VAIRAA PAPAI NATIRARA Watchtower
Watchtower
VAIRAA PAPAI NATIRARA
Tahiti
ǎ,ě,ǐ,ǒ,ǔ,ˈ
  • ǎ
  • ě
  • ǐ
  • ǒ
  • ǔ
  • ˈ
  • BIBILIA
  • PAPAI
  • PUTUPUTURAA
  • g98 8/9 api 28-29
  • Hiˈoraa i nia i teie nei ao

Aita e video no teie tuhaa.

Eiaha e inoino, te vai ra te tahi fifi e te video.

  • Hiˈoraa i nia i teie nei ao
  • A ara mai na! 1998
  • Upoo parau iti
  • Papai tei tuea
  • Mau ati i te pae o te oraora-maitai-raa na te ao nei
  • Mau Momoni e te politita
  • Te haamaraa ra te hepohepo i te mau ati pereoo
  • Mau moemoeâ iino matauhia o te mau tamarii
  • Mau taote i faatîtîhia e te raau taero
  • Eita te tamahanahanaraa i te maa e faaore i te mau pape taero
  • Te carnaval i Beresilia
  • “Tumu raau haamanuïa i te taviriraa”
  • Ua rahi te afata teata, ua iti mai te taioraa
  • Te ruhiruhia aita e tamaa maitai ra
  • Te Bibilia e vai ra na roto e 2 197 reo
  • Te mau tombola: o vai mau tei tano?
    A ara mai na! 1986
  • Moemoeâ
    Haaferuriraa i nia i te mau Papai
  • Te carnaval—Mea tano anei aore ra mea tano ore?
    A ara mai na! 1996
  • Te mau hautiraa moni—No te aha e mea matau-roa-hia?
    A ara mai na! 1991
Ite hau atu â
A ara mai na! 1998
g98 8/9 api 28-29

Hiˈoraa i nia i teie nei ao

Mau ati i te pae o te oraora-maitai-raa na te ao nei

“A tomo ai tatou i roto i te senekele 21, te ite noa ra tatou e te faito o te feia e pohe nei i te mau maˈi pee, e 33 % ïa na te ao nei,” o ta te Taote David Heymann ïa, no te Faanahonahoraa o te Oraora-maitai-raa na te Ao nei, e parau ra. E rave rahi mau tuhaa i faatupu i te fifi. Te parau ra te vea ra The Journal of the American Medical Association e e tuhaa atoa ta te maraaraa o te huiraatira, te ereraa i te mau porotarama no te patia arai maˈi, te rahi-roa-raa te taata, te tauiraa te mau mea e haaati ra, e te inoraa te faanahoraa o te oraora-maitai-raa huiraatira na te ao nei, i hauti. Ua turu atoa vetahi atu mau tuhaa, mai te tauiraa i te vahi faaearaa ma te faahepohia, te horo-ê-raa, e te maraaraa o te mau tere na te ao nei—i te parareraa o te mau maˈi pee. “Aita mau â e tumu ia tupu te reira,” o ta te Taote Heymann ïa e parau ra. “Te vai ra te mau mauhaa no te aro aore ra no te faaore i teie mau maˈi.”

Mau Momoni e te politita

Ua faaitoito te Ekalesia a Iesu Mesia i te feia moˈa i te mau mahana hopea nei (SDJ, mau reta farani) i to ˈna mau melo i te mau Hau Amui no Marite, ia haa ˈtu â i roto i te mau ohipa politita, o ta te vea ra ïa Christian Century e tapao ra. Ua pia iho nei te apooraa rahi roa ˈˈe a te SDJ, te Peretiteniraa Matamua, i te hoê rata o te faaitoito ra i te mau melo ia “ineine i te ohipa i roto i te mau tino faatere haapiiraa, te mau apooraa oire e mataeinaa, e te mau tomite, te mau tino iriti ture a te hau, e te tahi atu mau toroa teitei no te maitiraa anei aore ra no te nominoraa, e tae noa ˈtu i te faaôraa i roto i te pǔpǔ politita ta ratou e maiti.” Ua parau te rata e eita te ekalesia e farii i te mau melo aore ra i te tahi pǔpǔ politita taa ê. Ua tapao te vea ra e i te mau matahiti matamua o te haapaoraa, “ua ape te mau Momoni i te faaô i roto i te mau ohipa politita tumu e ua imi i te haamau i ta ratou iho faatereraa teotaratia i te vahi e piihia ra i teie nei o Utah.”

Te haamaraa ra te hepohepo i te mau ati pereoo

Te ohipa rahi nei te haerea o te hoê taata i mua i ta ˈna ohipa, i nia i to ˈna huru ia faahoro oia i te pereoo, o ta te hoê maimiraa ïa e parau ra, a te Taatiraa Aravihi no te Tuhaa haapao i te Oraora-maitai-raa e te Maitairaa i te pae totiale, i Helemani. E nehenehe te feia e hepohepo ra no ta ratou ohipa, e roohia i te ati atâta roa i nia i te purumu, o ta te vea ra ïa Süddeutsche Zeitung i tapao. “E nehenehe te manaˈo ereraa i tapea-noa-hia, no nia i te paoti ohipa aore ra te mau hoa ohipa, e aratai i te ereraa i te haamau i to ˈna feruriraa ia faahoro oia i te pereoo,” o ta te tabula ïa e tapao ra. I roto i te maimiraa, e 75 % mau taata o tei roohia i te ati purumu a haere ai ratou i te ohipa aore ra a hoˈi mai ai, tei parau e te tumu, o te “ereraa i te haamau i to ˈna feruriraa, te ru-rahi-roa-raa, te faaheporaa a te taime, aore ra te hepohepo.” Noa ˈtu e te parauhia ra e o te mau tane te roo-pinepine-hia ra i te ati no te hepohepo rahi, ua ite-atoa-hia i roto i te maimiraa e e roo-atoa-hia te mau metua vahine o te mau tamarii apî, i te fifi atâta taa ê. Te na ô ra te vea e: “Te faaruru pinepine nei ratou i te faateimaharaa rahi, i te mea hoi e e tia ia ratou ia haere e tii i ta ratou mau tamarii i te fare haapiiraa tamahou i te hora faaotiraa, aore ra e tunu i te maa i te taime faafaaearaa i te hora ahuru ma piti.”

Mau moemoeâ iino matauhia o te mau tamarii

Fatata pauroa te mau tamarii o te moemoeâ nei i te mau mea riaria. Ia au i te hoê maimiraa i ravehia e te Pu Rahi no te Oraora-maitai-raa o te Feruriraa no Mannheim, i Helemani, e 9 tamarii i nia 10 o te haamanaˈo ra e ua faaarahia ratou e te mau moemoeâ. I roto i te mau moemoeâ iino matauhia, te vai ra e te tapapahia ra ratou, te topa maira ratou mai te mau vahi teitei mai, aore ra ua fifihia ratou i roto i te tamaˈi aore ra te ati natura. I roto i te rahiraa o te mau tupuraa, ua anoi noa te mau mea i manaˈo-noa-hia e te mau mea mau i roto i teie mau huru moemoeâ. E moehia na i te mau tamaroa i ta ratou i moemoeâ na. Area te mau tamahine ra, e pinepine ratou i te faatia aore ra i te papai i to ratou mau moemoeâ. No te tamǎrû i te haapeapearaa i faatupuhia e te mau moemoeâ iino, te parau ra te feia aravihi e e tia i te mau tamarii ia faatia i te moemoeâ, ia papai i te hoê hohoˈa o te reira, aore ra ia hauti i te reira, o ta te vea ra ïa Berliner Zeitung e tapao ra. Mai te peu e e faaohipahia teie mau manaˈo tauturu, e iti mai ïa te mau moemoeâ i roto tau avaˈe noa e e ore e haamǎtaˈu faahou.

Mau taote i faatîtîhia e te raau taero

Ia au i te mau mana faatere i te pae rapaauraa i Beretane, “te faaruru ra hoê taote i nia 15, i te faatîtîraa a te ava aore ra a te raau taero,” o ta te vea Kanada ra ïa The Medical Post e tapao ra. No te aro i teie fifi, e hinaaro te mau faanahonahoraa matamua i te pae rapaauraa no Beretane e rave noa mai i te mau tamatamataraa raau taero no te ite teihea mau taote o te faaohipa ra i te raau taero aore ra i te ava. Te manaˈohia ra e e hau atu i te 9 000 taote i Beretane, tae noa ˈtu te mau tane e te mau vahine, o te faaohipa hape ra paha i te ava aore ra i te tahi atu mau raau taero. Te vahi maere, “aita [te tahi mau taote] e ani ra i te tauturu no te mea aita ratou i ite e eaha te mau tuhaa tauturu e vai ra no ratou,” o ta te vea ra ïa e parau ra.

Eita te tamahanahanaraa i te maa e faaore i te mau pape taero

Eiaha e amu i te iˈo i vaiiho-noa-hia i rapaeau i te faatoetoeraa hau atu i te piti hora i te maoro i muri aˈe i te tunuraa, o ta te hoê rata ïa i roto i te vea ra Tufts University Health & Nutrition Letter e parau ra. Teie râ, eita anei te tunu-faahou-raa i te reira e haapohe i te mau bateria iino? “E nehenehe te tamahanahanaraa i te iˈo i vaiiho-noa-hia i rapaeau, e haapohe i te bateria i fa mai na nia iho i te iˈo, eita râ te reira e haapohe i te mau pape taero faatupu maˈi, no roto mai i te tahi mau huru bateria,” o ta te rata ra ïa Nutrition Letter e tapao ra. E nehenehe te hoê pape taero i hamanihia e te bateria staphylocoque matauhia e faatupu i te mauiui o te vairaa maa, te hî, te hinaaro e pihae, te ruru, te fiva, e te mauiui upoo. “Eita atoa te faaahu-puai-raa i te maa e tupohe i taua pape taero ra.”

Te carnaval i Beresilia

“Ua tui na te roo o Rio de Janeiro no te carnaval, teie râ, te rahi noa ˈtura te feia no Beresilia i te ore e anaanatae,” o ta te vea ra ïa Nando.net e tapao ra. Te manaˈo ra e rave rahi mau taata ati aˈe te ao nei e te ora noa ra to Beresilia no teie oroa matahiti. Te horoa maira râ te hoê maimiraa i ravehia e te Pu Beresilia no te Maimiraa Totiale, i te hoê manaˈo taa ê roa. Ua itehia e e 63 % taata no Beresilia aita e apiti ra i roto i te mau oroa, e 44 % o tei parau e “aita roa ˈtu [ratou] e anaanatae ra,” e 19 % o tei parau e mea “au ore roa [na ratou] te carnaval.” Ua tapao te vea ra Jornal do Brasil e aita atoa te faanahoraa afata teata a te hau i haapuroro i te mau tataˈuraa ori samba i teie matahiti. Noa ˈtu râ, tau tausani ratere tei ruru atu i Beresilia no te mataitai i te oroa. E i te mea hoi tei Beresilia atoa te faito SIDA teitei roa ˈˈe i te ao nei, ua horoa te faatere hau no te oraora-maitai-raa e mau mirioni puohu apeni i te taime carnaval.

“Tumu raau haamanuïa i te taviriraa”

Ua haamǎtaˈu te feia no te oire iti tei riri, i pihai iho ia Bangkok, i Tailane, i te hamani ino i te feia haapao aravihi i te mau parie, o te manaˈohia ra e te tamata ra ratou i te tanina i ta ratou “tumu raau haamanuïa i te taviriraa,” o ta te vea ra ïa South China Morning Post e tapao ra. Ua tui te roo o te “tumu raau ona” na te nunaa no te horoaraa i te mau aˈoraa ia manuïa te taviriraa, no reira ïa te feia no te oire iti i inoino rii ai i to ratou faarooraa e ua paapaa rii te tumu raau i te hoê taata tanina auahi. “Te riri mau nei au,” o ta Dongmalee ïa i parau. “Ua noaa mai hoi ta ˈu moni maoti taua tumu raau ra, e te hoona-atoa-hia nei i te horoaraa i te mau aˈoraa ia vetahi ê e nafea ia taio ia ˈna.” Te parauhia ra râ e ua inoino te varua o te tumu raau mai to ˈna rave-ino-raahia, e te parau ra te feia no te oire iti e aita te varua e horoa faahou ra i te mau aˈoraa no nia i te taviriraa. Ua tapao te tabula e te opua ra te feia no te oire iti i te faahaere mai i te mau monahi faaroo Buddha no te faaitoito i te varua o te tumu raau ia horoa faahou i te mau aˈoraa no nia i te taviriraa.

Ua rahi te afata teata, ua iti mai te taioraa

Ia au i te hoê titorotororaa i ravehia e te Pu haaparareraa Parau apî i roto i te Afata teata no Heleni, e 3,8 mirioni afata teata tei faataahia no e 3,5 mirioni utuafare i taua fenua ra; 1 utuafare i nia e 3 e matini ripene video atoa ta ˈna. Ua tapao te vea Ateno ra To Vima e ua fatata te faito au noa o te taime mataitairaa i te afata teata i te mahana no te mau Heleni, i te naeahia i te maha hora i te matahiti 1996, ia faaauhia i to te matahiti 1990 ra, e iti mai ïa i te piti hora e te afa. Eita ïa e maerehia ia topa taue te taioraa. Ua faaite mai te titorotororaa e i te matahiti 1989, ua taio na te Heleni e 42,2 vea i te faito au noa, area i te matahiti 1995 ra, ua topa mai ïa te numera e 28,3 vea. Ua topa atoa te taioraa i te vea iti 10 % i taua noa area tau ra.

Te ruhiruhia aita e tamaa maitai ra

“E pinepine te ruhiruhia i te ore e tamaa maitai e e riro ïa oia i te maˈihia,” o ta te vea ra ïa Nassauische Neue Presse, no Frankfurt, i Helemani e tapao ra. Ua itehia te reira i muri aˈe i te uiuiraahia e 2 500 tiahapa tane e vahine tei hau atu i te 70 matahiti, i roto hoê ahuru fenua no Europa. E rave rahi o te manaˈo ra e aita te feia ruhiruhia e hinaaro rahi roa ra e tamaa, teie râ, no te iti o te mau tarori, e paruparuhia ïa ratou i mua i te maˈi. Hau atu, e ere te maa a te mau ruhiruhia i te maa paia maitai, no te mea e tunu oioi na ratou e rave rahi maa e e vaiiho maoro noa ˈtu ai. Hau atu, e rave rahi o te amu ra maa vahi iti roa maa hotu e te pota, i te tau iho â râ aita te reira. Ua faaoti atura te maimiraa e e tia i te mau taote ia faahaamanaˈo i te feia maˈi ruhiruhia ia “tamaa maitai e ma te tamau.” Ua faaitoito-atoa-hia e ia faaetaeta hau atu â te feia ruhiruhia i to ratou tino, i te mea hoi e e faaara te reira i te hiaai e tamaa.

Te Bibilia e vai ra na roto e 2 197 reo

“Ua hurihia te mau tuhaa o te Bibilia na roto e 30 reo ê atu â i te matahiti i mairi aˈenei, te vai ra ïa te mau Papai na roto e 2 197 reo taatoa,” o ta te ENI Bulletin, no Genève, i Helevetia, ïa e tapao ra. Te vai ra te Bibilia taatoa i teie nei na roto e 363 reo, tae noa ˈtu te mau reo i hamanihia mai te reo Esperanto. Te tapao ra te mau Taiete Bibilia Amui (UBS, mau reta Beretane) i te rahiraa reo e mea na reira te piaraahia hoê aˈe buka o te Bibilia. Ua parau o Fergus Macdonald, te papai parau rahi o te UBS, e te tapao e titauhia ra, oia ïa ia matara mai “te Parau a te Atua na roto i te reo tumu o te taata.”

    Papai reo Tahiti (1985-2026)
    Haere i rapae
    Haere i nia
    • Tahiti
    • Hapono
    • Ta oe e hinaaro
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Parau no te faaohiparaa
    • Eita e puharahia
    • Maiti eaha te ore e puhara
    • JW.ORG
    • Haere i nia
    Hapono