Te haapopou ra te mau vea Rusia i te mau Ite no Iehova
UA AVARIHIA te mau fare a te amaa no Rusia a te mau Ite no Iehova i te 21 no Tiunu 1997. Te vai ra e hitu fare nohoraa, hoê Piha no te Basileia rahi, hoê piha tamaaraa, e hoê fare rahi no te mau piha ohiparaa e no te haaputu. Tau 40 kilometera oia te atea i te pae apatoerau tooa o te râ no St Petersburg, i te oire iti no Solnechnoye.
Ua paraparau rahi te feia papai vea, o tei titau-manihini-hia i te porotarama, no nia i te avariraa. Ua papai te hoê o ratou i roto i te vea ra Literaturnaya gazeta no Moscou, hau atu i te 250 000 e neneihia ra, e: “Te manaˈo matamua e hiti mai ia ite te hoê taata i te reira oia hoi, Mea na ǒ outou ia rave anaˈe!”—A hiˈo i te mau hohoˈa i te mau api 16 e 17.
Ua faataa te taata papai ra o Sergey Sergiyenko, e: “Na te feia faaroo e to ratou rima i rave i te mau mea atoa i ǒ nei: Na to Filelane, to Tuete, to Danemata, to Norevetia, e to Helemani i rave matamua i te ohipa paturaa. Te mau purumu mâ tei timahia; te mau aihere tei tâpûhia; te mau fare e te mau ofai tapoˈi fare nehenehe, te mau haamaramarama rahi, e te mau opani hiˈo—tera ïa te pu faatereraa no te faanahonahoraa faaroo no te pae fenua Rusia a te mau Ite no Iehova.”
Ua titau-manihini-hia te mau papai vea no Moscou, hau atu i te 650 kilometera te atea i te pae apatoa hitia o te râ i te amaa, i te avariraa e ua tiihia ratou. Ua haamataitaihia ratou i te mau fare, e i muri iho, ua tupu atura te hoê taime uiuiraa e pahonoraa, i reira te pûpûraahia te tahi amuamu e te inu. Ia au i ta ˈna i ite, teie ta Sergiyenko Tane i papai:
“E feia haehaa te mau Ite, mai tei matauhia i te parau, e ere ratou i te feia teoteo . . . No te faahiti faahou i te hoê parau tuiroo Rusia, ‘Te faaea ra te mau Ite i [to ratou fare] mai te mea e tei nia ratou i te ouma o Iehova.’ . . . Te faaite noa nei ratou i te maitai i nia i te mau taata atoa, e parau mau e te haapao taa ê nei te mau Ite i to ratou iho mau taeae.”
Ua matara mai te hoê tumu parau papaihia e S. Dmitriyev i roto i te vea ra Moskovskaya Pravda, tau 400 000 e neneihia ra i te mahana. I roto i ta ˈna tumu parau ra “E nehenehe outou e hamani i ta outou iho tuhaa ohiparaa e to outou iho rima,” teie ta te taata papai i faataa:
“I muri aˈe i te fariiraahia te faanahonahoraa faaroo a te mau Ite i Rusia i mua i te ture [i te matahiti 1991], ua hiti maira te uiraa no nia i te paturaa i ta ratou iho pu. Te imi ra ratou i te hoê vahi i pihai iho ia Moscou, ua tae maira te tabula manaˈo-ore-hia e te hoohia ra te tuhaa fenua o te hoê puhaparaa tahito no te feia apî i pihai iho ia St Pete[rsburg]. Ua hoohia maira te fenua, e ua haamata ˈtura ratou i te patu. . . .
“Hoê matahiti e te afa i teie nei, i te 1 no Tenuare 1996, ua riro te pu i te oire iti no Solnechnoye ei amaa haamanahia a te faanahonahoraa faaroo. I te afaraa o te avaˈe Tiunu, ua nehenehe te hoê pǔpǔ papai vea no Moscou, na roto i te haereraa i St Pete[rsburg] i roto i te tahi area taime, e ite e, O vai ma teie mau Ite no Iehova?”
Eaha ta Dmitriyev Tane i pahono? “E mau taata ratou mai ia vera ma.” Tera râ, e mea taa ê ratou, mai ta ˈna i papai i roto i te faaotiraa o ta ˈna tumu parau: “Te vai ra te hau i rotopu ia ratou, e te feia e haaati ra ia ratou. E moemoeâ anei? Oia. E te tupu nei râ.”
Ua parau te tahi atu papai vea no Moscou, o Maksim Yerofeyev, no te vea ra Sobesednik, hau atu i te 300 000 e neneihia ra, e: “Ua niuhia te mau taairaa atoa i rotopu i teie pǔpǔ taata iti i nia i teie faaueraa tumu e: Aita hoê aˈe taata e faahepohia ra ia rave i te ohipa, na ratou iho râ e hinaaro mau ra.”
I muri aˈe i te faataaraa i te piha nohoraa o te tiaau haapao i te Tomite o te Amaa, o Vasily Kalin, teie ta Yerofeyev Tane i tapao: “Ua hinaaro ta matou pǔpǔ feia papai vea feaa e mataitai i te tahi atu mau piha o ta ratou e maiti. Aita roa ˈtu te rahi o te tahi atu mau piha nohoraa e te mau tauihaa i roto i taa ê atu i te huru faanahoraa au noa o te piha o Vasily Kalin.”
Ua papai atoa te tahi atu papai vea ra o Anastasiya Nemets i te tumu parau ra “No te ora o ˈna iho ma te hau.” Teie te tumu parau iti o taua tumu parau ra i roto i te vea ra Vechernyaya Moskva e: “Tera ta te taata e haapii ra i roto i te hoê oire iti taa ê i rapaeau ia St Pete[rsburg].”
Ma te faataa i te vahi e te hohoˈa o te mau fare a te amaa, teie ta ˈna i papai: “Te vai ra te mau ururaau e te mau vahi matie ati aˈe. E ere te Ooa no Filelane i te mea atea. I ǒ nei, te vai ra te mau fare nainai nahonaho maitai i hamanihia ia au i te hohoˈa no Europa, mea mâ te purumu tei timahia, e te mau aua tiare nehenehe.
“Te hamani ra te mau taiete tapihoo i teie mau huru oire nainai no te mau ‘Rusia ona.’ Teie râ, o te feia riirii te noho ra i roto i teie oire iti . . . Te ora maitai ra ratou, e te mea faufaa roa ˈˈe, oia hoi te ora nei ratou mai te mau hoa. Tau 350 taata anaˈe i ǒ nei, no te mau poro atoa o te fenua nei; e nehenehe e faaroohia e rave rau mau reo—Paniora e Potiti i te Filelane e Tuete.
“E pǔpǔ taata taa ê roa iho â teie: Te vai ra ta te oire iho ta ˈna mau fare hamaniraa e tataîraa, i reira, e nehenehe e faaineine i te mau mea atoa e hinaarohia e te fetii rahi e paraparau ra i te mau reo huru rau; e fare rapaauraa atoa ta ratou.”
Ua riro mau â te avariraa ei taime oaoa no te mau 1 492 taata no roto mai e 42 fenua, tei tae mai i Solnechnoye. E rave rahi feia paari i reira o tei tavini na tau ahuru matahiti te maoro i te opaniraahia te ohipa pororaa. E nehenehe anei ta outou e feruri i te maere e te oaoa rahi o teie feia paari a mataitai ai ratou i te mau fare nehenehe i roto i teie vahi e 6,9 tâ, e au i te aua nehenehe? Eita ratou e faahapahia no te manaˈoraa e te moemoeâ ra ratou.
[Hohoˈa i te api 10]
Te mau papai vea e mataitai ra i te mau fare a te amaa
Te taime uiuiraa e pahonoraa