Lekisa Esumbilo Komanu Vakuavo

1. Momo lie vosi yetu tu yonguila okuti omanu vakuavo va tu sumbila? (Olosapo 22:1)

OVE HẼ o sole eci omanu vakuavo va lekisa esumbilo kokuove? Ocili okuti oco. Omanu vosi va sukila oku liyeva okuti va sumbiwa. Eci omunu umue a lekisa esumbilo kokuetu, tu yeva esanju kuenda tu liyeva okuti tua kapiwako. Eli olio esunga lieci Embimbiliya li popela okuti, “oku sumbiwa kua velapo okuti, opalata lulu vi sule!”—Tanga Olosapo 22:1.

2-3. (a) Momo lie olonjanja vimue ka ca lelukilile oku lekisa esumbilo komanu vakuavo? (b) Nye tu lilongisa vocipama cilo?

² Olonjanja vimue ka ca lelukile oku lekisa esumbilo komanu vakuavo. Esunga limue lieli liokuti, tua siata oku kakatela calua kakulueya a vakuetu. Handi vali, tu kasi voluali lumue okuti ekambo liesumbilo lia siata calua pokati komanu. Pole, etu tu sukila oku yuvula ocituwa caco. Momo lie? Momo, Yehova o yongola okuti tu sumbila “omanu vosi.”—1 Pet. 2:17.

³ Vocipama cilo, tu lilongisa eci ci lomboloka oku sumbila omanu vakuavo kuenda ndomo tu lekisa esumbilo (1) vepata, (2) vekongelo kuenda (3) komanu vana ka va vumbi Yehova. Tu ka lilongisavo ndomo tu pondola oku ci linga, ndaño ceci ka ca lelukile.

NYE CI LOMBOLOKA OKU SUMBILA OMANU VAKUAVO?

4. Ondaka esumbilo yi lomboloka nye?

⁴ Ondaka esumbilo yi lomboloka nye? Kalimi amue ondaka “esumbilo” kuenda “ekemãlo” vi kuete elitokeko. Ndamupi? Ondaka “esumbilo” yi tiamisiwila konjila ndomo tu tenda omanu vakuavo. Eci tu sumbila omanu vakuavo, tu lekisa okuti va sesamẽla oku va kapako, pamue omo liovituwa viavo, ovina va tẽlisa komuenyo kuenda ocikele ovo va kuete. Ondaka “ekemãlo” yi tiamisiwila konjila ndomo tu tata vakuetu. Eci tu kemãlisa vakuetu, tu va tata lonjila yimue yi lekisa okuti va kapiwako, va soliwe kuenda va sumbiwa. Ocili okuti, ekemãlo liaco li sukila oku lekisiwa lutima wosi.—Mat. 15:8.

5. Esumbilo tu lekisa komanu li sukila oku kunamẽla kocituwa cipi?

⁵ Yehova o yongola okuti tu tata vakuetu lesumbilo. Ndeci, eye o tu sapuila okuti tu sukila oku sumbila “olombiali.” (Va Rom. 13:​1, 7) Pole, pamue omanu vamue va popia ndoco: “Ndi sumbila lika omanu nda ovo va linga ovina via sunguluka.” Anga hẽ ca sunguluka oku sima ndoco? Etu tuafendeli va Yehova, tua kũlĩha okuti esumbilo tu lekisa komanu, ka li tiamisiwila kovina ovo va linga. Pole, olio lia kunamẽla kocina cimue ca velapo okuti: Ocisola tu kuetele Yehova kuenda onjongole yetu yoku u sanjuisa.—Yeh. 4:14; 1 Pet. 3:15.

6. Anga hẽ ci tẽliwa oku sumbila omunu umue ka tu sumbilile? Ci lombolola. (Talavo ociluvialuvia .)

⁶ Omanu vamue pamue, va lipula ndoco: ‘Anga hẽ ci tẽliwa oku sumbila omunu umue ka ndi sumbilile?’ Oco. Tu konomuisi ovolandu amue. Soma Saulu wa kutisa osõi omõlaye Yonatão kovaso omanu. (1 Sam. 20:​30-34) Ndaño ndoco, Yonatão wa amamako oku lekisa esumbilo kokuaye kuenda wo kuatisa kuyaki toke keteke eci isiaye a fa. (Etu. 20:12; 2 Sam. 1:23) Ocitunda cinene Eli, wa lundila Ana okuti wa kolua. (1 Sam. 1:​12-14) Pole, Ana wa vangula la Eli lesumbilo, ndaño okuti va Isareli vosi va kũlĩhĩle okuti eye ka kaile oku tẽlisa ciwa ocikele caye coku kala isia kuenda ocitunda cinene. (1 Sam. 1:​15-18; 2:​22-24) Alume vo ko Atenai va sepula upostolo Paulu poku popia okuti, eye wa kala “emamõhe.” (Ovil. 17:18) Ndaño ndoco, Paulu wa vangula lavo lesumbilo. (Ovil. 17:22) Ovolandu a-a, a lekisa okuti ocisola cocili tu kuetele Yehova kuenda ohele yoku u sumuisa, vi pondola oku tu vetiya oku lekisa esumbilo liocili komanu vakuavo ndaño ceci ka ca lelukile. Omo liaco, tu konomuisi omanu va sesamẽla esumbilo lietu kuenda esunga lieci tu sukilila oku lekisa esumbilo liaco.

LEKISA ESUMBILO VEPATA

7. Nye ci pondola oku tu tateka oku tata vakuepata lietu lesumbilo?

⁷ Momo lie ka ca lelukilile? Momo, etu tua siata oku pita otembo yalua la vakuepata lietu. Omo liaco, tua kũlĩha ciwa ovituwa viavo viwa kuenda akulueya avo. Vamue pokati kavo pamue, va kuete uvei umue okuti ka ci leluka oku va tata ale va kuete esakalalo lialua. Handi vali, citava okuti vamue va vangula ale va linga ovina vi tu sumuisa. Ocili okuti tu sukila oku liyeva ciwa eci tu kasi lepata lietu. Pole, nda vepata ka muli esumbilo, ci pondola oku koka ombuanja, oku nyõla ombembua kuenda omunga. Tu pondola oku sokisa epata ndetimba liomunu. Uvei umue u pondola oku tateka etimba oku kala ciwa. Cimuamue haico okuti, nda vepata ka muli esumbilo, ci pondola oku koka okuti epata ka li kala ciwa kuenda ka li likuata omunga. Ndeci ovovei alua a pondola oku sakuiwa, citavavo okuti epata limue, li lilongisa oku kuata esumbilo kuenda oku lekisa ocituwa caco komunu lukuavo.

8. Momo lie ci kuetele esilivilo oku sumbila vakuepata lietu? (1 Timoteo 5:​4, 8)

⁸ Momo lie tu sukilila oku lekisa esumbilo? (Tanga 1 Timoteo 5:​4, 8.) Upostolo Paulu vukanda waye watete a sonehela Timoteo, wa vangula ndomo vakuepata va pondola oku lisumbila pokati kuenda oku tata asukila omunu lukuavo. Pole, ka va ci lingila omo liekisika. Eye wa lombolola okuti esunga lia velapo tu kuete lioku sumbila vakuepata lietu, li sukila oku tiamisiwila koku “sumbila Suku” ale kefendelo kuenda kupange wekolelo tu u lingila. Yehova eye usovoli wepata. (Va Efe. 3:​14, 15) Omo liaco, eci tu sumbila vakuepata lietu, tu kasi oku eca esivayo ku Yehova Usovoli wepata. (1 Tim. 5:4) Eli esunga limue lia velapo lieci tu sukilila oku sumbila vakuepata lietu!

9. Olohueli vi pondola oku li sumbila ndati pokati? (Talavo oiluvialuvia.)

⁹ Ndomo tu lekisa esumbilo. Ulume una wa sumbila ukãi waye, o lekisa okuti wo kapako cikaile eci va kasi lika liavo ale ceci va kasi pokati komanu. (Olosap. 31:28; 1 Pet. 3:7) Eye lalimue eteke o veta, oku u kutisa osõi ale oku u tata lonjila yimue yi lekisa okuti ka kuete esilivilo. Ulume umue ohueli o tukuiwa Ariela wo kofeka yo Argentina, wa lombolola ndoco: “Ukãi wange omo liocitangi cuhayele a kuete, olonjanja vimue o popia ovina vi ndi sumuisa. Eci ovina viaco vi lipita, ndi seteka oku ivaluka okuti ovina eye a vangula pamue havioko a yonguile oku popia. Ocisonehua cimue ca siata oku ndi kuatisa kapuluvi aco, ukanda 1 Va Korindo 13:5 una u ndi vetiya oku sapela laye lesumbilo okuti, si pitisa kovaso onyeño.” (Olosap. 19:11) Ukãi una o lekisa esumbilo kulume waye, o vangula ovina viwa viatiamẽla kokuaye komanu vakuavo. (Va Efe. 5:33) Eye ka pisa ulume waye, ko yoli epembe ale oku u tukãla, momo eye wa kũlĩha okuti ovituwa viaco vi kasi ndonguyu yi pondola oku nyõla olohuela. (Olosap. 14:1) Manji umue ukãi kofeka yo Italia okuti ulume waye o kasi oku liyaka locitangi cesakalalo, wa popia hati: “Olonjanja vimue ndi sima okuti eye o piãlisapo calua asakalalo aye. Kosimbu, olondaka viange kuenda olondimbukiso viupolo, via enda oku situlula ekambo liesumbilo kokuaye. Pole, nda limbuka okuti olonjanja viosi ndi kala lomanu vana va kuete esumbilo, ndi kuatavo onjongole yoku sumbila ulume wange.”

10. Omãla va pondola oku lekisa ndati esumbilo kolonjali viavo?

¹⁰ Ene amãla pokoli kolonumbi via tumbikiwa lolonjali viene. (Va Efe. 6:​1-3) Lekisi esumbilo konjila ndomo vu vangula lolonjali viene. (Etu. 21:17) Osimbu olonjali viene vi kuka, lekisi esumbilo kokuavo poku va ĩha ekuatiso va sukila. Likolisiliko oku va tata. Kũlĩhĩsa ulandu wa manji umue o tukuiwa Maria. Eci isiaye okuti Hambangiko ya Yehova a kuatiwa loku vela, ka ca lelukile ku manji Maria oku u kuatisa momo, isiaye wa enda oku u tata lãvi. Eye wa popia hati: Sia endaile lika oku likutilila oco ndi sumbile isiange pole, nda endavo oku ci linga oco ndi ci lekise kovilinga viange. Nda sokolola ndoco: “Nda Yehova o ndi pinga oco ndi sumbile olonjali viange, nda kolela okuti eye o ka nyĩhavo ongusu yoku ci linga. Vokuenda kuotembo nda limbuka okuti, isiange ka sukilile oku pongolola ekalo liaye oco ndi lekise esumbilo kokuaye.” Eci tu lekisa esumbilo ku vakuepata lietu ndaño lakulueya avo, tu lekisa esumbilo ku Yehova usovoli wepata.

LEKISA ESUMBILO VEKONGELO

11. Momo lie olonjanja vimue ka ca lelukile oku lekisa esumbilo ku vamanji?

¹¹ Momo lie ka ca lelukilile? Vamanji va siata oku likolisilako oku kapako olonumbi Viembimbiliya komuenyo wavo. Pole, vamue va pondola oku tu tata lãvi, oku tu temisa, ale oku tu pisa lonjila yimue ka ya sungulukile. Eci manji umue a tu linga ocina cimue ci tu ĩha ‘esunga lioku u kuatela ondaka,’ ka ci leluka kokuetu oku tata manji yaco lesumbilo. (Va Kol. 3:13) Pole, nye ci pondola oku tu kuatisa oku amamako oku lekisa esumbilo?

12. Momo lie ci kuetele esilivilo oku lekisa esumbilo ku vamanji? (2 Petulu 2:​9-12)

¹² Momo lie tu sukilila oku lekisa esumbilo? (Tanga 2 Petulu 2:​9-12.) Petulu vukanda waye wavali wa popia okuti, vamue vekongelo ka va kaile oku vangula lesumbilo ku “vana va sumbiwa la Suku” ale akulu vekongelo. Ovangelo vakuekolelo va kala oku mola ocitangi caco. Pole, ocituwa cipi ovo va lekisa? “Omo lioku sumbila Yehova,” ovo ka va popele lacimue ci lekisa ekambo liesumbilo komanu vaco. Eci ci komõhisa! Ovangelo va lipua, va likala oku pisa omanu vaco vakuepela. Ovo va ecelela okuti Yehova eye o tetulula ocitangi caco. (Va Rom. 14:​10-12; sokisa lukanda wa Yuda 9.) Ovangelo vaco vakuekolelo, va tu sila ongangu yimue yiwa. Nda okuti ka tu sukila oku tata lekambo liesumbilo ovanyãli va Yehova, tu yuvuli oku tata lekambo liesumbilo vamanjetu. Pole, tu sukila uku ‘eca enanga liatete koku lekisa esumbilo kokuavo.’ (Va Rom. 12:10) Poku ci linga, tu lekisa okuti tua sumbila Yehova.

13-14. Tu lekisa ndati esumbilo ku vamanji vekongelo? Tukula ovolandu amue. (Talavo oviluvialuvia.)

¹³ Ndomo tu lekisa esumbilo. Ene akulu vekongelo, likolisiliko oku longisa locisola. (File. 8, 9) Eci vu lungula omunu umue, ci lingi locisola kuenda ka vu ka ci lingi eci vu kasi lonyeño. Ene a vamanji akãi, vu pondola oku kuatisa ekongelo oco li kuate ekalo limue liwa kuenda oku lisumbila pokati. Omo liaco, vu sukila oku yuvula oku sokola vakuene ale oku sandeka olombonde. (Tito 2:​3-5) Vosi yetu tu pondola oku lekisa okuti tua sumbila akulu vekongelo poku pokola kokuavo. Onjila yikuavo yoku ci linga, oku eca olopandu kokuavo omo lialikolisilo va siata oku linga poku songola olohongele, oku sokiya upange woku kunda kuenda oku kuatisa vana va ‘linga ekandu limue okuti ka va ci limbukile.’—Va Gal. 6:1; 1 Tim. 5:17.

¹⁴ Manji umue ukãi o tukuiwa Rocío, ka ca lelukile kokuaye oku sumbila ukulu umue wekongelo wa ecele elungulo limue kokuaye. Eye wa popia hati: “Nda simĩle okuti manji yaco ka vanguile lame locisola. Konjo, nda enda oku u popia lãvi. Sia popale ovina viaco lomanu vakuavo, pole, nda simĩle okuti eye ka ndi kapeleko. Omo liaco, sia kapeleko elungulo eye a nyĩha.” Nye ca kuatisa manji Rocío? Eye wamisako ndoco: “Nda tanga ukanda 1 Va Tesalonike 5:​12, 13. Eci nda limbuka okuti sia kaile oku lekisa esumbilo kumanji yaco, nda fetika oku livetela evelo. Noke, nda likutilila ku Yehova kuenda nda linga akonomuiso valivulu etu, oco ndi sange ovipama vi pondola oku ndi kuatisa oku pongolola ocituwa cange. Vokuenda kuotembo nda limbuka okuti, ocitangi ka ca kaile lamanji yaco, pole, ame nda kala ukuepela. Cilo, nda limbuka okuti oco ndi sumbile omanu vakuavo, ndi sukila oku kala embombe. Ocili okuti handi ndi sukila oku linga apongoloko, pole, ñasi oku likolisilako oco ndi lekise esumbilo. Oku ci linga, ca siata oku ndi kuatisa oku kuata ombembua ya Yehova.”

LEKISA ESUMBILO KOMANU VANA KA VA VUMBI YEHOVA

15. Momo lie ka ca lelukilile oku lekisa esumbilo komanu vana ka va vumbi Yehova?

¹⁵ Momo lie ka ca lelukilile? Kupange woku kunda, ca siata calua oku sanga omanu vana ka va kapeleko ovina Embimbiliya li longisa. (Va Efe. 4:18) Omanu vamue va nõlapo oku likala esapulo lietu omo liovina va longisiwa. Citava okuti ka ca lelukile oku sanjuisa va cime cetu cupange ale alongisi vetu kosikola. Handi vali, pamue omanu vana tu talavayela kumosi ale vana tu tangela kumosi, va siata oku tu tata lãvi. Kuenje vokuenda kuotembo, kamue kamue tu pumba esumbilo tu va kuetele kuenda tu liwekapo oku va tata lonjila ovo va sesamẽla.

16. Momo lie ci kuetele esilivilo oku lekisa esumbilo komanu vana okuti handi ka va vumbi Yehova? (1 Petulu 2:12; 3:15)

¹⁶ Momo lie tu sukilila oku lekisa esumbilo? Ivaluka okuti Yehova wa kapako calua onjila ndomo tu tata omanu vana okuti handi ka vo vumbi. Upostolo Petulu wa sapuila Kakristão okuti, ovituwa viavo viwa via laikele oku vetiya vamue oku “sivaya Suku.” Eli olio esunga lieci eye a va sapuilila okuti, poku lombolola ovina va tava, va sukilile oku ci linga “loku omboka kuenda lesumbilo liocili.” (Tanga 1 Petulu 2:12; 3:15.) Ci kaile okuti tu kasi oku teyuila ekolelo lietu kombonge ale oku sapela lomunu tu lisungue laye, ocili ceci okuti tu sukila oku tata omanu vaco ndu okuti Yehova o kasi konele yetu. Momo Yehova o lete kuenda o yevite ovina viosi tu popia oku kongelamo onjila ndomo tu popia. Eli olio esunga lia velapo lieci tu sukilila oku lekisa esumbilo komanu vana ka va vumbi Yehova!

17. Tu pondola oku lekisa ndati esumbilo komanu vana ka va vumbi Yehova?

¹⁷ Ndomo tu lekisa esumbilo. Kupange woku kunda, ka tu yongola oku lekisa okuti tua velapo omanu vana ka va kuete ukũlĩhĩso walua ale vana ka va kuete ukũlĩhĩso laumue Wembimbiliya. Pole, tu sukila oku va tenda ndu okuti va kuete esilivilo ku Yehova kuenda va velapo okuti etu ci sule. (Hag. 2:7; Va Fil. 2:3) Nda omunu umue wa ku popia lãvi omo liovina wa kolela, yuvula oku fetuluinya. Ku ka vangule lukãlu oco o lekise ndu okuti o tẽla ovina viosi, momo pamue, o sumuisa omanu. (1 Pet. 2:23) Nda wa popia ondaka yimue kua yonguile, pinga ongecelo. O lekisa ndati esumbilo komanu vana vu talavayela kumosi? Kala onalavãyi yimue yiwa kuenda likolisilako oku luluvalela kovituwa viwa viomanu vu talavaya kumosi, oku kongelamo via cime cove. (Tito 2:​9, 10) Nda ove ukuacili kuenda onalavãyi yiwa, citava okuti halonjanja viosiko o ka sanjuisa omanu vosi. Pole, kolela okuti o ka sanjuisa Yehova.—Va Kol. 3:​22, 23.

18. Momo lie ci kuetele esilivilo oku kuata esumbilo kuenda oku lekisa ocituwa caco komanu vakuavo?

¹⁸ Vocipama cilo, tua lilongisa asunga awa oku kuata esumbilo kuenda oku lekisa esumbilo komanu vakuavo. Tua lilongisavo okuti eci tu lekisa esumbilo ku vakuepata lietu, tu lekisavo okuti tua sumbila Yehova usovoli wepata. Cimuamue haico okuti, eci tu lekisa esumbilo ku vamanji vekongelo, tu lekisavo okuti tua sumbila Isietu wokilu. Handi vali, eci tu lekisa esumbilo komanu vana ka va vumbi Yehova, tu ka ecelela okuti, eteke limue va ka sivaya ale oku kemãlisa Suku yetu ukuonene. Ndaño okuti omanu vamue ka va tu tati lesumbilo ndeli tu lekisa kokuavo, ci kuete esilivilo kokuetu oku lekisa ocituwa caco. Momo lie? Momo Yehova o ka tu sumũlũisa. Eye wa likuminya ndoco: “Vana va ndi kemãlisa ndi ka va kemãlisavo.”—1 Sam. 2:30.