‘Ia itehia te tupuraa o to outou ite’
“Ia riro râ vau ei taata paari, tuu ê atura vau i te peu a te tamarii ra.”—KORINETIA 1, 13:11.
1. Mea nafea te tupuraa i te rahi i te riroraa ei haapapuraa no te faahiahia o te poieteraa?
NA ROTO mai i te hoê huero huˈa roa, e ite-noa-hia na roto i te hoê hiˈo faarahi taoˈa, e tupu te tohora i te rahi e e riro mai oia ei iˈa tei hau atu i te 30 metera te roa e te 80 tane te teiaha. Oia atoa, na roto mai i te hoê o te mau huero huˈa roa ˈˈe, e nehenehe te tumu raau sequoia rahi e naeahia hau atu i te 90 metera. Oia mau, ua riro te tupuraa i te rahi ei semeio no te ora. Mai ta te aposetolo Paulo i papai, e nehenehe tatou e tanu e e pîpî i te pape, tera râ, ‘na te Atua e faatupu.’—Korinetia 1, 3:7.
2. Eaha te maraaraa tei tohuhia mai i roto i te Bibilia?
2 Te vai nei râ te tahi atu tupuraa i te rahi o tei riro atoa ei ohipa maere. O te tupuraa ïa i tohuhia mai e te peropheta ra o Isaia: “E riro te mea iti haihai ei tausani; e o tei riirii ra e riro ei fenua itoito: na ˈu, na Iehova, e faatupu etaeta i te reira, i to ˈna tau.” (Isaia 60:22) Ua taaihia teie parau tohu e te maraaraa o te nunaa o te Atua, e te itehia ra te hoê tupuraa rahi i to tatou nei tau.
3. Mea nafea te tabula o te matahiti taviniraa 1991 ia faaite e te faaoioi ra Iehova i te ohipa a to ˈna nunaa?
3 Te faaite ra te tabula no te ohipa a te mau Ite no Iehova na te ao nei o te matahiti taviniraa 1991, e ua naeahia te numera o te feia poro no te Basileia i te hoê faito apî e 4 278 820, e e 300 945 taata o tei bapetizohia i taua matahiti ra. Maoti te haereraa mai o teie rahiraa taata apî, e 3 191 amuiraa apî o tei haamauhia, e oia atoa ïa te mau tuhaa haaati e te mau mataeinaa apî. Ua naeahia ïa hau atu i te 8 amuiraa i te mahana hoê, e hoê tuhaa haaati apî i te mau piti mahana atoa. Auê ïa maraaraa faahiahia e! Oia mau, te faaoioi nei Iehova i te mau ohipa, e te haamaitai ra oia i te mau tutavaraa a to ˈna nunaa.—Salamo 127:1.
A hiˈopoa ia outou iho
4. Eaha te mau uiraa te tia ia ferurihia ia hiˈo tatou i te tau i mua nei?
4 Noa ˈtu e mea oaoa roa te reira, e titau teie haamaitairaa i te tahi mau hopoia. E navai anei te mau taata paari e te itoito no te haapao i te mau hinaaro i te pae varua o te feia apî e haere maira? Ia hiˈo tatou i te tau i mua nei, e hitimahuta tatou i te manaˈoraa i te rahiraa mau pionie, mau tavini tauturu, mau matahiapo, e mau tiaau ratere o te titauhia no te haapao i te maraaraa e te tupuraa i te rahi, e tae noa ˈtu te mau rave ohipa tauturu o te titauhia i roto i te mau amaa e te mau Betela na te ao nei no te turu i taua ohipa ra. Nohea mai ïa teie rahiraa taata? Aita e feaaraa e mea rahi te ohipa auhune. Tera râ, o vai i teie mahana o te nehenehe e haapao i te mau taata rave ohipa atoa e titauhia ra no te ooti i teie auhune?—Mataio 9:37, 38.
5. Eaha te mau huru tupuraa e itehia ra i te tahi mau fenua no te maraaraa oioi?
5 Ei hiˈoraa, ua tapaohia e, i roto i te tahi mau fenua, te vai ra te mau amuiraa tei naeahia i te hanere feia poro o te Basileia, e na te hoê anaˈe matahiapo e hoê aore ra e piti tavini tauturu o te haapao ra ia ratou. I te tahi mau taime, e titauhia ia tavini te hoê matahiapo i roto e piti amuiraa. I te tahi atu mau fenua, no te hinaaro ru i te mau tavini kerisetiano aravihi no te faatere i te mau haapiiraa bibilia, te tapaohia nei te feia apî e haere maira i nia i te mau tabula a tiai noa ˈtu ai ia vata mai te feia e haapii ia ratou. I te tahi atu mau vahi, te haamauhia ra te mau amuiraa apî ma te vitiviti, e inaha e toru, e maha, e tae atu e pae amuiraa, e putuputu ra i roto i te hoê anaˈe Piha no te Basileia. Peneiaˈe, te ite atoa ra outou i teie huru maraaraa i roto i to outou fenua.
6. No te aha e mea tano roa ia hiˈopoa maite ia tatou iho?
6 Eaha ta te reira e faaite ra? Oia hoi, ia hiˈohia te tau o ta tatou e ora nei, e tia ia tatou paatoa ia hiˈopoa maite i to tatou oraraa no te ite ahiri e te faaohipa maitai ra anei tatou i to tatou taime e ta tatou mau ravea no te pahono i te titauraa ru. (Ephesia 5:15-17) Ua papai atu te aposetolo Paulo i te mau kerisetiano Hebera o te senekele matamua e: “Oia mau, e tia hoi ia outou ia riro, mai te tau mai â, ei feia haapii, area ra, e tia faahou â ia haapii te hoê taata ia outou mai te haamataraa mai â i te mau mea matamua o te mau faaiteraa moˈa a te Atua; e ua tae outou i te faito e titau ai outou i te û, eiaha râ i te maa paari.” (Hebera 5:12, T.a.a.) Mai ta teie mau parau e faaite ra, e tia atoa i te mau kerisetiano tataitahi ia tupu i te rahi. E te vai ra te hoê atâtaraa ia faaea noa te hoê taata ei aiû iti i te pae varua maoti hoi i te haere i mua ia naeahia te tiaraa taata paari kerisetiano. Ia au i teie manaˈo, te titau ru maira o Paulo e: “E imi maite ia outou iho i to outou faaroo; e hiˈopoa maite ia outou iho.” (Korinetia 2, 13:5) Ua hiˈopoa anei outou ia outou iho no te ite ahiri e ua paari anei outou i te pae varua mai te tau mai â a bapetizohia ˈi outou? Aore ra ua vai noa anei outou i nia i tera faito? Nafea ïa tatou e ite ai?
“Te peu a te tamarii”
7. Ia itehia to tatou tupuraa i te pae varua, eaha te tia ia tatou ia rave?
7 “I tau tamarii riiraa ra, mai ta te tamarii atoa ta ˈu parau, e mai to te tamarii to ˈu ite, e mai to te tamarii hoi to ˈu manaˈo; ia riro râ vau ei taata paari, tuu ê atura vau i te peu a te tamarii ra,” o ta te aposetolo Paulo ïa e faaite ra. (Korinetia 1, 13:11) I te pae no te paariraa i te pae varua, i te hoê tau, ua riro paatoa tatou mai te tamarii ra te huru i roto i to tatou huru feruriraa e ta tatou mau ohipa. Teie râ, ia itehia te tupuraa o to tatou ite, e tia ia tatou ia haapae i te mau “peu a te tamarii ra,” mai ta Paulo i parau. Eaha ïa vetahi o taua mau peu ra?
8. Ia au i te mau parau a Paulo i roto i te Hebera 5:13, 14, eaha te hoê o te mau peu a te tamarii i te pae varua?
8 A tahi, a hiˈo na i ta Paulo i parau i roto i te Hebera 5:13, 14: “No te mea te taata e rave i te û ra, aore ïa oia i ite i te parau-tia ra, no te mea e aiû oia. Area te maa paari ra, na te taata paari ïa, tei noaa ia ratou, na roto i te faaohiparaa, te aravihi o te feruriraa tei mataro i te faataa i te maitai e te ino.” (T.a.a.) Ua ‘mataro anei outou i te parau o te parau-tia ra’? Ua naeahia anei to outou ite no nia i te Parau a te Atua, te Bibilia, i te faito e nehenehe ai outou e faaohipa i teie Parau no te ‘faataa i te maitai e te ino’? Ua parau o Paulo e e nehenehe te feia paari e na reira no te mea te rave tamau nei ratou i te ‘maa paari.’ Ua riro atura ïa te hinaaro aore ra te hiaamu o te hoê taata i te maa paari i te pae varua ei tapao maitai roa no te haapapu ahiri e ua tupu oia i te rahi i te pae varua aore ra ua riro noâ oia ei aiû iti i te pae varua.
9. Nafea te hiaai o te hoê taata i te pae varua ia riro ei tapao no to ˈna haereraa i mua i te pae varua?
9 Eaha te huru o to outou hiaai i te pae varua? Eaha to outou manaˈo no nia i te rahiraa maa pae varua ta Iehova e horoa tamau maira na roto i te mau buka niuhia i nia i te Bibilia e te mau putuputuraa e te mau tairururaa kerisetiano? (Isaia 65:13) Eita e ore e mea oaoa roa na outou mai te peu e e matara mai te mau buka apî i te mau tairururaa mataeinaa o te matahiti. Tera râ, eaha ta outou e rave e teie mau buka apî ia tae anaˈe outou i te fare? Eaha ta outou e rave ra ia tae mai te mau vea apî o Te Pare Tiairaa aore ra te A ara mai na!? Te rave ra anei outou i te taime no te taio i teie mau buka e teie mau vea, aore ra e huri oioi noa outou i te mau api no te hiˈo i te mau tuhaa anaanatae aˈe a vaiiho noa ˈtu ai i nia i te paepae vairaa buka? E nehenehe atoa e ui i teie mau huru uiraa no nia i te mau putuputuraa kerisetiano. Te haere tamau ra anei outou i te mau putuputuraa atoa? Te faaineine ra anei outou e te apiti atoa ra anei outou i teie mau putuputuraa? E au ra e ua topa vetahi i roto i te mau peu tamaaraa iino i te pae varua, te taio nei ratou na nia noa i te mau tumu parau e te amu vitiviti noa nei ratou. Mea taa ê roa te huru o te papai salamo o tei parau e: “Te rahi roa nei to ˈu hinaaro i ta oe ra ture! o to ˈu ïa manaˈoraa i te mau mahana atoa nei.” Te parau faahou ra te Arii ra o Davida: “E haamaitai au ia oe i roto i te amuiraa rahi ra i reira; e arue au ia oe i te aro o te taata atoa e rave rahi.” (Salamo 35:18; 119:97) Oia mau, ua riro te faito o to tatou haafaufaaraa i te mau faanahoraa i te pae varua ei tapao haapapuraa i to tatou haereraa i mua i te pae varua.
10. Eaha te peu a te tamarii i te pae varua e faahitihia ra i roto i te Ephesia 4:14?
10 Ua faahiti o Paulo i te tahi atu peu a te tamarii i te pae varua ia ˈna i faaara e: “Ia ore tatou ia riro faahou mai te aiû e taueue-noa-hia e te are ra e o te pee haere noa i te mataˈi o te mau huru haapiiraa atoa, i te ravea haavare a te taata, i ta ratou ravea maramarama no te faahaperaa.” (Ephesia 4:14, T.a.a.) Ua ite maitai te mau metua e e hiaai rahi to te tamarii e ite i te mau mea atoa. Ia au i te tahi hiˈoraa, e peu maitai teie, no te mea e turai te reira ia ratou ia hiˈopoa haere e ia haapii e i muri iho, ia naea mǎrû noa i te tiaraa taata paari. Tera râ, te vai ra te hoê vahi atâta, oia hoi e nehenehe ratou e nevaneva ohie noa i nia i tera aore ra tera mea. E te mea ino roa ˈtu â, no te mea te erehia ra ratou i te ite, mea pinepine teie hiaai e imi haere e faatopa ia ratou i roto i te fifi, e tae noa ˈtu na roto i te haamǎtaˈuraa ia ratou iho e ia vetahi ê. E tano atoa te reira no te mau aiû iti i te pae varua.
11. (a) Eaha ta Paulo e manaˈo ra ia ˈna i faaohipa i te parau ra “te mataˈi o te mau huru haapiiraa atoa”? (b) Eaha te mau “mataˈi” ta tatou e faaruru nei i teie mahana?
11 Eaha ta Paulo e manaˈo ra ia ˈna i faahiti e e aueue noa te mau aiû i te pae varua i “te mataˈi o te mau huru haapiiraa atoa”? I ǒ nei, ua hurihia te parau “mataˈi” ia au i te parau Heleni ra aʹne·mos, e te faahiti ra te hoê buka (International Critical Commentary) no nia i teie parau e e au ra e “ua maitihia oia no te faataa i te manaˈo no te tahi huru tauiui noa.” Te faahohoˈa-maitai-hia ra te reira na roto i te mau parau a Paulo i muri iho, “i te ravea haavare a te taata.” Te parau ra “ravea haavare” i roto i te reo tumu, oia ïa te auraa e “kelero” aore ra “te hautiraa i te kelero,” oia hoi te hoê hautiraa manuïa. Te auraa ra, e farerei tamau tatou te mau manaˈo e te mau opuaraa apî e ia hiˈo-anaˈe-hia e ere i te mea ino, mea au roa râ, e peneiaˈe, mea maitai atoa. E tano na mua te mau parau a Paulo no te mau ohipa i taaihia i to tatou faaroo—te mau tutavaraa no te tahoê i te mau haapaoraa, te mau ohipa tauturu i te pae totiale e i te pae politita, e vetahi atu â. (A faaau e te Ioane 1, 4:1.) Tera râ, e tano atoa teie faaueraa no te mau peu e te mau manaˈo tauiui haere noa o teie nei ao—te mau faaneheneheraa, te mau faaanaanataeraa manaˈo, te maa, te mau peu i te pae no te oraora-maitai-raa aore ra te faaetaetaraa tino, e vetahi atu â. No te ereraa i te ite e te ara maite, e nehenehe te tamarii i te pae varua e horoa rahi roa i to ˈna feruriraa i roto i teie mau ohipa e na te reira e haafifi ia ˈna ia haere i mua i te pae varua e ia faaî i ta ˈna mau hopoia kerisetiano faufaa roa ˈˈe.—Mataio 6:22-25.
12. Nafea te mau tamarii iti e taa ê ai i te mau taata paari i te pae no te hopoia?
12 Te tahi atu peu a te mau tamarii, o to ratou ïa hinaaro tamau e ia tauturuhia e ia haapaohia ratou. Aita e taa ra ia ratou e eita atoa ratou e haapeapea no te mau hopoia; ua riro te tamarii-rii-raa ei tau o te oraraa e manaˈo-noa-hia ia arearea e ia hauti. Mai ta Paulo i papai, e ‘paraparau ratou mai te tamarii, e manaˈo ratou mai te tamarii, e feruri ratou mai te tamarii.’ Te tiai nei hoi ratou e na vetahi ê e haapao ia ratou. Hoê â huru no te tamarii i te pae varua. Ia horoa anaˈe te hoê taata apî i ta ˈna oreroraa bibilia matamua aore ra ia haamata oia i te poro, e oaoa roa te metua i te pae varua i te rave i te mau ohipa atoa no te tauturu ia ˈna. Eaha te ohipa e tupu mai te peu e e tamau noa teie taata apî i te tiaturi i teie tauturu e ia itehia e eita ta ˈna e nehenehe e farii i te hopoia no te haapaoraa ia ˈna iho? Te faaite ra ïa te reira e eita ta ˈna e nehenehe e faaohipa i te parau o ˈna anaˈe iho.
13. No te aha e tia ˈi ia tatou tataitahi ia haapii i te amo i ta tatou iho hopoia?
13 I roto i teie tuhaa, a haamanaˈo na i te aˈoraa a te aposetolo Paulo e noa ˈtu e e tia ia tatou ia “faaoromai atoa te tahi i ta te tahi ra hopoia,” e tia râ i ‘te taata tataitahi ia amo i ta ˈna hopoia.’ (Galatia 6:2, 5) Parau mau, e titauhia te taime e te tutavaraa ia haapii te hoê taata ia amo i te mau hopoia kerisetiano, e e titau te reira ia rave oia i te tahi mau haapaeraa i roto i te tahi mau tuhaa. Teie râ, e hape ino roa ia horoa rahi i te taime i roto i te mau arearearaa e te mau hautiraa o te oraraa, te mau faaanaanataeraa manaˈo anei, te mau tere, te mau taoˈa hauti, aore ra te tapaparaa faufaa ore i te tahi toroa, ma te riro noa hoi ei taata mataitai, o te ore roa ˈtu e hinaaro e faarahi i ta ˈna tuhaa i roto i te ohipa faariroraa i te taata ei pǐpǐ aore ra e imi i te haereraa i mua i te pae varua e te mau hopoia. “Ei feia rave hoi outou i te parau nei, eiaha ei feia faaroo noa, i te haavare-noa-raa ia outou iho,” o ta te pǐpǐ ra o Iakobo ïa e aˈo ra.—Iakobo 1:22; Korinetia 1, 16:13.
14. No te aha eiaha tatou ia faaea noa i nia i te faito tamarii i te pae varua?
14 Oia mau, te vai ra te mau peu ite-ohie-noa-hia o te faataa ê ra i te tamarii i te taata paari. Te vahi faufaa râ, mai ta Paulo i papai, oia hoi ia haapae mǎrû noa tatou i te mau peu a te tamarii e ia paari mai tatou. (Korinetia 1, 13:11; 14:20) Ahiri aita, e taerehia tatou i te pae varua. Teie râ, nafea tatou e haere ai i mua? Eaha tei titauhia no te tamau noa i te haere i mua i te pae varua ia naeahia te tiaraa taata paari?
Nafea e itehia ˈi to tatou tupuraa
15. Eaha te mau tuhaa matamua o te tupuraa i te rahi?
15 Nafea te tupuraa i te rahi ia itehia i roto i te natura? “E haamata te ora o te taata tataitahi na roto i te hoê anaˈe taoˈa tahi ora,” o ta te hoê ïa buka (The World Book Encyclopedia) e faataa ra. “E rave mai te taoˈa tahi i vetahi mau tauihaa a faariro atu ai ei mau taoˈa paturaa o ta ˈna e titau ra no te tupu i te rahi. E tupu ïa taua taoˈa tahi matamua ra i te rahi na roto i te paturaa ia ˈna iho. E faarahi teie taoˈa tahi ia ˈna e e vahi atu ai no te hamani i te tahi atu mau taoˈa tahi. E parauhia teie mau ohipa oia hoi te paturaa, te faarahiraa, e te vahiraa, te tupuraa i te rahi.” Te manaˈo faufaa i ǒ nei oia hoi e naeahia te tupuraa i te rahi na roto i te paturaa ia ˈna iho. Ia amuhia te maa e tano, ia fariihia, e ia faaohipahia, na te reira ïa e faaitoito i te tupuraa i te rahi. Te ite-papu-hia ra te reira i nia i te hoê aiû fanau-apî-hia. Mai ta tatou i ite, e amu te aiû fanau apî i te maa navai maitai e tano no ˈna, oia hoi te û, o tei î i te taoˈa haapaia e te mau taoˈa parauhia proteines, tei titauhia hoi no te tupu i te rahi. Eaha te noaa mai? Te poria e te tupuraa i te rahi e noaa mai i te tamarii i roto i to ˈna matahiti matamua, eita ïa e naeahia i roto i te tahi atu matahiti o to ˈna tupuraa i roto i te toea o to ˈna oraraa.
16. Eaha te tupuraa i te rahi e itehia ra i rotopu i te rahiraa o te feia haapii apî i te Bibilia, e nafea te reira e tupu ai?
16 E rave rahi mau haapiiraa ta tatou e huti mai na roto i teie tupuraa i te rahi a te natura o ta tatou e nehenehe e faatano i nia i to tatou tupuraa i te rahi i te pae varua mai te nainairaa e tae atu i te paariraa. A tahi, mea faufaa roa te hoê porotarama tamaaraa papu. A haamanaˈo na i te tau a haamata ˈi outou i te haapii i te Bibilia. Mai te peu e ua riro outou mai te rahiraa o te taata, mea iti roa to outou ite no nia i te Parau a te Atua i taua tau ra. Teie râ, tera hebedoma i muri aˈe i tera hebedoma, ua faaineine outou i ta outou mau haapiiraa e ua faaterehia ta outou haapiiraa bibilia, e i roto noa i te hoê taime poto, ua maramarama outou no nia i te mau haapiiraa tumu atoa a te mau Papai. E tia ia farii e ua riro te reira ei tupuraa faahiahia mau o tei noaa mai na roto i te rave-tamau-raa i te maa i roto i te Parau a te Atua!
17. No te aha e mea faufaa roa ia haamau i te hoê porotarama tamaaraa tamau?
17 E i teie nei? Te pee noa ra anei outou i te hoê porotarama tamaaraa tamau? Eiaha roa ˈtu e manaˈo e no te mea ua bapetizohia tatou, aita ïa e faufaa faahou ia faatupu i te hoê haapiiraa tamau e te tuutuu ore no te rave i te maa pae varua o te faaitoito ia tatou. Noa ˈtu e ua riro o Timoteo ei tiaau kerisetiano paari, ua aˈo atu o Paulo ia ˈna e: “E haamanaˈo papu i teie nei mau parau; o ta oe ïa e rave eiaha e faaea, ia ite te taata atoa i te tupuraa o to oe ite.” (Timoteo 1, 4:15) Mea faufaa roa ˈtu â ia na reira tatou! Mai te peu e te hinaaro ra outou e ia itehia to outou tupuraa i te pae varua, mea faufaa roa ia rave i teie mau tutavaraa.
18. Nafea e itehia ˈi te tupuraa o te hoê taata i te pae varua?
18 Ia itehia to tatou tupuraa, e ere ïa te raveraa i te tahi tutavaraa taa ê no te faaiteite e mea ite tatou aore ra te tamataraa i te haamaere i te taata. Ua faaite o Iesu e: “O outou te maramarama o teie nei ao. E oire faatiahia i nia i te mouˈa ra, eita ïa e moe,” e, “no te î o te aau hoi i parau ai te vaha.” (Mataio 5:14; 12:34) Ia î anaˈe to tatou mafatu e to tatou feruriraa i te mau mea maitatai o te Parau a te Atua, eita tatou e nehenehe e tapea i te faaite i te reira na roto i ta tatou mau ohipa e ta tatou mau parau.
19. Eaha ta tatou e opua e rave no nia i to tatou haereraa i mua i te pae varua, e eaha te noaa mai a muri aˈe?
19 Teie ïa te uiraa: Te haapii tamau ra anei outou i te Bibilia e te haere ra anei outou i te mau putuputuraa kerisetiano no te rave i te maa faufaa o te faaitoito i to outou tupuraa e to outou paturaa ia outou iho i te pae varua? Eiaha e faaea noa i nia i te faito taata mataitai ohipa ore i te pae no te paariraa i te pae varua. A rave i te mau ohipa e titauhia no te haapapu e te faaohipa maite ra outou i te maa pae varua e pue noa ra ta Iehova e horoa maira. Mai te peu e ua riro tatou ei taata ‘o tei hinaaro i te ture a Iehova, e te taio ra outou ma te reo mǎrû i ta ˈna ture i te rui e te ao,’ e tano atoa ïa teie mau parau no outou: “E au oia i te raau i tanuhia i te hiti anavai ra, o tei hotu i to ˈna ra tau mau, e o tei ore roa i maheahea to ˈna rau; oia atoa, o ta ˈna atoa e rave ra, te maitai ra ïa.” (Salamo 1:2, 3) Eaha te tia ia rave no te haapapu e e tamau noa outou i te haere i mua i te pae varua? O ta tatou ïa e tuatapapa i roto i te tumu parau i muri nei.
E nehenehe anei ta outou e pahono mai?
◻ No te aha e mea tano roa ia hiˈopoa i to tatou tupuraa i te pae varua?
◻ Eaha te taairaa i rotopu i te tupuraa i te pae varua e te hiaai i te pae varua?
◻ Eaha te auraa o te parau “te mataˈi o te mau huru haapiiraa atoa”?
◻ No te aha e tia ia tatou tataitahi ia amo i ta tatou hopoia?
◻ Nafea te tupuraa i te rahi i te pae varua e naeahia ˈi?
[Hohoˈa i te api 10]
Te rave ra anei outou i te taime no te taio i te mau buka niuhia i nia i te Bibilia?