Aeto aore ra manu amu moa?
Te Tapao
“EI TE vairaa hoi o te tino ra, e haaputuputu ai te mau aeto.” (Mataio 24:28). Maoti hoi i te huti mai i te hoê haapiiraa na roto i taua parabole ra, te faahuru ê nei te tahi pae i taua parau ra. Te parau nei ratou na te mau aeto iho e imi i ta ratou maa e e amu hoi ratou i te tino ora, eiaha râ te tino pohe. Te huri nei hoi vetahi mau Bibilia te parau heleni ra aétos na roto i te parau ra “manu amu moa”, o te parau ra “aeto” hoi te huriraa tano.
Te hoê o te mau huru aeto e ora ra i Iseraela o te aeto eiâ ïa. “Mai te rahiraa o te mau manu amu iˈo, ta John Sinclair raua o John Mendelsohn ïa i papai, mea au roa na te aeto eiâ i te tino pohe e o ratou hoi te ite-na-mua-hia i nia i te hoê tino no taparahi-noa-hia ˈtura.” Te parau atoa ra te tahi taata hiˈopoa e ua ite oia i te hoê pǔpǔ aeto bateleurs e aeto eiâ, e ono ahuru hoi rahiraa ratou, i roto i te medebara o Kalahari, i Afirita. Te parau faahou ra oia e: “I pihai iho i te mau tino pohe, o te mau aeto eiâ te aito. Mea pinepine ratou i te ite-apitipiti-hia, peneiaˈe te oni e te ufa, ia vahi ta ratou maa.”
Ua parare roa atoa te mau pygargues (aeto miti) i roto i te mau fenua mediteranea. I roto i te roaraa o te mau senekele i mairi, e amu na te mau aeto miti e te mau aeto fenua i te mau tino pohe o te mau puaahorofenua i pohe i roto i te mau aroraa. “E ohipa ite-maitai-hia (...) ia apee ratou i te mau nuu no taua tumu ra”, o te taiohia ïa i roto i te Cyclopædia a McClintock raua o Strong.
Te mau aeto, mau manu vitiviti hoi e te ite atea i te mau mea, o ratou ïa te mau manu matamua e tapae i nia i te hoê animala pohe apî. Ua ite maitai Iesu mea nafea to te Atua ra o Iehova faataaraa ˈtu i te huru o te hoê aeto ia Ioba a ani mai ai oia ia ˈna no te faaitoito ia ˈna, ia faaohipa i te haehaa: “E na oe anei i faaue i te aeto i maue ai i nia? a rave ai i to ˈna ofaaraa i nia ê ra? (...) i nia i te mato taratara ra, i te vahi e ore e tae na ˈi, i reira ta ˈna tiairaa i te maa; e ite to ˈna maa i te atea ê ra, (...) e te vairaa o tei pohe ra, tei reira oia.” — Ioba 39:27-30.
Ua faaohipa aˈera ïa Iesu i te hoê parabole tano maitai no te faaite e o te feia anaˈe o te ite atea mai te aeto te huru o te fanaˈo rahi atu i te tapao.