Ndomo o Yula Ekavo Lia Kokiwa Lefengi

Anga hẽ wa kava omo liefengi lio COVID-19? Nda oco, ku kasi lika liove. Pa pita ale olosãi vialua okuti, omanu voluali luosi va kasi oku liyaka lefengi liaco. Ondotolo yimue Yocisoko Cuhayele Koluali Luosi kofeka yo Europa o tukuiwa Hans Kluge, wa popia okuti, “omanu valua va linga alikolisilo alua oco va liyake lo COVID-19.” Noke wamisako hati: “Vapuluvi ndava, ci leluka oku yeva esumuo kuenda onjongole yoku linga ovina vimue vi tepuluka, ale tu yeva ekavo.”

Nda o kasi oku liyaka leci ci tukuiwa, “ekavo lia kokiwa lefengi,” ku ka sumue. Embimbiliya lia siata oku kuatisa omanu valua oku liyaka lekalo liaco, li koka asakalalo. Olio li pondolavo oku ku kuatisa.

Ekavo lia kokiwa lefengi li lomboloka nye?

Ekavo li kokiwa lefengi, ka ci lomboloka uvei umue. Ondaka yaco ya tukuiwa oco yi situlule ndomo omanu va kala vokuenda kuotembo yatatahãi kuenda apongoloko ekalo lia kokiwa lefengi limue. Omunu lomunu o liyaka laco lonjila ya litepa, pole, olondimbukiso viekavo li kokiwa lefengi vievi:

Ekambo lionjongole yoku linga ovina
Epongoloko kovituwa vioku lia kuenda vioku pekela
Onyeño
Oku sakalala lovopange ana okuti kosimbu ca lelukile oku vi linga
Ka ci leluka oku tiamisila utima kocina cimue
Ekambo lielavoko

Momo lie ekavo lia kokiwa lefengi li sakalaisa?

Ekavo lia kokiwa lefengi, li koka ovitangi kuhayele wetu kuenda lia vakuetu. Nda ka tua likolisilileko oku vi yula kamue kamue, ka tu kuata vali onjongole yoku kuama olonumbi vioku liteyuila kefengi lio COVID-19. Vokuenda kuotembo, tu fetika oku sima okuti uvei waco ka u koki ovitangi, ndaño okuti owo u kasi oku amamako oku lisandula kuenda oku ponda omanu. Omo okuti tua kava poku kuama olonumbi viaco, ci pondola oku kapa kohele uhayele wetu kuenda wa vakuetu.

Vokuenda kuotembo yaco yesakalalo, omanu valua va kasi oku limbuka ocili colondaka Viembimbiliya viokuti: “Nda wa sumua keteke liohali, ongusu yove yi ka kala yitito.” (Olosapo 24:10) Embimbiliya li pondola oku tu kuatisa oku liyaka lekalo li sumuisa, oku kongelamo efengi eli.

Olonumbi vipi Viembimbiliya vi pondola oku ku kuatisa oku yula ekavo lia kokiwa lefengi?

Kala ocipãla omunu lukuavo, pole, ku ka liamũhe la vakuetu

Ceci Embimbiliya li popia: “Ekamba liocili . . li linga manjove kotembo yohali.”—Olosapo 17:17.

Esunga lieci ci kuetele esilivilo: Akamba vocili va tu pamisa. (1 Va Tesalonike 5:11) Pole, oku liamũha la vakuetu vokuenda kuotembo yalua, ci pondola oku kapa kohele uhayele wetu.—Olosapo 18:1.

Seteka ndoco: Sapela lakamba lekuatiso liovideoconferencia, votelefone ale oku tuma esapulo. Sapela lavo esunga lieci eteke liove ka lia endele ciwa kuenda olonjanja viosi va pulisa ndomo va kasi. Vu pondola oku sapela catiamẽla kovina vi kasi oku vu kuatisi oku liyaka lefengi. Oku ci linga, ci ka koka okuti eteke limue ka lia endele ciwa, yi kala eteke limue liesanju.

Ceci omanu vamue va popia

“Olonjanja viosi ndi linga esokiyo lioku sapela lakamba ovideocoferencia. Olonjanja vimue, ndi sapela lika lekamba limosi, pole, ciwa calua oku ci linga locimunga cimue kuenda oku linga omapalo yimue ale oku sapela. Ocili okuti ka ca lisokele loku lisanga polo la polo, pole, ci kuatisa calua. Efengi lia koka okuti omuenyo womanu vosi u tĩla calua, omo liaco, ci kuete esilivilo oku sandiliya akamba loku sapela ndomo tu liyevite. Olonjanja vimue, ka ca lelukile oku ci linga, pole, vosi tu sukila ekuatiso.”—Megan wo kofeka yo Kanada.

“Tu kuetele ongeva yalua epata lietu kuenda akamba. Pole, tu sanga olonjila vioku lekisa ocisola kokuavo. Tua soneha otuikanda kuenda tua pongiya olombanjaile vioku eca kakamba vetu. Tua soneha ovinimbu vialua Viembimbiliya vi va sanjuisa loku lekisa okuti, tu kasi oku sokolola kokuavo. Eci ca tu sanjuisa calua! Oku pesela otembo poku lingila ovina viwa ku vakuetu, ci tu kuatisa oku yuvula oku sokolola calua kasalalo etu.”—Emma kumue lulume waye, Nathan omãla vaye, Eli kuenda Hope vo kofeka yo Estadus Unidus.

Talavaya ciwa lapuluvi o kuete cilo

Ceci Embimbiliya li popia: ‘Talavaya ciwa lotembo yove.’—Va Efeso 5:16.

Esunga lieci ci kuetele esilivilo: Oku talavaya ciwa lotembo yove, ci ka ku kuatisa oku kuata ocituwa ca sunguluka loku yuvula oku sakalala calua.—Luka 12:25.

Seteka ndoco: Yuvula oku sokolola calua kovina ku pondola vali oku linga, pole, sanda olonjila vioku talavaya ciwa lekalo o kuete cilo. Ndeci, o kuete upange umue okuti cilo oco o kuete otembo yoku ci linga? O pondola hẽ oku pita otembo yalua lepata liove?

Ceci omanu vamue va popia

“Tua tẽla oku linga ovina vialua kulo konjo ndeci, oku kũla epia limue, oku tonga kuenda oku posuisa ovina.”—Evan kumue lukãi waye Samantha, lomãla vaye Eli kuenda Adam, vo kofeka yo Áfrika do Sul.

“Vokuenda 30 kanyamo tunde eci tua kuela, ame lukãi wange ka tua la pita otembo yalua kumosi ndeci tu pita cilo. Ocisola tu likuetele ca livokiya kuenda tua tẽla oku kuata elomboloko liovituwa viwa levi vĩvi omunu lomunu a kuete okuti, kosimbu ci sule. Cilo, tua lipongiyila oku likuatisa pokati eci tu ka liyaka lovitangi kovaso yoloneke.”—Ivan kumue lukãi waye Eve, vo kofeka yo Itália.

Linga esokiyo lioku linga ovina

Ceci Embimbiliya li popia: “Ovina viosi vi sokiyiwe ciwa. . . lesumbilo.”—1 Va Korindo 14:40.

Esunga lieci ci kuetele esilivilo: Omanu valua va liyeva okuti va kolapo kuenda va kuete esanju eci va linga esokiyo lioku linga ovina.

Seteka ndoco: Linga esokiyo li likuata lekalo liove lia cilo. Sokiya alivala oku linga ovopange okosikola, oku enda kupange kuenda oku tata onjo. Sokiyavo otembo yoku pamisa ukamba wove la Yehova. Handi vali, kongelamo ovina vikuavo vi kuete esilivilo ndeci, oku kala lepata, oku ñuala ñuala kuenda oku pindisa etimba. Noke, otembo lotembo linga apongoloko kesokiyo liove, nda ci sukiliwa.

Ceci omanu vamue va popia

“Esokiyo liange lioku linga ovina, lia lisoka lesokiyo nda kuatele eci efengi ka lia fetikile. Nda siapo ovina vimue nda enda oku linga kuenda kelivala liaco nda piñanyapo oku pindisa etimba, pole, ndi pasuka velivala limuamue ndeci kosimbu. Esokiyo ndi kuete, li ndi kuatisa oku yuvula oku sokolola calua kefengi kuenda ndi tiamisila utima koku kuatisa epata liange kuenda akamba.”—Kgaogelo wo kofeka yo Áfrika do Sul.

“Eci ndi pasuka, ndi lia ongau ndeci nda enda oku linga ale kosimbu. Noke ndi lipongiya ndu okuti ndi tunda. Eci ci ndi panga ciwa kuenda ci ndi kuatisa oku liyeva ciwa vokuenda kueteke.”—Carmel wo kofeka yo França.

Likisa lapongoloko wunyamo

Ceci Embimbiliya li popia: “Ukualondunge o mola ohele kuenje o salama.”—Olosapo 22:3.

Esunga lieci ci kuetele esilivilo: Kovitumãlo vimue, omunu pamue ka kuata apuluvi alua oku yotela utanya ale, oku kala woluayela, okuti ovina vi kuete esilivilo kuhayele woketimba kuenda kovisimĩlo.

Seteka ndoco: Nda okuenye u kasi ocipepi, sokiya okuti kohondo yove yoku lila ale yoku talavaya oco mu inĩla ocinyi cutanya. Sokiya ovopange oku lingila voluayela ana o pondola oku linga ndaño okuti kuli ombambi. Kuenda nda citava, landa ovowalo okuenye oco ci ku kuatise oku kala otembo yalua posamua.

Nda okuenye u kasi ocipepi, omanu va ka kala otembo yalua voluayela. Omo liaco, kuata utate. Eci o tunda, sokiya ocitumãlo enda kuenda nõla alivala ana okuti, ka ku nuãla nuãla omanu valua.

Ceci omanu vamue va popia

“Omo okuti ndi kasi volupale lumue mu loka ombela yalua, ciwa oku linga esokiyo limue lia leluka. Omo liaco, eci utanya utua, ndi seteka oku kala posamua. Oku linga ovengede ale oku enda losikaleta vutanya, ci ndi kuatisa oku liyeva ciwa.”—Sameena wo kofeka yo França.

“Ci molẽha okuti, ovina via leluka vali vokuenye momo oco omanu va kuete epuluvi, lioku kala posamua. Pole, cilo okuti ondombo yi kasi ocipepi ndi kasi oku sokiya ulala umue wovina ndi pondola oku lingila vonjo.”—Tiffany wo kofeka yo Kanada.

Amamako oku liteyuila kefengi lio COVID-19

Ceci Embimbiliya li popia: “Eveke ka li kuete olondunge kuenda lia likolela.”—Olosapo 14:16.

Esunga lieci ci kuetele esilivilo: Efengi lio COVID-19 li ponda kuenda nda kua kuatele utate o pondola oku kuatiwa luvei waco.

Seteka ndoco: Olonjanja viosi sandiliya olono via koleliwa, oco o kũlĩhe ovina o sukila oku linga oco o liteyuile, vina via eciwa lolombiali kuenda kũlĩhĩsa nda o kasi oku liteyuila ciwa. Sokolola ndomo ovilinga viove vi kuatisa ci kale ove, epata liove, ale omanu vakuavo.

Ceci omanu vamue va popia

“Ndi kasi oku linga onepa yange oco uvei ka u ka lisandule. Ndaño okuti omanu vakuavo ka va kasi oku kuama olonumbi vioku liteyuila, ame ndi tiamisila utima kueci ndi pondola oku linga, oco ndi liteyuile loku teyuilavo epata liange.”—Daryn wo kofeka yo Áfrika do Sul.

Pamisa ukamba wove la Suku

Ceci Embimbiliya li popia: “Ameli ku Suku kuenje eye amela kokuene.”—Tiago 4:8.

Esunga lieci ci kuetele esilivilo: Suku o pondola oku ku kuatisa oku yula ovitangi viosi o liyaka lavio.—Isaya 41:13.

Seteka ndoco: Tanga ocipama cimue Condaka ya Suku, Embimbiliya, oloneke viosi. Esokiyo eli lioku tanga Embimbiliya, li pondola oku ku kuatisa oku fetika.

Sapela Lombangi yimue ya Yehova kuenda limbuka ndomo o pondola oku panga onepa kolohongele va kasi oku linga vovideocoferencia vokuenda kuefengi lio COVID-19. Ndeci, ovo va kasi oku linga olohongele volosemana viosi, ocipito co njivaluko colofa via Yesu anyamo osi kuenda olohongele viofeka.

Ovinimbu Viembimbiliya vi kuatisa oku liyaka lekavo lia kokiwa lefengi

Isaya 30:15: “Vu ka kuata ongusu nda vu tula utima kuenda oku kuata ekolelo.”

Elomboloko liocinimbu eci: Oku kolela kolonumbi via Suku, ci tu kuatisa oku yuvula oku sakalala vokuenda kuotembo yovitangi.

Olosapo 15:15: “Oloneke viosi viomunu o tala ohali vĩvi, pole, omunu o kuete esanju vutima, wa sanjuka eteke leteke.”

Elomboloko liocinimbu eci: Oku tiamisila utima kovina viwa, ci pondola oku tu kuatisa oku amamako lesanju ndaño tu liyaka lovitangi.

Olosapo 14:15: “Omunu wa kamba olondunge o kolela kolondaka viosi, pole, ukualondunge o kũlĩhĩsa onjila yosi.”

Elomboloko liocinimbu eci: Kuama olonumbi vioku li teyuila kuenda ku ka sime okuti, atateko amue ka a sukiliwa.

Isaya 33:24: “Layimue onungi yi ka popia yiti: “Ndi vela.”

Elomboloko liocinimbu eci: Suku wa likuminya okuti, o ka malako ovoveyi osi.