu, ndaño okuti pamue ovo ka va vanguile lukãlu, ovina va popia kuenda ndomo va vi popia, via lekisa okuti ka va kuatele esumbilo kuenda ocisola. (Yovi 15:​7-11) Oku sulako, alume vaco va pitisile lika kovaso oku seteka oku lekisa okuti Yovi wa lingile ekandu. Kuenje ka vo lembelekele ale oku pamisa ekolelo liaye.

5. Yovi wa liyeva ndati eci akamba vaye vatatu va eca elungulo kokuaye?

⁵ Ka ci komõhisa okuti alungulo a eciwa lakamba va Yovi, ka a kuatele onima yiwa. Eci ovo va malusula oku vangula, Yovi wa yeva esumuo lialua. (Yovi 19:2) Handi vali, tu pondola oku kuata elomboloko liesunga lieci Yovi a popela okuti, ka kuatele eko omo liovitangi a kala oku liyaka lavio. Ovina viaco viokokela oku kuata ovisimĩlo ka via sungulukile viatiamẽla kokuaye muẽle kuenda oku vangula olondaka viumamõhe. (Yovi 6:​3, 26) Ovina akamba vatatu va Yovi va popia, ka via tundile ku Yehova kuenda ovo ka va tatele Yovi lohenda. Ndaño okuti ovo ka va ci limbukile, va kala ndocimalẽho cimue peka lia Satana oco va sumuise Yovi. (Yovi 2:​4, 6) Ulandu owu wa ponduile oku kuatisa ndati va Isareli kuenda u pondola oku tu kuatisa ndati koloneke vilo?

6. Ovina vipi alume vana va nõliwile oco va sombise va Isareli va ponduile oku lilongisila kongangu ka ya sungulukile yakamba vatatu va Yovi?

⁶ Ndomo va Isareli va ponduile oku kuatisiwa. Eci Yehova a tumbika ovihandeleko kepata lia va Isareli, eye wa nõla alume vamue akulu oco va sombise va Isareli loku va kuatisa oku pokola kovihandeleko viaco. (Esin. 1:​15-18; 27:1) Alume vaco va sukilile oku yevelela lutate osimbu ka va ecele elungulo limue ale oku sombisa omunu umue. (2 Asa. 19:6) Ovo va ponduilevo oku linga apulilo loku yuvula oku sima okuti va kũlĩhĩle ale ovina viosi viatiamẽla kocitangi cimue. (Esin. 19:18) Handi vali, alume vaco va sukililevo oku yuvula oku vangula lukãlu, poku eca alungulo ku vana va sukilile ekuatiso. Momo lie? Momo, oku vangula lukãlu, ci pondola oku tateka omunu umue oku situlula ovina vi kasi vutima waye. (Etu. 22:​22-24) Evi vimue pokati kovina alume vaco vo ko Isareli va ponduile oku lilongisila kulandu wa Yovi.

7. Anga hẽ alume vo ko Isareli vana va nõliwile oco va sombise, ovo lika va ponduile oku kuatisiwa lulandu wa Yovi poku eca alungulo? (Olosapo 27:9)

⁷ Alume vo ko Isareli vana va nõliwile oco va sombise va Isareli, havoko lika va ponduile oku eca alungulo. Pole, omanu vosi ci kaile amalẽhe ale akulu, alume ale akãi, va ponduile oku eca alungulo komunu umue wa linga ocina cimue ka ca sungulukile. (Osa. 141:5) Ekamba limue liocili, li pondolavo oku kuama ongangu yaco poku eca elungulo lutima wosi komunu ukuavo. (Tanga Olosapo 27:9.) Ongangu ka ya sungulukile yakamba vatatu va Yovi, ya ponduile oku kuatisa va Isareli vosi oku kũlĩha ovina va sukilile oku yuvula oku popia ale oku linga poku eca elungulo limue.

8. Nye tu sukila oku yuvula oku linga poku eca alungulo komanu vakuavo? (Talavo oviluvialuvia.)

⁸ Ndomo tu pondola oku kuatisiwa koloneke vilo. Eci vamanjetu va liyaka lovitangi, tu likapelako oku va kuatisa. Pole, tu sukila oku yuvula oku linga ovina akamba vatatu va Yovi va linga. Tete, tu sukila oku kuata elomboloko lia suapo liovina viosi via kongela kocitangi cimue. Vali, elungulo tu eca li sukila oku kunamẽla kocili ci sangiwa Vondaka ya Suku okuti, ka li kunamẽla kovisimĩlo vietu muẽle ndeci Elifasi a linga. (Yovi 4:8; 5:​3, 27) Tatu, tu sukila oku yuvula oku vangula olondaka viukãlu ale viungangala. Ivaluka okuti Elifasi, Bilidade kuenda Sofare, va popia ovina vimue okuti viocili. Toke muẽle upostolo Paulu wa tukula olondaka vimue Elifasi a popia. (Sokisa elivulu lia Yovi 5:13 lukanda 1 Va Korindo 3:19.) Pole, ovina vialua Elifasi, Bilidade kuenda Sofare va popia viatiamẽla ku Yehova, ka via kaile viocili kuenda via sumuisa calua Yovi. Omo liaco, Yehova wa lekisa okuti, ovina ovo va popia ka via kaile viocili. (Yovi 42:​7, 8) Eci ci lekisa okuti, poku eca alungulo komanu vakuavo, tu sukila oku kolela okuti ovina tu popia, ka vi situlula okuti Yehova ka kapeleko afendeli vaye ale ka va sole. Kaliye, tu konomuisi ovina tu pondola oku lilongisila kongangu yiwa ya Elihu.

NDOMO ELIHU A LUNGULA YOVI

9. Lombolola esunga lieci Yovi a sukilile ekuatiso eci akamba vaye va liwekapo oku vangula kuenda ndomo Yehova a eca ekuatiso liaco.

⁹ Yovi kumue lakamba vaye vatatu, va sapela vokuenda kuotembo yalua. Ovina ovo va vangula, vi tẽla eci ci soka 28 kovipama Viembimbiliya. Kuenda ovina vialua ovo va popia via lekisa okuti ovo va temẽle calua kuenda va kuatele onyeño. Tu pondola oku kuata elomboloko liesunga lieci Yovi a yevela esumuo! Eye wa sukilile elembeleko kuenda elungulo. Yehova wo kuatisa ndati? Yehova wa talavaya la Elihu oco a lungule Yovi. Pole, momo lie Elihu a talamẽla toke eci Yovi kumue lakamba vaye vatatu va mala oku vangula? Elihu wa popia hati: “Ame ndumalẽhe ene wakulu. Kuenje ame lesumbilo lialua nda likandangiya.” (Yovi 32:​6, 7) Ndeci koloneke vilo, Elihu wa limbukile okuti, akulu va kũlĩha kuenda va lilongisa ovina vialua komuenyo okuti amalẽhe ci sule. Pole, noke yoku yevelela lepandi Yovi kuenda akamba vaye vatatu, Elihu ka tẽlele vali oku likandangiya. Kuenje eye wa popia hati: “Anyamo lika, ka a lingisa omunu oku kala ukualondunge, kuenda alume va kuka havoko lika va kuete elomboloko lieci ca sunguluka.” (Yovi 32:9) Nye Elihu a vangula noke kuenda wa ci popia ndati?

10. Nye Elihu a linga osimbu ka ecele elungulo ku Yovi? (Yovi 33:​6, 7)

¹⁰ Elihu osimbu ka ecele elungulo limue ku Yovi, eye wa yonguile okuti tete Yovi o tulumũha, oco a yevelele ovina eye a yonguile oku popia. Nye Elihu a linga? Tete, eye wa likandangiya. Tua ci kũlĩha momo Embimbiliya li popia okuti, kefetikilo Elihu wa temẽle. (Yovi 32:​2-5) Pole, ndaño okuti eye wa temẽle, ka vanguile la Yovi lukãlu. Eye wa lekisa umbombe kuenda wa vangula la Yovi ndekamba limue liocili. Ndeci, eye wa sapuila Yovi hati: “Tala! Ame kovaso a Suku yocili ndi kasi ndove.” (Tanga Yovi 33:​6, 7.) Elihu wa lekisavo ciwa okuti wa yevelela Yovi lutate. Momo, osimbu ka ecele elungulo, eye wa pitulula atosi amue a velapo Yovi a popele. (Yovi 32:11; 33:​8-11) Handi vali, Elihu wa linga ocina cimuamue kapuluvi akuavo eci a lungula Yovi.—Yovi 34:​5, 6, 9; 35:​1-4.

11. Elihu wa lungula ndati Yovi? (Yovi 33:1)

¹¹ Elihu poku lungula Yovi, wa ci linga lonjila yimue ya lekisa okuti Yovi o kuete esilivilo lialua kuenda wa lekisa esumbilo liocili kokuaye. Ndeci, Elihu wa tukula onduko ya Yovi okuti, ocina cimue pamue akamba vatatu va Yovi ka va ci lingile. (Tanga Yovi 33:1.) Citava okuti Elihu wa yonguile oku vangula osimbu Yovi lakamba vaye vatatu va kala oku sapela. Omo liaco, eye wa eca ku Yovi epuluvi lioku vangula, osimbu eye a kala oku u lungula. (Yovi 32:4; 33:32) Handi vali, Elihu wa sapuila Yovi okuti ovina vimue eye a popele levi a lingile, ka via sungulukile kuenda lohenda wo wivaluisa ovituwa vimue via Yehova ndeci olondunge, unene, esunga kuenda ocisola caye ka ci pongoloka. (Yovi 36:​18, 21-26; 37:​23, 24) Citava okuti elungulo liwa Elihu a eca ku Yovi, lia pongiya Yovi oku yevelela alungulo akuavo a laikele oku tunda ku Yehova. (Yovi 38:​1-3) Ulandu wa Elihu wa ponduile oku kuatisa ndati va Isareli kuenda u pondola oku tu kuatisa ndati koloneke vilo?

12. (a) Yehova wa talavaya ndati lovaprofeto oco va kuatise va Isareli? (b) Va Isareli va ponduile oku kuatisiwa ndati longangu yiwa ya Elihu?

¹² Ndomo va Isareli va ponduile oku kuatisiwa. Kotembo ya va Isareli, Yehova wa talavaya lovaprofeto oco va longise kuenda oku lungula va Isareli. Ndeci, vokuenda kuotembo yolonganji, Yehova wa talavaya la Devora uprofeto umue ukãi oco a ece olonumbi ku va Isareli. Yehova wa talavayavo la Samuele tunde eci eye a kala umalẽhe oco a pitiye olonumbi Viaye ku va Isareli. (Olong. 4:​4-7; 5:7; 1 Sam. 3:​19, 20) Noke vokuenda kuotembo yolosoma, Yehova wa talavaya lovaprofeto valua oco va kuatise va Isareli oku amamako oku u fendela lonjila yimue ya sunguluka. Kuenda eci va Isareli va enda oku u sinĩla, Yehova wa enda oku tuma ovaprofeto oco a va lungule. (2 Sam. 12:​1-4; Ovil. 3:24) Ongangu yiwa ya Elihu yi sangiwa kelivulu lia Yovi, ya ponduile oku kuatisa alume lakãi vakuekolelo vo kotembo ya va Isareli, oku kũlĩha ovina va sukilile oku popia poku eca alungulo kuenda oku lekisa ohenda poku ci linga.

13. Akristão koloneke vilo va pondola oku pamisa ndati vamanji vakuavo?

¹³ Ndomo tu pondola oku kuatisiwa koloneke vilo. Etu Tuakristão, tua siata oku sandeka ocipango ca Suku ci sangiwa Vondaka yaye Embimbiliya. Tua siatavo oku talavaya lolondaka vi vetiya haivio vi pamisa vamanjetu. (1 Va Kor. 14:3) Akulu vekongelo olonjanja viosi, va sukila oku kuata utate oco va lekise esumbilo kuenda ocisola poku vangula la vamanji, ndaño ceci manji umue wa sumua ale o vangula olondaka “viumamõhe.”—1 Va Tes. 5:14; Yovi 6:3.

14-15. Tukula ocindekaise cimue ci lekisa ndomo ukulu umue wekongelo a pondola oku setukula Elihu poku eca alungulo.

¹⁴ Sokolola kocindekaise cikuãimo. Ukulu umue wekongelo o limbuka okuti vekongelo muli manji umue ukãi wa sumua calua. Noke, ukulu waco wekongelo kumue lamanji ukuavo, va nyula manji yaco ukãi oco vo pamise. Vokuenda kuepasu, manji ukãi o lombolola okuti, ndaño o kasi oku amamako oku enda enda kolohongele kuenda kupange woku kunda, pole, ka kuete esanju. Nye ukulu wekongelo a pondola oku linga?

¹⁵ Catete, ukulu waco wekongelo o likolisilako oku kuata elomboloko lia suapo liekalo lia manji yaco. Oco a ci linge, ukulu wekongelo o sukila oku yevelela lepandi. Eye o pondolavo oku lipula ndoco: Anga hẽ eye o kuete atatahãi atiamẽla kocisola Suku o kuetele? Ale wa “sakalala calua lasukila aye eteke leteke?ʼʼ (Luka 21:34) Cavali, ukulu wekongelo o sanda epuluvi lioku pandiya manji yaco omo liovina viwa a kasi oku linga. Momo manji yaco, wa siata oku likolisilako oku enda enda kolohongele kuenda kupange woku kunda ndaño ka ca lelukile kokuaye omo liesumuo lialua. Catatu, nda okuti ukulu wekongelo o kuata elomboloko lia suapo liesunga lieci manji yaco a sumuila, eye o ka talavaya ciwa Lembimbiliya oco a kuatise manji yaco oku kolela okuti Yehova u sole.—Va Gal. 2:20.

AMAMAKO OKU KUATISIWA LULANDU WELIVULU LIA YOVI

16. Tu amamako ndati oku kuatisiwa lelivulu lia Yovi?

¹⁶ Ocili okuti tu pondola oku lilongisa ovina vialua poku konomuisa elivulu lia Yovi! Ndomo tua lilongisa vocipama ca pita, elivulu lia Yovi li tu longisa esunga lieci Suku a kasilili oku ecelela ohali kuenda ndomo tu pondola oku amamako oku kolela ku Yehova eci tu tala ohali. Vocipama cilo, tua lilongisa ndomo vosi yetu tu pondola oku eca alungulo awa poku setukula ongangu yiwa ya Elihu okuti ya Elifasi, Bilidade kuenda Sofare hayoko. Momo lie ku pituluila ovina wa lilongisa kelivulu lia Yovi osimbu kua ecele elungulo komunu umue? Handi vali, nda okuti pa pita ale otembo yimue tunde eci wa tanga elivulu lia Yovi, citava okuti o litumbikila ocimãho coku tanga vali elivulu liaco. Nda wa ci linga, o ka lilongisa ovina vialua vikuavo vi kuete esilivilo lialua.